Jaarstukken 2020 versie college 15-06-2021.pdf

pagina 61

Sociaal domein Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? Subdoel: ‘Inwoners weten waar ze zich kunnen melden voor ondersteuning’ en ‘De ondersteuning is van goede kwaliteit en dichtbij huis’ (toegang) Activiteit: - Organiseren van de toegang binnen het sociaal domein (signalering kwetsbare burgers, ondersteuning burger en netwerk, aanbrengen meer samenhang).

Integrale toegang sociaal domein Na het vaststellen van het Startdocument Integrale Toegang door het college in het najaar van 2019 is in 2020 de implementatie ter hand genomen,. De belangrijkste mijlpalen zijn het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst met gemeente Meierijstad en ONS welzijn (juni 2020), het vaststellen van het plan van aanpak ‘Op weg naar implementatie. Notitie integrale toegang Bernheze‘ (juni 2020), het aanstellen van een regisseur voor Wegwijzer (september 2020) en de start met de drie disciplines in Wegwijzer (nadere kennismaking, training, casuïstiekbesprekingen, interne organisatie) (november 2020). In december zijn we in gesprek gegaan met vrijwilligersorganisaties en professionele ketenpartners over de start van Wegwijzer. De start van Wegwijzer voor inwoners volgt in februari 2021.

Subdoel: de toegang is goed bekend, op sterke en partners werken goed samen en ouders en jeugdigen zijn tevreden over de professionele hulp Activiteit: - We gaan de samenwerking met de huisartsen en het BJG verbeteren.

Praktijkondersteuner GGZ jeugd In september 2020 zijn we gestart met een tweejarige pilot. Bij alle huisartsenpraktijken in Bernheze wordt in totaal 35 uur praktijkondersteuning GGZ jeugd vanuit Stichting Haspel ingezet. Wij zetten dit in bij de huisartsen, omdat zij belangrijke verwijzers naar gespecialiseerde jeugdhulp zijn. De huisarts heeft een belangrijke rol bij de inzet van vroegsignalering, lichte hulp en het voorkomen van onnodige zware hulpverlening. Omdat onze intentie is om vervolg te geven aan de inzet van een POH GGZ jeugd, evalueren we tussentijds na één jaar en na afloop van twee jaar.

pagina 62

Hiervoor houden de huisartsen samen met Stichting Haspel een registratie bij. We presenteren voor de zomer 2021 de eerste cijfers.

Subdoelen ‘Verkleinen afstand tot de arbeidsmarkt’ en ‘Aanbod en vraag op de arbeidsmarkt zijn op elkaar afgestemd’ Activiteit: - Inzet op (nieuwe) trajecten om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt optimaal te laten meedoen en te bewegen richting (gesubsidieerd) werk. - Samenwerken regionale opdracht IBN.

Meedoen naar vermogen Toen Meedoen naar Vermogen in maart 2020 werd vastgesteld, was de arbeidsmarkt zeer gunstig. Zo hadden we onder andere het streven om ons bijstandsbestand te verkleinen. Echter is deze programmalijn door Corona in een andere daglicht komen te staan. Door de crisis bleek het moeilijker om mensen naar werk te bemiddelen. Zeker de doelgroep die aangewezen is op loonkostensubsidie. Werkgevers zijn huiverig om mensen aan te nemen en door het vele thuiswerken is het bieden van begeleiding een stuk lastiger. Door de lockdown konden veel Zzp’ers/ondernemer niet werken of moesten dicht. Door de overheid werden verschillende noodpakketten ontwikkeld, zoals steun bij doorbetaling vaste lasten (TVL), de regeling voor compensatie loonkosten (NOW) en de tijdelijke overbrugging zelfstandig ondernemers (Tozo). Deze laatste regeling bestaat uit zowel inkomstenondersteuning als de mogelijkheid om een krediet aan te vragen. De Tozo regeling is voor de gemeente Bernheze uitgevoerd door gemeente Meierijstad. Aantallen Tozo levensonderhoud Aantal aanvragen

Toekenning

Afwijzing

Intrekking

Overige

Tozo 1

474

396

Tozo 2

102

58

36

28

13

4

38

2

Tozo 3

86

74

6

2

4

Aantal aanvragen

Toekenning

Afwijzing

Intrekking

Overige/buiten behandeling

Tozo 1

49

10

3

20

16

Tozo 2

10

3

2

0

5

Tozo 3

10

2

0

1

7

Aantallen Tozo kredietaanvragen

pagina 63

Financiën Tozo maart t/m december 2020: Ontvangen Voorschot Rijk ter bekostiging van TOZO

Betaald

6.860.033

Uitvoeringskosten

302.300

Betalingen Tozo

1.863.808

Betalingen verstrekte leningen Ontvangen terugvorderingen Ontvangen aflossingen Nog te ontvangen terugvorderingen Totaal lasten/baten uitvoering TOZO maart t/m december 2020 Restitutie rijksmiddelen (overschot op ontvangen rijksmiddelen

149.070 128.819 446 21.183 7.010.481

2.315.178 4.695.303

Met deze nieuwe dienstverlening is bij het vaststellen van deze programmalijn geen rekening gehouden. We zien een verschuiving van focus naar de dienstverlening voor zzp’ers/ondernemers en de bemiddeling van de mensen die door corona geen baan meer hebben. Als we kijken naar ons bestand dan zien we dat de verwachte toename van het aantal jongeren en de aanvragen participatiewet uitblijft. De aantallen participatiewet schommelen tussen de 235 en de 240 uitkeringen (exclusief IOAW en BBZ). Echter ligt het probleem van de jeugdwerkloosheid voor een deel bij scholen, omdat ze minder snel uitstromen naar werk en het lastig blijkt om stageplekken te vinden. Als regio hebben we afgesproken extra ingezet te plegen op deze doelgroep.

Maatwerk voor doelgroepen De verschillende doelgroepen hebben we in beeld door middel van het project “Kansrijk”. Alle klanten zijn ingedeeld op basis van de kansen en afstand tot de arbeidsmarkt. Voor de groep met een kleine of geen afstand is er een bemiddelingsteam aan de slag gegaan. Er is meer aandacht voor de statushouders, omdat wij als gemeente extra uren inzetten om zowel de nieuw instroom actief op te pakken, als ook de mensen die al (bijna) klaar zijn met de inburgering. Eind 2020 is er een werkgroep aan de slag gegaan om (naast inkomensondersteuning) de zzp’ers en ondernemers te ondersteunen met de vraag over het voorzetten van de onderneming of ondersteuning te bieden bij het vinden van een baan.

Partnership IBN In december 2016 hebben de gemeenten en IBN een bestuurlijk convenant gesloten in het kader van de Participatiewet. In het convenant hebben gemeenten en IBN afgesproken dat zij in de jaren 2017, 2018, 2019 en 2020 op basis van partnership met elkaar willen komen tot nieuwe kaders en afspraken voor de uitvoering van onderdelen van de Participatiewet. In het voorjaar van 2020 hebben de 11 deelnemende gemeenten besloten om het huidige partnership een half jaar te verlengen tot 1 juli 2021. Door corona en het thuiswerken heeft de projectgroep vertraging opgelopen, waardoor eind 2020 niet haalbaar bleek te zijn. Inmiddels zijn er verschillende scenario’s gepresenteerd en doorgerekend. De verwachting is nu dat eind januari 2021 een besluit pagina 64

genomen wordt door de portefeuillehouders en dat dit voorstel in het tweede kwartaal van 2021 wordt voorgelegd aan alle colleges en raden van de betrokken gemeenten.

Subdoelen: ‘Er is een aanbod armoedebestrijding en armoedepreventie’ Activiteit: - Bestaand armoedebeleid voortzetten en inzetten op preventie.

Armoedebeleid In 2020 heeft het Nibud onderzoek gedaan naar de doelmatigheid van ons armoedebeleid. In augustus 2020 is het onderzoeksrapport opgeleverd en in november gepresenteerd aan de commissie Maatschappelijke zaken en de klankbordgroep Armoedebestrijding. De input wordt meegenomen in de evaluatie en het verbeterplan dat in het eerste kwartaal van 2021 wordt opgeleverd. In het onderzoek komt naar voren dat Bernheze een uitgebreid voorzieningenpakket kent en dat blijft behouden. Door het coronavirus is het niet mogelijk geweest om armoede extra onder de aandacht te brengen op scholen. Dit pakken we in 2021 weer op met Team ArmoedePreventie. Vanaf 1 januari 2021 sluit Bernheze als 35ste gemeente aan op de Nederlandse Schuldhulproute. Dit instrument zorgt ervoor dat mensen in een eerder stadium passende hulp krijgen bij (beginnende) schulden. Naar aanleiding van de motie hebben gezinnen in armoede in december een duurzame mondkapjes ontvangen. De mondkapjes zijn door verschillende vrijwilligers(organisaties) uit Bernheze geproduceerd en verspreid. Alle burgers die bekend zijn bij de Sociale Dienst hebben we per post een mondkapje toegestuurd.

Subdoelen: ‘Inwoners met een vastgestelde beperking ondersteunen naar (betaald) werk’ en ‘(tijdelijke) inkomensondersteuning is beschikbaar’ Activiteit: - Contractbeheer DVO Meierijstad.

DVO Meierijstad In 2019 is besloten de dienstverleningsovereenkomst met Meierijstad te verlengen. De beleidssamenwerking loopt goed. We zijn nu vooral bezig met de voorbereiding van de nieuwe Wet Inburgering die op 1 januari 2022 ingaat. Het gaat om een flinke stelselwijziging en de gemeenten zijn opgeroepen om met de voorbereiding aan de slag te gaan. Vanaf de (interne) start van Wegwijzer zijn de klantmanagers van Meierijstad vol betrokken en aangehaakt. Per 1 februari 2021 is Wegwijzer voor inwoners direct te benaderen. De samenwerking is in december

pagina 65

2020 geëvalueerd en de voorlopige conclusie is dat de gemeente Bernheze en Meierijstad samenwerken aan de realisatie zoals afgesproken bij de verlening van de DVO.

Subdoelen: ‘We hebben voldoende, passende, kwalitatief goede en beschikbare voorzieningen nu en in de toekomst’ Activiteit: - Inzet op het tegengaan van het armoedevraagstuk en eenzaamheid (aanpakken met impact). - Invulling en uitvoering opdrachtgeverschap ONS Welzijn.

Aanpakken met impact In de programmalijn Aanpakken met Impact zijn we aan de slag met vijf prioritaire thema’s: eenzaamheid, armoede, dementie, mantelzorg en versterken zelfredzaamheid van onze inwoners. Eenzaamheid is mede als gevolg van Corona een heel actueel thema. Vanaf het najaar overleggen we met professionele en vrijwilligersorganisaties over een gezamenlijke aanpak tegen eenzaamheid. Eenzaamheid is een overstijgend vraagstuk. Door focus te leggen op eenzaamheid, pakken we ook de andere thema’s aan. De eenzamen zijn ook mantelzorgers en mensen in armoede. In november was de eerste online startbijeenkomst. In het voorjaar 2021 leveren we een plan van aanpak over eenzaamheid op.

Subsidieovereenkomst welzijnsorganisatie Ons Welzijn De afgelopen jaren zijn er diverse acties ingezet om verbetering door te voeren in de bedrijfsvoering van ONS welzijn. Bij ONS welzijn zijn nieuwe managers en een nieuwe bestuurder aangesteld die aan de slag zijn gegaan met het verbeteren van de bedrijfsvoering. Wij hebben intensief overlegd met ONS welzijn om te komen tot een uitwerking van een lokale opdracht: een Bernhezer bekostigingsmodel. In dit model hebben we al veel meer zicht op de opdracht aan ONS welzijn. De dienstverlening is verdeeld in vier diensten (individuele begeleiding door de lokale teams, groepswerk, ondersteuning/aansturing vrijwilligerswerk en ondersteuning van de burgerinitiatieven) en per dienst geven we welk budget/fte beschikbaar is. Het budget is in het huidige model nog niet verdeeld naar activiteiten. Wij willen dat ONS welzijn het bekostigingsmodel doorontwikkelt naar een productenboek, waarin wel de kosten van de activiteiten inzichtelijk zijn. Hierover zullen we lokaal en regionaal afspraken maken.

Verbonden partijen Werkvoorzieningschap Noordoost-Brabant Het Werkvoorzieningschap is opdrachtgever voor IBN als uitvoeringsorganisatie van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Het Werkvoorzieningschap is namens 11 gemeenten enig aandeelhouder en eigenaar van IBN.

pagina 66

Centrumregeling WMO Brabant Noordoost-Oost In Noordoost Brabant kopen we gezamenlijk de Wmo hulp in. Oss is centrumgemeente voor de inkoop van Wmo-ondersteuning (voor de taken die vanaf 2015 door de gemeente worden uitgevoerd). Oss koopt in namens de deelnemende gemeenten. Regionale inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor de aanbieders, meer eenheid in de regio en een sterkere positie in het gesprek met aanbieders.

Centrumregeling Jeugdhulp Noordoost-Brabant In Noordoost Brabant kopen we gezamenlijk de jeugdhulp in. Daarvoor is een gemeenschappelijke regeling met de centrumgemeente ('s-Hertogenbosch). Gezamenlijke inkoop leidt tot minder administratieve lasten voor aanbieders, efficiëntere inkoop en een betere positie in de onderhandeling met aanbieders. Een aantal taken (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg) moeten gemeenten verplicht gezamenlijk inkopen.

Kleinschalig Collectief Vervoer Brabant Noordoost (KCV) Twaalf gemeenten zijn opdrachtgever voor het WMO-personenvervoer. Samen vormen zij het KCV. Met vervoer op maat dragen zij bij aan bereikbaarheid voor iedereen, en daarmee aan de participatie ook voor mensen met een beperking.

Beleidsindicatoren Bron: Waarstaatjegemeente.nl Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Aantal banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar)

2015 2016 2017 2018 2019

742,9 751,3 759,8 774,0 792,1

545,0 547,1 556,9 575,8 588,1

Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen)

2015 2016 2017 2018 2019

1% 1% 1% 1% 1%

0% 1% 0% 0% 1%

Kinderen in uitkeringsgezin dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen (% kinderen tot 18 jaar)

2015 2016 2017 2018 2019

7% 7% 7% 7% 6%

3% 3% 3% 3% 3%

Netto arbeidsparticipatie*1 (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking)

2015 2016 2017 2018 2019

65,4 65,8 66,6 67,8 68,8

68,2 68,8 69,5 70,9 71,6

pagina 67

Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen)

2015 2016 2017 2018 2019

2% 2% 2% 2% 2%

0% 1% 1% 1% 1%

Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 1.000 inwoners 18 jaar en ouder)

2015 2016 2017 2018 2019

40,5 41,5 41,6 39,6 37,8

13,8 15,4 16,6 15,7 15,0

Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 1.000 inwoners van 15 – 64 jaar)

2015 2016 2017 2018 2019

31,2 25,8 28,1 30,5 20,6

11,2 12,1 13,3 13,7 11,6

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar)

2015 2016 2017 2018 2019

8,9 9,2 9,7 10,1 10,5

9,2 8,6 8,7 9,2 9,5

Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)

2015 2016 2017 2018 2019

1,1 1,0 1,0 1,1 1,1

0,7 0,6 0,7 0,8 0,9

Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar)

2015 2016 2017 2018 2019

0,4 0,4 0,4 0,4 0,3

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO (aantal per 1.000 inwoners)

2016 2017 2018 2019

57 57 60 62

Geen data beschikbaar

47 46 48 51

1) Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking. 2) Het percentage leerlingen (4 – 12 jaar) in het primair onderwijs dat kans heeft op een leerachterstand.

Wat kostte het? Lasten 2020 Nr.

Omschrijving taakveld

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

6.2

Wijkteams

6.3

Inkomensregelingen

6.4

Geraamd

Baten 2020

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

2.445.107

2.986.734

2.738.823

261.571

253.728

258.473

3.950.313

3.833.973

3.046.082

0

0

951

6.532.815

12.959.151

8.454.139

4.186.288

10.503.939

6.878.338

Begeleide participatie

4.178.647

4.509.302

4.622.671

0

158.642

158.642

6.5

Arbeidsparticipatie

448.362

538.764

352.619

0

0

8.676

6.6

Maatwerkvoorziening (WMO)

813.124

815.701

835.645

0

0

0

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

3.732.342

4.002.245

4.144.634

158.518

69.768

38.876

pagina 68

Lasten 2020 6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

6.81

Baten 2020

4.512.422

5.499.329

5.848.163

0

0

481.529

Geëscaleerde zorg 18+

78.770

45.143

8.858

0

0

0

6.82

Geëscaleerde zorg 18-

764.540

675.052

638.874

0

0

5.048

0.10

Reserves programma 6

0

0

652.479

86.550

1.123.922

555.244

Afronding

0

1

0

0

0

1

27.456.442

35.865.395

31.342.987

4.692.927

12.109.999

8.385.778

Totaal

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

Totaal

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

-247.911

-4.745

-252.656

6.2

Wijkteams

-787.891

-951

-788.842

6.3

Inkomensregelingen

-4.505.012

3.625.601

-879.411

6.4

Begeleide participatie

113.369

0

113.369

6.5

Arbeidsparticipatie

-186.145

-8.676

-194.821

6.6

Maatwerkvoorziening (WMO)

19.944

0

19.944

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+

142.389

30.892

173.281

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-

348.834

-481.529

-132.695

6.81

Geëscaleerde zorg 18+

-36.285

0

-36.285

6.82

Geëscaleerde zorg 18-

-36.178

-5.048

-41.226

0.10

Reserves programma 6

652.479

568.678

1.221.157

Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Personeel taakveld Samenkracht en burgerparticipatie De onderuitputting is het gevolg van niet of later ingevulde vacatures en toerekening van uren naar andere taakvelden.

Wet Maatschappelijke ondersteuning In 2019 is er een incidenteel budget van € 100.000,- beschikbaar gesteld ten behoeve stimulering burgerinitiatieven. Ultimo 2019 resteerde nog een budget van € 89.123,-. In 2020 zijn uitgaven gedaan ter hoogte van € 47.780,-. Deze gelden zijn onder meer ingezet voor een pilot aanpak eenzaamheid, project ‘bridgelessen’, huiskamerproject in Vorstenbosch, aanschaf van een bosrolstoel en -rollator en het project ‘We together’.

pagina 69

Taakveld 6.2 Wijkteams Cliëntondersteuning We hebben in 2020 een subsidie van het ministerie van VWS ontvangen voor de Koplopersgroep onafhankelijke cliëntondersteuning van € 139.718,-. Het project heeft een looptijd van drie jaar (2020 tot en met 2022). Met dit project werken we aan drie thema’s: 1. Het vergroten van de bekendheid van de onafhankelijke cliëntondersteuner. 2. Het trainen van de onafhankelijke cliëntondersteuner zodat zij de juiste kennis hebben. 3. Het borgen van de onafhankelijke cliëntondersteuner in onze gemeente en in samenwerking met andere partijen.

Stelpost transities 2015 Uw raad besloot de gelden in de algemene uitkering voor het sociaal domein te bestemmen voor het sociaal domein. Voor de rijksgelden waar tegenover nog geen directe verplichtingen staan parkeren we op een stelpost. Deze stelpost was ultimo 2020 € 520.560,-. Deze hebben we toegevoegd aan de reserve Transities.

Ontwikkeling integrale toegang SD Voor de ontwikkeling van de integrale toegang is in januari 2020 een incidenteel budget beschikbaar gesteld van € 117.000,- voor o.m. vervanging personele inzet voor dit project, training en opleiding en communicatie. Ultimo 2020 resteert nog een budget van € 59.384,-. In 2021 wordt de ontwikkeling vervolgd, onder andere met de integratie van jeugdhulp, de relatie tussen Wegwijzer en ketenpartners en Wegwijder en burger- en vrijwilligersinitiatieven. Het resterende ontwikkelbudget wordt voor de doorontwikkeling van Wegwijzer ingezet.

Taakveld 6.3 Inkomensregelingen Algemene uitgaven bijstandsverlening De bijdrage in de bedrijfsvoeringskosten voor de Dienstverleningsovereenkomst gemeente Meierijstad zijn lager uitgevallen dan begroot. Door de niet geplande werkzaamheden voor de TOZO zijn er minder uren ingezet op andere beleidsterreinen.

Lasten Wet werk en bijstand (WWB) De werkelijke kosten voor de Wet werk en bijstand zijn lager dan geraamd. Dit is voornamelijk het gevolg van een positieve bijstelling eind september van de specifieke uitkering van de BUIG van € 159.000,-. Daarnaast zijn de definitieve uitkeringskosten lager dan geraamd.

pagina 70

Minimabeleid De kosten minimalbeleid zijn lager dan geraamd vanwege het nog niet volledig inzetten van de incidentele decentralisatieuitkering Schulden en Armoede.

Taakveld 6.4 Begeleide participatie Werkvoorzieningschap Noordoost Brabant Voor de uitvoering van de klassieke Wsw ontvangen we een rijksuitkering via de algemene uitkering. Volgens afspraak wordt deze één op één doorbetaald aan het Werkvoorzieningschap ter bekostiging van de uitvoering van de Wsw. In de septembercirculaire is deze rijksuitkering verhoogd met € 118.494,- . Deze verhoging hebben we begrotingstechnisch niet meer kunnen verwerken in de tweede Tussentijdse rapportage. Daardoor geeft dit budget ultimo 2020 een overschrijding.

Taakveld 6.5 arbeidsparticipatie Werk en re-integratie Voor de kosten re-integratie reserveren we het budget wat we van het rijk ontvangen. De werkelijke kosten in 2020 zijn lager dan het rijksbudget. Voor het restant budget zijn echter verplichtingen aangegaan waarvan de kosten neerdalen in het boekjaar 2021.

Inburgering Voor de nieuwe wet inburgering zijn vooruitlopend op de invoering incidentele middelen beschikbaar gesteld in 2019 en 2020. Deze middelen zijn in 2020 niet benut.

Taakveld 6.71 maatwerkdienstverlening 18+ Begeleiding (zorg in natura) Voor de voorzieningen Ondersteuning en Dagbesteding hebben we een budget gereserveerd van € 1.841.646,- op basis van historische gegevens en toenemende vraag als gevolg van onder andere de invoering abonnementstarief CAK. In de tweede tussentijdse rapportage hebben we het budget nog met € 108.000,- naar boven bijgesteld. Ultimo 2020 blijken de kosten nog € 109.000,hoger uit te vallen dan de bijgestelde raming.

pagina 71

Taakveld 6.72 maatwerkdienstverlening 18- en Taakveld 6.82 geëscaleerde zorg 18Individuele voorzieningen natura jeugd De onderuitputting op zorg in natura Jeugdzorg wordt voornamelijk veroorzaakt door de niet uitgegeven gelden plan van aanpak transformatie jeugdhulp die door uw raad beschikbaar zijn gesteld op 6 juli 2017. De kosten van de transformatie worden gedekt uit de reserve transities.

Maatwerk aanpak Bernheze (MaB) In 2017 stelde uw raad een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor Maatwerk aanpak Bernheze (IPW) van € 115.000,- inclusief de pilot. Ultimo 2019 bedroeg het restant € 72.194,-. In 2020 heeft er een benutting plaatsgevonden van € 10.401,-. De kosten worden gedekt uit de reserve MAB.

Taakveld 0.10 Mutaties reserves taakveld 6 In de begroting hielden we nog geen rekening met de toevoeging van het overschot middelen sociaal domein aan de reserve Transities ter grootte van € 652.479,-. De lagere onttrekking op de reserves heeft voornamelijk de volgende oorzaken: De Voor de kosten van de transformatie van de jeugdzorg stelde uw raad een incidenteel budget beschikbaar. De gelden transformatie zijn ultimo 2020 voor een bedrag van € 231.432,- niet benut en daarmee de onttrekking uit de reserve Transities € 231.432,- lager is dan geraamd. Daarnaast is het budget realisatie Integrale toegang sociaal domein voor een bedrag van € 59.384,- niet benut. Ook het budget Maatwerk aanpak Bernheze en stimulering burgerinitiatieven geven nog een overschot van respectievelijk € 61.793,- en € 41.343,-.

Ontwikkeling reserve transities (sociaal domein) In de jaarrekening 2019 rapporteerden wij uw raad dat ultimo 2019 de stand van de reserve Transities (sociaal domein) € 10.504.180,- was. Ultimo 2020 is de stand van deze reserve € 10.638.269,-. Dit saldo is enerzijds ontstaan door een toevoeging van € 652.479,- en anderzijds door een onttrekking van € 518.390,-.

Toelichting toevoegingen Het positief saldo op de beschikbare rijksbudgetten bedraagt € 652.479,-. Het overschot op de rijksbudgetten sociaal domein laat de laatste jaren een afname zien van € 6,9 miljoen in 2018, € 1 miljoen in 2019 en € 0,65 miljoen in 2020.

pagina 72

Toelichting onttrekkingen De reserve is o.a. ingezet voor: Uitgaven ten laste van reserve Transities

Bedrag

Uitbreiding team Zorg

€

141.862

Transformatie Jeugdzorg blok 2

€

72.079

Stimulering burgerinitiatieven

€

47.780

Praktijkondersteuner huisartesen (POH-GGZ)

€

43.159

Project STORM – preventieve activiteiten depressie jeugd

€

36.050

Ons Welzijn, verdubbeling uren wijkgericht welzijnswerk Nistelrode

€

35.000

Pilot regisseur gebiedsteam integrale toegang

€

26.098

Regiesysteem iSamenleving

€

21.133

Aanpak laaggeletterdheid

€

15.000

Maatwerkbudget Maatwerk aanpak Bernheze (MAB)

€

10.401

Hop-on Hop-off bus te Heesch

€

9.250

Voorzitter MAB

€

2.962

Ontwikkelbudget Integrale toegang

€

57.616

Totaal

€

518.390

pagina 73

Volksgezondheid en milieu Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? Subdoel: “Het verzorgen van afvalverwijdering (vast en vloeibaar)” Activiteit: - Beheren en onderhouden van riolering en watervoorzieningen.

Operationeel uitvoeringsprogramma Voor de uitvoering van de wettelijke gemeentelijke watertaken heeft het college met het vaststellen van het ‘Gemeentelijk Rioleringsplan’ de verschillende uitvoeringskredieten beschikbaar gesteld. In het ‘Operationeel uitvoeringsprogramma waterbeheer en riolering’ zijn de werkzaamheden opgenomen. Dit programma is besproken met de verantwoordelijke wethouder.

Subdoelen: ‘Het verzorgen van afvalverwijdering (vast en vloeibaar)’ en ‘Toewerken naar circulaire economie (reductie en hergebruik)’ Activiteit: - Huis aan huis afvalinzameling/stimuleren van afvalreductie en afvalscheiding.

Intensiveren beleid afvalverwijdering We leveren blijvende inzet op het gescheiden inzamelen van afval. Ook in 2020 hebben we ons ingezet om inwoners te stimuleren om hun afval zo veel mogelijk te scheiden. Daarbij speelden nut en noodzaak de boventoon in de communicatie. De gemeente Bernheze haalt waarschijnlijk haar VANG-doelstelling voor 2020. Hhier wordt uw raad apart over geïnformeerd. Ook zijn er in 2020 stappen gezet om de VANG-doelstelling voor 2025 te halen door nieuwe uitgangspunten van afvalbeleid te bespreken met de commissie Ruimtelijke Zaken. Dit vormt de input voor het afvalbeleidsplan in 2021. In 2020 is de afvalstoffenheffing gestegen, met name door externe factoren (verwerkingskosten en belastingen). De stijging was echter lager dan in de regio en het tarief ligt nog steeds onder het landelijk gemiddelde.

Subdoelen: ‘Beschermen en verbeteren van fysieke leefomgeving per milieuthema’ en ‘Beschermen, bewaken en bevorderen gezondheid’ Activiteit: - Actueel houden van het beleidskader en instrumenten.

pagina 74

Ontwikkelingen milieubeleid Eind 2020 hebben we een extern deskundige laten inventariseren welke taken en activiteiten met betrekking tot bodem binnen de gemeente plaatsvinden en hoe deze beter georganiseerd kunnen worden. De rapportage hierover wordt begin 2021 afgerond. In deze rapportage wordt ook gekeken naar de overdracht van bodemtaken van de provincie naar de gemeenten met ingang van de Omgevingswet per 1 januari 2022. April 2020 heeft de ODBN een voorzichtige prognose gegeven voor de kosten van het uitzetten van bodemtaken als verzoektaak bij de ODBN. De geraamde € 21.000,- wordt meegenomen in de kadernota en begroting 2022. In 2020 zijn alle stoppers uit de stoppersregeling ammoniak gecontroleerd door de ODBN. Gebleken is dat zij allemaal zijn gestopt met het intensief houden van dieren. Vanaf 2010 zijn ruim 60 bedrijven gestopt onder deze stoppersregeling. Dit heeft een vermindering opgeleverd van ruim 700.000 odour-units aan geuruitstoot en ruim 5.000 kilo aan fijnstof. Daarnaast hebben we met de 21 bedrijven die zich hebben aangemeld voor de Subsidieregeling sanering varkenshouderij (Srv) een keukentafelgesprek gevoerd. Eind 2020 werd bekend dat meer dan de helft van deze bedrijven (totaal 12) ook daadwerkelijk meedoet na het bod dat ze hebben gekregen van de Rijksdienst voor ondernemend Nederland (RVO).

Deze 12 bedrijven zorgen samen voor een vermindering van 615.000 odour-units aan geuruitstoot en bijna 3.800 kilo aan fijnstof. Dit gaat dus zeker een positief effect hebben op onder andere de luchtkwaliteit, al gaan we dit pas in 2022 op de kwaliteitskaarten terug zien. De vergunningen moeten immers nog ingetrokken worden. Begin 2020 hebben we het Schone Luchtakkoord (SLA) ondertekend. Regionaal is de samenwerking gezocht en gevonden om verschillende onderwerpen uit het SLA te kunnen aanpakken. We zijn actief aangesloten bij de pilotprojecten houtstook en landbouw. Door de provincie wordt momenteel samen met de gemeenten uit Noordoost en Zuidoost Brabant, onderzocht (in de vorm van een plan MER mest) waar geschikte zoekgebieden voor schone en veilige mestbewerking liggen in Brabant. Voor de omgevingsvisie is een plan van aanpak vastgesteld en we gaan in 2021 verder met de uitvoering hiervan.

Duurzame energie-agenda 2017-2020 In 2020 is gewerkt aan het opstellen van de nieuwe energieagenda 2021-2025. Deze zal in januari 2021 aan de gemeenteraad worden aangeboden. Daarnaast zijn er stappen gezet op het gebied van duurzame energie. Inwoners met een kleinere portemonnee worden gevolgd in het pilotproject “Energie voor Iedereen”. Dit project loopt medio 2021 af, mede door het wegvallen van subsidie van de provincie Noord Brabant. Sportclubs hebben de mogelijkheid gekregen om gebruik te maken van een stimuleringslening om hun sportclubs te verduurzamen. Enkele sportclubs hebben dit gedaan, met andere zijn we in gesprek over de mogelijkheden.

pagina 75

Het beleid zonneweides komt in 2021 in de gemeenteraad ter besluitvorming. In 2020 hebben we uitgebreid de uitgangspunten bediscussieerd in de commissie Ruimtelijke Zaken. Alle nieuwbouwwijken worden gasloos gebouwd, de bestaande wijken gaan we richting 2050 gasloos maken. Hiervoor is gewerkt aan de Tranisitievisie Warmte, maar ook in 2021 wordt hier nog (conform planning) aan gewerkt. In oktober 2021 wordt de Transitievisie Warmte door uw raad vastgesteld. De Regionale Energiestrategie is in 2020 in concept vastgesteld door de gemeenteraad en vervolgens aangeboden aan het Planbureau voor de Leefomgeving. In 2021 zal het definitieve stuk aan de raad worden aangeboden ter besluitvorming.

Verbonden partijen Gezondheidsdienst Hart voor Brabant (GGD) De GGD voert voor gemeenten een aantal wettelijke taken uit en draagt daarnaast bij aan preventie en onderzoek. Deze gemeenschappelijke regeling draagt met name bij aan preventie op het gebied van gezondheid voor iedereen en op het gebied van jeugd.

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden, West en Noord (RAV) De RAV is een gemeenschappelijke regeling van 43 gemeenten. De RAV verzorgt het ambulancevervoer, houdt de meldkamer ambulancezorg in stand en levert een bijdrage aan de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR). Gemeenten betalen sinds 2012 geen bijdrage meer voor de RAV. Er wordt onderzoek gedaan naar welke organisatievorm in de toekomst past bij de RAV en wat daarin de wettelijke mogelijkheden zijn. Tot die tijd blijft de gemeenschappelijke regeling bij de gemeenten.

Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) De ODBN voert wettelijke taken uit op het gebied van milieuadvisering bij vergunningverlening en voert voor Bernheze integraal de WABO-toezichtstaken uit. Daarnaast houdt de ODBN zich bezig met gezamenlijke taken op het gebied van milieucriminaliteit en ketenaanpak rondom asbest en bodemkwaliteit.

pagina 76

Beleidsindicatoren Bron: Waarstaatjegemeente.nl Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Omvang huishoudelijk afval (restafval) (kg/inwoner)

2015 2016 2017 2018 2019

200 189 178 172 163

118 119 106 89 68

Hernieuwbare elektriciteit (%)

2015 2016 2017 2018

13,1 14,9 16,3 17,6

7,1 12,7 15,2 18,2

Wat kostte het? Lasten 2020

Baten 2020

Nr.

Omschrijving taakveld

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

7.1

Volksgezondheid

1.135.833

1.163.940

1.151.348

17.302

17.265

17.508

7.2

Riolering

2.114.211

2.203.768

2.212.255

2.444.751

2.537.542

2.639.092

7.3

Afval

2.755.946

2.857.137

2.999.844

3.215.570

3.014.476

3.335.728

7.4

Milieubeheer

1.391.616

1.665.434

1.464.297

6.312

6.312

112.987

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

78.970

79.577

59.593

82.936

82.936

61.204

0.10

Reserves programma 7

0

250.016

297.276

230.304

1.101.101

532.504

Afronding

0

0

-1

0

-1

-1

7.476.576

8.219.872

8.184.612

5.997.175

5.759.631

6.699.022

Totaal

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

7.1

Volksgezondheid

7.2

Riolering

7.3

Lasten

Baten

Totaal

-12.593

-243

-12.836

8.487

-101.550

-93.063

Afval

142.707

-321.252

-178.545

7.4

Milieubeheer

-201.137

-106.675

-307.812

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

-19.984

21.732

1.748

0.10

Reserves programma 7

47.260

568.597

615.857

Taakveld 7.2 Riolering Riolering De invoering van de omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2022. Het budget (€ 25.000) voor het opstellen van een omgevingsvisie wordt overgeheveld naar 2021. In 2020 is gestart met

pagina 77

actualisatie BRP en klimaatstresstesten. Stresstesten zijn nagenoeg afgerond en momenteel is gestart met doorrekening van het rioolstelsel (BRP). Het vervolg van dit project wordt in 2021 uitgevoerd. In 2020 is er bij diverse partijen specialistische riool- en wateradvies opgevraagd ten behoeve van ruimtelijke ontwikkelingen en het uitvoeren van klimaatstresstesten. Vanuit de regionale watersamenwerking As50+ zijn diverse projecten uitgevoerd waaronder het opleveren van een online klimaatatlas, + lancering, een hittestresstool, deelname aan bewustwordingscampagnes zoals Operatie steenbreek, en deelname aan regionale projecten vanuit Noordoost Brabant. Daarnaast is een 0-inspectie uitgevoerd op de drukriolering, om vanuit dit plaatje verder te kunnen gaan bepalen hoe de renovatie eruit gaat zien. Er is een niet geraamde bijdrage ontvangen van een deelnemende gemeente in een gezamenlijke actie voor de verkoop van regentonnen aan bewoners. Gemeente Bernheze heeft deze actie vooraf gefinancierd en na de actie gedeclareerd op basis van werkelijke kosten. Er is van de Europese Unie meer subsidie ontvangen (en meer uitgaven) dan geraamd. Via een voortgangsrapportage krijgen deelnemende partners subsidie op uitgevoerde werkzaamheden. Per partner zijn er meer of minder uitgaven in de uitvoering.

Bij meer uitgaven ontvangt elke partner ook automatisch meer subsidie tot het afgesproken plafondbedrag waarop subsidie gebaseerd is. In dit geval pakt dit dus positief uit.

Taakveld 7.3 Afval In de jaarrekening van het afval zien we dat deze de beoogde resultaten van ons beleid weerspiegelt. Onze inwoners hebben enerzijds meer afval aangeleverd door de coronacrisis bij onze milieustraat, maar anderzijds zetten zij hun container minder vaak aan de straat voor huishoudelijk restafval. In de grafieken hieronder krijgt u een globaal beeld van verdeling van de lasten en baten van het afval binnen onze gemeente. Het decentraal inzamelen (huis-aan-huis) beslaat de helft van onze lasten. De milieustraat bijna één derde. De overige kosten zitten vooral in de gemeenschappelijke regeling Stadgewest ’s-Hertogenbosch (waarover later meer). Daarnaast bestaan de overige kosten met name uit het inzamelen van oud papier, textiel en de service voor het inzamelen van snoeiafval in het buitengebied. De inkomsten van de gemeente betreffende afval bestaan voor het overgrote deel (meer dan driekwart) uit de afvalstoffenheffing die onze inwoners betalen. Daarnaast krijgen we een inzamelvergoeding voor het inzamelen van PMD van het afvalfonds. Ook de milieustraat levert een kleine bijdrage in de opbrengsten door middel van betaling aan de poort, maar ook door opbrengsten van oud ijzer enz. Ook ziet u de voorziening die is getroffen om de verwachte kosten van het Stadsgewest ’s-Hertogenbosch af te dekken.

Daarnaast leverden voor de coronacrisis oud papier en textiel nog wat schamele inkomsten op. Dit is inmiddels nagenoeg nihil.

pagina 78

Huisvuil (rest fractie en GFT) Er is niet meer huishoudelijk restafval aangeleverd dan begroot, wel zijn er hogere kosten voor het verwerken van het restafval. Daardoor is hier een tekort. Qua GFT is er wel meer aangeleverd dan begroot (400 ton). Hier staat geen verhoging van onze inkomsten tegenover. Daarnaast zijn de kosten voor overslag en transport voor het GFT hoger uitgevallen dan vorig jaar. Daardoor is hier een tekort. De afvalstoffenheffing is lager uitgevallen dan verwacht, want het aantal ledigingen van huishoudelijk restafvalcontainers viel tegen. Zoals bekend is in Bernheze het tarief voor de afvalstoffenheffing een samenstelling van vastrecht, het aantal ledigingen van de restafvalcontainer en het aantal kilo’s huishoudelijk restafval. Inwoners zetten hun restafvalcontainer minder vaak aan de straat. Inwoners wachten totdat hun container echt vol zit voordat ze deze aan de straat te zetten. Deze ontwikkeling was verwacht, maar is sneller gegaan dan we ingeschat hadden.

Kunststofverpakkingen PMD Vanaf april 2020 is de gemeente Bernheze conform landelijk beleid overgegaan van een ketenvergoeding naar een inzamelvergoeding voor het inzamelen van PMD. Qua kostenbegroting zijn we uitgegaan van oude systematiek (ketenvergoeding). De kosten die samenhingen met de ketenvergoeding (sorteren en vermarkten) hebben we daarbij in de begroting laten zitten. De baten zijn wel gecorrigeerd voor de nieuwe systematiek. Echter is in de praktijk meer aangeleverd dan geraamd.

pagina 79

Daarnaast hebben we een hogere afrekening gekregen dan dat begroot was. Doordat er meer is ingezameld is en daartegenover meer inkomsten (inzamelvergoeding) staan, maar ook een hogere afrekening van inzamelaar gemeente Oss.

Milieustraat Er is meer gestort op de milieustraat. Door de coronacrisis zagen we landelijk een toename aan aanlevering op de milieustraat. Dat zien we in breedte, er is van alles wat op de milieustraat wordt ingezameld meer aangeleverd. Daardoor zijn de verwerkingskosten, transportkosten en andere kosten direct gerelateerd aan het aangeleverde afval omhoog gegaan. We zien ook de inkomsten van de milieustraat hierdoor (beperkt) toenemen. De inkomsten van de milieustraat weerspiegelen, conform beleid, niet de daadwerkelijke kosten die voor de milieustraat gemaakt worden. Daar waar de verwerkingskosten circa € 163.000,- hoger zijn dan geraamd, zijn de opbrengsten slechts € 37.372,- meer dan de raming.

Overige reiniging De afrekening van de gemeenschappelijke regeling Stadgewest ’s-Hertogenbosch over de vuilstort de Vlagheide; in 2018 is er een voorziening getroffen voor de afrekening van het Stadsgewest. Daarnaast is deze (per abuis) ook in de begroting opgenomen ten laste van de reserve. De afrekening Vlagheide is dus begroot op de reserve terwijl er ook een voorziening aanwezig is. Dit is de reden dat het bedrag van de voorziening is vrij gevallen in de exploitatie, waar de kosten zijn geboekt. Het verschil tussen de voorziening en de lasten die hier tegenover staan maakt onderdeel uit van het saldo van de afvalbudgetten ad € 167.918,-. Daarnaast is in 2020 het budget voor aanvullende onderzoeken voor het afvalbeleid niet volledig benut. Dit budget is bedoeld om aanvullende onderzoeken uit te voeren. Die waren dit jaar niet nodig voor het ontwikkelen van het afvalbeleid. We beantwoorden deze vragen wel wanneer we er vragen om over ontvangen.

Taakveld 7.4 Milieubeheer Milieutaak Voor dit budget zijn hogere kosten geweest aan beroepschriften, dumping van drugsafval en zijn meer kosten betaald aan de gemeenschappelijke regeling ODBN dan geraamd. Het totaal aan overschrijding van € 59.132,- op een totaal budget van € 1.044.683,- is echter marginaal.

Lokaal klimaatbeleid Het gros van dit budget zijn de middelen voor de Transitievisie Warmte, deze wordt in 2021 verder ontwikkeld. Daarnaast is door prioritering van andere ingrepen in het maatschappelijk vastgoed de verlichting in 2020 niet aan de orde geweest. In 2021 zal het maatschappelijk verder verLED worden. Op deze twee onderdelen samen is € 244.760,-. pagina 80

Daarnaast is er op lokaal klimaatbeleid in 2020 een lagere afschrijvingslast dan geraamd. In de raming gaan wij uit van volledige uitgave van investeringskredieten. In de praktijk zijn nog niet alle kredieten gestart of geheel uitgegeven. Wij starten daarbij pas de afschrijving na ingebruikname van het investeringskrediet. De afschrijvingslast is € 37.993,- lager dan geraamd.

Taakveld 0.10 Mutaties reserves taakveld 7 Conform het BBV wordt de mutatie tussen begroting en realisatie betreffende riolering ten gunste of ten laste gebracht van de reserve riolering. In de begroting is er evenwicht tussen de lasten en baten in dit budget. In werkelijkheid is het saldo op riolering € 47.259,-, welke in de reserve is gestort. In de begroting hielden wij rekening met lagere opbrengsten uit oud papier en PMD. Onder andere hierdoor werd een aanvulling aan de reserve afvalstoffenheffing voorzien van € 250.016,- (vanuit de reserve nog nader te bestemmen). Deze aanvulling heeft plaatsgevonden. Wij hadden verwacht dit bedrag uit de reserve te moeten onttrekken ten gunste van de exploitatie afvalbudgetten, maar in werkelijkheid is dit € 167.918,- geworden. Dit bedrag is onttrokken uit de reserve ten gunste van de exploitatie. Dit resultaat is ontstaan door: - Door nieuwe uitgangspunten bij PMD zijn de kosten in werkelijkheid fors lager. Dit hadden wij nog niet in de raming meegenomen. - Er is in 2020 meer PMD verwerkt dan verwacht en dit zorgde voor hogere opbrengsten. - Tot 1 april verzorgde Gemeente Oss voor ons het sorteren en vermarkten van PMD, waarvoor wij vergoedingen betaalden. De afrekening die wij van gemeente Oss ontvingen, waardoor wij gelden terugkregen, was niet voorzien en geraamd.

Voor de transitie warmte is dekking voorzien uit de reserve nader te bestemmen. Doordat er slechts beperkte uitgaven zijn geweest in 2020 heeft ook de dekking uit de reserve voor een lager bedrag dan geraamd plaatsgevonden.

pagina 81

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? Subdoel: ‘Omgevingsvisie en omgevingsplan buitengebied/implementatie omgevingswet Bernheze’ Activiteit: - Wij zorgen dat we aan de slag kunnen met de Omgevingswet vanaf 1 januari 2021.

Implementatie omgevingswet Bernheze De Omgevingswet (OW) is wederom uitgesteld. De invoeringsdatum is inmiddels wel definitief door beide kamers en de Koning bevestigd op 1 januari 2022. Wij gaan er voor zorgen dat we tijdig klaar zijn om met de nieuwe wet te kunnen werken. Door het uitstel van de wet hebben we meer tijd genomen om sommige onderdelen in te richten. Daarbij hebben we het programma iets anders ingericht en zijn de projectcontracten voor DSO, Herinrichting proces VTH en Omgevingsvisie vastgesteld en zijn we gestart om daar uitvoering aan te geven. Tevens is er een financiële doorkijk gemaakt naar de totale implementatiekosten voor het hele programma en is deze opgenomen in de meerjarenbegroting en de begroting 2021. Ook zijn we aan het kijken wat de structurele effecten van de OW zijn op de organisatie en de begroting. Volgens afspraak gaan we de Raadswerkgroep intensiever bij het omgevingswettraject betrekken en dan met name bij de omgevingsvisie. Tenslotte heeft ook op dit programma het Corona-virus invloed gehad. We zijn uitgelopen in tijd met onze voorbereidingen, maar door het uitstel heeft dat geen invloed op ons eindresultaat. Voordeel hiervan is dat we intensiever met de regio zijn kunnen gaan samenwerken en we tijd hebben gevoeld om een ander systeem voor het project DSO af te dwingen bij de leverancier. Een systeem waar we meer vertrouwen in hebben.

Transitie buitengebied / Omgevingswet In 2020 hebben we de organisatie ten behoeve van het programma Transitie Landbouw nader vorm gegeven en zijn drie programmalijnen gedefinieerd: 1. Begeleiden agrarische ondernemers 2. Planologisch faciliteren 3. Gebiedsgerichte aanpak pagina 82

De ingezette transitie heeft zich in 2020 duidelijk voortgezet. Veel agrarische ondernemers hebben hun initiatieven aan de gemeente voorgelegd. Deze initiatieven variëren van: - Investeren in de huidige bedrijfsvoering - Omschakelen naar alternatieve agrarische bedrijfsvoering - Verbreden van de bedrijfsvoering (nevenactiviteiten) - Stopzetten agrarische bedrijfsvoering en omschakelen naar alternatieve niet-agrarische bedrijfsvoering - Stopzetten agrarische bedrijfsvoering en herbestemmen tot wonen Om de voorgelegde initiatieven richting te geven, is een casusoverleg transitie landbouw ingericht. In 2020 zijn 30 initiatieven in dat overleg behandeld. Om de transitie landbouw beter te begeleiden vanuit de overheid, is door de provincie NoordBrabant een pakket aan ondersteunende maatregelen ingericht. In de gesprekken met eigenaren van agrarisch vastgoed, wijzen we op de beschikbaarheid van deze maatregelen. Eén van de maatregelen is het beschikbaar stellen van deskundigheid aan eigenaren van (voormalige) agrarische bedrijfslocaties met als doel om een nieuwe toekomst uit te stippelen. Via deze regeling (VABimpuls) worden inmiddels 22 VAB-eigenaren binnen Bernheze begeleid. Met als doel om de geuroverlast te verminderen, is begin 2020 door het Ministerie LNV de Subsidieregeling Sanering Varkenshouderijen opengesteld.

Binnen Bernheze hebben 21 varkenshouderijen zich hiervoor aangemeld. We hebben met deze ondernemers, via een intern ingericht Versnellingsteam, gesprekken gevoerd om helderheid te geven over onder andere alternatieve mogelijkheden na en/of in samenhang met deelname aan de Saneringsregeling. Uiteindelijk hebben 12 ondernemers besloten om hun varkenshouderij daadwerkelijk te saneren. De vervolgstappen van dit saneringstraject (alsmede de gemeentelijke begeleiding daarvoor) worden in 2021 en 2022 gezet. Bernheze heeft in 2020 besloten deel te nemen aan de Regiodeal via het project “stallenaanpak (Boekels model)”. Parallel hieraan zijn gesprekken ingezet met Ontwikkelmaatschappij Ruimte voor Ruimte om te komen tot een samenwerking en strategische inzet van woningbouwontwikkeling en de daaruit vrijkomende financiële middelen. Door middel van de nog op te tuigen constructie kan mede de transitie van de landbouw versneld richting krijgen. Ter voorbereiding op een te formuleren programma transitie landbouw zijn in 2020 voorbereidingen getroffen om, anticiperend op de omgevingswet, relevante beleidsvelden bij elkaar te brengen. Transitie van de landbouw vraagt om een bredere scope dan een puur planologische.

Er dient aandacht te zijn voor sociaal-economische aspecten, alsook de kansen die transitie biedt voor onderwerpen als duurzame energie, klimaatadaptatie, natuur, landschap, recreatie. In 2021 wordt het programma Transitie Landbouw definitief geformuleerd. In 2020 is, met als doel te komen tot een soepelere transitie, het beschikbare netwerk aan deskundigheid aangehaald. Met Provincie Noord-Brabant zijn afspraken gemaakt over een

pagina 83

nauwere samenwerking “aan het front”. Via een in te richten Studio Transitie Landbouw Bernheze wordt in 2021 gestart om casuïstiek in kader van de transitie binnen Bernheze met elkaar af te wegen. Daarmee vormt Bernheze een voorbeeld voor de regio en is tevens het doel om de opgedane kennis te delen.

Subdoel: ‘Voldoende nieuwe bouwmogelijkheden’ Activiteiten: - Wij houden regie op de woningbouwplanning. - Wij voeren de woonvisie uit en herijken deze periodiek.

Herziening woonvisie We actualiseren jaarlijks de woningbouwplanning, waarin we de woonvisie vertalen naar concrete projecten. Het beleidsmatige deel herzien we 5-jaarlijks. De huidige woonvisie loopt tot en met 2021 en zal in 2021 ook worden herzien voor de nieuwe periode 2022-2026. De voorbereidingen hiervoor zijn in 2020 gestart. De opzet sluit erg aan bij de huidige woonvisie, maar zal ook nieuwe tendensen (nieuwe doelgroepen) kennen en meer zwaarte toekennen aan thema’s als bijvoorbeeld duurzaamheid.

Subdoel: ‘Passende en actuele bestemmingsplannen voor het hele grondgebied’ Activiteit: - Wij actualiseren de bestemmingsplannen.

Passende bestemmingsplannen We hebben in 2020 gebiedsvisies voor een groot aantal gebieden integraal opgesteld en daarnaast hebben we ook gekeken naar inbreidingslocaties. Echter doordat we de opdracht hebben uitgebreid, de integrale blik en afstemming met de transitielandbouw en vervolgens de beperkingen van Corona (lange tijd niet met grote groepen bij elkaar kunnen komen), heeft dat er toe geleid dat we deze stukken pas in het eerste kwartaal van 2021 kunnen laten vaststellen. Op hoofdlijnen zijn de analyses en visies af. Deze moeten nu nog afgestemd worden met de provincie om vervolgens intern in de routing voor vaststelling gebracht te worden.

pagina 84

Beleidsindicatoren Bron: Waarstaatjegemeente.nl Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro)

2016 2017 2018 2019 2020

209 217 230 248 270

266 272 Geen data 292 321

Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen)

2014 2015 2016 2017 2018

6,0 6,4 7,2 8,2 8,6

4,6 9,3 5,9 21,8 16,4

Demografische druk (%)*1

2016 2017 2018 2019 2020

53,0 53,3 53,7 53,9 54,2

57,6 57,2 57,5 57,4 57,6

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in €)

2016 2017 2018 2019 2020

651 644 649 669 700

628 657 648 677 720

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in €)

2016 2017 2018 2019 2020

723 723 721 739 773

719 753 693 724 772

1) De som van het aantal personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar.

Wat kostte het? Lasten 2020 Nr.

Omschrijving taakveld

8.1

Baten 2020

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Ruimtelijke ordening

803.115

1.471.783

1.464.359

14.909

14.909

4.212

8.2

Grondexploitatie (niet-bedrijventereinen)

10.106.650

14.178.802

9.732.076

11.609.693

15.877.598

11.985.542

8.3

Wonen en bouwen

1.604.752

1.792.499

1.727.698

1.438.528

1.498.121

1.300.299

0.10

Reserves programma 8

1.504.043

1.728.452

2.286.277

190.000

743.307

422.614

Afronding Totaal

0

0

-1

0

0

0

14.018.560

19.171.536

15.210.409

13.253.130

18.133.935

13.712.667

pagina 85

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

8.1

Ruimtelijke ordening

8.2

Grondexploitatie (niet-bedrijventereinen)

8.3 0.10

Lasten

Baten

Totaal

-7.424

10.697

3.273

-4.446.726

3.892.056

-554.670

Wonen en bouwen

-64.801

197.822

133.021

Reserves programma 8

557.825

320.693

878.518

Taakveld 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De activiteiten van de bouwgrondexploitatie worden toegelicht in paragraaf G van deze jaarrekening. Het resultaat is hier eveneens weergegeven. In 2020 zijn met name de kosten (aankopen, bouwrijpmaken, groenvoorziening) achtergebleven ten opzichte van de raming.

Taakveld 8.3 Wonen en bouwen Bouw-, woning en welstandtoezicht De legesopbrengst omgevingsvergunningen van 2020 is ruim 2 ton lager uitgevallen. De raming was gebaseerd op de verwachting dat veel aanvragers voor omgevingsvergunningen hun aanvraag nog vóór de invoering van de omgevingswet op 1 januari 2021 zouden indienen. De invoering van de omgevingswet is vanwege diverse omstandigheden, waaronder COVID-19 en DSO een jaar uitgesteld. Wij vermoeden dat dit heeft bijgedragen aan de 2 ton lagere legesopbengsten ten opzichte van de raming. Daarnaast is vanwege een afname aan vaste krachten en krapte op de arbeidsmarkt dit jaar meer personeel ingehuurd. Met als grootste reden dat voldaan moet worden aan het afhandelen van onze wettelijke verplichtingen, zoals formele aanvragen.

Handhaving bouw- en woningtoezicht Door het college is in 2020 besloten om een bedrag van € 25.000,- beschikbaar te stellen voor het realiseren van proefprojecten voor de Wkb. Deze proefprojecten (bouwprojecten) lopen gedurende een langere periode. Het eerste proefproject is in januari 2021 afgerond. In 2020 is van het totale budget € 2.925,- benut. Dit betekent dat deze resterende kosten nog zullen volgen. Daarnaast zijn we in maart 2020 geconfronteerd met het Corona-virus. Door de eerste lockdown hebben we het werven van een tijdelijke toezichthouder enkele maanden doorgeschoven. Tot slot is in 2020 gebleken dat er meer opgelegde lasten onder dwangsom niet binnen de begunstigingstermijn zijn nageleefd. Hierdoor zijn meer dwangsommen verbeurd dan vooraf ingeschat.

pagina 86

Taakveld 0.10 Mutaties reserves taakveld 8 Door het naleven van de door het BBV opgelegde POC-methode (Percentage of Completion) in het grondbedrijf en de afsluitingen van complexen is voor € 2,2 miljoen aan winsten genomen van de bouwgronden in exploitatie woningbouw. De beschikbare gelden voor de diverse projecten binnen de reconstructie agrarische sector zijn in 2020 niet uitgegeven, waardoor een lagere onttrekking uit de reserve heeft plaatsgevonden. Dit geldt ook voor het krediet opstellen omgevingsvisie.

pagina 87

Deel 2: Paragrafen

pagina 88

A. Lokale heffingen De werkelijke inkomsten In artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten is bepaald dat de paragraaf betreffende de lokale heffingen ten minste bevat: - de geraamde inkomsten; - het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; - een aanduiding van de lokale lastendruk; - een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid; - een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven en heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd. De opbrengsten van de (belangrijkste) belastingen en heffingen: Belastingen en heffingen

Geraamde inkomsten

Werkelijke inkomsten

Onroerende zaakbelasting

€

7.278.904

€

€ 7.345.772

Afvalstoffenheffing (rest-fractie, GFT en milieustraat)

€

2.628.547

€

€ 2.582.332

Rioolheffing

€

2.434.095

€

€ 2.407.951

Toeristenbelasting

€

93.384

€

€ 78.614

Reclamebelasting

€

26.195

€

€ 33.694

Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen Belastingvoorstellen 2020 De gemeenteraad stelt de verordeningen vast, waarin de tarieven voor de gemeentelijke belastingen en heffingen zijn opgenomen. In de raadsvergadering van 12 december 2019 heeft uw raad met de belastingvoorstellen ingestemd.

OZB Met ingang van 2020 wordt een landelijke benchmark woonlasten ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. De macronorm om de onroerende zaakbelasting te monitoren komt te vervallen. Met de benchmark wordt een vergelijking mogelijk van de gemeentelijke woonlasten en de tariefontwikkeling met landelijke en provinciale gemiddelden. De verwachting is dat onderlinge verschillen tussen gemeenten inzichtelijker worden.

pagina 89

De huidige macronorm stamt uit 2007 en is achterhaald door het feit dat nu een betere vergelijking mogelijk is van de lokale lasten tussen gemeenten. Onder meer door de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het COELO en de wettelijke verplichting (zie belastingcapaciteit onder financiële kengetallen van paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing) om in de gemeentebegroting de ontwikkelingen toe te lichten. De macronorm was bedoeld om bij te dragen aan een gematigde lastenontwikkeling. Gelet op het feit dat de besluitvorming over tarieven geënt is op lokale afwegingen verwacht het Rijk dat door de benchmark de gemeenten scherper worden op een deugdelijke onderbouwing van de lastenontwikkelingen. Wij houden rekening met een tariefsaanpassing van 1,4%. Dit is de bijgestelde prijsindex gelijk aan de meicirculaire 2020. In de perspectiefnota gingen we nog uit van 2%. Voor 2020 gelden de WOZ-waarden met waardepeildatum 1 januari 2019. Deze waarden zijn tot stand gekomen op basis van de geactualiseerde taxaties van het geïnventariseerde onroerend goed inclusief areaaluitbreiding (nieuwbouw, verbouw en sloop). Wij verwachten op basis van de landelijke marktontwikkeling over de periode van 1 januari 2018 tot 1 januari 2019 een waardestijging. Om een gelijkblijvende opbrengst te kunnen blijven genereren worden de tarieven gecorrigeerd met deze stijging.

Bij de behandeling van de belastingvoorstellen zullen de dan beschikbare lokale cijfers aan u worden voorgelegd voor de vast te stellen OZB-tarieven 2020.

Afvalstoffenheffing Het afvalbeleid stelde de raad op 15 december 2016 vast. De rode draad hiervan is dat het restafval zoveel mogelijk wordt gescheiden van andere afvalstromen. Door maatregelen die betrekking hebben op de wijze van inzameling van het GFT, PMD, luiers, textiel en de effecten van tariefprikkels willen we onze doelstellingen halen. De tariefaanpassing voor 2020 heeft te maken met de nu bekende hogere kosten van het PMD, het wegwerken van het huidige tekort dat nu uit de reserve wordt betaald en de transitie van restafval naar gft (gratis). Voor de overige kosten rekenden we met een prijsstijging van 2%. Deze mutaties zorgen voor een hogere kostprijs per huisaansluiting en komt daarmee op € 215,67. Als gevolg van werkelijke kilo’s en ledigingen (lager dan geraamd) ontstaat een klein voordeel op de gemiddelde lasten per huishouden € 211,90.

Rioolheffing Op basis van het Gemeentelijk Rioolplan 2015-2019 passen wij de tarieven aan met de trendmatige prijsindex van 1,4%.

pagina 90

Ontwikkeling woonlasten en lokale lastendruk Onder woonlasten verstaan wij: OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Bij vergelijking van de woonlasten over 2019 en 2020 moet er rekening mee worden gehouden dat er voorlopige inschattingen voor de nieuwe WOZ-waarden per 1 januari 2019 zijn gebruikt en daarvan afgeleid de OZB-tarieven. De berekening voor 2020 is gebaseerd op: - Een gemiddelde waarde van een woning; begroting € 318.972,-, jaarrekening € 318.230,-. - Een gemiddelde waarde van een niet-woning; begroting € 357.277,-, jaarrekening € 359.701,-. Overzicht lastendruk

OZB Tarief

Afvalstoffenheffing

Bedrag

Rioolheffing Tarief

Totaal

Bedrag

Begroting 2020 Woningen

Eigenaar

0,1144%

364,90

Gebruiker

170,33

215,67

Eigenaar-gebruiker Niet-woningen

0,0534%

0,1144%

364,90

215,67

535,23 215,67

0,0534%

170,33

750,90

0,0534%

190,79

1.214,39

Eigenaar

0,2865%

1.023,60

Gebruiker

0,2257%

806,37

Eigenaar-gebruiker

0,5122%

1.829,97

0,0534%

190,79

2.020,76

0,1144%

364,06

0,0534%

170,33

534,39

Eigenaar-gebruiker

0,1144%

364,06

0,0534%

170,33

746,29

Eigenaar

0,2865%

1.030,54

0,0534%

192,08

1.222,62

Gebruiker

0,2257%

811,85

Eigenaar-gebruiker

0,5122%

1.842,39

806,37

Jaarrekening 2020 Woningen

Eigenaar Gebruiker

Niet-woningen

211,90 211,90

211,90

811,85 0,0534%

192,08

2.034,47

Uitkomsten lastendruk gemeente Bernheze Overzicht lastendruk Woningen

2020 begroting Bedrag

Wijziging t.o.v. begroting %

Eigenaar

535,23

534,39

-0,16%

Gebruiker

215,67

211,90

-1,75%

Eigenaar en gebruiker Niet-woningen

2020 rekening Bedrag

750,90

746,29

-0,61%

Eigenaar

1.214,39

1.222,62

0,68%

Gebruiker

806,37

811,85

0,68%

2.020,76

2.034,47

0,68%

Eigenaar en gebruiker

Ten opzichte van de begroting 2020 wijzigt de lastendruk marginaal. De woz waarde voor woningen is beperkt gedaald terwijl deze voor niet-woningen licht is gestegen. Voor wat betreft afvalstoffenheffing zijn de gemiddelde kilo’s en ledigingen per huishouden licht gedaald.

pagina 91

Kwijtscheldingsbeleid Op basis van artikel 26 van de invorderingswet geven wij uitvoering aan de kwijtschelding van belastingen. De gemeente Bernheze hanteert een zo ruim mogelijk kwijtscheldingsbeleid. Op 27 juni 2019 besloot uw raad in het kader van de harmonisatie van het kwijtscheldingsbeleid BSOB, dat: - Voor de kosten van bestaan een percentage van 100% van de bijstandsnorm te hanteren voor personen jonger dan de AOW-gerechtigde leeftijd; - De norm voor de kosten van bestaan voor AOW-gerechtigden te baseren op de toepasselijke netto AOW-bedragen in de plaats van op de toepasselijke bijstandsnorm; - Bij het bepalen van het netto-besteedbare inkomen voor kwijtschelding rekening wordt gehouden met de kosten van kinderopvang; - De kwijtschelding voor natuurlijke personen die een bedrijf of een zelfstandig beroep uitoefenen (kleine ondernemers) in stand wordt gehouden. Voor kwijtschelding komen de volgende heffingen in aanmerking: - Onroerende zaakbelasting - Afvalstoffenheffing tot het vastgesteld maximum van € 135,- o.b.v. Verordening op de heffing en invordering van afvalstoffenheffing Bernheze 2020 - Rioolheffing

Kostendekkendheid tarieven Op basis van de vernieuwing van het Besluit begroting en verantwoording worden met ingang van 2017 in de programma’s alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het centraal begroten van de kosten van overhead betekent dat het niet langer mogelijk is om uit de taakvelden (voorheen producten) alle kosten voor de tarieven, die maximaal kostendekkend mogen zijn, in een keer uit de uitvoeringsinformatie af te leiden. Om deze reden is het van belang dat op een andere wijze uit de begroting blijkt hoe de tarieven worden berekend en welke (beleids)keuzes bij die berekening zijn gemaakt. We onderzoeken momenteel de mate van kostendekkendheid in relatie tot ruimtelijke plannen.

Rioolheffing Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Als gemeente hebben we de taak om voor die riolering te zorgen: we hebben de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, voor afvloeiend hemelwater en voor grondwatermaatregelen.

pagina 92

Met het nieuwe, meer adaptieve, GRP willen wij verder gaan door: 1. nog nadrukkelijker te kijken naar ontwikkelingen die in de stedelijke omgeving plaatsvinden rond water, grondstoffen, energie en ruimtelijke ontwikkelingen; 2. de zorgplicht nog breder in te bedden in de interne en externe processen, waardoor betere afstemming plaatsvindt op andere processen in de (openbare) ruimte. De beleidsambities die hierbij horen zijn: 1. adaptief en risicogestuurd beheer; 2. klimaatadaptatie; 3. samenwerking in As50+-verband; 4. inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Om alle kosten te kunnen dekken, heffen we rioolheffing. We heffen van eigenaren op basis van de WOZ-waarde Hierbij wordt onderscheid gemaakt in: a. onroerende zaken die in hoofdzaak tot woning dienen, en b. onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Het grootste deel van de lasten is bedoeld voor het opvangen van de vervanging en re-lining van de riolering. Gezien het feit dat er nogal wat onzekerheden zijn over het exacte tijdstip van de vervangingspiek (na 2040) en de ontwikkeling van nieuwe (goedkopere) renovatietechnieken is het niet verstandig om per direct een theoretisch op lange termijn kostendekkend tarief te hanteren. De huidige heffing ligt onder het op lange termijn kostendekkende tarief. Er zijn vele scenario’s mogelijk om naar een kostendekkend niveau te groeien.