Gebiedsvisie Hooge Vorssel

-

-

-

In hoofdstuk 4.1 is beschreven dat de Hooge Vorssel bestaat uit een hoger- en lagergelegen deel. Vanuit de historie, ondergrond en waterbeschikbaarheid komen hier 2 verschillende soorten natuur voor. Het heidelandschap in het westelijke deel en het loofbos in het oostelijke deel. Deze landschappen zijn nu deels terug te vinden in de natuurzone (het midden van het gebied). Echter zijn door menselijk ingrijpen en de ontwikkelingen in het gebied de natuurlijke soorten niet meer aanwezig. Er zijn kansen om dit landschap terug te brengen in het gehele gebied. Hiervoor kunnen landschapselementen door het hele gebied worden teruggebracht. Een maatregel zou zijn om de golfbaan, het Bomenpark en de vakantieparken in te richten met de natuurlijke landschappelijke kenmerken. Delen van de golfbaan, het Bomenpark en vakantieparken die in het westelijk deel liggen worden ingericht als heidegebied, delen in het oostelijk deel als loofbos. Hiermee creëren we verbinding tussen de verschillende delen van de Hooge Vorssel. Daarnaast wordt vanuit het principe water en bodem sturend de juiste beplanting op de juiste plek geplaatst. De natuur in het zuidwestelijke gebied staat (voor recreanten) niet volledig in verbinding met het noordelijke deel, omdat het deels doorsneden wordt door golfbaan The Duke.

Er ligt een kans om grond van The Duke bij het kerkepad terug te geven aan de natuur en op een andere plek natuur om te vormen naar golfbaan. Hierdoor zijn gebieden beter met elkaar verbonden. Hiervoor moet echter eerst onderzoek worden gedaan naar voor- en nadelen en mogelijkheden van de ruil voor alle partijen. De dorpsrand van Heesch kan verder worden ontwikkeld. De percelen tussen het coulisselandschap en het Bomenpark kunnen worden ingezet als overgang tussen wonen en natuur. Het gebied nabij de Kortdreef is opgenomen in de woonvisie en in de visie Bebouwingsconcentratie. Hier liggen kansen om het kleinschalige landschap terug te brengen in combinatie met woningbouw. Het gebied aan de westelijke bovenrand van de Hooge Vorssel is kansrijk om een open doorgang naar de natuurkern en de recreatieve zone van het Bomenpark te vinden. Het oostelijke deel van de Hooge Vorssel bestaat uit een aantal bedrijven, weilanden en natuurcompensatieveldjes (recent gecreëerde natuur). Dit stuk leent zich voor verdere ontwikkeling van bestaand coulisselandschap. In dit gebied is volgens de kernwaarden van de Hooge Vorssel uitbreiding van (schone)industriële bedrijvigheid niet (meer) wenselijk. Wel is er ruimte voor recreatieve en/of maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan de kwaliteit van het gebied.

Om het gebied optimaal te benutten als kwalitatief natuurgebied met ruimte voor multifunctioneel gebruik en recreatie kan gedacht worden aan de volgende maatregelen: -

Het op termijn helpen verplaatsen van bedrijven die niet bij toekomstbeeld van het gebied passen, bijvoorbeeld door te starten met het verplaatsen van de gemeentelijke milieustraat. Natuur inclusief beleefpad aanleggen waarin geïnformeerd wordt over de cultuurhistorie (zie 4.4.). Verder openstellen van het gebied door hekken te verwijderen of wandelpad door golfbaan te Duke verbeteren en beveiligen. Het hondenlosloopgebied duidelijker markeren door gebruik te maken van natuurlijke afscheidingen (hagen) met in acht neming van de open doorgang van overig fauna. De bedrijfslocatie naast het Bomenpark is kansrijk om te her ontwikkelen en te verbinden met het Bomenpark. Er zijn kansen om de bestaande voorzieningen verder te ontwikkelen. Een voorbeeld hiervan is de horecavoorzieningen van de Duke bekender en toegankelijker maken voor een breed publiek. Onderzoeken op welke wijze er rond de Kortdreef een verdichting van woonpercelen kan plaatsvinden in combinatie met het realiseren van de landschappelijke kwaliteiten van het coulissegebied.

Belangrijke partners voor het uitwerken en toepassen van de kernwaarde De Hooge Vorssel is een kwalitatief natuurgebied voor multifunctioneel gebruik en recreatie zijn de gemeente Bernheze en de lokale ondernemers en initiatiefnemers.

31

4.5. De Hooge Vorssel is een bereikbaar en veilig gebied voor iedereen Het is van belang dat de Hooge Vorssel een bereikbaar en veilig gebied voor iedereen is. De potentiële maatregelen die hieraan bijdragen zijn (zie ter ondersteuning ook kaart 4.3): -

-

-

Het verbeteren van de toegang voor wandelaars vanuit Heesch en Nistelrode Het verleggen van het bestaande fietspad naar het noorden zodat deze niet door de natuurkern loopt. Onderzoek doen naar bestaande verkeersbehoeften, zoals het verkeersluw maken van de Berghemseweg en de entrees tot natuurgebied De Maashorst. Bijvoorbeeld bij de op- en afrit aan de oostkant van de A50 in Nistelrode of ter hoogte van de Noorderbaan Nistelrode. Fiets- en wandelpaden combineren met cultuurhistorische elementen, daarbij ook bijdragen aan verbeterde signalering. (Zie hiervoor ook maatregelen bij cultuurhistorie, hoofdstuk 4.4.). Fietsverkeer beter mogelijk maken door het verlichten van hoofdpaden, kwaliteitsslag in bestaande paden (Slotenseweg) en het beter bereikbaar maken van het bomenpark, bijvoorbeeld bij herinrichting van de Graafsebaan (plan van de gemeente Bernheze). Een onderzoek doen naar verkeersoverlast en -veiligheid in het gebied. Op basis hiervan mogelijke maatregelen nemen, zoals verbeterde controle op wegen rondom het natuurgebied. Passendere toezicht en handhaving op overlast.

Belangrijke partners voor het uitwerken en toepassen van de kernwaarde De Hooge Vorssel is een bereikbaar en veilig gebied voor iedereen zijn de gemeente Bernheze en de Provincie Noord-Brabant.

Figuur 4.3 Uitloopgebied de Hooge Vorssel

32

5. Proces en verantwoordelijkheden Deze gebiedsvisie is slechts het begin voor de verdere ontwikkeling van het gebied. De richting waar we naartoe te werken is duidelijk. Het is nu tijd om verder aan het gebied te bouwen. Hiervoor is het noodzakelijk om een uitvoeringsprogramma op te gaan stellen. In hoofdstuk 4 is hier een aanzet voor gedaan. Het is aan te raden het uitvoeringsprogramma te maken met de verschillende partners in het gebied, namelijk de gemeente Bernheze, Staatsbosbeheer, Waterschap Aa en Maas, De Maashorst, Provincie Noord-Brabant en de verschillende belangengroepen uit het gebied zoals dorpsraden, IVN Natuureducatie en de Ondernemersvereniging Heesch. Hier worden suggesties gedaan en adviezen gegeven hoe in de toekomst gewerkt kan worden richting uitwerking van deze visie. Om de visie tot uitvoering te brengen is het in ieder geval van belang dat de volgende zaken na vaststelling worden opgepakt: -

Duidelijkheid over de grondruil tussen de gemeente en Staatsbosbeheer. Juridische borging van de ambities en ontwerpprincipes uit de visie in het omgevingsplan. Hiermee zorgen we ervoor dat de regels bindend zijn voor zowel gemeente als initiatiefnemers.

.

5.1. Verantwoordelijkheden en vervolgstappen We werken steeds meer vanuit en met het gebied. Het doel gedurende het hele proces is geweest om het initiatief van onderop te stimuleren en hier kaders aan mee te geven door middel van heldere kernwaarden en ontwerpprincipes. Hierin is de gemeente kaderstellend en biedt zij ruimte en ondersteuning aan initiatieven vanuit het gebied en de samenleving. Het Living Lab kan hierin helpen en ondersteunen. De rol van burgers Alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat de Hooge Vorssel zich blijft ontwikkelen richting haar kernwaarden. Iedereen die woont, werkt en recreëert in de Hooge Vorssel wordt gestimuleerd om bij te dragen aan het gebied. Dit kan door het opzetten van initiatieven, te streven naar het behoudt van bepaalde elementen of door kennis te delen in bijvoorbeeld het Living Lab. De rol en verantwoordelijkheid van de gemeente De gemeente is het bevoegd gezag in het gebied en zorgt voor handhaving van beleid. Tegelijkertijd vraagt het “van onderop” werken als voor deze visie een andere houding van de gemeente (maar ook het waterschap, de provincie en het Rijk). Het bevoegd gezag dient een faciliterende rol aan te nemen en treedt op als samenwerkingspartner. In plaats van het vervullen van een controlerende rol denkt de gemeente actief mee in het mogelijk maken van initiatieven. Samen maken we het gebied.

Na de vaststelling van de visie gaat de gemeente samen met het Living Lab aan de slag met een uitvoeringsagenda. Hierin komt te staan met welke initiatieven en projecten we de aankomende jaren toewerken naar het gewenste toekomstbeeld. In deze visie zijn al verschillende initiatieven en maatregelen genoemd die hierin plaats moeten krijgen. In de uitvoeringsagenda wordt duidelijk wanneer welke maatregel wordt uitgevoerd en wie hier verantwoordelijk voor is. Er wordt gestreefd om de agenda in samenspraak met andere partners (waterschap, provincie, staatsbosbeheer en particulieren) te maken. Door samen aan dezelfde doelen te werken zorgen we voor een toekomstbestendige Hooge Vorssel. De rol van het Living Lab Gedurende het gehele proces heeft het Living Lab als groep en als actieve onderzoek omgeving een betrokken rol gehad in het tot stand komen van de visie. Het Living Lab heeft samen met de gemeente de gebiedsvisie opgesteld. Deze groep heeft op basis van de visie veel ideeën over het gebied. Het Living Lab

33

wil na vaststelling van de visie actief betrokken blijven bij het uitwerken van de uitvoeringsagenda. Daarnaast kan het Living Lab zelf initiatief nemen voor projecten in het gebied. De gemeente kan geen garanties geven dat initiatieven vanuit het Living Lab altijd tot uitvoering worden gebracht. Dit is afhankelijk van ambtelijke capaciteit en financiële mogelijkheden. De precieze samenwerking en de samenstelling van het Living Lab wordt verder uitgewerkt in de uitvoeringsagenda. Het Living Lab kan daarnaast ideeën bij de gemeente aandragen en meedenken over projecten. Het Living Lab wil initiatiefnemers helpen bij het maken van goede plannen voor het gebied. Met kennis en betrokkenheid wil het Living Lab ondersteunen bij de ontwikkeling naar het gewenste toekomstbeeld. Een uitgebreidere toelichting is te vinden in bijlage 2.

5.2. Procedure bij nieuwe initiatieven en opgaven Wanneer een nieuwe opgave zich aandient of een initiatiefnemer zich meldt worden de afwegingen als volgt gemaakt: -

Toetsen van het initiatief aan de vijf kernwaarden en bijbehorende ontwerpprincipes. Wanneer er niet aan een ontwerpprincipe wordt voldaan brengt de gemeente hier een heldere afweging en advies bij over uit.

5.3. Afsluiting Deze visie heeft een breed scala aan thema’s behandeld. Er is ingegaan op de waarde en kwaliteiten van het gebied. Het toekomstbeeld is geschetst en er zijn heldere kaders opgeschreven om dit toekomstbeeld te bereiken. Het is nu zaak om naar de uitvoering te gaan. De gemeente neemt hier het voortouw in door een uitvoeringsagenda te schrijven. Het Living Lab blijft betrokken en zet haar kennis in om de gemeente te helpen en te ondersteunen. Het is de wens dat door een veelvoud aan initiatieven vanuit het gebied, met deze visie als basis, we samen de Hooge Vorssel nog beter en mooier kunnen maken, kunnen behouden wat we willen behouden en een toekomstbestendig gebied creëren!

34

Bijlage 1. Uitgebreid proces en participatie Om te komen tot een gebiedsvisie voor de Hooge Vorssel is gewerkt in 4 stappen, zoals aangegeven in figuur X.1.. Het doel van de opzet van deze ABCD-methode was om via een bottom-up participatieproces te komen tot 5 pijlers waar ontwerpprincipes aan zijn verbonden. Ook was de ambitie om een samenwerking op te zetten die op de lange termijn de pijlers voor het gebied waarborgt.

Figuur X.1. ABCD-methode

De stappen in de ABCD-methode zijn als volgt uitgewerkt: A: Wanneer is de Hooge Vorssel een succes? Via startgesprekken met o.a. stakeholders, gemeente en inhoudelijke experts zijn de ambities die leven voor het gebied in kaart gebracht. Deze lopen van grondwaterstand en natuurkwaliteit tot recreatievoorzieningen en toegankelijkheid en helpen allemaal bij het begrijpen van wat er nodig is om van het gebied een “succes” te maken. Deze stap werd door middel van een tour door het gebied, een stakeholderbijeenkomst en het opstellen van een SWOT vertaald naar: B: Waar staan we nu? Door in beeld te brengen wat er speelt in de Hooge Vorssel in 2023 en de belangrijkste waarden van het gebied zichtbaar te maken gaat de visie voor de Hooge Vorssel verder de diepte in. Hoe koppelen ambities aan waarden en doelen? Dit vormt de onderlegger voor het opstellen van ontwerpprincipes – zaken die herkend worden als een tool om te komen tot een toekomstbestendig Hooge Vorssel. C: Creatieve ideeën die de kloof overbruggen. Er is een stand van zaken, er zijn ambities, doelen en dromen voor het gebied. Er zijn ook kaders opgesteld, via ontwerpprincipes, die nieuwe ontwikkelingen sturen om bij te dragen aan een gebied met robuust natuur en sociale/maatschappelijke voorzieningen van hoge kwaliteit.

Tegelijkertijd waren er ten tijde van het proces al een aantal initiatieven voorgelegd aan de gemeente Bernheze, in sectoren zoals wonen, recreatie en energie. Door te puzzelen met ruimte, de ontwerpprincipes aan te scherpen en hypothetische én bestaande initiatieven te toetsen stelden we verwachtingen bij. Het doel van de visie is namelijk niet: zet het gebied op slot. Het doel is juist om initiatieven te voeden met ontwerpprincipes om ze te vormen naar het belang van toekomstige generaties. D: Hoe gaan we verder? Toekomstbestendig is het sleutelwoord. Hoe worden ontwerpprincipes toegepast, hoe worden toekomstige initiatieven begeleid in het omdenken en hoe werken stakeholders samen om de Hooge Vorssel tot een succes te maken? Deze gebiedsvisie maakt duidelijk waar naartoe wordt gewerkt in

35

de Hooge Vorssel, welke pijlers centraal staan (4) en vormt een houvast voor gemeente en initiatiefnemers in waarde creatie in het gebied.

Participatieproces Door middel van een ‘Living Lab’ is het gebiedsproces van de Hooge Vorssel een actief onderzoeksproces geweest. Dit Living Lab bestond uit personen die in en om het gebied wonen, werken en ondernemen, gekozen door betrokkenen uit het gebied. De basis van een Living Lab is dat door middel van co-creatie en actieve participatie samen wordt gepuzzeld met de mogelijkheden van het gebied.

Wijze van nominatie Tijdens een initiële stakeholderbijeenkomst in november 2022 heeft een nominatieproces voor leden van het Living Lab plaatsgevonden. Aanwezigen konden voor de ‘vacatures’ bedrijven en burgers een persoon nomineren. Per vacature kon men beredenering geven voor zijn/haar keuze van nominatie, kon extra informatie gevraagd worden aan genomineerden en kon een nominatie gewijzigd worden. Door middel van een consensusbesluit werden deze leden vastgesteld.

Rol in het proces Leden van het Living Lab hebben een actieve rol in de visieontwikkeling van de Hooge Vorssel gehad. Samen maken zij het gebied. De focus voor dit gebiedsproces was daarbij het opstellen van ontwerpprincipes en de gebiedsvisie voor de Hooge Vorssel. Maar ook na afronding en oplevering van de visie blijft het Living Lab actief en worden werksessies georganiseerd om bijvoorbeeld in gesprek te gaan met initiatiefnemers over hun plannen voor de Hooge Vorssel. Het Living Lab is ook een adviesgroep richting het bevoegd gezag, in dit geval de gemeente Bernheze.

De verschillende bijeenkomsten 1. Gebiedstour de Hooge Vorssel en de verschillende ondernemingen en stichtingen: Tijdens een gebiedstour van de Hooge Vorssel werden niet alleen de zichtbare locaties van belang geoormerkt, maar ook dat wat zichtbaarder mag zijn. Zaken die voor het blote oog niet duidelijk zijn, werden hier met context beleefd. Denk bijvoorbeeld aan zichtlijnen tussen dorpskernen, die dwars door het gebied liepen. Of juist verschillende vormen van beheer en de invloeden hiervan op natuurkwaliteit en beleefbaarheid van het gebied. Wie komen hier en wat zijn de toegangsroutes? Het gebied kreeg nuance, voorkeuren voor ontwikkelrichtingen werden inzichtelijk gemaakt. Verder werden bedrijven en stichtingen van belang voor het gebied bezocht. Wat is hun plek in de bredere context en hoe zien zij de toekomst? 2. SWOT: Na uitgebreide inventarisatie van hoe de Hooge Vorssel er anno 2023 aan toe is en wat de ambities en wensen voor de toekomst zijn werd dit samengebracht door het Living Lab. Een SWOT werd opgesteld en aangescherpt. Input voor de SWOT werd uit verschillende gesprekken en bijeenkomsten geput en door het Living Lab werden hier op verschillende thema’s kernboodschappen gehaald. 3. Ontwerpprincipes: De kernboodschappen die zijn geïdentificeerd werden via een lagenbenadering vertaald naar ontwerpprincipes. Eerst werd dit gedaan voor sterktes en kansen.

Daarna voor zwaktes en bedreigingen. Vervolgens werden aanvullende ontwerpprincipes geformuleerd die de overige zwaktes en bedreigingen aanpakken – dit zijn punten waar het gebied en de stakeholders van de Hooge Vorssel écht voor aan de slag zullen moeten. 4. Puzzelen met ruimte: Tijdens de sessie puzzelen met ruimte werden de kernboodschappen en de ontwerpprincipes getoetst met concrete voorbeelden. Hierdoor konden nuances aangebracht worden in de formulering van de ontwerpprincipes en kunnen ze praktischer worden ingezet in de toekomst.

36

Communicatie met bredere groep stakeholders

Bredere stakeholderbijeenkomsten In januari en september 2023 zijn bredere stakeholderbijeenkomsten georganiseerd om enerzijds input op te halen voor de gebiedsvisie van de Hooge Vorssel, en anderzijds te toetsen dat de conclusies die hieruit getrokken werden aansluiten bij de opgehaalde input. Tijdens de bijeenkomst in januari waren ongeveer 45 belanghebbenden aanwezig en wij zagen deze aangevulde groep terug op de marktbijeenkomst van september om de uitkomsten van het gebiedsproces en de concept visie te toetsen. Ongeveer 50 aanwezigen leverden concrete ideeën die mogelijk uitgevoerd kunnen worden om te komen tot de toekomstvisie van de Hooge Vorssel. Ook kregen aanwezigen de kans om feedback te leveren op het concept stuk, waarvan deze op transparante wijze werden verwerkt en teruggekoppeld aan de belanghebbenden.

Website Samen.Bernheze Het Living Lab heeft in verschillende stappen in het proces benadrukt dat het van belang is de bredere groep stakeholders, waaronder ondernemers, bewoners en geregelde bezoekers van de dorpskernen Heesch en Nistelrode actief moesten worden geïnformeerd over het gebiedsproces. De uitkomsten van het gebiedsproces en deze visie raakt hen direct, dus werd besloten een webpagina aan te maken op de samen.bernheze website. Hier kan de gemeente Bernheze en het Living Lab de inwonende van de gemeente en belanghebbenden informeren van het proces en de vervolgstappen.

37

Bijlage 2. Rollen Living Lab na vaststelling gebiedsvisie Hooge Vorssel Living lab als initiatiefnemer Het Living Lab heeft samen met de gemeente de gebiedsvisie opgesteld. Deze groep heeft op basis van de visie veel ideeën over het gebied. Het Living Lab wil daarom na vaststelling van de visie actief betrokken blijven bij het uitwerken van de uitvoeringsagenda voor de visie. Daarnaast wil het Living Lab zelf initiatief nemen voor het oppakken van projecten in het gebied. De gemeente kan geen garanties geven dat initiatieven vanuit het Living Lab altijd tot uitvoering worden gebracht. Dit is afhankelijk van ambtelijke capaciteit en financiële mogelijkheden. Eén van de eerste taken van het Living Lab die het Living Lab wil oppakken is de agendering van een aantal thema’s die nader moeten worden uitgewerkt en opgepakt. Voor al deze ontwikkelingen bieden de ontwerpprincipes van de visie een afwegingskader. De veelheid en het karakter van de verschillende ontwikkelingen en initiatieven behoeven nadere uitwerking en ondersteuning. Dat wil het Living Lab doen aan de hand van “kennistafels”. Elk specifiek thema waar specialistische kennis nodig is krijgt een kennistafel. Inwoners van Bernheze die zich betrokken voelen bij het thema van de kennistafel en een constructieve bijdrage willen leveren kunnen zich aanmelden.

De kennistafels brengen hun bevindingen voor een specifiek thema in bij het gehele living lab waar (in dialoog met de kennistafels) afstemming plaatsvindt.

Ondersteuning vanuit het Living Lab Het Living lab kan meedenken over projecten en initiatieven. Dit kan op 2 verschillende manieren. De eerste bij een particulier initiatief, de 2e bij een initiatief vanuit de gemeente. Living lab particuliere initiatieven Particuliere initiatiefnemers zijn door de komst van de omgevingswet zelf verantwoordelijk voor participatie. Participatie wordt onder de Omgevingswet onderdeel van de aanvraag van een omgevingsvergunning (regulier/uitgebreid), bestemmingsplannen/omgevingsplan en het wijzigingen daarvan. Initiatiefnemers mogen zelf bepalen hoe zij de participatie invullen. Wanneer iemand de gemeente benadert met een initiatief voor de Hooge Vorssel wijst de gemeente op het bestaan van het Living Lab. De casemanager van de gemeente, de persoon die het initiatief behandeld, adviseert de initiatiefnemer om in gesprek te gaan met het Living Lab. Zij kunnen helpen om het plan in lijn te brengen met de visie. De gemeente kan niet afdwingen dat initiatiefnemers het Living Lab benaderen, het is namelijk aan de initiatiefnemer zelf om de participatie vorm te geven. Het is belangrijk om te vermelden dat de bestuurder vanuit de gemeente niet deelneemt aan deze advies gesprekken. De bestuurder moet daarna namelijk zelf het plan beoordelen. Daarnaast is niet voor ieder initiatief een uitgebreid participatietraject nodig.

Dat hangt af van de impact dat een initiatief kan hebben op de omgeving. Vanuit de gemeente wordt echter altijd aangeraden om inwoners mee laten denken over een initiatief. Het Living Lab is hier een geschikte groep voor. Participatie is in sommige gevallen wel verplicht. Namelijk wanneer dat is vastgelegd in het gemeentelijke beleid. Dit is in Bernheze het geval bij plannen die vallen buiten de regels van het omgevingsplan en die bijvoorbeeld gaan over bouw van meerdere woningen buiten de bebouwde kom. De visie voor de Hooge Vorssel wordt vertaald in het omgevingsplan. Dit betekent dat initiatieven aan de regels van de visie moeten voldoen. De initiatieven die niet voldoen aan de regels hebben een verplichting voor participatie. In dat geval wordt vanuit de gemeente geadviseerd om in gesprek te gaan met het Living Lab. Rol Living lab bij gemeentelijke initiatieven De gemeente neemt ook zelf initiatief om zaken te ontwikkelen in het gebied. De gemeente betrekt het Living lab actief bij de ideeën en projecten voor het gebied. De projectleider of beleidsmedewerker van de gemeente legt

38

contact met het Living Lab. Het Living lab bepaald aan de hand van kennistafels welke specifieke kennis er nodig is voor het project. Zij denken vervolgens mee over het project of de ontwikkeling. Niet voor alle ingrepen is participatie mogelijk. Bij regulier beheer wordt het Living Lab niet benaderd. Het is belangrijk dat de juiste mensen aan tafel zitten per project. Dat wil zeggen stakeholders die deskundig zijn, een groot belang hebben en/of nuttige ideeën hebben voor dat specifieke plan of project. Living lab en participatie in plannen en projecten voor de gehele Maashorst Leden van het Living Lab kunnen 2 keer per jaar aansluiten bij de oploop voor het natuurgebied de Maashorst. Dit wordt door alle partijen die actief zijn in natuurgebied De Maashorst georganiseerd voor alle belanghebbenden en geïnteresseerden. Tijdens deze bijeenkomsten staan de verschillende ontwikkelingen in natuurgebied De Maashorst centraal: met welke activiteiten zijn we bezig of welke projecten pakken we op om de ambities uit de gebiedsvisie te bereiken? Tijdens deze bijeenkomsten is er ook de mogelijkheid om de ontwikkelingen in de Hooge Vorssel te bespreken. De ambtelijk trekker gaat gezamenlijk met het Living Lab in gesprek over de voortgang van de gebiedsvisie Hooge Vorssel.

Voor natuurgebied De Maashorst wordt naast de twee oplopen per jaar ook gerichte participatie gevoerd over plannen en projecten. Iedereen die mee wil denken over plannen en projecten in natuurgebied De Maashorst, kan zich laten registreren op een groslijst van stakeholders zo ook de leden van het Living Lab. Wie zich aanmeldt voor de lijst geeft maximaal 3 expertises. aan waarvoor hij/zij te benaderen is. Expertises betreffen: recreatie (algemeen), natuur(beheer), landschap en (cultuur)historie, specifieke deelgebieden en specifieke gebruikersgroepen (wandelaars, hardlopers, ruiters/menners/mtb-ers/minder validen/jeugd). Uit deze groslijst worden door de verantwoordelijk partner per project/plan de relevante bedrijven, individuen en organisaties benaderd. Uiteraard kunnen de partners ook partijen en/of inwoners benaderen die zich niet voor de lijst hebben aangemeld. Maximale uitwisseling en interactie De opzet van deze bijeenkomsten zorgt voor maximale uitwisseling en interactie over ideeën en wensen. De bijeenkomsten worden begeleid door een onafhankelijk voorzitter. Bij deze oploop zijn de verantwoordelijke bestuurders van de verschillende gemeenten, terrein beherende organisaties en het waterschap aanwezig. Informatie delen en gesprekstafels De partners presenteren tijdens de oploop waar zij mee bezig zijn.

Bijvoorbeeld hoe het jaarplan eruitziet en welke projecten zij oppakken. De belanghebbenden en geïnteresseerden kunnen aangeven welke ideeën, tips en wensen zij hebben voor het natuurgebied. Zij gaan hierover in gesprek met (ambtelijke) vertegenwoordigers van de partners. Tijdens de oploop is er ook ruimte voor een thematafel Hooge Vorssel. Wanneer er concrete initiatieven of vragen zijn kunnen deze tijdens deze oploop worden besproken.

39

Bijlage 3. Gebiedsbeeld Hooge Vorssel

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53