Inspiratieboek

Kleinere woning rond gezamenlijk erf

Uitgangspunt is duurzaam bouwen met bio-based materialen (uit de omgeving), passend bij het erfkarakter en het herstel van erfgroen.

Erf

Grond

Erf Woonkwaliteit op een erf

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

42

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Samenhangend erfensemble

Samenhang tussen oud en nieuw

Collectieve buitenruimte, kansen voor ontmoeting

Kleinere woonheden in een schuurvolume

Groene erfinpassing

Autovrij woonmilieu, spelen op het erf

Kleinere woonheden in een schuurvolume

Erfopzet met tuinen, boomgaard, erfbeplantingen

Gezamenlijke (parkeer)schuren

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

43

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Voorbeeld: Kansen voor nieuwe woonvormen op vrijkomende erven Basisinspanning Ruimtelijk kunnen meerdere kleinere woningen ingepast worden, door de bundeling in grotere woongebouwen (bijvoorbeeld schuurvolumes) op en rond een gezamenlijk erf.

erfinpassing sloop stallen nieuwbouw kleine woningen parkeerplaatsen

In naaststaand schema is verkend: - splitsen van de langgevelboerderij in meerder2 wooneenheden (van min 450m3) - sloop van overige stallen en schuren - kleinere woningen bundelen in woongebouwen met meerdere woningen onder-een-kap op een gezamenlijk erf - kleine private tuinen, loggia’s, veranda’s en terrassen om private plekken aan de woningen creëren. - gezamenlijke berging / schuur / parkeerschuur - groene erfinpassing, met een tuin rond de boerderij, grote bomen, hagen en groene singel rondom het erf - indeling voor/achter, erf toont zich aan de weg

berging

W2

splitsen langgevelboerderij

tuin voor

erf toont zich

Vrijkomend erf

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

W1

Schema inpassing nieuwe woonvorm met kleinere woningen

44

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Voorbeeld: Kansen voor nieuwe woonvormen op vrijkomende erven

wandelpad

Aanvullende kwaliteitsinspanning Kans is de erfontwikkeling te koppelen aan de gebiedsopgaven. Elke ontwikkeling brengt de gebiedsdoelen daarmeer een stapje dichterbij. Deze extra inspanning wordt ‘beloont’ met extra woningen of bouwmogelijkheden op het erf, maar ook extra woon- en leefkwaliteit. In naaststaand schema is verkend dat de omliggende landbouwgronden (eens deel van het bedrijf) met de erfontwikkeling worden omgevormd tot extensieve kruidenrijke graslanden (kanskaart 2.1), met nieuwe houtwallen en natuurlijke oevers erfinpassing langs de waterloop. De inrichtingskosten en afwaardering van de grond wordt betaald uit de sloop stallen erfontwikkeling. Gronden kunnen worden verkocht nieuwbouw of verpacht een andere boer, die daarmee kan kleine aan woningen extensiveren. parkeerplaatsen berging

W2

W1

Het erf wordt met een wandelpad / zandweg verbonden met het omliggende landschap en de dorpsrand. Enclave-vorming wordt hiermee voorkomen. Het draagt bij aan een groene, gezonde splitsen langgevelboerderij leefomgeving. tuin voor

nt zich

sloop stallen, bouw kleine woningen

houtwal/ bufferstrook langs beek/waterloop

W2

kruidenrijk grasland

W3

behoud/ ontwikkeling bestaande woning en langgevelboerderij

erf toont zich

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

45

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Kanskaart 2.5 (Erf)

Kansen voor bijzondere woonmlieus, zoals een woon-zorgerf De vrijkomende erven in de dorpsrand bieden extra mogelijkheden voor het realiseren van bijzonder woonmilieus, zoals een seniorenerf of woonzorggemeenschap. Ontmoeting en het contact hebben met andere mensen is goed voor de gezondheid van mensen. Op een erf kan zorg en ontmoeting plaatsvinden rond een gemeenschappelijk erf, een moestuin, de verzorging van klein vee, gemeenschappelijke schuren, werkruimtes of keuken.

Zelfstandige wooneenheden

Gezamenlijke woon- en eetkamer

Opzet rond boerderij-model

Opzet rond boerderij-model

Opzet rond boerderij-model

Fietsen in de omgeving

Zorgen voor elkaar past goed bij het dorpse karakter van Bernheze. De beelden van zorgerf Buiten-Verblijf in Putten laten kansen zien.

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

46

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Voorbeeld: Kansen voor bijzondere woonmlieus, zoals een woon-zorgerf op een vrijkomend erf

wandelpad

Aanvullende kwaliteitsinspanning Deze tekening laat de kansen zien wanneer de basis voor de erfontwikkeling een ‘klein boerderijmodel’ is, met op en rond het erf een boomgaard, moestuinen, hagen, kippen, varkens, andere klein vee en weiden.

sloop stallen, bouw zorgwoningen

bosje, dierenweide, groententuin, boomgaardje

houtwal/ bufferstrook langs beek/waterloop

nieuw dierenverblijf

historisch erf als ontmoetingsplek kruidenrijk grasland

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

47

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Kanskaart 2.5 (Erf)

Kansen voor nieuwe voorzieningen en ontmoetingsplekken op vrijkomende erven Vrijkomende erven, op korte loop- en fietsafstand van het dorp, bieden kansen voor de ontwikkeling van voorzieningen, ontmoetings- en verblijfsplekken. Denk aan een landwinkel, theetuin of verkooppunt van streekproducten. De plekken dienen een kleinschalig karakter te hebben en te passen bij de omgeving.

Erf als bezoekersplek

Erf - ruimte voor nieuwe functies in vrijkomende stallen en schuren of nieuwbouw - bouwvlak maximaal 5.000 m2 - goede erfinpassing - ruimte voor ontvangst, fietsenstallingen, etc.

Terras

Verkooppunt, streekproducten

Erf B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

Grond

Erf 48

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Kanskaart 2.6 (Erf)

Kansen voor nieuwe werkplekken op vrijkomende erven Vrijkomende erven bieden kansen voor kleinschalige werkplaatsen en bedrijvigheid, die past bij de omgeving, zonder baliefunctie. Denk bijvoorbeeld aan werkruimtes, onderzoeksplekken, educatiecentrum of een kleinschalige (sociale) werkplaats.

Field-lab in nieuwe schuur op erf

Erf - ruimte voor nieuwe functies in vrijkomende stallen en schuren of nieuwbouw - bouwvlak maximaal 5.000 m2 - goede erfinpassing - ruimte voor ontvangst, fietsenstallingen, parkeren, etc.

Werkplekken in herenboerderij

kleinschalige ambachtelijke werkplaats

Erf

Grond B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

Erf

Grond 49

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

Voorbeeld: Kansen voor niet-agrarische bedrijvigheid op een vrijkomend erf Basisinspanning De gemeente heeft basisregels waarmee de omvorming naar niet-agrarische bedrijvigheid invulling kan krijgen. Het schema laat een mogelijke invulling daarvan zien. De maximale omvang van een bedrijfskavel is 5.000 m2.

wandelpad bestemmingsvlak 5.000 m2 ruimte voor bedrijvigheid incl. parkeren, ontsluiting, etc. W

W

Aanvullende kwaliteitsinspanning Deze tekening laat de kansen zien wanneer het realiseren van de gebiedsdoelen voor de omliggende gronden meegenomen worden in de ontwikkeling. De investering in het landschap kan gecompenseerd worden met extra woningen en/of bouwmogelijkheden. Met een route over het erf kunnen de erven broedplaatsen voor jong of nieuw talent worden, niet als enclaves, maar als onderdeel worden van het publieke dorpslandschap.

sloop overtollige bebouwing / erf → agrarisch gebied

sloop overtollige bebouwing → agrarisch gebied

W

bedrijfswoning erfinpassing (min 5m rondom)

bedrijfswoning bestemmingsvlak 5.000 m2

tuin voor de bedrijfswoning / langgevelboerderij

Van erf en grond los

Voorbeeld agrarisch erf

Variant 2: koppelen Ruimte voor niet-agrarische bedrijvigheid → Inpassing op erf tussen naar een verbinding

Variant 1: Ruimte voor niet-agrarische bedrijvigheid tot aan de weg

de ont wikkeling van een woon/werkerf en de omliggende grond

schuurwoningen

5.000 m2 bedrijfskavel houtwal/ bufferstrook langs beek/waterloop

K

5,2 ha kruidenrijk grasland

W

behoud/ ontwikkeling bestaande woning en langgevelboerderij

Afwaardering grond Intensief, gericht opzich productie erf toont

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

50

r

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

(uit Omgevingsvisie) Handelingsperspectief deelgebied 2 - De landbouwtransitie en nieuwe ontwikkelingen worden gecombineerd met de landschappelijke opgaven en versterking van landschapskwaliteiten - Vrijkomende erven bieden ruimte voor nieuwe woonvormen voor verschillende doelgroepen, (zorg)voorzieningen, recreatie, kleinschalige bedrijvigheid, etc. - Gemeente ondersteunt de transitie van bedrijven en/of de verplaatsing van intensieve bedrijven naar het Agrarisch hart (deelgebied 1) Grondgebruik - Transitie naar extensieve en natuurinclusieve landbouw - Ruimte voor voedseltuinen, voedselbossen en gemeenschapslandbouw (zoals Herenboeren), in co-creaties van boeren, natuurorganisaties, bewonerscollectieven en stichtingen - Opzet van korte ketens voor (hoogwaardige)afzet van de locale producten - Geen ruimte voor uitbreiding bebouwingsoppervlak en zonneparken, tenzij dit gepaard gaat met een verbetering van de biodiversiteit en kwaliteit landschap Specifieke waarden en gebiedsdoelen - Versterken van het (grond)watersysteem. - Versterken kenmerken van het Peelhorstlandschap, esdorpenlandschap en de beekdalen - Beschermen archeologische, cultuurhistorische elementen, zoals zandwegen, natuurlijk water, houtwallen, grafheuvels, beekdalwallen. - Historische waterlopen en beken worden, indien mogelijk hersteld.

- Erfgoed wordt beschermd en hersteld, in combinatie met ontwikkeling van B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

(cultuurhistorische) wandel- en fietsroutes en zitplekken. Doel is vergroting van het wandel- en fietsnetwerk. - Rond historische plekken de ‘geschiedenis van de landbouw’ zichtbaar maken. Erven - Uitgangspunt is dat het bebouwingsoppervlak niet toeneemt. Milieu Duurzame, toekomstbestendige ontwikkeling: - Vermindering van de stikstofuitstoot - Circulair, klimaatbestendig, natuurinclusief en energieneutraal bouwen en bedrijfsvoering. - De bedrijfsvoering is in 2050 energie- en CO2neutraal - Abiotische grondstoffen moeten in 2030 met 50% zijn verminderd - Bouwen met bio-based materialen, toepassen van demontabele en modulaire bouwsystemen - Grootverbruikers zetten circulaire drinkwatersystemen op om (op termijn) minder afhankelijk te zijn van drinkwater - Toewerken naar waterkwaliteitsnormen uit de Kader Richtlijn Water. Voorwaarden - (Statische) opslag altijd inpandig, niet in de buitenruimte - Bij voorkeur tot maximaal milieucategorie 2. Met voldoende onderbouwing andere milieucategorie mogelijk. - Eigenaar woonachtig op hetzelfde bouwvlak - Geen belemmering voor omliggende bedrijven. - Voldoende parkeergelegenheid binnen bouwvlak.

Handelingsperspectief t.a.v. specifieke waarden en/of gebiedsdoelen 2.1 Kernrandzones - Nabij kernen ligt de focus op natuur, landschap, gezondheid, klimaat en wonen - De kernrandzones vormen een cirkel van 250 tot 500m rondom de kernen. - In de ‘GGC’ (groene gezonde cirkel) rond de kernen wordt intensieve veehouderij afgebouwd / verplaatst. Handelingsperspectief - Vrijkomende erven bieden ruimte voor nieuwe woonvormen voor verschillende doelgroepen, (zorg)voorzieningen, recreatie, kleinschalige bedrijvigheid, etc. - Ruimte voor Tiny-houses, mantelzorgwoningen, knarrenhofjes 2.2 Essen Handelingsperspectief - oude akkers (bouwlanden) waar de kernen rond gesticht zijn en de meeste (historische) bebouwing ligt open houden - Gronden gebruiken voor duurzame akkerbouw / groententeelt 2.3 Cultuurhistorisch waardevolle plekken - De Berkt, Kasteel Heeshwijk, Buitenplaats Zwanenburg Handelingsperspectief - De buitenplaatsen ( Kasteel Heeswijk, de Berkt, Buitenplaats Zwanenburg) doorontwikkelen. - Bijzondere plekken en gebieden (Vosberg, Klotbeek, Boterweg, erfgoed in Nistelrode) beschermen, versterken en toegankelijk maken beschermen en versterken 51

D eelgebied 2 / Het Mi xg e b i e d

2.4 Aardkundig waardevolle plekken - Peelrandbreuk met wijstgronden Handelingsperspectief - maximaal gebruik maken van hydrologische principes van de Peelrandbreuk om water vast te houden, de barrièrewerking van het ijzeroer te herstellen en zo het wijstverschijnsel terug te brengen in de oorspronkelijke staat. - De Peelhorst (tot en met de Peelrandbreuk) wordt sterk verbonden met het natuurgebied de Maashorst. We zien dit als de ‘levendige schil’ rond het natuurgebied. We zien hier ruimte voor natuurontwikkeling, recreatie, bosontwikkeling, klimaatadaptatie, natuurinclusieve en extensieve landbouw en andere bij de natuur passende activiteiten. - Wandelen langs de Aa en de Peelrandbreuk is een grote wens. - De Peelrandbreuk maken we beleefbaar. De ontwikkelingen vanuit het Geopark Peelhorst en Maasvallei gebruiken we daarbij om dit te versterken. Het Geopark vertelt het verhaal rond de Peelrandbreuk (inclusief de bijbehorende wijstgronden) en de impact op het landschap en de cultuurhistorie.

- Schoon, stil en natuurlijk; - Wandelen langs de Aa, vergroten toegankelijkheid beekdal

2.5 Beekdal Beekdal van de Aa Handelingsperspectief - Kenmerken van het beekdallandschap vertalen in de inrichting - Vasthouden van water; Beken grootste deel van het jaar voeden uit kwelwater; - Grondwaterpeil 10 – 15 centimeter omhoog; - Meer moerasbos en andere natuurlijke terreinen ontwikkelen; Natuurinclusieve landbouw; - Herstellen van de historische lopen van beken; - Meer meanderingen en overstromingsgebieden; B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

52

Inleiding

Deelgebied 3

De Groene Zone Impressie nieuwe biobased teelten versterken de Groene Zone

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

53

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Heesch

Deelgebied 3 De Groene Zone De Groene Zone omvat de grote bestaande natuurgebieden, samen met de gewenste verbinding tussen de natuurkernen van Maashorst, Bedafse duinen, Heeswijkse Bossen en Hooge Heide. Er zijn binnen dit gebied een aantal specifieke waarden en/of gebiedsdoelen: - bestaande natuurgebieden NNN - dekzandruggen - Kleinschalige landschapselementen (Houtwallen, zandpaden, ..) - Invulling van de Groene Gezonde structuren - Behoud lanen/groen structuren langs de wegen

Nistelrode

Loosbroek

Heeswijk Dinther

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

Vorstenbosch

54

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Hoofdkoers De hoofdkoers is gericht op het behouden en versterken bestaande natuurgebieden en het realiseren van een groene verbinding. De verbinding kan invulling krijgen met nieuwe bossen en natuur. Er zijn kansen om dit te combineren met bosbouw, biobased-teelten, natuurinclusieve landbouw, recreatie en wonen. De kwetsbare natuurgebieden kunnen hierdoor worden versterkt en ontlast. Bijvoorbeeld bij de stuifduinen Achter de Bergen bij Nistelrode

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

Bosbouw voor bio-based producten

Theetuin, terras, ontmoetingsplek

Extensieve begrazing ( jong vee en opfok)

Recreatieve plekken (verhuur)

Voedselbos

Recreatief natuurlandschap

55

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Kansrijke functies voor vrijkomende erven Op de erven is er ruimte voor functies in relatie tot de bosbouw en natuurontwikkeling, recreatie en wonen.

Erf

Grond

Erf

Grond

Erf

Erf

Grond

Grond

Erf

Erf

Grond

Kanskaart 3.1 Natuurinclusieve bosbouw en biobasedteelten

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

Erf

Grond

Grond

Grond

Erf

De gemeente ondersteunt de transitie van bedrijven en/of de verplaatsing van intensieve bedrijven vanuit dit deelgebied naar Het Agrarisch Hart. Erf

Erf

Erf

Grond

Grond

Grond

Erf

Erf

Grond

Erf

Kanskaart 3.2 Voedselbossen

Grond

Erf

Grond

Erf

Grond

Erf

Grond

Erf

Kanskaart 3.3 Extensieve natuur- en landschapscamping

Grond

Erf

Grond

Erf

Erf Grond

Kanskaart 3.4 Wonen in en met de natuur

56

Grond

Erf

Erf

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Kanskaart 3.1 (Grond)

Kansen voor natuurinclusieve bosbouw en biobased-teelten In De Groene Zone zijn kansen voor nieuwe vormen van bosbouw. Bomen houden water vast, verrijken de bodem, dragen bij aan de biodiversiteit én verminderen het stikstofprobleem. Er zijn snelgroeiende soorten die veel CO2 vastleggen en daarna verwerkt kunnen worden tot bio-based bouwmaterialen en producten. Bomen zijn snelgroeiende houtfabriekjes die een belangrijke bijdrage leveren aan de transitie naar een duurzame landbouw.

Erf

Grond

Teelt Pawlonia’s Erf

Grond

Erf - transitie richting bosbouw en bio-basedteelten - ca 1,5 ha bouwblok Grond - natuurinclusieve bosbouw en biobased-teelten - doorwaadbaar voor dieren - biodiverse stroken langs kavels en sloten - zandpaden en publieke wandelroutes, in aansluiting op bestaande netwerken - ruimte voor waterberging (hogere waterpeilen)

Teelt Pawlonia’s

Bosstroken met voederbomen

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

57

Erf

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Grond

Kanskaart 3.2 (Grond)

Kansen voor voedselbossen De Groene Zone biedt kansen voor de ontwikkeling van voedselbossen. Dit is net een gewoon bos, alleen groeien er veel eetbare gewassen. Het is een natuurvriendelijke manier om voedsel te produceren. Deze bossen leggen Erf stikstof vast en kunnen beter Grond tegen grote droogte of regenval dan andere vormen van landbouw. Voedselbossen zijn er in verschillende vormen: van een meer kleinschalige, romantische opzet tot grootschalige op productiegerichte bossystemen. Uitgangspunt voor alle typen dat er zonder externe inputs (mest, bestrijdingsmiddelen) natuurinclusief wordt geteeld, met een rijke onderbegroeiing, gelaagde opzet en een groot aandeel inheemse soorten. Doordat er verschillende soorten planten groeien is het een walhalla voor mossen, schimmels, insecten, vogels, kleine zoogdieren en reptielen.

Erf

Grond

Romantische voedselbos Erf

Grond

Erf - transitie richting voedselbos - ca 1,5 ha bouwblok Grond - natuurinclusieve voedselbos - doorwaadbaar voor dieren - biodiverse stroken langs kavels en sloten - zandpaden en publieke wandelroutes, in aansluiting op bestaande netwerken - ruimte voor waterberging (hogere waterpeilen)

Grootschaliger voedselbos

Na zo’n tien jaar is het bos zo ver uitgegroeid dat je de eerste gewassen kunt oogsten en eten. Producten die afkomstig kunnen zijn uit Nederlandse voedselbossen zijn onder andere walnoten, hazelnoten, bessen, appels, peren en champignons. Grootschaliger voedselbos

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

58

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Erf

Kanskaart 3.3 (Erf en grond)

Grond

Kansen voor extensieve natuur- en landschapscamping De Groene Zone biedt kansen de verbinding van bos- en natuurontwikkeling met vormen van extensieve recreatie, zoals een natuur- of landschapscamping. Grond Doel is Erf de bestaande natuur hiermee hiermee robuuster te maken. De ontwikkeling gaat daarom gepaard aan de aanleg van substantiële hoeveelheid nieuw bos of natuur. Denk richting een verhouding van 1 ha extensief recreatieterrein met 3 ha bos. De ontwikkeling van een camping gaat samenhang met de ontwikkeling van een netwerk van recreatieve paden, beken en waterlopen en groene lijnelementen. De nieuwe recreatieve gebieden worden zo aantrekkelijk voor zowel bezoekers als bewoners van Bernheze.

Erf

Grond

Natuurcamping Erf

Grond

Erf en grond - min. 300 m2 per plaats - terrein 3 x zo groot als de standplaatsen (ca 10 plaatsen per ha) - per ha camping een ha extra bos en/of natuur met recreatieve toegankelijkheid

Ontmoetingsplek (aan de beek)

Daar waar toerisme en recreatie toeneemt passen de ondernemers (parkeer) voorzieningen voor fiets en auto aan.

Tentenveld in boskamers (natuurcamping)

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

59

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Kanskaart 3.4 (Erf en grond)

Kansen voor wonen in en met de natuur Vrijkomende erven in de Groene Zone bieden kansen voor de ontwikkeling van nieuwe woningen, in combinatie met bos- en natuurontwikkeling. De kans is nieuwe, bijzondere, duurzame, natuurinclusieve woonmilieus te ontwikkelen. Erf

Grond

Een dergelijke ontwikkeling gaat samen met een substantiële hoeveelheid nieuw bos en natuur. Het vergt maatwerkoplossingen voor hiervoor geschikte locatie. Het concept Peeldorpen kan als referentie hiervoor dienen. Hier wordt uitgegaan van een start van 100 ha nieuwe natuur en maximaal 3 tinyhouses per ha.

Woonerf met natuurontwikkeling (Peeldorpen) Erf

Grond

Erf en grond - min. 3.000 m2 per lokatie - totale terrein 3 x zo groot als woonontwikkeling - per erf een ha extra bos en/ of natuur met recreatieve toegankelijkheid of nader te bepalen.

Tiny-houses op grote, bosrijke kavels

Tiny-houses op grote, bosrijke kavels

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

60

Inleiding D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Voorbeeld: Kansen voor voedselbos met erfwonen op en rond vrijkomend erf

wandelpad

Aanvullende kwaliteitsinspanning Deze tekening laat de kansen zien wanneer het realiseren van een voedselbos wordt gekoppeld aan een erfontwikkeling. De investering in het landschap kan gecompenseerd worden met extra woningen en/of bouwmogelijkheden. Met een route over het erf wordt het bos onderdeel van de dorpsomgeving.

sloop overige stallen kleine woningen schuur parkeerplaatsen

W1

langgevelboerderij en historische schuur t.b.v. voedelsbos (boerenwoning, werkschuur, ontmoetingsplek, kantine, verkooppunt, ..)

5 ha voedselbos

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

61

D eelgebied 3 / De Groe ne Zon e

Handelingsperspectief deelgebied 3 (uit Omgevingsvisie) - Bos en natuur verbinden van de Aa-dal met de Maashorst - De Peelhorst versterken we in kwaliteit met nieuwe bos- en natuur op vrijgekomen landbouwgronden en pachtgronden in eigendom van overheidspartners. - We maken het eenvoudiger om meerdere functies te ontplooien naast een agrarische bestemming. - Gemeente ondersteunt de transitie van bedrijven en/of de verplaatsing van intensieve bedrijven naar het Agrarisch hart (deelgebied 1) - We gaan agrariërs met een toeristische nevenactiviteit en het Geopark Peelhorst en Maasvallei verbinden. Grondgebruik - Dit gebied biedt ruimte voor de realisatie van meer (productie-)bos en natuur. - We zoeken naar mogelijkheden dat agrariërs een jaarlijkse vergoeding krijgen voor houtproductie (zoals dat in Duitsland al gebruikelijk is). - We faciliteren verbreding en vernieuwing in de agrarische sector. Een landbouwbedrijf dat inkomsten haalt uit andere bedrijfsprocessen dan alleen voedselproductie (verbreding), kan extensiveren. - We zetten in op het combineren van verbouwen van biobased grondstoffen, CO2 vastleggen en biodiversiteit. - Voedseltuinen en -bossen krijgen hier een plek en beheren we in co-creatie met partijen die hier goed in zijn, zoals lokale agrariërs, natuurorganisaties, bewonerscollectieven en stichtingen.

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

Specifieke waarden en gebiedsdoelen - Versterken van het (grond)watersysteem. - Toewerken naar waterkwaliteitsnormen uit de Kader Richtlijn Water. - Versterken kenmerken van het Peelhorstlandschap, esdorpenlandschap en de beekdalen - Beschermen archeologische, cultuurhistorische elementen, zoals zandwegen, natuurlijk water, houtwallen, grafheuvels, beekdalwallen. - Historische waterlopen en beken worden, indien mogelijk hersteld. - Erfgoed wordt beschermd en hersteld, in combinatie met ontwikkeling van (cultuurhistorische) wandel- en fietsroutes en zitplekken. Doel is vergroting van het wandel- en fietsnetwerk. - Rond historische plekken de ‘geschiedenis van de landbouw’ zichtbaar maken. Erven - Ruimte voor functie die bos- en natuurontwikkeling ondersteunen en versterken, - Uitgangspunt is dat het bebouwingsoppervlak niet toeneemt. - Daar waar toerisme en recreatie toeneemt passen de ondernemers (parkeer)voorzieningen voor fiets en auto aan.

62

Colofon Van Paridon x de Groot landschapsarchitecten i.o.v. gemeente Bernheze 7 april 2025

B u itenka nsen bu i te n g e b i e d Be rnheze

63