Jaarstukken 2020 versie college 15-06-2021.pdf

Heesch | 15 juni 2021

Jaarstukken 2020 gemeente Bernheze

Inhoudsopgave Voorwoord

4

Jaarrekening in één oogopslag

7

Paragraaf Corona

8

Deel 1: Programmaverantwoording

20

Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal domein Volksgezondheid en milieu Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

21 27 31 37 48 51 62 74 82

Deel 2: Paragrafen

88

A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen C. Kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid H. Rechtmatigheid

89 100 110 119 129 132 145 155

Deel 3: Jaarrekening

157

Balans per 31 december 2020 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans Algemeen financieel beleid

158 161 168 192

SiSa

214

Ensia verklaring (informatieveiligheid)

221

pagina 2

Privacy verklaring

222

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

223

Raadsbesluit

224

pagina 3

Voorwoord Aan de raad van Bernheze, Hierbij bieden wij u de Jaarrekening over 2020 aan. Hiermee leggen wij verantwoording af over de uitvoering van het beoogde beleid dat is opgenomen in de begroting 2020, die op 7 november 2019 in uw raadsvergadering werd vastgesteld. Vanuit de bedrijfsvoering (algemene dienst) hebben wij 2020 afgesloten met een positief resultaat van € 2.307.224,14. Daarnaast is het resultaat vanuit de bouwgrondexploitaties € 2.199.283,91 (gedeelte vanuit de woningbouwexploitaties € 2.174.293,91 en de exploitaties ten behoeve van bedrijventerreinen € 25.000,-). Samen zorgt dit in 2020 voor een positief resultaat van € 4.506.508,05. Begin 2020 werd de wereld getroffen met de uitbraak van COVID-19 (Corona). Deze heeft een enorme impact gehad op de samenleving in zijn algemeenheid, maar in het bijzonder ook op onze Bernheze gemeenschap en onze gemeentelijke organisatie. Het rijk legde gedurende 2020 diverse maatregelen op om verspreiding van het virus in te dammen en de druk op de ziekenhuizen beheersbaar te houden. COVID-19 heeft veel beleidsterreinen in onze organisatie geraakt. Behalve financiële effecten voor onze gemeente hebben wij ook zeker de sociale en maatschappelijke effecten voor onze burgers, bedrijven en verenigingen ervaren en onze bedrijfsvoering en beleid hierop voort te zetten.

Een intern crisisteam werd opgezet en kwam wekelijks bij elkaar om de effecten op onze bedrijfsvoering en voor onze burgers en bedrijven te bespreken en eventuele acties te ondernemen. Het is overigens nog onduidelijk hoelang we nog in de ban zullen zijn van deze pandemie. Het sociaal domein is in 2020 volop bezig geweest om de effecten van corona te beteugelen. Kwetsbare kinderen en kinderen van ouders met vitale beroepen werden opgevangen. Wmo, leerlingenvervoer en andere voorzieningen moesten in aangepaste vorm worden georganiseerd. Vrijwilligers in onze kernen werden intensief ondersteund door de collega’s van ONS welzijn. Zelfstandig ondernemers konden een beroep doen op de Tozo-regeling die voortvarend door Meierijstad is uitgevoerd. Voor de inkoop jeugdhulp is een noodscenario in gang gezet. We hebben ervoor gezorgd dat ons verenigingsleven niet in financiële nood kwam. Maar ook zijn in 2020 de reguliere werkzaamheden opgepakt.

Een aantal highlights: Wegwijzer is van start gegaan als onze integrale toegang tot het sociaal domein, De Nieuwe Instelling is zeer breed bediscussieerd en de gemeenteraad besloot akkoord te gaan met scenario 4 (vooralsnog pas op de plaats maken en zorgen dat eerst de basis op orde is en er een positieve, althans kostenneutrale exploitatie is), in Nistelrode en Heesch wordt de lokale samenwerking versterkt door middel van twee pilots, de raad heeft het Onderwijskansenbeleid vastgesteld en de voorbereidingen zijn gestart voor onder andere Schuldhulproute en de Nieuwe Wet Inburgering.

pagina 4

Hoewel de omgevingswet opnieuw werd uitgesteld, is de invoeringsdatum nu definitief besloten op 1 januari 2022. Door het uitstel van de wet hebben we meer tijd genomen om sommige onderdelen in te richten. Daarbij hebben we het programma iets anders ingericht en zijn de projectcontracten voor DSO, Herinrichting proces VTH en Omgevingsvisie vastgesteld en zijn we gestart om daar uitvoering aan te geven. Ter voorbereiding op een te formuleren programma transitie landbouw zijn in 2020 voorbereidingen getroffen om, anticiperend op de omgevingswet, relevante beleidsvelden bij elkaar te brengen. Transitie van de landbouw vraagt om een bredere scope dan een puur planologische. Er dient aandacht te zijn voor sociaal-economische aspecten, alsook de kansen die transitie biedt voor onderwerpen als duurzame energie, klimaatadaptatie, natuur, landschap, recreatie. In 2020 zijn o.a. ruim 20 varkenshouders begeleid inzake deelname aan de warme sanering. Dit heeft geleid tot 12 bedrijven die actief deelnemen. Het komende jaar wordt het programma Transitie Landbouw definitief geformuleerd. 2020 stond voor onze organisatie tevens in het teken van de organisatieontwikkeling “Terug naar de Kern”. In de periode september – december hebben we een gedegen analyse gemaakt van wat er nodig is om onze ambities waar te maken.

Hoe zorgen wij ervoor dat we het goede doen voor én met de samenleving en dat we met plezier werken en ons gewaardeerd voelen. In december hebben wij een helder visie op onze organisatie, een organisatieschets voor structuurwijziging en plan van aanpak om de organisatie door te ontwikkelen gepresenteerd aan de organisatie. Deze plannen worden begin 2021 ook gedeeld met de gemeenteraad. In 2021 gaan we aan de slag met het realiseren van deze plannen. De jaarrekening is een doorslag van de vastgestelde begroting. Dit verantwoordingsdocument is gecontroleerd door BDO Audit & Assurance B.V., die in 2020 door uw raad is benoemd voor de controle over de boekjaren 2020 tot en met 2023. Dit is dus de eerste jaarrekeningcontrole die deze accountant voor ons heeft verricht. In de overeenkomst met de accountant is een mogelijkheid tot verlenging van vier maal één jaar benoemd bij wederzijds goedvinden. De jaarstukken bestaan uit de volgende drie onderdelen: - Deel 1: Programmaverantwoording - Deel 2: Paragrafen - Deel 3: Jaarrekening In de programmaverantwoording onder deel I nemen we op wat we van het voorgenomen beleid hebben gerealiseerd en wat we aan nieuwe onderdelen in 2020 hebben toegevoegd. Deze verantwoording gaat in op de gemaakte keuzes en de mate waarin we deze hebben waargemaakt.

Hierbij beantwoorden we de twee vragen, zoals deze ook in de begroting zijn gesteld, maar dan op basis van uitvoering: - Wat hebben we gedaan om voornemens te bereiken? - Wat heeft het gekost?

pagina 5

Bij alle programma’s hebben we een analyse van de afwijkingen opgenomen. In deel II zijn de verplichte paragrafen opgenomen. Hierin rapporteren we aan de hand van de uitgangspunten die in de begroting over 2020 waren opgenomen. Deel III omvat de balans met uitgebreide toelichting. Hiermee brengen we onze financiële positie per einde 2020 in beeld, zodat hierover een verantwoord oordeel kan worden gegeven.

Het college van burgemeester en wethouders.

pagina 6

Jaarrekening in één oogopslag

pagina 7

Paragraaf Corona Een samenvatting van de gevolgen van de Corona-pandemie voor Gemeente Bernheze in het verslagjaar 2020.

Inleiding Begin 2020 werd de wereld getroffen met de uitbraak van COVID-19 (Corona). Deze heeft een enorme impact gehad op de samenleving in zijn algemeenheid, maar in het bijzonder ook op onze Bernheze gemeenschap en onze gemeentelijke organisatie. Het rijk legde gedurende 2020 diverse maatregelen op om verspreiding van het virus in te dammen en de druk op de ziekenhuizen beheersbaar te houden. De Corona-pandemie heeft veel beleidsterreinen in onze organisatie geraakt. Behalve financiële effecten voor onze gemeente hebben wij ook zeker de sociale en maatschappelijke effecten voor onze burgers, bedrijven en verenigingen ervaren. Wij hebben als gemeente zo veel en goed mogelijk onze bedrijfsvoering en beleid voortgezet. Een intern crisisteam werd opgezet en kwam wekelijks bij elkaar om de effecten op onze bedrijfsvoering en voor onze burgers en bedrijven te bespreken en eventuele acties te ondernemen. In deze jaarrekening is de verantwoording van de in de begroting 2020 vastgestelde beleidsvoornemens beschreven. Wanneer Corona invloed heeft gehad op deze beleidsvoornemens komt dat terug in de programmaverantwoording. Ook wanneer Corona heeft gezorgd voor een financiële afwijking komt dat terug in de toelichting per programma. In deze paragraaf krijgt hetgeen per programma in de jaarrekening is geschreven over Corona een centrale plek (samenvatting).

In de tweede bestuursrapportage 2020 rapporteerden we u al tussentijds over de gevolgen van de Corona-pandemie voor onze organisatie. Ook zijn er vanuit het Rijk maatregelen getroffen in de vorm van steunpakketten naar ondernemers, maar ook naar gemeenten. In deze paragraaf geven we hiervan een overzicht.

De Corona-cijfers van Gemeente Bernheze In 2020 zijn er volgens de data van het RIVM 1.586 burgers van Gemeente Bernheze besmet geweest met Covid-19. 102 burgers zijn in het ziekenhuis opgenomen en 67 burgers zijn overleden als gevolg van het virus.

pagina 8

Gemeente Bernheze

Nederland

Aantal inwoners

Gegevens per 31-12-2020

31.464

17.474.693

Aantal mensen besmet

1.586

795.747

% t.o.v. inwoners

5,0%

4,6%

Ziekenhuisopnames

102

20.035

% t.o.v. inwoners

0,32%

0,11%

67

11.401

0,21%

0,07%

Overledenen % t.o.v. inwoners

Uit de tabel blijkt dat de burgers van Gemeente Bernheze harder zijn getroffen door de Coronapandemie dan het Nederlands gemiddelde. Hoewel het gemiddeld aantal besmettingen per inwoner redelijk in lijn ligt met de cijfers van heel Nederland, is het aantal ziekenhuisopnames en overledenen drie keer hoger dan het landelijk gemiddelde.

Toelichting per programma Bestuursondersteuning en overhead Communicatiebeleid In 2020 was een incidenteel budget van € 52.000,- beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van een communicatiebeleid. Door een combinatie van coronamaatregelen en onderbezetting van het team Communicatie is het niet gelukt om dit project in 2020 volledig uit te voeren en hebben slechts € 7.000,- aan uitgaven plaatsgevonden. Andere voorbeelden van extra lasten zijn de extra informatie pagina’s in de Mooi Bernheze Krant (circa € 10.000,-).

Vertraagde uitvoering upgrades software Op de post onderhoud software is in 2020 € 130.000,- minder uitgegeven dan geraamd. Mede door vertraagde doorvoering van een aantal geplande upgrades. Deze vertraging is deels te wijten aan Corona, waardoor prioriteiten tijdelijk op andere zaken lagen en deels op een herbezinning op onze informatiearchitectuur.

Automatisering - geïnvesteerd in thuiswerken In het kader van het eerste spoor, migratie richting de Cloud, zijn we gestart met de voorbereiding van de omzetting naar een Cloud gebaseerde technische infrastructuur. Hierbij hebben we, naar aanleiding van Covid-19, voorrang gegeven aan het invullen van een Cloud gebaseerde werkplek. Dit zodat medewerkers konden beschikken over goede communicatiemiddelen in de vorm van (communicatie- en samenwerkingsplatform) Teams etc. en verantwoord in staat waren om thuis te werken. Er is voor circa € 18.000,- aangekocht, voornamelijk aan hardware (bijvoorbeeld laptops), als gevolg van het thuiswerken. pagina 9

Minder raads- en commissievergaderingen Er zijn minder raads- en commissievergaderingen geweest als gevolg van Corona. Dit heeft niet geleid tot een materiële afwijking in kosten. Te denken valt aan minder kosten voor: - Representatie - Contactmomenten met burgers - Presentiegelden Voor deze benoemde onderdelen zijn er circa € 10.000,- minder aan kosten geweest.

Huisvesting Op het gebied van huisvesting zijn verschillende maatregelen genomen op het gebied van hygiëne en veiligheid. De inkoop van handgel, mondkapjes of plastic schermen zijn voorbeelden. Daarnaast had het hoge prioriteit om de werkplekken bij burgerzaken “corona-proof” te maken. Dit heeft ons circa € 15.000,- gekost.

Bedrijfsvoering Op het gebied van Bedrijfsvoering hebben wij enkele (administratieve) maatregelen genomen om de financiële druk op onze burgers, bedrijven, stichtingen, verenigingen, enzovoorts, enigszins te verlichten. Namelijk: - Betalingsregelingen en versneld betalen van ingekomen facturen (tot 1 november 2020). - Verruiming van betalingsregeling voor leges en verstuurde facturen (tot 1 november 2020). - De invordering van gemeentelijke belastingen opgeschort (tot 1 september 2020). Naast de reguliere uren van de organisatie zijn er in 2020 lasten ontstaan van extra inhuur van medewerkers op het gebied van communicatie, advies en handhaving van Coronamaatregelen (circa € 29.000,-).

Initiatieven In 2020 zijn herdenkingsbomen in de kernen van Bernheze geplant (circa € 5.000,-). Ze zijn een blijvende herinnering aan de ingrijpende coronaperiode. Veel mensen hebben niet of nauwelijks afscheid kunnen nemen van hun dierbaren, zijn hun baan verloren of hebben op een andere manier te maken gehad met het coronavirus. Deze bomen zijn bedoeld als een plaats van bezinning en rust, maar ook als symbool voor de toekomst.

Uren gemeentelijke organisatie Het mag duidelijk zijn dat Corona ook impact heeft gehad op de reguliere werkzaamheden van veel medewerkers binnen Gemeente Bernheze. Daarnaast hebben verschillende medewerkers naast de eigen werkzaamheden zich ook ingezet op extra taken die door de Corona-pandemie zijn ontstaan.

pagina 10

In de tweede bestuursrapportage 2020 rapporteerden we al het volgende: Aan de hand van een gehouden inventarisatie naar de inzet van de gemeentelijke organisatie blijkt dat voor circa 5.400 uren aan te wijzen is als tijdsbesteding ten dienste van de coronacrisis en daarmee onze inwoners en ondernemers geholpen hebben. Deze inzet kan worden uitgedrukt in een waarde van ongeveer € 500.000,-. Voor een gedeelte zijn daardoor andere werkzaamheden blijven liggen. Echter is geen extra budget bijgeraamd voor aanvullende capaciteit. De belangrijkste argumenten zijn daarvoor: - Er is al capaciteit ingehuurd ten laste van bestaande budgetten (knelpuntenpot). - Er is sprake van werkzaamheden en vertraging van projecten die niet ingehaald kunnen worden (toezicht en participatieprojecten). - Voor een aantal werkzaamheden we nog (her) prioriteren wat het vervolg daarvan is (veiligheid en sociaal domein (spoor meedoen naar vermogen)). - Er sprake is van tijdelijke extra inzet van de personele capaciteit. De omvang vertaald zich in een nog op te nemen tegoed aan verlof of uit te betalen.

Verkeer, vervoer en waterstaat Projecten openbare ruimte Corona heeft voor een versnelling op de ontwikkeling van digitale burgerparticipatie gezorgd. Bijvoorbeeld digitale startbijeenkomsten met stakeholders, projectpagina’s op gemeentelijke website, of consultering via mail. Bij de projecten “Herinrichting Kerkstraat en Heuvel 1e fase”, “Reconstructie Kruishoekstraat” en “Aanpassen rotonde Cereslaan-Bosschebaan” heeft dit plaatsgevonden.

Economie Stimuleren duurzaamheidoplossingen Een van de in de begroting beschreven ambities was om ondernemers actief te stimuleren naar duurzaamheidoplossingen in energie. Door de coronacrisis was het lastig om bedrijfsbezoeken te doen en daarmee bedrijven te stimuleren om aan de slag te gaan met duurzame energie.

Stimuleren ondernemers De gemeente heeft (naast de landelijke Covid-19 maatregelen) ter ondersteuning van de ondernemers ook zelf (ondersteunings-)maatregelen getroffen op gebied van betaling van facturen en leges en op het gebied van Horeca activiteiten. Ook heeft de gemeente de actie ‘Ben loyaal, koop lokaal’ mede opgezet en ondersteund (€ 10.000,- bijdrage, zie kopje centrale kosten organisatie).

pagina 11

Ook heeft de gemeente een ‘Corona-spreekuur’ georganiseerd, waar wethouder en de bedrijfscontactfunctionaris een luisterend oor bieden en meedenken met ondernemers die tegen problemen aanlopen of hun verhaal kwijt willen. Daarnaast hebben we een initiatief voorgesteld aan partners als Rabobank, SSOB en lokale experts op het gebied van financiën en zorgverlening om in januari of februari 2021 het ondersteuningstraject breder te trekken en krachtiger te maken door gezamenlijk een Webinar voor ondernemers te organiseren. De gesprekken hierover lopen nog. Ook hebben we ingestemd om het regionale initiatief ZZP-BOOST te verlengen. Met name om de grote groep zzp’ers extra te ondersteunen ten tijde van Covid-19.

Future fit programma Een groot aantal bedrijven is in de problemen gekomen door Corona. Het Future Fit programma van OndernemersLift+ ondersteunt bedrijven die vóór het uitbreken van de coronacrisis gezond waren en zich aan willen én kunnen passen aan een nieuwe werkelijkheid. En het Future Fit programma loopt in ieder geval door tot medio 2021.

Nieuwe acties Covid-19 Alle ondernemers die vanaf 2018 bij Starters Succes in een individueel traject hebben gezeten zijn actief (telefonisch) benaderd met de vraag of er ondersteuning nodig is op Covid-19 gerelateerde vraagstukken en waarbij SSOB ze kunnen helpen. In een aantal gevallen is er een persoonlijke (vervolg)afspraak gemaakt. Ook zijn lopende coachingstrajecten van starters zijn met twee maanden verlengd. Hetzelfde geldt voor de werkplekken van starters bij Bizztopia. Daarnaast zijn er nog online-helpdesks georganiseerd.

Stimuleren dat bedrijven mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt in dienst nemen Door de komt van Covid-19 en de daarbij horende sluiting van vele bedrijven maakt het lastiger om bedrijven te overtuigen om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Door de verschillende regelingen en noodpakketten die zijn ontwikkeld voor werkgevers kunnen tot op heden veel bedrijven zich nog redden, maar het aannemen van nieuwe mensen en het bieden van begeleiding lijkt lastig. We blijven echter stimuleren van deze doelgroep bij werkgevers en we blijven investeren in de samenwerking tussen de verschillende partijen zoals WSP en de ondernemersverenigingen.

Toeristenbelasting Wij verwachten vanuit de werkelijke toeslagen toeristenbelasting over 2020 fors lagere opbrengsten dan geraamd. Hoewel dit niet met zekerheid is in te schatten verwachten wij een

pagina 12

daling van de opbrengsten over 2020 met circa 50% (€ 47.000,-). Dit heeft betrekking op zowel recreatieve overnachtingen als overnachtingen door arbeidsmigranten die niet staan ingeschreven bij de gemeente Bernheze.

Kermissen Door de Corona-pandemie hebben de kermissen in 2020 geen doorgang gevonden. Dit zorgde voor een derving op staangelden van € 87.000,-. Doordat dit met de tussentijdse rapportages al was afgeraamd, heeft dit geen invloed op het jaarrekeningsaldo. Dit geldt ook voor de promotiebijdrages en servicebijdrages van samen € 11.000,-. Er is voor € 32.000,- minder geboekt aan kosten, welke wel onderdeel uitmaken van het rekeningsaldo.

Terrassen Onze horeca heeft niet of nauwelijks gebruik kunnen maken van hun terrassen. De leges die wij jaarlijks in rekening brengen, wanneer een horeca organisatie hun terras heeft op gemeentegrond, hebben wij in 2020 niet opgelegd. De inkomstenderving is circa € 10.000,-. In de tweede bestuursrapportage was dit al afgeraamd.

Marktgelden Als gevolg van de Corona en de lockdown(s) zijn er ook minder marktdagen geweest en hebben wij in 2020 € 6.000,- minder leges voor standplaatsen gefactureerd dan geraamd.

Abdij van Bernheze De coronacrisis heeft ook effect op de plannen van de abdij. De investeringen in verschillende bouwstenen van het toekomstplan vragen om een herziening en een herschikking. Het abdijbestuur heeft dit opgepakt en aangegeven uiterlijk in het voorjaar van 2021 te komen met haar inzichten hierop. Het incidentele budget in 2020 voor ontwikkeling van de Abdij is € 50.000,-, terwijl in de meerjarenbegroting 2020-2023 is voorzien in een bedrag van € 200.000,-. Ultimo 2020 resteert nog een budget van € 36.218,-.

Doorontwikkelen Maashorst In 2020 heeft Team De Maashorst de uitvoering van Jaarplan 2020 ter hand genomen. Ook hierop heeft de coronacrisis invloed gehad. Zo heeft het Oerfestival niet door kunnen gaan. Activiteiten die (soms in een aangepaste vorm) wel hebben plaatsgevonden zijn onder andere: “cursus gastheer van het landschap”, “realisatie honden losloopgebieden”, “gebiedscom-municatie en voorlichting” (bijvoorbeeld door middel van excursies), “promotie” (onder andere via regionale en landelijke media) en “monitoring flora en fauna”.

pagina 13

Onderwijs Integraal huisvestingsplan (IHP) Het was de bedoeling het IHP in het eerste kwartaal 2020 voor te leggen aan de Raad. Door de uitbraak van Corona en de focus op andere (spoedeisende) zaken, is de uitwerking een half jaar doorgeschoven. Eind 2020 zijn nieuwe leerlingenprognoses opgesteld, zodat we met de meest actuele cijfers de uitwerking van het IHP weer op konden pakken. Het is nu de bedoeling het IHP in het eerste kwartaal van 2021 aan de raad voor te leggen.

Volwasseneducatie De gelden voor het uitvoeringsplan laaggeletterdheid zijn maar gedeeltelijk besteed, onder meer als gevolg van de corona-pandemie. Op dit budget zijn € 70.000,- minder kosten uitgegeven dan de raming.

Leerlingenvervoer Over de periode maart t/m september hebben we de vervoerder voor 80% gecompenseerd, ondanks dat geen of minder vervoer heeft plaatsgevonden. Het vervoer wat wel doorgang heeft gevonden is voor 100% doorbetaald.

Vergoeding ouderbijdragen Door Piccino is een bedrag van € 6.520,- aan vergoeding ouderbijdrage gedeclareerd.

Sport, cultuur en recreatie Verhuur binnen- en buitensportaccommodaties We hebben de amateursportverenigingen die een gemeentelijke sportaccommodaties huren voor de periode maart t/m mei en oktober t/m juni de volledige huur kwijtgescholden. Voor de periode maart t/m mei was het bedrag van de kwijtschelding € 78.376,- en voor de periode oktober t/m december € 86.856,-. Daarnaast zijn aan de uitbaters van de sportkantines in de gemeentelijke sportaccommodaties de pachten voor de periode april t/m augustus kwijtgescholden.

Natuurbeheer Het budget voor stimulering kansrijke initiatieven is nauwelijks benut, omdat er geen initiatieven zijn aangereikt door het partneroverleg buitengebied. Dit is mede te verklaren vanuit het feit dat de partners nauwelijks bij elkaar zijn gekomen als gevolg van de Corona maatregelen. Van de geraamde € 51.000,- is in 2020 slechts € 1.000,- uitgegeven.

pagina 14

Buurt en wijkgericht werken (openbaar groen) Er is budget toegekend voor buurt- en wijkgericht werken. Dit is een budget dat wordt uitgegeven voor het ondersteunen van buurtinitiatieven in reactie op behoefte van burgers. Er zijn in 2020 vanuit burgers weinig initiatieven aangedragen waaraan bijgedragen kon worden. Ook vanuit de gemeente is hier niet proactief op ingezet. Dit, deels door onderbezetting alsmede de situatie die Covid-19 met zich meebrengt. Van de geraamde € 64.000,- is in 2020 slechts € 8.000,- uitgegeven.

Sociaal domein Meedoen naar vermogen Toen “Meedoen naar Vermogen” in maart 2020 werd vastgesteld, was de arbeidsmarkt zeer gunstig. Zo hadden we onder andere het streven om ons bijstandsbestand te verkleinen. Echter is deze programmalijn door Corona in een andere daglicht komen te staan. Door de crisis bleek het moeilijker om mensen naar werk te bemiddelen. Zeker de doelgroep die aangewezen is op loonkostensubsidie. Werkgevers zijn huiverig om mensen aan te nemen en door het vele thuiswerken is het bieden van begeleiding een stuk lastiger. Door de lockdown konden veel Zzp’ers/ondernemer niet werken of moesten dicht. Door de overheid werden verschillende noodpakketten ontwikkeld, zoals steun bij doorbetaling vaste lasten (TVL), de regeling voor compensatie loonkosten (NOW) en de tijdelijke overbrugging zelfstandig ondernemers (Tozo). Deze laatste regeling bestaat uit zowel inkomstenondersteuning als de mogelijkheid om een krediet aan te vragen. De Tozo regeling is voor de gemeente Bernheze uitgevoerd door gemeente Meierijstad. De totale uitgaven voor de Toza-regeling bedragen € 2.164.729,-. Hiervoor worden we volledig gecompenseerd door het rijk

Partnership IBN Door Corona en het bijbehorende thuiswerken heeft de projectgroep om te komen tot nieuwe afspraken en kaders voor de uitvoering van de participatiewet vertraging opgelopen. Hierdoor bleek eind 2020 niet haalbaar te zijn. Inmiddels zijn er verschillende scenario’s gepresenteerd en doorgerekend. De verwachting is nu dat eind januari 2021 een besluit genomen wordt door de portefeuillehouders en dat dit voorstel in het tweede kwartaal van 2021 wordt voorgelegd aan alle colleges en raden van de betrokken gemeenten.

Armoedebeleid Door het coronavirus is het niet mogelijk geweest om armoede extra onder de aandacht te brengen op scholen. Dit pakken we in 2021 weer op met Team ArmoedePreventie.

pagina 15

In december 2020 hebben gezinnen in armoede duurzame mondkapjes ontvangen (n.a.v. een motie). De mondkapjes zijn door verschillende vrijwilligers(organisaties) uit Bernheze geproduceerd en verspreid. Alle burgers die bekend zijn bij de Sociale Dienst hebben we per post een mondkapje toegestuurd. Op deze kostenpost is in 2020 € 2.000,- uitgegeven.

Aanpakken met impact Eenzaamheid is mede als gevolg van Corona een heel actueel thema. Vanaf het najaar overleggen we met professionele en vrijwilligersorganisaties over een gezamenlijke aanpak tegen eenzaamheid. Eenzaamheid is een overstijgend vraagstuk. De eenzamen zijn ook mantelzorgers en mensen in armoede. In november was de eerste online startbijeenkomst. In het voorjaar 2021 leveren we een plan van aanpak over eenzaamheid op.

Gemeenschapshuizen In 2020 hebben we de gemeenschapshuizen De Wis , Nesterlé, Servaes en het Willibrordcentrum een bijdrage verstrekt van € 4.000,-. Daarnaast is een extra eenmalige bijdrage gedaan aan gemeenschapshuis De Wis van nog eens € 8.635,-.

Huurcompensatie verenigingen/stichtingen op het terrein van cultuur, zorg/welzijn, erfgoed en jeugd We hebben verenigingen/stichtingen op het terrein van cultuur, zorg/welzijn, erfgoed en jeugd gecompenseerd voor de huur van hun accommodatie voor de periode maart t/m mei en de periode oktober t/m december. Dit betrof ook een aantal verenigingen, etc. die elders huren. Het betreft een totaal bedrag aan compensatie van € 45.445,-.

Doorbetaling regiotaxi Over de periode maart t/m september hebben we de Regiotaxi voor 80% gecompenseerd voor het Wmo-vervoer, ondanks dat geen of minder vervoer heeft plaatsgevonden. Het vervoer wat wel doorgang heeft gevonden is voor 100% doorbetaald.

Omzetgarantie We hebben in 2020 voor de periode maart t/m juni onze zorgaanbieders omzetgarantie geboden (100% doorbetaling Wmo en Jeugd), ondanks dat geen of minder zorg en/of zorg in alternatieve vorm is verleend over de periode maart t/m juni 2020.

Meerkostenregeling zorgaanbieders Daarnaast konden zorgaanbieders een beroep doen op de meerkostenregeling. Hiervan is beperkt gebruik gemaakt. In 2020 hebben we een bedrag aan € 6.209,- aan vergoeding meerkosten verstrekt.

pagina 16

Daarnaast is door gemeente Oss als centrumgemeente over 2020 een inventarisatie gedaan bij de Wmo-zorgaanbieders. Voor Bernheze betekent dit een bijdrage van € 24.124,-. Dit bedrag wordt in de jaarrekening 2021 verantwoord.

Volksgezondheid en milieu Afval Onze inwoners hebben (door de Coronacrisis) enerzijds meer afval aangeleverd bij onze milieustraat, maar anderzijds zetten zij hun container minder vaak aan de straat voor huishoudelijk restafval. Door de coronacrisis zagen we landelijk een toename aan aanlevering op de milieustraat. Doordat op de milieustraat in alle soorten meer wordt aangeleverd, zijn de verwerkingskosten, transportkosten en andere kosten (direct gerelateerd aan het aangeleverde afval) omhoog gegaan. Hoewel de inkomsten van de milieustraat ook toenemen, is dit niet evenredig (conform beleid) aan de toename van kosten van de milieustraat. Daar waar de verwerkingskosten circa € 163.000,hoger zijn dan geraamd, zijn de opbrengsten slechts € 37.372,- meer dan de raming.

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Implementatie omgevingswet We zijn qua tijd uitgelopen met onze voorbereidingen, maar door het landelijke uitstel heeft dat geen invloed op ons eindresultaat. Bijkomend voordeel is dat we intensiever met de regio zijn kunnen gaan samenwerken en we tijd hebben gevoeld om een ander systeem voor het project DSO af te dwingen bij de leverancier. Een systeem waar we meer vertrouwen in hebben.

Handhaving bouw- en woningtoezicht Door de lockdown is het werven van een (tijdelijk) toezichthouder, waarvoor budget was, enkele maanden uitgesteld, wat mede leidde tot een onderschrijding van € 55.000,- op advieskosten.

Compensatie rijk Via de algemene uitkering hebben we incidentele middelen ontvangen om de kosten voortvloeiende uit de corona-pandemie uit te betalen: Ontvangen incidentele middelen via de algemene uitkering voortvloeiende uit de Corona-pandemie

Bedrag

Opschalingskorting voor het jaar 2020 schrappen

€

97.972

Inhaalzorg en meerkosten jeugdzorg (toegevoegd aan reserve transities)

€

48.218

Inhaalzorg en meerkosten wmo 2015 (toegevoegd aan reserve transities)

€

20.118

pagina 17

Ontvangen incidentele middelen via de algemene uitkering voortvloeiende uit de Corona-pandemie

Bedrag

Continuïteit van zorg

€

34.383

Aanvullend pakket re-integratie

€

6.688

Buurt- en dorpshuizen

€

19.689

Vrijwilligersorganisaties zoals scouting en speeltuinen

€

13.271

Gemeentelijk schuldenbeleid

€

13.505

Extra kosten voor toezicht en handhaving

€

70.242

Bijzondere bijstand

€

4.612

Compensatie quarantainekosten

€

4.499

Markt en evenementenleges

€

9.908

Noodopvang kinderen van ouders met een cruciaal beroep

€

43.863

Geen eigen bijdrage Wmo april en mei 2020

€

35.430

Extra kosten verkiezingen 2020

€

49.324

Compensatie toeristenbelasting

€

23.000

Lokale culturele voorzieningen

€

164.994

Totaal

€

659.716

Daarnaast hebben we nog een beroep gedaan op de regeling “Tegemoetkoming verhuur sportaccommodaties”. Over de periode maart t/m mei hebben we een verzoek ingediend voor een bedrag van € 69.861,-. De toekenning is medio maart 2021 nog niet definitief. Dit betrof een 100% vergoeding voor zowel binnen- als buitensportaccommodaties. Voor de periode oktober t/m december is het indienen van een verzoek tot compensatie per 9 maart 2021 opengesteld. We gaan een verzoek indienen van € 61.000,-. Omdat de regeling inmiddels is aangescherpt wordt voor de kwijtschelding voor buitensportaccommodaties maar 45% van het kwijtgescholden bedrag vergoed. Daarnaast hebben we een verzoek ingediend voor de Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving van € 65.925,-.

Risico’s n.a.v. de Corona-pandemie Wij hanteren een algemene weerstandsreserve ten behoeve van de weerstandscapaciteit voor het opvangen van risico’s van de gemeente. (zie paragraaf B vanaf pagina 100). In 2020 hebben wij het risico als gevolg van de Corona-pandemie toegevoegd in de risicoanalyse. Op basis van de risicoanalyse wordt de hoogte van de weerstandsreserve bepaald. We schrijven inzake het risico als gevolg van de Corona-pandemie het volgende in de jaarstukken: De crisis duurt langer, maar we gaan er vanuit dat medio 2021 (mede door de vaccinaties) de pandemie onder controle komt. Het rijk komt bedrijven, maar ook gemeenten tegemoet met bijdragen voor de financiële effecten van de noodzakelijke maatregelen. Hierdoor worden de tegenvallers ook voor onze gemeente gedempt en beter beheersbaar. Wel verwachten we dat als de centrale overheid stopt met de ondersteuning er meer mensen een beroep gaan doen op de

pagina 18

sociale voorzieningen. De hogere werkloosheid betekent dat we dienen te rekenen met een toenemende en blijvende instroom voor de komende periode. Het risico van het onderwerp Corona is in deze risicoparagraaf ingeschat op € 2,5 miljoen incidenteel en € 250.000,- structureel. Het gewogen risico van Corona is daarmee maar liefst 35% van de totaal benoemde structurele risico’s. Mede door dit aandeel is de algemene weerstandsreserve per 31 december 2020 € 8,6 miljoen groot. Mede door het aanhouden van deze algemene weerstandsreserve voorzien wij in de middelen om in de nabije toekomst de mogelijke verdere (nadelige) gevolgen van Corona voor Gemeente Bernheze op te kunnen vangen.

pagina 19

Deel 1: Programmaverantwoording

pagina 20

Bestuur en ondersteuning Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? Subdoel: ‘Bestuur is goed toegerust’ Activiteit: - Stimuleren burger- en overheidsparticipatie.

Inwonersparticipatie In de evaluatie van het bestuursprogramma in juli 2020 benoemden we al dat er bij de grote dossiers aandacht is voor participatie, zoals in de Omgevingswet en binnen het sociaal domein. We geven dus invulling aan inwonersparticipatie, maar toch zijn de ervaringen wisselend. In september 2019 is in commissie Bestuur en Strategie uitgesproken dat we in principe al veel beleid hebben op dit gebied, en nu onze aandacht vooral moeten zetten op het met meer aandacht uitvoeren hiervan. In 2020 zijn we hiermee aan de slag gegaan. Bij het opstellen van het concernplan 2021 nemen we bij elk onderwerp expliciet op hoe om te gaan met inwonersparticipatie (inclusief trede op de participatieladder). Zo borgen we dat inwonersparticipatie een plek heeft op het moment dat deze onderwerpen het bestuurlijke besluitvormingstraject in gaan. In het vervolg op een advies van de rekenkamercommissie zijn we in 2020 gestart met het ontwikkelen van een format voor het opstellen van beleidsnota’s. Inwonersparticipatie is een van de onderdelen van dit format. In 2021 implementeren we het gebruik van dit format in de organisatie. Verder hebben we in 2020 geëxperimenteerd met digitale participatiemogelijkheden. Door de coronacrisis heeft dit alleen maar meer urgentie gekregen. In 2020 zijn we gestart met drie pilots om ervaring op te doen.

Twee pilots zijn fysieke projecten (Herinrichting Kerkstraat in Vorstenbosch en nieuwbouwwijk Heeswijkse Akkers) en een andere pilot is het samen met diverse partijen ontwikkelen van een plan van aanpak voor eenzaamheid. De ervaringen uit de pilots verzamelen we in een handreiking voor online participatie. We geven hierin concrete tips en tricks om tijdens de coronaperiode, maar ook daarna, online dialoog te organiseren met inwoners en stakeholders. Uiteraard ook met aandacht voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. Om medewerkers te ondersteunen bij het afwegen van de mogelijkheden van inwonersparticipatie bij de start van nieuw beleid en de uitvoering daarvan zullen we in 2021 een handreiking participatie ontwikkelen. Ook zijn we in 2020 gestart met een verkenning of en welk digitaal platform inwonersparticipatie voor onze gemeente geschikt is. Vervolgens gaan we in 2021 verder de mogelijkheden verkennen voor het werken met betrokkenheidsprofielen van Citisens. De profielen zeggen iets over de

pagina 21

betrokkenheid van inwoners bij de eigen leefomgeving, hun vertrouwen in instituties, participatiegedrag en communicatievoorkeuren. Met deze methodiek krijgen we meer inzicht in de bereidheid van inwoners om betrokken te worden, op welke manier en bij welke thema’s. En willen we ervoor zorgen een brede vertegenwoordiging van de doelgroep te bereiken en niet alleen de ‘usual suspects’.

Motie global goals In januari 2020 heeft de commissie Bestuur en Strategie opiniërend gesproken over de implementatie van de Global Goals in Bernheze. We hebben daarbij een quick scan gepresenteerd met een koppeling van de beleidsdoelen van Bernheze aan de Global Goals. Uit deze eerste analyse bleek dat we met verschillende van onze beleidsdoelen bijdragen aan het verwezenlijken van de Global Goals. De commissie heeft vervolgens drie Global Goals als focus benoemd; deze liggen in het verlengde van de Bernhezer strategische thema’s: - Global Goal 2: einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw (voedselzekerheid & voedselproductiesystemen) - Global Goal 3 – gezondheidszorg voor iedereen (gezonde levens) - Global Goal 11 – maak steden en dorpen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam In 2020 hebben we in de kadernota en begroting 2021 gezorgd voor een koppeling van onze beleidsdoelen aan de Global Goals. We gaan deze koppeling bij het opstellen van de kadernota en begroting 2022 verder aanscherpen. De gemeenschap speelt ook een belangrijke rol bij het werken met de Global Goals. Met de commissie is afgesproken om hiervoor de mogelijkheden te onderzoeken (bijvoorbeeld door het oprichten van een werkgroep waarvan ook inwoners lid zijn). Vanwege de coronacrisis heeft dit nog wat op zich laten wachten.

We pakken dit in 2021 weer op en nodigen daarbij uw raad nadrukkelijk uit om hierin mee te denken of deel te nemen.

Overhead De toelichting op de overhead is opgenomen in de paragraaf E Bedrijfsvoering.

Verbonden partijen Heesch West De gemeenschappelijke regeling Heesch West heeft als doel het ontwikkelen van een nieuw regionaal bedrijventerrein. Aanvullend is er ruimte voor een specifieke profilering met meerwaarde voor de regio op het gebied van circulaire economie, energie en nieuwe concepten in de bouw. Heesch West versterkt het vestigingsklimaat voor Noordoost-Brabant door in te spelen op deze specifieke kwaliteiten.

pagina 22

Het nieuwe terrein biedt vestigingsmogelijkheden voor nieuwe regionale en (inter)nationale ruimtevragers én biedt uitbreidingsmogelijkheden voor het bedrijfsleven uit onder andere onze gemeente. Daarnaast zorgt Heesch West voor directe en indirecte werkgelegenheid voor de regio.

Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) Het Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) voert voor Bernheze en de andere deelnemende gemeenten en waterschappen wettelijk verplichte taken uit op het gebied van archiefbeheer, ordening, controle en –ontsluiting. Binnen de mogelijkheden werkt het BHIC aan het beleidsdoel “meer publiek, meer divers publiek”. Dit sluit aan bij onze doelstelling om cultuur, in dit geval het papieren en digitale erfgoed van de gemeente, gemakkelijk toegankelijk te maken voor belangstellenden.

Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) De BSOB is een regionaal samenwerkingsverband dat zich richt op het gezamenlijk innen van belastingen. Het doel is de kwaliteit, dienstverlening, efficiency en continuïteit van de waardering, heffing en inning van lokale belastingen te verbeteren.

Beleidsindicatoren De beleidsindicatoren die voor dit programma in de begroting zijn benoemd, zijn in de jaarrekening verantwoord in paragraaf E Bedrijfsvoering.

Wat kostte het? Lasten 2020

Baten 2020

Nr.

Omschrijving taakveld

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

0.1

Bestuur

1.720.773

1.768.773

1.814.022

0

0

0

0.2

Burgerzaken

953.403

820.446

693.810

647.511

467.511

333.610

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

340.696

383.971

477.463

653.947

576.547

553.160

0.4

Overhead

7.733.297

8.331.167

7.973.455

103.284

132.264

164.459

0.5

Treasury

27.254

3.074.741

2.742.732

39.601

47.393

26.782

0.61

OZB woningen

406.347

463.682

510.777

4.592.227

4.555.446

4.543.102

0.62

OZB niet-woningen

0

0

0

2.738.576

2.738.576

2.819.411

0.64

Belastingen overig

0

0

0

26.195

26.195

33.694

0.7

Alg. uitkeringen en ov. Uitkeringen GF

0

0

0

40.438.666

41.992.890

42.990.752

0.8

Overige baten en lasten

128.606

47.638

0

0

0

103

0.9

Vennootschapsbelasting (Vpb)

0

91.502

103.596

0

0

0

0.10

Dotaties reserves programma 0

1.939.905

1.927.272

3.637.795

2.373.247

5.612.302

7.134.179

pagina 23

Lasten 2020 Afronding Totaal

Baten 2020

0

-1

-2

0

0

1

13.250.281

16.909.191

17.953.648

51.613.254

56.149.124

58.599.253

Financiële toelichting Algemeen Alle programma’s van 0 tot en met 9 bestaan uit diverse taakvelden, welke op hun beurt weer bestaan uit verschillende kostenplaatsen. We voorzien de taakvelden van een financiële toelichting als hier een bepaalde mate van afwijking is ontstaan tussen geraamd na wijziging 2020 en werkelijk 2020. Indien het taakveld een afwijking heeft van meer dan € 50.000,- geven wij een financiële toelichting, waarbij ook wordt ingezoomd op de kostenplaatsen die deel uit maken van het betreffende taakveld. Een uitgebreid overzicht van de baten en lasten per taakveld is weergegeven op pagina 194 en 195. Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

Totaal

0.1

Bestuur

0.2

Burgerzaken

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

93.492

23.387

116.879

0.4

Overhead

-357.712

-32.195

-389.907

0.5

Treasury

-332.009

20.611

-311.398

0.61

OZB woningen

47.095

12.344

59.439

0.62

OZB niet-woningen

0

-80.835

-80.835

0.64

Belastingen overig

0

-7.499

-7.499

0.7

Alg. uitkeringen en ov. Uitkeringen GF

0

-997.862

-997.862

0.8

Overige baten en lasten

-47.638

-103

-47.741

0.9

Vennootschapsbelasting (Vpb)

12.094

0

12.094

0.10

Dotaties reserves programma 0

1.710.523

-1.521.877

188.646

45.249

0

45.249

-126.636

133.901

7.265

Lasten: Een + saldo betekent dat er meer kosten zijn gemaakt dan geraamd. Een - saldo betekent dat de uitgaven in werkelijkheid lager zijn dan geraamd. Baten: Een + saldo betekent dat er minder inkomsten zijn ontvangen dan geraamd. Een - saldo betekent meer ontvangen inkomsten dan geraamd. Samen zorgt dit voor het saldo per taakveld, waarbij een + bedrag een nadelig saldo is voor het taakveld en een – bedrag een voordelig taakveld saldo.

Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Exploitatie gronden Enkele onderdelen zorgen voor een financiële afwijking op het budget exploitatie gronden. - Extra kosten aan de taxatiecommissie zorgen voor € 44.389,- meer aan uitgaven, doordat specifieke kennis voor bouwkostendeskundigheid moest worden ingehuurd. Daarnaast hebben we te maken gehad met extra inhuur van een extern bureau voor expertise bij gecompliceerde

pagina 24

-

-

vraagstukken. Ook is er extra inhuur geweest om de werkdruk te verlichten als gevolg van de ontwikkelingen binnen Ruimelijke Ordening. Daarnaast is er een achterstallige indexering van een nabetalingsverplichting doorgevoerd. Dit betreft een inhaalindexering van € 25.071,- op de verplichting bij oplevering van in het verleden aangekochte grond aan de Weijen 25 te Nistelrode. Vanaf heden zal jaarlijks geïndexeerd worden. Door het aangaan van een duurzame verplichting met de provincie heeft een eenmalige afwaardering van grond naar natuurgrond plaatsgevonden ter waarde van € 23.873,-. Tot slot zijn de pachtopbrengsten € 43.727,- lager dan geraamd. Verschillende kavels zijn in bouwgrondexploitatiecomplexen ingebracht en worden daardoor niet meer verpacht. Ook zijn er andere kavels die niet meer verpacht worden. Daarnaast is de ontwikkeling van de geliberaliseerde pachtprijs in 2020 nadeliger dan vooraf verwacht. De pachtprijs wordt door het Rijk vastgesteld. Beiden ontwikkelingen zorgen voor structureel lagere inkomsten aan pachten.

Taakveld 0.4 Overhead Voorlichting In 2020 was een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van een communicatiebeleid. Door de coronamaatregelen en onderbezetting van het team Communicatie is het niet gelukt om dit project in 2020 volledig uit te voeren.

Personeel overhead De onderschrijding is voornamelijk het gevolg van de onderuitputting op de salariskosten van de overheadfuncties als gevolg van (tijdelijke) vacatures en niet besteed budget opleidingskosten. Daarnaast is de onderuitputting het gevolg van lagere doorberekening van overheadkosten toe aan de grondexploitatie.

Info en automatisering Op de post onderhoud software is in 2020 € 130.192,- minder uitgegeven dan geraamd. Deze onderuitputting is primair terug te voeren op vertraagde doorvoering van een aantal geplande upgrades. Deze vertraging is deels te wijten aan Corona, waardoor prioriteiten tijdelijk op andere zaken lagen en deels op een herbezinning op onze informatiearchitectuur.

Taakveld 0.5 Treasury Geldleningen en beleggingen In 2020 hebben wij enkele van onze langlopende leningen geherfinancierd, om te kunnen profiteren van de lagere rentestanden die op dit moment in de markt zijn. Op basis van de berekening die we hadden opgevraagd bij de Nederlandse Waterschapsbank zou de boeterente

pagina 25

schommelen tussen de € 2,7 en € 3,0 miljoen, afhankelijk van de dagkoers. Met uw raadsbesluit zijn wij ramingstechnisch uitgegaan van de maximaal te verwachte boete om op het moment van herfinanciering om niet met een budgettair tekort te zitten. In de praktijk was ten tijde van de herfinanciering de dagkoers gunstiger, waardoor de boeterente € 286.264,- lager is uitgevallen dan de geraamde € 3.050.000,-. De boeterente wordt gedekt uit reserve nog nader te bestemmen. (zie taakveld 0.10 reserves programma 0).

Taakveld 0.61 OZB woningen De afwijking van € 59.439,- op een totaal budget van € 4.032.325,- is marginaal. Het betreft een combinatie van meerkosten aan de BSOB en een dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren vanuit belastingdebiteuren.

Taakveld 0.62 OZB niet-woningen De opbrengsten uit OZB zijn in 2020 € 80.835,- meer dan de geraamde € 2.738.576,-. Op het totaal is dit een marginaal verschil.

Taakveld 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Begrotingstechnisch hebben we geen rekening gehouden met de effecten van de september- en decembercirculaire 2020. Deze circulaires kwamen op een te laat moment om deze nog te verwerken in de tweede tussentijdse rapportage 2020. Over de positieve bruto-uitkomst van € 857.000,- van de septembercirculaire informeerden wij de gemeenteraad door middel van notitie ter informatie. Ook de decembercirculaire leidde tot extra inkomsten.

Taakveld 0.10 Mutaties reserves taakveld 0 Saldo gewone dienst Het positieve saldo vanuit de algemene dienst ad € 2.307.224,14 toegevoegd aan de reserve nader te bestemmen. Deze maakt deel uit van het totale jaarrekeningresultaat (inclusief grondbedrijf) ad € 4.506.508,05.

pagina 26

Veiligheid Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? Subdoel: ‘Bernheze heeft de rampen- en crisisbestrijding, de brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij rampen en crisis en werking van meldkamer op orde en Bernheze treedt op tegen ondermijning’ Activiteiten: - Uitvoering geven aan beleidsagenda Veiligheidsregio Brabant-Noord 2020-2023. - Regio brede samenwerking op het gebied van rampen en crisisbestrijding. - Aandacht voor nazorg van ex-gedetineerden.

Doorontwikkeling Veiligheidsregio Brabant-Noord (VRBN) naar een informatiegestuurde netwerkorganisatie In de doorontwikkeling van de VRBN zijn ondanks de coronacrisis, waar zowel beleidsmatig als uitvoerend veel capaciteit aan besteed is, toch enkele stappen gemaakt. De functie van calamiteiten coördinator op de meldkamer is ingevuld en meerwaarde wordt gevoeld. Alle brandweerkazernes zijn in handen van de VR. De meldkamer is overgedragen en in beheer van de politie. Voor de doorontwikkeling van Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie (processen van gemeente) zijn eerste stappen gezet in een Regeling Bovenlokale Bevolkingszorg. Doel is om meer efficiënt en effectief te werken (zowel in het beschikbaar krijgen van capaciteit als ook in het vakbekwaam maken en houden van deze functionarissen). Hopelijk worden in 2021 onderwerpen als ‘versterken van de rol van de gemeente’, ‘meer zicht in duiding geven aan risico’s die lokaal, regionaal en landelijk voor doen als stroomstoring’ en ‘cybercrime’ in volle vaart weer opgepakt. Het bestrijden van de coronapandemie zal zeker benut worden bij de aanpak van andere thema’s.

Tegengaan van ondermijning Bevorderen van het integraal werken en vergroten van de slagkracht. Werken aan een weerbare overheid is een veranderproces dat voortdurend tijd en aandacht vraagt. Hierop blijven we de komende jaren investeren. In 2020 zijn we blijven investeren in bestuurlijke en ambtelijke bewustwording en meldingsbereidheid ten aanzien van signalen en risico’s in Bernheze. Signalen worden gedeeld in het interne Signalen overleg en hier worden (dwars)verbanden gelegd. In 2020 hebben we diverse keren het Maasland Interventie Team ingezet bij complexe handhavings- en ondermijningszaken. In dit team wordt integraal samengewerkt. Ook werpen we barrières op door het inzetten van bestuurlijke instrumenten tegen ondermijnende criminaliteit. Het investeren in de doorontwikkeling van de ketensamenwerking blijft

pagina 27

belangrijk. We doen dit o.a. samen met de politie, Openbaar Ministerie, belastingdienst, TaskforceRiec Brabant Zeeland en andere overheidspartners. Actieplan aanpak ondermijning in het buitengebied ontwikkelen. In 2020 hebben we samen met de Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland het Actieplan ondermijning buitengebied 2021-2023 opgesteld. Dit is een integraal plan, waar we inzetten op preventie en repressie, vanuit meerdere beleidsdomeinen en in nauwe samenwerking met inwoners en ondernemers. Hiervoor hebben we ook een veiligheidsonderzoek gehouden onder alle inwoners/ondernemers in het buitengebied van Bernheze. Het plan is in nauwe samenwerking met verschillende partners tot stand gekomen. Het plan biedt een integraal handelingsperspectief en beschrijft de wijze waarop we als gemeente, in samenwerking met onze partners, de ondermijnende criminaliteit in het buitengebied inzichtelijker kunnen maken en verder terug kunnen dringen.

Intensivering samenwerking met in- en externe partners uit zorg en veiligheid Op 1 januari 2020 is gestart met de uitvoering van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De Wvggz regelt de rechten en plichten van mensen die geestelijke zorg nodig hebben. In de wet is geregeld dat de betrokkene en zijn familie inspraak hebben in de behandeling en de hulp daarna. Verplichte behandeling betekent niet altijd een gedwongen opname. Vanuit de Wvggz kan verplichte behandeling ook thuis of op een andere locatie plaatsvinden. Er is een regionaal meldpunt verplicht GGZ opgezet waarin samen met zorgaanbieders, politie, wijkteams, Veilig Thuis en de familie of de omgeving gewerkt wordt aan een oplossing. De overgang van Beschermd wonen en maatschappelijke opvang (Wmo) van centrumgemeenten naar gemeenten is in 2019/2020 in gang gezet. Naast wetswijziging in de Wmo wordt deze overgang ondersteund met invoering van nieuwe wetten (Wvggz en WAMS) en bestuurlijke opdrachten. In de regio Noordoost-Brabant oost zijn de komende veranderingen vertaald naar een regionale en lokale ontwikkelagenda. In beide agenda’s is het doel om de inwoner met een psychische kwetsbaarheid zo lang mogelijk thuis of in eigen omgeving te laten wonen. De zorg en ondersteuning wordt zoveel mogelijk vanuit de gemeente geboden en indien nodig opgeschaald naar de regio.

Een sluitende aanpak met de regio als vangnet. Via de toegang Wegwijzer wordt geregeld hoe inwoners ‘toegang’ kunnen krijgen tot de zorg en ondersteuning die zij nodig hebben. De invoering van de wetswijziging is uitgesteld tot 2023. De voorbereidingen hierop gaan onverminderd voort in 2021. De kartrekkersrol ligt bij centrumgemeente Oss om de inzet van alle regiogemeenten af te stemmen tot een aansluitend geheel van diensten en uitvoering. Het Zorg en Veiligheidshuis is zich naast regievoering over veiligheidscasuïstiek, ook gaan richten op het signaleren van (overstijgende) knel- en verbeterpunten, gericht op optimalisatie van ketenen netwerksamenwerking. Zij worden gevoed door de ervaringen van de gemeenten, waaronder Bernheze. Op de regionale overlegtafels worden deze inzichten besproken.

pagina 28

Per 1 september 2020 is er procesregisseur Zorg en Veiligheid (0,5 fte) benoemd die zich samen met het Zorg en Veiligheidshuis bezig houdt met vastlopende casuïstiek op het snijvlak zorg- en veiligheid en daarnaast de nazorg ex-gedetineerden initieert. Casuïstiek wordt samen met de partners (bijvoorbeeld: Politie; Bemoeizorg; Geestelijke gezondheidszorg; Reclassering, Sociaal Team, Penitentiaire Inrichting ) integraal aangepakt.

Verbonden partijen Veiligheidsregio Brabant-Noord De brandweer, GHOR, politie, meldkamer en gemeenten werken binnen de veiligheidsregio samen op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en handhaving van de openbare orde.

Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost (Regionaal Veiligheidshuis Maas en Leijgraaf) Het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost is per 1 januari 2019 ontstaan uit een fusie van het Regionaal Veiligheidshuis Maas en Leijgraaf met het Veiligheidshuis ’s-Hertogenbosch en omstreken. Het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost is een netwerksamenwerking waarin veiligheid, zorg en lokaal bestuur samenkomen voor de integrale aanpak van complexe problematiek. Het doel van de samenwerking is het terugdringen van overlast en recidive, waarbij wordt ingezet op gedragsverandering en verbetering van kwaliteit van het leven van de betrokkene(n).

Beleidsindicatoren Bron: Waarstaatjegemeente.nl Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Verwijzingen halt (aantal per 10.000 inwoners, 12-17 jaar)

2015 2016 2017 2018 2019

134 137 131 119 132

97 90 94 79 151

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)

2015 2016 2017 2018 2019

2,4 2,3 2,2 2,2 2,3

1,0 1,2 1,2 1,5 1,1

Gewelds- en seksuele misdrijven (aantal per 1.000 inwoners)

2015 2016 2017 2018 2019

5,5 5,3 5,0 4,8 4,8

2,7 2,7 2,3 2,0 3,2

pagina 29

Beleidsindicator

Jaar realisatie

Nederland

Realisatie

Diefstallen uit woningen (aantal per 1.000 inwoners)

2015 2016 2017 2018 2019

3,8 3,3 2,9 2,5 2,3

2,7 1,9 1,8 1,6 2,8

Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde (aantal per 1.000 inwoners)

2015 2016 2017 2018 2019

7,3 6,8 6,0 5,4 6,0

4,9 4,7 3,2 2,8 3,2

Wat kostte het? Lasten 2020

Baten 2020

Nr.

Omschrijving taakveld

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

Geraamd

Geraamd na wijzigingen

Werkelijk

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

1.840.342

1.780.175

1.781.561

0

0

0

1.2

Openbare orde en veiligheid

586.427

611.803

551.293

3.153

3.153

4.576

0.10

Reserves programma 1

0

60.279

60.279

0

0

0

Afronding

0

0

0

0

0

0

2.426.769

2.452.757

2.393.133

3.153

3.153

4.576

Totaal

Financiële toelichting Financiële afwijking raming na wijziging t.o.v. werkelijk Nr.

Omschrijving taakveld

Lasten

Baten

Totaal

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

1.386

0

1.386

1.2

Openbare orde en veiligheid

-60.510

-1.423

-61.933

0.10

Reserves programma 1

0

0

0

Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Binnen dit taakveld zorgen een aantal kleinere afwijkingen per kostenplaats voor een verschil van € 61.933,-. De grootste afwijking komt voor uit de kostenplaats “personeel taakveld openbare orde en veiligheid”. Door personeelsmutaties is er in 2020 een medewerker ingehuurd tegen daaraan gekoppelde hogere lasten.

pagina 30

Verkeer, vervoer en waterstaat Wat hebben we bereikt in het begrotingsjaar? Subdoelen: “Verkeersveiligheid is gewaarborgd” en “Bereikbaarheid is gewaarborgd voor alle mobiliteiten” Activiteit: - Infrastructuur aanpassen ten behoeve van verkeersveiligheid.

Vrachtwagenheffing Vrachtwagenheffing wordt landelijk ingevoerd. Afgelopen jaar is er door het Ministerie Infrastructuur en Milieu een (vooral rijks-)wegennet gedefinieerd waarop de heffing van toepassing zal zijn. Tevens zijn de (uitwijk-) effecten in kaart gebracht. Op basis daarvan is een monitoringnetwerk opgezet. De kosten komen deels bij de gemeenten te liggen. Bij substantiële uitwijk wordt de uitwijkroute alsnog onderdeel van het heffingennetwerk. In Bernheze gaat het vooral om routes rond de A50. Het ministerie bekostigt de aanleg van de telpunten op de mogelijke uitwijkroutes. Deze telpunten monitoren het verkeer voorafgaand aan de invoering van de vrachtwagenheffing en tijdens de vrachtwagenheffing. Als uit deze monitoring substantiële toename is van vrachtverkeer, kan de minister besluiten om aanvullend op deze route ook vrachtwagenheffing in te stellen. In de begroting voor de komende jaren is aan wegbeheerders gevraagd om budget te reserveren voor onderhoud van deze telpunten. Een voorstel daartoe is vooralsnog door College en Raad van Bernheze niet gehonoreerd. De telpunten moeten bij schade o.i.d. gerepareerd worden, zodat de juiste telgegevens te kunnen genereren om mogelijke toename van vrachtverkeer te kunnen registreren. Het onderhoud van de telpunten is aan de wegbeheerders.

Provinciale weg N279 De in 2020 door gemeente Meierijstad opgestelde ruimtelijke verkenning naar de mogelijke opties om bedrijventerrein “De Dubbelen” in Veghel beter te ontsluiten zijn voorlopig nog niet verder uitgewerkt. Ook niet in de recente Mobiliteitsvisie. Op dit moment gaat men voor het idee van een extra aansluiting van “de Dubbelen” op een parallelstructuur van de A50, zoals eerder door Bernheze voorgestaan. Andere opties zijn nog niet uit beeld, dus samenwerking met Rijkswaterstaat en de provincie Noord-Brabant (voor eventuele aantakking aan de N279) blijft nodig.

pagina 31

Subdoelen: “Inrichting (leefomgeving) sluit aan bij behoefte” en “Openbare ruimte wordt verduurzaamd” Activiteit(en): - Uitvoeren reconstructies. - Buurtprojecten uitvoeren.

Herinrichting Kerkstraat en Heuvel - Vorstenbosch 1e fase De rijbaan van de Kerkstraat en de Heuvel in Vorstenbosch bestaat uit asfalt en heeft een breedte van zeven meter. Dit profiel dateert nog uit de tijd dat deze weg een verbindende functie had richting Veghel. Door de aanleg van de A50 is deze verbindende functie verdwenen en is de Kerkstraat een woonstraat geworden. Het huidige brede wegprofiel zorgt er voor dat er te hard gereden wordt, waardoor verkeersonveilige situaties ontstaan. Ook is er weinig groen aanwezig. We willen de Kerkstraat en de Heuvel daarom herinrichten. Door het versmallen van de rijbaan en toepassing van andere verhardingsmaterialen krijgt de Kerkstraat een inrichting die beter aansluit bij de nieuwe functie als woonstraat. Hierdoor verbetert de verkeersveiligheid en ontstaat ruimte voor vergroening van de straat. In 2020 is begonnen met de planvorming voor deze herinrichting. In verband met Corona ziet het participatietraject er anders uit dan normaal. Eind november is een digitale startbijeenkomst gehouden met stakeholders en een vertegenwoordiging van aanwonenden. Ook via een projectpagina op de gemeentelijke website halen we de wensen voor de nieuwe inrichting op. In 2021 wordt de planvorming afgerond en zal de uitvoering starten.

Reconstructie Kruishoekstraat - Heesch Het extra verkeer vanuit de nieuwe woonwijk De Erven maakt het noodzakelijk om de Kruishoekstraat aan te passen. Het gaat om het aansluiten van de Kruishoekstraat op de rotonde Cereslaan in plaats van op de Bosschebaan en het aanbrengen van een geluidsarme deklaag op de Kruishoekstraat. Daarnaast worden de bestaande kruispunten van de Kruishoekstraat met de Nieuwe Erven, Zoggelsestraat en Beemdstraat aangepast zodat fietsers deze kruispunten beter kunnen oversteken. In 2020 zijn de voorbereidende werkzaamheden voor het aansluiten van de Kruishoekstraat op de rotonde Cereslaan uitgevoerd. In verband met Corona heeft de burgerparticipatie digitaal plaatsgevonden. Stakeholders en aanwonenden zijn via de mail geïnformeerd en geconsulteerd. Eind 2020 is het werk aanbesteed. Uitvoering vindt plaats in 2021. Het aanbrengen van een geluidsarme deklaag op het bestaande deel van de Kruishoekstraat en het aanpassen van de bestaande kruispunten met de Nieuwe Erven en de Zoggelsestraat wordt

pagina 32

nu niet meegenomen. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd als de woningenbouw in fase 1 en 2 van De Erven is afgerond.

Aanpassen rotonde Cereslaan-Bosschebaan - Heesch De huidige rotonde heeft een erg kleine diameter waardoor de doorstroming van het vrachtverkeer richting het bedrijventerrein Cereslaan/Bosschebaan belemmerd wordt. Voor het extra verkeer vanuit de nieuwe woonwijk De Erven moet de Kruishoekstraat aangesloten worden op de rotonde Cereslaan. Tegelijk met de aanleg hiervan willen we de rotonde zelf ook aanpassen, zodat de doorstroming voor het vrachtverkeer verbetert. In 2020 zijn de voorbereidende werkzaamheden voor het aanpassen van de rotonde uitgevoerd. In verband met Corona heeft de burgerparticipatie digitaal plaatsgevonden. Stakeholders en aanwonenden zijn via de mail geïnformeerd en geconsulteerd. Eind 2020 is het werk aanbesteed. Uitvoering vindt plaats in 2021.

Herinrichting traverse - Heeswijk-Dinther We willen met de herinrichting van de Traverse een functionele, veilige en gezonde leefomgeving bereiken waarbij de bereikbaarheid voor alle mobiliteiten gewaarborgd is. De nieuwe inrichting moet aansluiten bij de huidige behoefte. Samen met de inwoners en belanghebbenden van Heeswijk-Dinther hebben we ontwerp gemaakt voor de nieuwe Traverse. Het ontwerp is tot stand gekomen door diverse informatieavonden voor heel Heeswijk-Dinther en de stakeholders. In deze avonden hebben we samen bepaald waaraan de nieuwe inrichting moet voldoen. De nieuwe Traverse moet immers een eenduidig herkenbare inrichting hebben. Ook zijn er naast de ‘grote’ informatieavonden diverse bijeenkomsten geweest op straatniveau. We hebben het hele traject opgedeeld in 4 wegvakken zodat we met de direct aanwonenden en belanghebbenden op ‘inritniveau’ over het ontwerp met elkaar konden praten. Door deze informatieavonden en straatavonden hebben we gezamenlijk met Heeswijk-Dinther het nieuwe ontwerp kunnen maken. Het uiteindelijke ontwerp is tijdens een grote informatieavond in de aula van Bernrode gepresenteerd. Tijdens het participatie traject hebben we ook regelmatig nieuwsbrieven in Heeswijk-Dinther verspreid en gepubliceerd in de Hadeejer. Regelmatig posten we ook informatie m.b.t. proces op facebook (Traverse Heeswijk-Dinther).