Heeswijkse Akkers_Bijlagen bij toelichting_Bijlage 11 Archeologisch onderzoek



Wat is de diepteligging van mogelijke archeologische resten en wat is de daadwerkelijke bedreiging van deze resten door

de

voorgenomen

bodemingrepen?

De B- en BC-horizont worden in het plangebied aangetroffen vanaf 55 cm -mv. Voorgenomen bodemingrepen zullen daarom een bedreiging vormen voor eventueel aanwezige archeologische resten.

Pagina | 26

Archeologisch onderzoek Heeswijkse Akkers te Heeswijk-Dinther/AM20080<projectnummer>

7. AANBEVELINGEN Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen blijkt dat de hoge zwarte enkeerdgrond, zoals verwacht in het bureauonderzoek, nog aanwezig is in het plangebied. Hieronder bevindt zich in de helft van de boringen nog een restant van de oorspronkelijke podzolbodem (B- en BC-horizont). Omdat de top van de oorspronkelijk bodem niet meer aanwezig is en opgenomen in het bovenliggende pakket wordt de kans op het aantreffen van kwetsbare jager-verzamelaars resten klein, de verwachting hierop wordt dan ook bijgesteld naar laag. De hoge verwachting voor de periode neolithicumvroege middeleeuwen wordt op basis van het ontbreken van het bovenste deel van de bodem bijgesteld naar middelhoog. De lage verwachting voor de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd wordt, omwille van de ligging in een buitengebied dat pas in de 20e eeuw in ontwikkeling kwam, gehandhaafd. Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen archeologisch vervolgonderzoek in de zones met een B- en BC-horizont geadviseerd. Dit vervolgonderzoek kan bijvoorbeeld plaats vinden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Hiertoe dient eerst een Programma van Eisen (PvE) te worden opgestemd dat getoetst dient te worden door de bevoegde overheid.

De resultaten van dit onderzoek dienen te worden getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Bernheze), dat op basis van het uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt. Echter kan door de aard van het onderzoek, steekproefsgewijs, niet volledig worden uitgesloten dat er archeologische resten aan- of afwezig zullen zijn. Als gevolg hiervan is bij het aantreffen van archeologische resten het, conform de Erfgoedwet van 2016, artikel 5.10 (Archeologische toevalsvondst) en 5.11 (Waarneming), een meldingsplicht van toepassing.

Pagina | 27

Archeologisch onderzoek Heeswijkse Akkers te Heeswijk-Dinther/AM20080<projectnummer>

LITERATUURLIJST Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, Den Haag. Bakker, de, H., 1966: De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland, in: Boor en spade: verspreide bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen. Bakker, de, H./ J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 1997: Landschappelijk Nederland. Fysische geografie van Nederland, Assen. Berendsen, H.J.A.,2008: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland, Assen. Berkel, G. van/ K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie, Utrecht (Prisma). Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist. Buesink, A. / J. De Winter/ H.M.M. Geerts/ W. Bergman/ R. Van der Mark, 2010: Gemeente Bernheze. Archeologische verwachtingsen beleidsadvieskaart, Deventer (BAAC rapport V-09.0195). Bont, C. de, 1993: ‘…al het merkwaardige in bonte afwisseling…’. Een historische geografie van Midden- en Oost-Brabant, Waalre (Stichting Brabants Heem). Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J. Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek, richtlijnen en voorschriften.

Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Diepen, van, L. / D. Hagens, 2017: Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Heeswijkse Akkers te Heeswijk-Dinther. AM16407. Hiddink, H./ H. Renes, 2007: ‘De oude akkercomplexen in de oostelijke helft van Noord-Brabant en het noorden en midden van Limburg’, in: Van Doesburg e.a. (red.), 2007: Essen in zicht: Essen en plaggendekken in Nederland: onderzoek en beleid, Amersfoort (RCE). Kolman, C./ B. Olde Meierink/ R. Stenvert, 1997: Monumenten in Nederland. Noord-Brabant, Zeist en Zwolle. Kortlang, F.P./ Monumentenhuis Brabant, 2010, Nota Archeologiebeleid gemeente Bernheze, Eindhoven en Geertruidenberg (Archaeo rapport 10). Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Utrecht. Rensink, E./ H.J.T. Smeets/ M. Kosian/ H. Feiken/ B.I. Smit, 2016: Archeologische Landschappenkaart van Nederland, versie 2.6, Amersfoort. SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda. Spek, T., 2004: Het Drentse esdorpenlandschap, een historisch geografische studie, Utrecht. Pagina | 28

Archeologisch onderzoek Heeswijkse Akkers te Heeswijk-Dinther/AM20080<projectnummer>

Stiboka (Stichting voor Bodemkartering), 1985: Toelichting bij de kaartbladen, Wageningen. Stouthamer, E./ K.M. Cohen/ W.Z. Hoek, 2015: De vorming van het land. Geologie en Geomorfologie, Utrecht. TNO, 2008: Geologische overzichtskaart van Nederland, (www.dinoloket.nl). Velden, van der, G.M., 1997: De gebouwen van de abdij van Berne op de plaats van stichting, in: Met Gansen Trou 47, 49-56. Zonneveld, J.I.S., 1981: Vormen in het landschap, hoofdlijnen van de geomorfologie, Utrecht.

Digitale bronnen: www.archis.cultureelerfgoed.nl

RCE, Archis3, zoeken & vinden)

www.bagviewer.kadaster.nl

Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG)

www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl

Kadastraal minuutplan

www.cultureelerfgoed.nl

Bronnen en kaarten

www.pdok.nl

Basisregistratie Grootschalige Topografie (2017), kadaster.

www.ruimtelijkeplannen.nl

Bestemmingsplan

www.topotijdreis.nl

Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland

Archeologische kaarten en databestanden: Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008-2019). AHN2 en AHN3 (Geraadpleegd via www.arcgis.com, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data). Alterra 2009: Bodemkaart van Nederland,

schaal 1:50.000,

blad 51 West, Wageningen UR

(Geraadpleegd via

https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Alterra

2008:

Geomorfologische

kaart

van

Nederland,

schaal

1:50.000,

Wageningen

UR

(Geraadpleegd

via

https://zoeken.cultureelerfgoed.nl, bijlage in QGIS vervaardigd op basis van digitale data Alterra). Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl). Archeologisch Informatie Systeem II (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2015 (Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl).

Pagina | 29

aeres milieu

Bijlage 1 Topografische ligging onderzoeksgebied

AM20080

Bijlage 1: Topografische ligging onderzoeksgebied AM20080 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers

N

Plangebied Achtergrond: TOP10 NL (nov 2016), AHN2 hillshade

v1.0_25- 5 - 2020_LKr

Schaal

aeres milieu

Bijlage 2 Boorpuntenkaart

AM20080

Bijlage 2: Boorpuntenkaart AM20080 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers

N

Plangebied Reeds onderzocht gebied Boringen Achtergrond: Luchtfoto ArcGIS online imagery

v1.0_19- 6 - 2020_LKr

Schaal

aeres milieu

Bijlage 3 Archeologische gegevens conform Archis 3

AM20080

Bijlage 3: Archeologische gegevens cf. Archis 3 AM20080 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers Vondstlocaties

Complextype Depot

Visserij Infrastructuur Infrastructuur Scheepvaart (infrastructuur of scheepswrak)

Graf (-veld)

Brug

Nederzetting

Vliegtuigwrak

Cultus / Heiligdom

Industrie / Nijverheid

Versterking of versterkte nederzetting Agrarische productie en voedselvoorziening Landbouw

(Water-) Molen Grondstofwinning

Slagveld

Schaal

Complex onbepaald

Onderzoeksmeldingen Archeologische monumentenkaart Terrein van archeologische waarde Terrein van hoge archeologische waarde Terrein van zeer hoge archeologische waarde Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

v1.0_25- 5 - 2020_LKr

Plangebied

N

aeres milieu

Bijlage 4 Gemeente Archeologische beleidskaart

AM20080

Plangebied

Bijlage 4: Gemeentelijke Archeologische (beleids)kaart AM20080 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers

N

v1.0_25- 5 - 2020_LKr

Schaal

aeres milieu

Bijlage 5 Overzicht geomorfologische kaart

AM20080

Bijlage 5: Geomorfologische kaart

N

AM20080 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers

Plangebied

Dekzandrug

Ondiep dal (<5 m diep)

Vlakte

Beekdalbodem

Geïsoleerde lage heuvel, rug, welving en lage dijkvorm

Vlakte

Overig

Dekzandrug

Vlakte van ten dele verspoelde dekzanden

Bebouwing

Lage heuvel, rug en welving met bijbehorende vlakte en laagte

Ondiep dal (<5 m diep)

Geomorfologie

v1.0_25- 5 - 2020_LKr

Schaal

aeres milieu

Bijlage 6 Overzicht bodemkaart

AM20080

Bijlage 6: Bodemkaart

N

AM20080 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers

Plangebied

Bodemkaart Humuspodzolgronden

Laarpodzolgronden

Hoge zwarte enkeergronden

Leek-/Woudeerdgronden

Enkeerdgronden

Kalkloze zandgronden

Algemene onderscheidingen

Lage enkeerdgronden

Beekeerdgronden

Bebouwing

Leemgronden

v1.0_25- 5 - 2020_LKr

Schaal

aeres milieu

Bijlage 7 Reliëfkaart

AM20080

Bijlage 7: Reliëfkaart

N

AM20080 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers Plangebied

Schaal

AHN [m + NAP] 6.25 7.5 8.75 10

v1.0_15- 6 - 2020_LKr

5

aeres milieu

Bijlage 8 Boorkernbeschrijvingen

AM20080

getekend volgens NEN 5104

Boring:

1

7,84 NAP

Boring:

akker

0

2

7,63 NAP braak

0

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, zwak baksteenhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, zwak baksteenhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont 20

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, brokken zand, donkerbruin, Aa-horizont, geleidelijk

30

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Aa-horizont 50

Zand, zeer fijn, zwak siltig, beige, C-horizont, geleidelijk

60

Zand, zeer fijn, matig siltig, donkergeel, C-horizont 80

80

Zand, zeer fijn, matig siltig, beige, C-horizont

Zand, zeer fijn, zwak siltig, lichtbruin, geleidelijk 90

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, beigegeel, C-horizont, geleidelijk

100

120

Boring:

3 0

7,92 NAP braak

Boring:

4 0

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont, scherp

30

braak Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, matig wortelhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont

30

Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, donkerbruin, Aa-horizont

70

80

7,74 NAP

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, Aa-horizont

70

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donker grijsbruin, Apb-horizont

80

Zand, zeer fijn, matig siltig, bruin, B-horizont

Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, beige, C-horizont

90

Zand, zeer fijn, matig siltig, bruinbeige, BC-horizont 110

Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, beige, C-horizont

140

Projectnaam: Heeswijkse akkers Projectcode: AM20080-ARCH

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig roesthoudend, donkergeel, BC-horizont

100

getekend volgens NEN 5104

Boring:

5

7,93 NAP

Boring:

gras

0

6

7,6

NAP

gras

0

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont

30

30

Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak houtskoolhoudend, donkerbruin, Aa-horizont

Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, donkerbruin, Aa-horizont

50

Zand, matig siltig, zwak humeus, donkerbruin, Brokken Bh-horizont 70

70

Zand, zeer fijn, zwak siltig, donkergeel, BC-horizont, geleidelijk

Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig roesthoudend, beigegeel, C-horizont, geleidelijk

80

Zand, zeer fijn, beige, C-horizont, geleidelijk 90

Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig roesthoudend, donkergeel, C-horizont, geleidelijk

100

130

Boring:

7 0

7,58 NAP gras

Boring:

8 0

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont, geleidelijk

30

7,54 NAP gras Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Ap-horizont, geleidelijk

30

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, spikkels houtskool, donkerbruin, Aa-horizont

Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, spikkels houtskool, donkerbruin, Aa-horizont, geleidelijk 55

Zand, zeer fijn, matig siltig, bruin, B-horizont, geleidelijk 70

70

Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig roesthoudend, donkergeel, C-horizont, geleidelijk

75

Zand, zeer fijn, matig siltig, beigebruin, BC-horizont, geleidelijk Zand, zeer fijn, matig siltig, beige, C-horizont, iets natter, geleidelijk

100

110

Zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, C-horizont

Projectnaam: Heeswijkse akkers Projectcode: AM20080-ARCH

110

Legenda (conform NEN 5104) grind

klei

geur

Grind, siltig

Klei, zwak siltig

Grind, zwak zandig

Klei, matig siltig

geen geur zwakke geur matige geur sterke geur

Grind, matig zandig

Klei, sterk siltig

Grind, sterk zandig

Klei, uiterst siltig

Grind, uiterst zandig

Klei, zwak zandig

uiterste geur

olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie matige olie-water reactie sterke olie-water reactie Klei, matig zandig

Klei, sterk zandig

zand

uiterste olie-water reactie

p.i.d.-waarde >0

Zand, kleiïg

>1 >10 Zand, zwak siltig

>100

leem

>1000

Zand, matig siltig

Leem, zwak zandig

>10000

Zand, sterk siltig

Leem, sterk zandig

monsters geroerd monster

Zand, uiterst siltig

overige toevoegingen zwak humeus

veen Veen, mineraalarm

matig humeus

ongeroerd monster volumering

overig bijzonder bestanddeel

Veen, zwak kleiïg

sterk humeus

Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand

Veen, sterk kleiïg

zwak grindig

Veen, zwak zandig

matig grindig

Veen, sterk zandig

sterk grindig

Gemiddeld laagste grondwaterstand slib

water