Concept Omgevingsprogramma GGS - okt 2026
Tekst van het document
pagina 61 Huidig aantal km (bewegwijzerde routes) of ommetjes Aantal geregistreerde ‘ommetjes’ bij wandelstarter.nl op december 2025: vier officiële ommetjes (bewegwijzerd, parkeermogelijkheid en duidelijke informatie bij startpunt) drie ommetjes zijn wel gerealiseerd maar nog niet geregistreerd. Beweegvriendelijke omgeving 40,6% van onze leefomgeving was beweegvriendelijk in 2022. Bron buurtatlas RIVM.
pagina 62 Bos in eigendom van gemeente Bernheze Gemeente Bernheze heeft 261 hectare bos in eigendom (bron: bosbeheerplan 2024). Speel, sport en jongerenontmoetingsplekken Er zijn 114 plekken met speeltoestellen en 93 plekken met toestellen ten behoeve van bewegen/sporten. (inclusief jeu-de-boules). Er zijn voldoende sportplekken voor het aantal jeugdigen (6-11) en jongeren (12-18). Het aanbod is vaak wat eenzijdig – vooral voetbal. Zandwegen In Bernheze hebben we nog 36,8 km authentieke zandwegen. Daarnaast hebben we 34,7 km halfverharde wegen. Dit zijn wegen die in de basis bestaan uit zand, maar zijn gestabiliseerd met puingranulaat of een halfverhardingsmateriaal. (Bron: Zandwegen van Bernheze, HAS Hogeschool, 2018)
pagina 63 Rijks en - gemeentelijke monumenten Totaal gemeentelijke monumenten: 98 Totaal Rijksmonumenten: 43 Cultuurhistorisch waardevolle panden 450 (bron: website gemeente Bernheze) pagina 64 Bijlage 2b Opgehaalde wensen, ideeën en meningen van inwoners Lijst met opgehaalde ideeën ten tijde van de Omgevingsvisie: zie de link GGS Bernheze Enquêteresultaten OBB: zie beleidsuitwerking 4: BOSS-plan. Hierin zit een uitvoerige weergave van de enquête die is uitgezet. Lijst met opgehaalde ideeën tijdens Bernheze Bespreekt 2024Wat wil je bereiken? Een openbare zorgkwekerij starten van tuin tot bord: samen kweken, samen koken, samen eten (ontmoeten!) Openbare georganiseerde buitenruimte: Combinatie van bijvoorbeeld: Pluktuinen, voedselbos, moestuin en wandelpad. Openbaar voor de functie van recreatie. Onderhoud + aanleg door groen experts in samenwerking met inwoners die een beschutte werkplek of zorgindicatie hebben. Een zinvolle daginvulling in de buitenlucht draag bij aan positieve gezondheid In de kernen groenstructuur behouden en uitbreiden met bomen en/of struiken. Bomenstructuur van Hondstraat in Vorstenbosch versterken zoals aangegeven Idee: Permanente hagen i.p.v. bloemranden op de akkers = meer bloei, meer groen en mooier landschap. Meer permanent groen: Bomen, struiken op agrarische grond + openbare grond + particuliere gronden (project Fruitloos, buurtvoedselbossen) .
Voedselbossen als voedselproductie --> www.groendoener.nl BSO's in het groen. Scholen hebben volle agenda's, ouders ook. Wat als de (buitenschoolse) kinderopvang meer in het groen zou bewegen. Plek vinden zoals bezoekerscentrum Slabroek (Nistelrode). Meer biodiversiteit op landbouwgrond komende 5 jaar de natuur te verbeteren. Elk jaar zaait elk kind biologisch bloemzaad voor bijen en andere bestuivers. Omdat bestuivers grotendeels de basis van ons eten zijn. Alle boeren in Bernheze gecertificeerd (Ook juist die buiten het bos omdat beheer dan goed is omdat bij evt. noodzakelijke kap het hout dan gebruikt wordt ipv verband + Symbool naar inwoners 'wij doen groen'. Voedselbossen en struiken in openbare ruimte want gratis eten en nood voor gezonde leefomgeving. 150 bomen 150 jaar laten staan (of langer). Omdat we dan rekening houden met generaties na ons, zorg voor de natuur en meer verkoeling. Bij nieuwbouw van woningen stimuleren van groene + blauwe woningen, tuinen, gevels+ daken. Dat is geluidsdempend, verkoelend + beperkt wateroverlast. (Zie BrOs GGD). Samenwerking tussen partijen om huurders samen in de buurten met huurwoningen iets met groen te laten doen. Koppel groen aan verhaal. Bijv: Een heilige Eik. De Stokstraat. Bijv: In elke straat of weg een andere boom. Koppel groen aan kunst. Maak een groen kunstwerk dus koppelen en niet alleen vanuit een perspectief denken.
Verplaatsen van de Beleeftuin in Dinther naar samenservaes. Hij is nu erg weggestopt en zo'n prominente mogen in het dorp. Achter de ontmoetingstuin is een beter plek, gebruik stimuleren. Buurtgroen. Strikken grond in de straat/buurt met bij voorkeur inheemse planten, die goed zijn voor gezondheid, voeding, gebruik door buurtbewoners. Meer nachtelijke duisternis. Goed voor de natuur en het beleven van de Sterrenhemel en de Melkweg. pagina 65 Opgaand groen aanleggen in lege bermen. K&L-belemmering oplossen/elders, aangrenzende grinden stimuleren middels bestaande regelingen. Subsidie stimuleringsregeling op de wenselijke plekken uitbreiden (beheer), Gezamenlijk inkopen van particulier groen in tuinen. Een groene kom/centrum en leefomgeving. Zo snel mogelijk, het is nodig!! Aanleg landgoed met voedselbos, permacultuur groente tuin, fruitbomen en water met een leer- en innovatiecentrum op de 12 levensgebieden. Als bibliotheek is het uitdragen van de boodschap dat groen belangrijk is logisch. We hebben een uitgebreide boekencollectie zowel op natuurbehoud als kennis over de natuur. We werken graag samen met bv. De IVN en zouden deze samenwerking willen verdiepen en ook bij Slabroek, Hoogc Vorssel verbinding zoeken we hebben inmiddels één contactpersoon bij de IVN. We willen ons netwerk van samenwerkingspartners uitbreiden.
Meer biolandbouw in Bernheze --> Pachtgronden vanuit de gemeente in langjarige pacht of de voorwaarde opnemen in de vergunningswaarde. Eetbare natuur in de gemeentelijke beplanting. Geef mensen het beheer over hun naaste omgeving, met een bepaald kader dat bestaat uit eetbare bomen, planten en struiken. Veilige wandelpaden langs de Vinkelsestraat richting het kasteeltje (van deels op fietspad). Openbaar sociaal beleefbaar en eetbaar groen creëren. Openbare voedselbossen als pekken van maximale biodiversiteit (zowel aan planten als div. mensen qua leeftijd, afkomst, en verbinding. Voedselbossen mee ondersteunen en adviseren Balans in gezondheid voor mens én natuur (water). Functies combineren en op plekken ook keuze maken. Meer fietsen en wandelen. Bereikbare kleine kernen- regionale schaal oppakken - woonwerkverkeer. pagina 66 Bijlage 3 Beleidsregels 3.1 Groennorm Groene leefomgeving op niveau houden bij ontwikkelingen Wat: We zorgen er met een Bernhezer groennorm voor dat bij ontwikkelingen het oppervlak openbaar* groen op niveau blijft zodat we iedereen een gezonde leefomgeving kunnen bieden. De groennorm is een voorwaarde voor het toestaan van ontwikkelingen. *Met areaal bedoelen we de oppervlakte (m2) openbaar groen. We rekenen in deze stelregels met oppervlakte, en niet met aantallen bomen.
Met voldoende oppervlakte hebben we ook voldoende mogelijkheden om bomen aan te planten in goede omstandigheden en uit te laten groeien tot bomen die wezenlijk bijdragen aan onze doelstellingen. Onder openbaar groen verstaan we al het groen in de openbare ruimte in de woongebieden, bomen, struiken en grasbermen in het buitengebied en bossen. Waar: De groennorm geldt voor alle nieuwbouwontwikkelingen bij in- en uitbreidingen. Dit betreft dus niet alleen woningen, maar ook allerlei vormen van bedrijvigheid in het (toekomstig) stedelijk gebied. De groennorm is niet van toepassing in het buitengebied. Daar gelden andere regels ter verbetering van de kwaliteit van het landschap. Als in het buitengebied, buiten (toekomstig) stedelijk gebied, een ontwikkeling plaatsvindt waar openbare ruimte wordt toegevoegd, die in eigendom en beheer van de gemeente komt, kan zij daar maatwerkregels voor stellen. Hoe: - Bij nieuwbouwprojecten waarbij een of meer woningen worden toegevoegd die niet passen binnen het geldend omgevingsplan is het daarom verplicht om 20% van het projectgebied als openbaar groen in te richten. - Bij woningsplitsingen en omzettingen van andere functies (zoals kantoor/winkel/bedrijf) naar woonfuncties, in een bestaand gebouw, wordt een financiële bijdrage voor het groencompensatiefonds vereist.
- Bij elk nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein of toevoeging van een bedrijf moet minimaal 5% van het bruto oppervlak bestaan uit openbaar groen (gras, bomen, struiken, etc. en/of blauw (wadi’s sloten, etc.). Randvoorwaardelijk is dat de hoeveelheid groen voldoende is om te voldoen aan andere technische eisen zoals waterberging e.d. Deze groennorm geldt zowel voor gemeente als andere partijen. De gemeente stelt een uitwerking van definities beschikbaar om zo onduidelijkheden over wat kwalificeert als projectgebied en welke elementen wel en niet meetellen als openbaar groen weg te nemen voor initiatiefnemers. pagina 67 3.2 Compensatie bij het niet kunnen realiseren van de groennorm Voorop staat dat een initiatiefnemer moet voldoen aan de groennorm en IN het projectgebied voldoende groen moet realiseren. Maar soms zijn er ontwikkelingen die maatschappelijk heel sterk gewenst of nodig zijn en daardoor het afwijken van de stelregels legitimeren. Het college maakt die afweging en kan dan besluiten dat het groen buiten het projectgebied moet worden gerealiseerd. Dit regelen we middels financiële compensatie. De middelen die hieruit voortkomen, zet de gemeente in om op andere plekken groen toe te voegen. De locaties waar we vergroenen kiezen we op basis van de grootste noodzaak. Die noodzaak blijkt uit het vergroeningsplan.
3.3 Rekening houden met (te slopen) bestaande bebouwing in groennorm Bij het bouwen van de wijken in onze gemeente heeft zij er zoveel mogelijk rekening mee gehouden dat daar een passende hoeveelheid openbaar groen aanwezig is. De druk op onze kernen om meer woningen toe te voegen in bestaande wijken neemt echter steeds meer toe. Om rekening te houden met dat bestaande bebouwing wordt gesloopt, wordt bij deze aanpassing van de groennorm ook de “rood voor rood”-regeling geïntroduceerd. Als er bij een initiatief sprake is van sloop in combinatie met nieuwbouw wordt de hoeveelheid benodigd openbaar groen gecorrigeerd voor de historisch aanwezige bebouwing. Doordat er bij dit soort initiatieven vaak geen openbaar gebied bij komt, is storting in het compensatiefonds de standaard. Hiervoor is dan ook geen afwijkend besluit van het college nodig. Waar mogelijk streeft de gemeente wel naar realisatie van het openbaar groen binnen het projectgebied. In de door de gemeente beschikbaar te stellen uitwerking van definities van de groennorm, maakt zij voor initiatiefnemers duidelijk wanneer de te slopen bestaande bebouwing kwalificeert voor de “rood voor rood” regeling en hoe dit rekenkundig doorwerkt. 3.4 Compensatie bij het verlies van openbaar groen (anders dan door woningbouw) Openbaar groen kan door diverse oorzaken verwijderd moeten worden.
Dat komt door de vele functies die onze openbare ruimte vervult. Denk aan (fiets-)parkeren, stallen van afvalcontainers, aanleg van energievoorzieningen enzovoorts. Ook bij deze ingrepen blijft de stelregel overeind dat het areaal openbaar groen in een wijk niet achteruit mag gaan. Als derdepartijen van ons verlangen openbaar groen te verwijderen, verlangen wij (financiële) compensatie door storting in het groenfonds zodat wij elders groen kunnen aanplanten ter compensatie. 3.5 Openbaar groen dat verdwijnt door woningbouw wordt opgenomen in het initiatief Wanneer openbaar groen verdwijnt als gevolg van woningbouw dan is de basis dat een initiatiefnemer dit IN het projectgebied compenseert met de realisatie van (extra) openbaar groen. Soms zijn er ontwikkelingen die maatschappelijk heel sterk gewenst of nodig zijn en pagina 68 daardoor het afwijken van deze basisregel legitimeert. Dit regelen we middels financiële compensatie door een storting in het compensatiefonds. De middelen die hieruit voortkomen, zet de gemeente in om op andere plekken groen toe te voegen binnen dezelfde wijk. De gelden die door een initiatiefnemer betaald worden, worden binnen het groenfonds geoormerkt zodat wordt geborgd dat het openbaar groen dat verdwijnt binnen dezelfde wijk terugkomt.
3.6 Groenparagraaf Bij nieuwbouwprojecten waarbij een of meer woningen of bedrijfsgebouwen worden toegevoegd die niet passen binnen het geldend omgevingsplan moet de initiatiefnemer een groenparagraaf aanleveren waarin hij uitlegt hoe hij invulling geeft aan de gemeentelijke ambities en regels in dit programma. In de groenparagraaf licht hij toe: • hoeveel procent van het projectgebied openbaar groen is • hoeveel m2 openbaar groen per woning dit is • of hij hiermee voldoet aan de groennorm • waarom hij niet kan voldoen aan de groennorm (indien van toepassing) • hoe hij dit tekort fysiek of financieel compenseert • hoe hij omgaat met monumentale bomen, toekomstbomen en structuurbomen • hoe hij groen inzet voor natuurwaarde en klimaatadaptatie in zijn plan of er sprake is van Groene Gezonde Structuren en hoe hij daar invulling aan geeft (wijziging t.o.v. GSP). Het college gebruikt deze groenparagraaf om af te wegen of een bouwplan doorgang kan vinden of niet. 3.7 Groene gezonde structuren op de plankaart Het ontwikkelperspectief van de GGS-kaart wordt in het Omgevingsplan opgenomen als aanduiding op de plankaart. De regel daarbij is dat een ontwikkeling moet worden getoetst of deze passend is bij het streefbeeldenboek GGS.
pagina 69 3.8 Honden aanlijnen en uitlaten Bernheze werkt volgens de principes: - Het bieden van mogelijkheden om honden, op een voor eigenaar en hond prettige wijze, uit te laten en op aangewezen plaatsen los te laten rennen. - Het zoveel mogelijk beperken van overlast, veroorzaakt door honden in de openbare ruimte. - Het bieden van een duidelijk handhavingskader aan de gemeentelijke toezichthouder en aan hondenbezitters. De regels hierover zijn vastgelegd in de APV. Hierin staat dat: - Honden verboden zijn op een kinderspeelplaats, zandbak, speelweide of op een andere door het college aangewezen plaats. - Honden binnen de bebouwde kom op een openbare plaats altijd moeten worden aangelijnd, m.u.v. door het college aangewezen plaatsen (lees: losloopgebieden) - Honden buiten de bebouwde kom moeten worden aangelijnd op door het college aangewezen plaatsen. De eigenaar de hondenpoep op openbare plaatsen direct moet verwijderen, m.u.v. door het college aangewezen plaatsen. 3.9 Bescherming houtopstanden – wat beschermt het rijk? En wat beschermt de gemeente? De vele bomen, lanen en houtwallen in onze gemeente vormen een kwaliteit die we willen behouden omdat het bijdraagt aan onze identiteit, zorgt voor klimaatadaptatie, onderdeel is van cultuurhistorische waarden en van belang is voor een goede biodiversiteit.
Gemeente Bernheze stelt daarom regels aan het kappen van bomen en het vellen van bomen en houtopstanden. Daarbij houden we rekening met de instructieregel van het Rijk. Daarin is de bebouwingscontour houtkap belangrijk, die door de gemeente zelf wordt aangewezen. Deze contour bevat in elk geval het stedelijk gebied, maar kan ook een deel aangrenzend gebied bevatten. Met het aanwijzen van de bebouwingscontour houtkap bepaalt de gemeente in feite wanneer de rijksregels over het vellen van houtopstanden gelden. Die gelden namelijk alleen buiten de bebouwingscontour houtkap. Binnen de bebouwingscontour houtkap gelden de regels die de gemeente zelf stelt. Buiten de bebouwingscontour houtkap kan de gemeente alleen regels stellen aan houtopstanden die niet beschermd zijn door rijksregels, of als met de gemeentelijke regels andere doelen gediend worden dan met de rijksregels. 3.9.1 Bescherming monumentale bomen en toekomstbomen We beschermen monumentale en toekomstbomen tegen kappen en andere ingrepen die tot ernstige beschadiging leiden door een vergunningplicht op te nemen in het Omgevingsplan. pagina 70 Monumentale en toekomstbomen zijn aangeduid op de Kaart Monumentale en toekomstbomen.
Deze kaart wordt periodiek geactualiseerd waarbij de volgende aanwijscriteria gelden: 3.9.1.1 Aanwijscriteria monumentale bomen Een boom moet aan alle basisvoorwaarden en aan minimaal één van de aanvullende voorwaarden voldoen om als ‘Monumentale boom’ te worden gewaardeerd. Basisvoorwaarden monumentale boom Leeftijd De leeftijd van de boom is minimaal 40 jaar. Deze leeftijdsgrens geldt niet voor bomen die zijn geplant als herdenkingsboom. Vitaliteit/ conditie De boom mag niet in een onherstelbare slechte conditie verkeren (d.w.z. de boom moet in beginsel weer in een redelijke conditie zijn te brengen), volledig verval van de boom mag niet binnen 10 jaar te verwachten zijn. Meetbaar volgens de methode van Andreas Roloff. Aanvullende voorwaarden monumentale boom Beeldbepalend - De stam heeft een omtrek van minimaal 180 centimeter (diameter 57 centimeter), gemeten op 130 centimeter hoogte boven maaiveld en de boomkroon is voor minimaal 50% zichtbaar vanuit (semi-)openbaar toegankelijk gebied en - Het groenelement onderscheidt zich in positieve zin van de groenelementen in de directe omgeving en - Het wegvallen van deze groene massa kan in beeld niet worden gecompenseerd door overig groen in de omgeving.
Cultuurhistorische waarde - Van de boom is vastgelegd dat deze is geplant ter gelegenheid van een bijzondere gebeurtenis of concrete aanwijzingen, zoals bordjes, maken dat duidelijk (bijvoorbeeld herdenkingsbomen t.g.v. geboorten, en huwelijken van prinsen/prinsessen, afscheid burgemeester, boomfeestdag) of - Uit leeftijd, plantlocatie en snoeiwijze blijkt duidelijk dat het groenelement oorspronkelijk is geplant voor een (historisch) nut of gebruik (bijvoorbeeld leibomen, knotbomen, markeringsbomen, kruis-/kapellenbomen) of - Het groenelement is kenmerkend voor een bepaalde stijlperiode of ontwerpfilosofie of - De waarde van het groenelement is onlosmakelijk verbonden met het historische of monumentale gebouw waar het bij hoort. pagina 71 Dendrologische waarde De boom is van een zeldzame soort of variëteit of heeft een bijzondere groeivorm als gevolg van natuurlijke oorzaken bijvoorbeeld tweestammig, meerstammig. Er komen in de kern maximaal vijf bomen met vergelijkbare eigenschappen voor. 3.9.1.2 Aanwijscriteria toekomstboom Een boom moet aan alle basisvoorwaarden en aan minimaal één van de aanvullende voorwaarden voldoen om als ‘toekomstboom’ te worden gewaardeerd.
Basisvoorwaarde toekomstboom: Actuele conditie, ondergrondse groeiplaats en bovengrondse ruimte bieden de potentie om de boom uit te laten groeien tot een boom van minimaal 60 jaar oud zonder over andermans eigendom te hangen of dit te raken. Aanvullende voorwaarden toekomstboom Beeldbepalend Door zijn positie heeft de boom de potentie om een wezenlijke en positieve bijdrage te leveren aan de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving. De boom vormt ook op lange termijn een eyecatcher of landmark. Herplantverplichting De boom is een vervanging van een monumentale boom en komt voort uit een opgelegde herplantverplichting/compensatie. 3.9.1.3 Vergunningplicht monumentale en toekomstbomen We regelen de bescherming van monumentale en toekomstbomen door middel van een verbod op het kappen en onherstelbaar beschadigen in het Omgevingsplan. Onder kappen verstaan we het rooien, vellen, verplanten, het snoeien van meer dan 20 procent van de kroon of het wortelgestel, met inbegrip van kandelaberen, het verrichten van handelingen, zowel boven- als ondergronds, die tot de dood, ernstige beschadiging of ernstige ontsiering van de houtopstand kunnen leiden.
Een vergunning kan alleen worden verleend als: - alternatieven om de boom te sparen zijn onderzocht en niet mogelijk zijn gebleken, én: - de boom zo onveilig is dat instandhouding van de boom niet langer verantwoord is ter voorkoming van letsel of schade; of; - er sprake is van een zwaarwegend maatschappelijk belang dat opweegt tegen duurzaam behoud van de boom. pagina 72 Alternatieven De initiatiefnemer moet aantonen dat kap van de boom noodzakelijk is en dat alternatieven voor kap uitvoerig zijn onderzocht en onmogelijk zijn gebleken. In het geval van onveiligheid kunnen maatregelen als kroonverankering en snoei bijvoorbeeld bijdragen aan een verhoogde boomveiligheid. Een deskundige moet dergelijke (on-)mogelijkheden beoordelen. De gemeente kan vragen om een schriftelijke rapportage. In het geval van zwaarwegende maatschappelijke belangen verwerkt de initiatiefnemer alle onderzoeken en overwegingen in de groenparagraaf die bij het plan wordt meegeleverd. Veiligheid Een omgevingsvergunning kan worden afgegeven als aantoonbaar sprake is van bedreiging van de (openbare) veiligheid door de toestand van de boom zelf. Bij twijfel levert de aanvrager een deskundigenrapport van een onafhankelijke boomdeskundige waaruit de veiligheidstoestand van de boom blijkt. Deze moet gecertificeerd zijn als boomveiligheidscontroleur of European Tree Technician.
Zwaarwegend maatschappelijk belang Onder zwaarwegende maatschappelijke belangen worden maatregelen of projecten gerekend die aantoonbaar belang hebben voor een wijk of gemeente. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het niveau van een hoofdinfrastructurele ontsluiting (hoofdverkeersweg, hoofdriool, hoofdgasleiding etc.), de bouw van een woonwijk, de realisatie van een gebouw met een groot maatschappelijk nut (sporthal, school, zorgcentrum) of de aanleg of revitalisering van een centrumgebied. Het uitvoeren daarvan moet een duidelijke meerwaarde betekenen voor de ruimtelijke, economische of sociale structuur van de wijk of gemeente om als ‘zwaarwegend’ te kunnen gelden. Het belang mag niet van tijdelijke aard (zoals bijvoorbeeld bouwstraten) zijn maar moet voor een lange termijn gelden. Individuele belangen of belangen van kleine groepen zijn derhalve in principe geen reden om een omgevingsvergunning te verlenen. 3.9.1.4 Compensatie monumentale en toekomstbomen Aan een vergunning kan een compensatieplicht worden verbonden. Dit is dan één van de vergunningvoorschriften. Voor compensatie gelden de volgende richtlijnen: 1. De reden van kap is bepalend voor de opgelegde herplantverplichting. a. Een boom die door natuurlijk verval afsterft of onveilig raakt, behoeft geen verplichte compensatie. b. Als andere belangen de motivatie zijn voor kap, is doorgaans sprake van voortijdig rooien.
Zonder ingrijpen had de boom waarschijnlijk nog jaren kunnen blijven staan. In die gevallen wordt een herplant vereist. Voor elke gerooide boom moeten, minimaal drie nieuwe bomen worden teruggeplant in een aanplantmaat van minimaal 25-30 centimeter omtrek, gemeten op 1,30 meter boven maaiveld. 2. De soort is van de categorie eerste grootte (in volwassen toestand meer dan 15 meter hoog) of tweede grootte (in volwassen toestand tussen 8 en 15 meter hoog). 3. De nieuwe plantplaats is geschikt om de nieuwe boom duurzaam uit te laten groeien tot een volwassen exemplaar. pagina 73 4. De compensatie vindt plaats in de directe omgeving van de te kappen boom en moet in vergelijkbare mate het beeld kunnen gaan bepalen. Met andere woorden: voor een boom die aan de straatzijde wordt gerooid, mag niet op een onzichtbare plek aan de achterzijde van de woning een herplant plaatsvinden. 5. De compensatie is geschikt voor de groeiomstandigheden op de plaats van aanplant en past in zijn omgeving. 6. Als een initiatiefnemer niet aan de voorwaarden van fysieke compensatie kan voldoen, vindt financiële compensatie plaats. 3.9.1.5 Bijdrageregeling instandhouding monumentale boom of toekomstboom Monumentale bomen zijn vaak de oudere bomen. Op hogere leeftijd kunnen gebreken ontstaan die het (veilig) voortbestaan van de boom in het geding brengen.
Bij het toenemen van de leeftijd gaat de wettelijke zorgplicht ook een grotere rol spelen. Soms zijn dan maatregelen vereist die het reguliere onderhoud van de boom overstijgen en extra kosten met zich meebrengen. Een particuliere eigenaar van een monumentale boom kan rekenen op een bijdrage van de gemeente onder de volgende voorwaarden. De maatregel is nodig om de boom veilig en vitaal in stand te houden en overstijgt het regulier onderhoud. Snoei om cosmetische redenen of overlast valt hier bijvoorbeeld niet onder. Het repeterend knotten of kandelaberen Sook niet. Noodzakelijke onderhoudssnoei, groeiplaatsverbetering en kroonankers wel. De noodzaak van de maatregel moet blijken uit een onafhankelijk deskundigenrapport. Een deskundige heeft minimaal een certificaat Boomveiligheidscontroleur. Een boomeigenaar kan zijn boom kosteloos periodiek laten keuren op boomveiligheid door de onafhankelijk boomveiligheidscontroleur die ook de controles op de gemeentelijke bomen uitvoert. De maatregel wordt uitgevoerd door de aannemer van de gemeente die op dat moment ook het onderhoud aan de gemeentelijke bomen uitvoert. Als een boomeigenaar ervoor kiest om zelf een aannemer in te huren, dan bedraagt de vergoeding maximaal het bedrag dat de gemeentelijk aannemer in rekening gebracht zou hebben. Over de in te zetten maatregel worden vooraf afspraken gemaakt met de gemeente.
Het college kan jaarlijks een plafondbedrag instellen voor het maximaal uit te geven bijdragebudget. De boomeigenaar blijft ten allen tijde verantwoordelijk voor zijn eigen boom. Dit is uitgewerkt in de Bijdrageregeling monumentale en toekomstbomen. 3.9.2 Bescherming boomstructuren We beschermen onze belangrijkste boomstructuren tegen kap en andere ingrepen die tot grote beschadiging leiden door een vergunningplicht op te nemen in het Omgevingsplan. Boomstructuren zijn aangeduid op de Boomstructuurkaart en worden opgenomen in het Omgevingsplan. 3.9.2.1 Aanwijscriteria boomstructuren Binnen de bebouwingscontour houtkap wijzen we alle lanen en rijen aan die samen een groen raamwerk over de kernen vormen. Uitgangspunt is dat een structuurlijn of vlak het hele openbare gebied tussen de particuliere perceelsgrenzen betreft. Het betreft hier dus bomen in eigendom en beheer van de gemeente. pagina 74 Verder wijzen we de houtopstanden aan die cultuurhistorische waarde hebben. Dit zijn de houtopstanden bij kasteel Heeswijk, landgoed Zwanenburg, de Abdij en kasteel De Berkt. Onder deze cultuurhistorische houtopstanden kunnen zich zowel gemeentelijke als particuliere houtopstanden bevinden. Deze kunnen zowel binnen als buiten de bebouwingscontour houtkap liggen.
De gemeente beschermt deze houtopstanden met het doel de cultuurhistorische waarden beschermen, wat anders is dan de doelen die het rijk met haar beschermingsregels dient (natuurbescherming, het behoud van het Nederlandse bosareaal of het beschermen van landschappelijke waarden). 3.9.2.2 Vergunningplicht boomstructuren We beschermen bomen in boomstructuren tegen kappen/vellen en andere ingrepen die tot ernstige schade kunnen leiden door een vergunningplicht in het omgevingsplan. Een uitzondering hierop geldt voor kapmaatregelen in het kader van regulier onderhoud (dus het rooien van bomen omdat ze (nagenoeg) dood of onveilig zijn en kap daardoor onvermijdelijk is). Een omgevingsvergunning kan worden verleend als sprake is van één of meerdere van de volgende situaties: a. De conditie is slecht of de boom is nagenoeg dood. b. De boom vertoont gebreken waardoor de veiligheid voor de omgeving niet meer gewaarborgd kan worden. c. De boom belemmert de vrije uitgroei van een andere, waardevollere houtopstand. d. De boom belemmert het zicht voor veilig gebruik van de weg of een inrit zodanig dat er onveilige situaties ontstaan en dit is niet anders te verhelpen dan met verwijdering van de houtopstand. e. De boom veroorzaakt telkens terugkerende verhardingsopdruk die niet meer met de reguliere onderhoudsmiddelen te verhelpen is. f.
De boom veroorzaakt substantiële schade die niet anders voorkomen kan worden dan door verwijdering van de houtopstand. g. De combinatie van standplaats en soortkeuze maakt dat een boom niet meer passend is op die plek. h. In het kader van een goedgekeurd renovatie- of reconstructieplan is het nodig de boom te verwijderen. Het plan is opgesteld in overleg met belanghebbenden en dit resultaat is het meest gedragen plan gebleken. i. De boom belemmert de uitvoering van een goedgekeurd bouwplan, en alternatieven om de boom te sparen zijn onderzocht maar niet mogelijk gebleken. pagina 75 Bovenstaande redenen worden afgewogen tegen de waarde van de boom voor: a. natuurwaarde b. landschappelijke waarden c. waarden voor stads- en dorpsschoon; d. beeldbepalende waarde e. cultuurhistorische waarden f. dendrologische waarden De afweging van deze belangen gebeurt middels een standaardbeoordelingsformulier. Door deze werkwijze hebben wij eenduidigheid van de beoordelingen geborgd. Uit de weging van de bovengenoemde factoren volgt een basisuitspraak die laat zien in hoeverre er een duidelijke voorkeur is voor kap of verwijdering. Dit wordt uitgedrukt in een puntentelling en visuele weergave.
Naast die basisuitspraak kijken wij bij de eindafweging ook altijd naar de volgende factoren: Ingeval van overlast: is die ook op een andere manier dan kap op te lossen of te beperken? Dan heeft dat de voorkeur. Is een oplossing op boomniveau voldoende? Of is het logischer om op vergelijkbare bomen in de omgeving dezelfde maatregel toe te passen? Leidt de voorgestelde maatregel tot een ongewenst precedent? 3.8.2.3 Compensatie bij kap structuren 1. De reden van kap is bepalend voor de opgelegde herplantverplichting. a. Een boom die door natuurlijk verval afsterft of onveilig raakt, behoeft geen verplichte compensatie. b. Als andere belangen de motivatie zijn voor kap, is doorgaans sprake van voortijdig rooien. Zonder ingrijpen had de boom waarschijnlijk nog jaren kunnen blijven staan. In die gevallen wordt een herplant vereist. Voor elke gerooide boom moeten, minimaal een nieuwe bomen worden teruggeplant in een aanplantmaat van minimaal 14-16 centimeter omtrek, gemeten op 1,30 meter boven maaiveld. 2. De nieuwe plantplaats is geschikt om de nieuwe boom duurzaam uit te laten groeien tot een volwassen exemplaar. 3. De compensatie vindt plaats in de directe omgeving van de te kappen boom en moet in vergelijkbare mate het beeld kunnen gaan bepalen. 4. De compensatie is geschikt voor de groeiomstandigheden op de plaats van aanplant en past in zijn omgeving. 5.
Als een initiatiefnemer niet aan de voorwaarden van fysieke compensatie kan voldoen, vindt financiële compensatie plaats. 3.9.3 Bescherming overige beschermde houtopstanden We beschermen houtwallen, houtsingels en andere houtachtige gewassen met een oppervlakte kleiner dan tien are (1000 m2) tegen kappen/vellen en andere ingrepen die tot ernstige beschadiging leiden. Onder kappen verstaan we het rooien, vellen, verplanten, het snoeien van meer dan 20 procent van de kroon of het wortelgestel, met inbegrip van kandelaberen, het verrichten van handelingen, zowel boven- als ondergronds, die tot de dood, ernstige beschadiging of ernstige ontsiering van de houtopstand kunnen leiden. Deze regel geldt buiten de bebouwingscontour houtkap en buiten erven en tuinen We beschermen ook alle houtopstanden die zijn voortgekomen uit een verplichting zoals een herplantplicht na eerdere kap, landschappelijke inpassing of kwaliteitsverbetering landschap. pagina 76 Deze verplichting is van toepassing op het hele grondgebied van gemeente Bernheze. Dus binnen en buiten de bebouwingscontour houtkap. En ook op erven en tuinen. We regelen deze bescherming door middel van een vergunningplicht. Als een vergunning wordt aangevraagd voor het kappen/vellen van een beschermde houtopstand wegen wij de reden van verwijdering af tegen de waarde van de houtopstand.
Een houtopstand kan de volgende waarden hebben: - Landschappelijke waarden (bepalend voor maat en schaal van het landschap) - Ecologische waarden (bijv. migratieroute vleermuizen, verbinding leefgebieden) - Cultuurhistorische waarden (bijv. oude perceelsgrenzen, tracé’s, enz.) In alle gevallen geldt een plicht: - om een houtopstand van minimaal dezelfde oppervlakte terug te planten; - binnen het zichtbereik van de gevelde houtopstand; - zo veel mogelijk in aansluiting op bestaande groenstructuren en bestaande of historische kavelgrenzen; - bestaande uit inheems plantmateriaal dat passend is in dit landschapstype - op basis van een landschappelijke analyse die motiveert waarom de nieuwe locatie landschappelijk passend is. 3.10 Bescherming zandwegen en halfverharde wegen Zandwegen zijn wegen die bestaan uit natuurlijke materialen zoals zand en aarde, al dan niet begroeid met kruidachtige vegetatie. Aanliggende bermen en sloten worden geacht deel uit te maken van het landschapselement zandweg. Halfverharde wegen zijn zandwegen die verstevigd zijn met materialen zoals grind, split en puingranulaat, al dan niet gemengd met bindmiddelen. Aanliggende bermen en sloten worden geacht deel uit te maken van het landschapselement zandweg. Het uitvoeren van werken aan zandwegen en halfverharde wegen is vergunningplichtig.
Het gaat om het aanbrengen van verhardingen, het ophogen, van gronden, het afgraven, vergraven, diepploegen en -woelen, het aanleggen, verbreden of dempen van sloten en greppels, het aanbrengen van oeverbeschoeiingen en het rooien van houtgewas. Een vergunning voor het verharden, ophogen, afgraven, vergraven, diepploegen en -woelen van zandwegen wordt alleen verleend: - in het geval van een zwaarwegend maatschappelijk belang - en nadat alternatieven zijn onderzocht en onmogelijk of zeer onwenselijk zijn gebleken pagina 77 Een vergunning voor het verharden, ophogen, afgraven, vergraven, diepploegen en -woelen van halfverharde wegen wordt alleen verleend: - als dit noodzakelijk is om gezondheidsrisico’s te beperken - of omdat er een grote gezondheidswinst te behalen is (in de vorm van bijdragen aan een bovenlokaal fietsroutenetwerk bijvoorbeeld) - en nadat alternatieven zijn onderzocht en onmogelijk of zeer onwenselijk zijn gebleken - en de zandweguitstraling behouden blijft Een vergunning voor het aanleggen, verbreden of dempen van sloten en greppels, het aanbrengen van oeverbeschoeiingen en het rooien van houtgewas wordt alleen verleend: - als de cultuurhistorische, ecologische en recreatieve waarden niet ovenredig worden geschaad 3.11 Kwaliteitsverbetering landschap Wat: Een ruimtelijke ontwikkeling in het buitengebied moet gepaard gaan met een kwaliteitsverbetering van het
landschap. De mate waarin een ontwikkeling impact heeft op het landschap bepaalt in welke mate een initiatiefnemer een groene tegenprestatie moet leveren. Daarvoor zijn ontwikkelingen ingedeeld in drie categorieën: Categorie 1: geen inpassing of tegenprestatie vereist Categorie 2: landschappelijke inpassing vereist Categorie 3: berekende kwaliteitsverbetering van het landschap vereist Waar: Het buitengebied van gemeente Bernheze Waarom: In onze omgevingsvisie staan de landschappelijke kwaliteiten van Bernheze beschreven. De overgang van de hooggelegen Peelhorst, via de dekzandgronden naar de laaggelegen beekdalen zorgt voor variatie en unieke landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. Die willen wij graag behouden. In artikel 5.11 van de omgevingsverordening bepaalt de provincie Noord-Brabant dat een omgevingsplan dat de ontwikkeling van activiteiten mogelijk maakt in het landelijk gebied moet garanderen dat deze ontwikkeling gepaard gaat met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van een gebied of de omgeving. Hoe: Als de gemeente ruimtelijke activiteiten mogelijk maakt via het omgevingsplan, verbinden we hieraan voorwaarden. Kwaliteitsverbetering landschap is er één van.
In de Handreiking kwaliteitsverbetering landschap ligt vast: Welke categorie-indeling Bernheze hanteert (onder welke categorie vallen bepaalde activiteiten) Hoe landschappelijke inpassing of kwaliteitsverbetering landschap eruit moet zien pagina 78 Hoe een initiatiefnemer zijn categorie 3 ontwikkeling berekent. 3.12 Bescherming natuurnetwerk Het natuurnetwerk Brabant (NNB) is door de provincie aangewezen. Het bevat bestaande natuur en gewenste verbindingen. Voor beide componenten is het nodig om regels te stellen in het omgevingsplan. P.M. Deze worden in een volgende fase ingevuld. 3.13 Bescherming cultuurhistorisch erfgoed Belangrijke waarden zijn de cultuurhistorisch waardevolle landschappen, de gebouwde monumenten en het zandwegenstelsel. Om die waarden te beschermen werken we met regels die worden opgenomen in het omgevingsplan. P.M. Deze worden in een volgende fase ingevuld. pagina 79 Beleidsuitwerking 1: Groen, natuur en bomen Dit is een losse bijlage bij het programma die als PDF wordt meegeleverd. pagina 80 Beleidsuitwerking 2: Juridisch kader i.r.t. bomen Dit is een losse bijlage bij het programma die als PDF wordt meegeleverd. pagina 81 Beleidsuitwerking 3: Handreiking kwaliteitsverbetering landschap Dit is een losse bijlage bij het programma die als PDF wordt meegeleverd.
pagina 82 Beleidsuitwerking 4: BOSS-plan (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten in de openbare ruimte) Dit is een losse bijlage bij het programma die als PDF wordt meegeleverd.