Concept Besluitenlijst vergadering raadscommissie Maatschappij en Bestuur 30 september 2025

Besluitenlijst vergadering raadscommissie Maatschappij en Bestuur 30 september 2025 Voorzitter

J. Jansen

Commissiegriffier

M. Dogan

Aanwezig namens de fracties

C. Kanters, M. Smits (CDA) G. van Kessel, G. Jacobs (Lokaal) S. Kraus, L. Verstegen (D66) C. van Erp, M. Jansen, C. Martens (SP) E. Neelen, K. van Rooij (Progressief Bernheze) M. van Gestel, P. Kremers (VVD)

Aanwezig namens het college

M. de Man (burgemeester), M. Everling, M. Tielemans en R. Wijdeven (wethouders), P. Hurkmans (secretaris).

Publieke tribune

Ca. 0 personen

Onderwerp

Besluit – Advies

1

Opening

2

Vaststellen van de agenda voor deze vergadering

De commissie besluit de agenda ongewijzigd vast te stellen.

3

Vaststellen van de besluitenlijst van de vergadering op 2 september 2025

De commissie besluit de besluitenlijst ongewijzigd vast te stellen.

4

Mededelingen

Opmerkingen – Toezeggingen – Afspraken De voorzitter heet de aanwezigen van harte welkom bij deze vergadering van de commissie Maatschappij en Bestuur.

-

Wethouder Tielemans doet de volgende mededelingen: • Samenwerkingsovereenkomst met DVO Meierijstad: Eerder is aangegeven dat er een onderzoek werd uitgevoerd naar de tariefstructuur, specifiek naar het uurtarief dat bij de overheid wordt gehanteerd. Uit dit onderzoek is gebleken dat door Meierijstad niet alle kosten volledig zijn doorbelast. Dit heeft financiële consequenties voor Bernheze. Naar verwachting zal dit structureel ongeveer €150.000 per jaar aan extra lasten betekenen. Dit bedrag is nog niet opgenomen in de begroting, omdat de uitkomsten van het onderzoek pas later zijn vastgesteld. De aanpassing vloeit voort uit het feit dat eerder niet alle kosten werden meegenomen; voortaan worden de tarieven gebaseerd op de standaard overheidstarieven. De financiële verwerking zal plaatsvinden via de eerste Turap 2026. • Op maandag 6 oktober wordt voor omwonenden een inloopavond gehouden over de plannen voor het nieuwe sportpark in Heeswijk-Dinther.

Pagina 1 van 7

5

Rondvraag

-

De SP vraagt aan het college om onder de aandacht te brengen dat, naar aanleiding van een aangenomen motie van de SP in de Provinciale Staten, gemeenschapshuizen een gratis krant kunnen ontvangen. Gemeenschapshuizen kunnen zich tot 12 oktober aanmelden voor deelname. De wethouder geeft aan dat dit zal worden opgepakt.

6

Regionale samenwerking

-

Regiodeal – terugkoppeling regiotafel: Mevrouw Kraus (D66) en mevrouw van Gestel (VVD) informeren de commissie over de bijeenkomst van de regiotafel, waar raadsleden zijn bijgepraat over de stand van zaken van de Regiodeal. De inleg van het Rijk bedraagt €25 miljoen, en een gelijk bedrag wordt ingebracht door gemeenten en andere organisaties. De middelen worden verdeeld over drie pijlers, die gezamenlijk bijdragen aan brede welvaart. Bernheze is actief binnen alle drie pijlers, wat als positief werd benoemd tijdens de bijeenkomst. Er wordt vooral aangesloten bij bestaande projecten, zodat deze met steun vanuit de Regiodeal verder versterkt kunnen worden. Wethouder Wijdeven geeft aan tevreden te zijn met de kwaliteit van de aanvraag en meldt dat er een NTI beschikbaar is waarin de stand van zaken is toegelicht. Aan het einde van het jaar kunnen gemeenten concrete projectvoorstellen indienen voor de Regiodeal.

7

Intrekken Beleidsnota Bijzondere bijstand en Gemeentelijk Minimabeleid Bernheze 2017

-

D66 vraagt om meer toelichting op het voorstel en wijst erop dat de raad minder goed haar controlerende rol kan vervullen als informatie niet actief wordt gedeeld. Zij merken op dat de NTI over de beleidsregel lastig te vinden was omdat het onder een andere naam stond. Ook Progressief Bernheze deelt deze zorg en geeft aan dat het handiger zou zijn geweest als de NTI bij de stukken was toegevoegd. D66 vraagt ook hoe de kaderstellende rol van de raad geborgd blijft en wat er precies gemandateerd wordt aan het college. Zij willen weten of de bevoegdheid eerder al is overgedragen, of dat dit nu gebeurt. De wethouder geeft aan dat de bevoegdheid van de raad al is overgegaan naar het college. Door wijzigingen in de beleidsregels was dit administratief nog niet verwerkt; het oude beleidsstuk is nog niet ingetrokken. In dit verband betreft het enige besluitpunt het intrekken van het oude beleidsstuk. VVD, SP, Lokaal en CDA zijn akkoord. Lokaal benadrukt het belang van actieve promotie van regelingen, en CDA wijst op zicht en ondersteuning voor werkende armen en waardeert het automatisch toekennen van individuele toeslagen. Progressief Bernheze geeft aan dat de regeling inhoudelijk complex is en onder de bevoegdheid van het college valt, waardoor het intrekken van de oude nota volgens hen logisch is.

Ze benadrukken echter dat zij graag betrokken worden bij het proces, vragen waarom de wethouder deze keer geen beroep op de raad heeft gedaan, en willen in de toekomst sparren over besluiten en vastgestelde bedragen van de regelingen. Daarnaast vinden zij belangrijk dat inwoners actief worden geïnformeerd over veranderingen en de gevolgen hiervan, niet alleen via een brief. Ook vraagt Progressief Bernheze naar de kritische noot van de ASD over de MOB. Wethouder Tielemans benadrukt het belang van het meenemen van raad en inwoners in ontwikkelingen. Tijdens themasessies wordt dieper ingegaan op de regelingen; in het verleden is hier al regelmatig aandacht aan besteed en was de raad volgens hem goed

De commissie adviseert unaniem positief.

-

-

-

Pagina 2 van 7

betrokken. Op de vraag over de kritische noot van de ASD over de MOB geeft de wethouder aan dat de MOB een regeling binnen de Wegwijzer is en niet gekoppeld aan de Participatiewet, waar het huidige voorstel over gaat. 8

Programmabegroting 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029

Alle fracties nemen het voorstel mee terug voor nader beraad.

-

-

-

-

Uitvoeringskracht en capaciteit bij ambitieuze begroting en lokaal aanbesteden D66 vraagt zich af hoe realistisch de begroting is, gezien doorgeschoven projecten en ambities, en of er niet te veel van inwoners gevraagd wordt terwijl de ambities mogelijk groter zijn dan de uitvoeringskracht. De meeste partijen sluiten zich hierbij aan. Ook Lokaal, zij wijzen op personele inzet en externe inhuur als mogelijke drukfactoren op de uitvoering. CDA benadrukt dat naast investeringen ook uitvoeringskracht en capaciteit cruciaal zijn. Wat dat betreft vindt het CDA dat, naast de geplande investeringen, ook de capaciteit en formatie uitgebreid moeten worden om de ambities daadwerkelijk te kunnen waarmaken. Daarnaast complimenteert het CDA het college met het lokaal aanbesteden en het contact met ondernemingsverenigingen, zodat lokale ondernemers maximaal kunnen meedingen bij aanbestedingen. Dit geldt zowel voor grote investeringen (bijv. wegenbouw) als voor kleinere uitgaven (bijv. bodes). Het CDA pleit ervoor dat dit gebruikelijk wordt in Bernheze. Wethouder Wijdeven vertelt dat hierover is gesproken met de Samenwerkende Ondernemersvereniging Bernheze en dat uitleg is gegeven over de mogelijkheden. Ook via nieuwsbrieven is informatie gedeeld over hoe ondernemers zich kunnen aanmelden, en mogelijk wordt een Webinar georganiseerd om het proces verder toe te lichten.

Het streven van de gemeente is om zoveel mogelijk lokaal uit te voeren, maar aanbestedingsregels en beperkte capaciteit of kennis bij lokale bedrijven maken dat niet alle opdrachten in Bernheze kunnen landen. Lastenverhoging voor ondernemers De VVD deelt de zorgen over de haalbaarheid van de ambities en mist de beloofde haalbaarheidstoets bij elke ambitie. Ze benadrukken dat Bernheze een MKB-vriendelijke gemeente wil zijn en vragen zich af of het belasten van ondernemers in verhouding staat tot hun bijdrage aan de leefbaarheid in de gemeente, zeker gezien een lastenverhoging van 9% terwijl vergelijkbare gemeenten lagere lasten hebben. Wethouder Wijdeven geeft als antwoord hierop dat de gemeente ook te maken heeft met 4% inflatie, die in de begroting moet worden verwerkt. Daarnaast is een OZB-aanpassing van 5% nodig om de ambities te realiseren, zodat de totale financiering in evenwicht blijft. Balans tussen ambities, zorgcapaciteit en financiële lasten Progressief Bernheze erkent dat grote ambities extra capaciteit vragen. Daarom pleit ze ervoor om bij het vaststellen van visies direct te kijken naar de haalbaarheid en de benodigde middelen. Zo kunnen ambities en beschikbare capaciteit beter op elkaar worden afgestemd.

• Verder is Progressief Bernheze positief over de maatregelen in het sociaal domein, zoals het terugdraaien van bezuinigingen en de uitbreiding van het Wmo-team. Tegelijk maken ze zich zorgen dat dit onvoldoende is gezien de vergrijzing en de toenemende complexiteit van zorgvragen. Ze vragen het college om een inschatting van de toekomstige zorgvraag en om te waarborgen dat de toegang tot zorg laagdrempelig en van hoge kwaliteit blijft, zonder dat er wachtlijsten ontstaan. Wethouder Everling geeft aan dat er geen garanties te geven zijn dat de huidige middelen voldoende zijn, mede Pagina 3 van 7

•

• •

-

-

-

door de demografische ontwikkelingen en de dubbele vergrijzing. Hij licht toe dat er een monitor voor het sociaal domein wordt ontwikkeld, onder andere in samenwerking met de Wmo-regio, om ontwikkelingen in beeld te brengen. De ambitie is om regionaal voorspellend vermogen op te bouwen. Zodat niet alleen trends gevolgd worden, maar ook vooruitgekeken kan worden naar toekomstige behoeften en de toegang voor inwoners tot het sociaal domein gewaarborgd blijft. Ten aanzien van het werkbudget voor het breed maatschappelijk beleid (BMB) vraagt Progressief Bernheze zich af of €10.000 voldoende is om initiatieven echt aan te jagen. Ze roepen het college op om ruimhartig om te gaan met initiatieven die bijdragen aan gezondheid en participatie, en heeft er geen bezwaar tegen als het budget daarvoor wordt overschreden. Volgens wethouder Everling gaat dit budget alleen over de bijeenkomsten die georganiseerd worden. Het totale werkbudget voor breed maatschappelijk beleid ligt om en nabij 50 miljoen voor gezonde zorgzame gemeente. Progressief Bernheze is blij met de middelen voor een dementievriendelijke gemeente en vraagt het college om de raad actief te informeren over de voortgang. Wethouder Everling zegt dit te gaan doen.

Progressief Bernheze vraagt waarom het college kiest voor een extra OZB-verhoging van 5% boven op de inflatiecorrectie, terwijl de meerjarenbegroting overschotten laat zien. Deze lastenverzwaring raakt alle inwoners, terwijl er volgens hen mogelijk eerlijkere dekkingsopties zijn. Ze vragen hoe deze keuze zich verhoudt tot het waarborgen van bestaanszekerheid, juist voor huishoudens die het financieel moeilijk hebben.

Flexibele schil en capaciteit Progressief Bernheze kan zich in meerdere formatie- en capaciteitsuitbreidingen vinden, maar heeft moeite met de uitbreiding van nog eens 3 fte in de flexibele schil, bovenop de 7 fte van 2023-2024. Het is voor hen onvoldoende duidelijk wat inwoners concreet merken van deze uitbreiding en hoe het belang hiervan kan worden uitgelegd. Ze vragen zich af of het niet passender zou zijn om af te zien van deze uitbreiding en in plaats daarvan de voorgestelde OZB-verhoging te beperken. De burgemeester verwijst naar de eerdere toelichting bij de kadernota over de uitbreiding van de flexibele schil en benadrukt opnieuw de noodzaak daarvan. Bernheze is een ambitieuze gemeente, maar heeft in vergelijking met andere gemeenten een beperkte bezetting. De uitbreiding is nodig om vervangingen bij pensioen, extra ambities en tijdelijke projecten op te vangen. Volgens hem vraagt de toenemende complexiteit van processen om extra capaciteit om de ambities van de raad - hij benoemt dat de raad een ontwikkel gemeente wil zijn - waar te maken. D66 begrijpt dat extra capaciteit nodig is om de ambities waar te maken, maar vraagt zich af of die mensen ook daadwerkelijk te vinden zijn op de krappe arbeidsmarkt.

Progressief Bernheze stelt een vergelijkbare vraag: is de uitbreiding voldoende om alle plannen uit te voeren? De burgemeester antwoordt dat hij verwacht van wel, mits de uitvoering goed wordt getemporiseerd. Hij benadrukt dat personele uitbreiding en financiële ruimte beide nodig zijn om als ambitieuze, ontwikkelgerichte gemeente te kunnen blijven inspelen op de snel veranderende opgaven. Pagina 4 van 7

-

-

-

Strategische buffer Progressie Bernheze wijst erop dat de begroting een overschot van ongeveer €700.000 laat zien en dat er een strategische buffer van €2,3 miljoen is. Volgens Progressief Bernheze lijkt er daardoor financiële ruimte te zijn en zou de OZB-verhoging mogelijk kunnen worden beperkt. Daarnaast vinden ze dat de buffer niet alleen voor fysieke projecten, zoals wegen en gebouwen, moet worden gebruikt, maar ook voor sociale en duurzame initiatieven. Het CDA benadrukt dat er in 2029 juist een tekort van ongeveer €1,1 miljoen wordt verwacht wanneer alle geplande investeringen worden meegerekend. Volgens het CDA is er dus geen sprake van financiële ruimte en leiden extra ambities juist tot hogere kosten. Wethouder Wijdeven licht toe dat de strategische buffer is voorgesteld om een deel van het begrotingsoverschot in te zetten voor de kapitaallasten van toekomstige investeringen. Hoewel dit geen volledige dekking biedt, kan een deel van de kosten bijvoorbeeld worden terugverdiend bij projecten zoals het sportpark in combinatie met woningbouw. Daarnaast is er ruimte gereserveerd voor de nieuwe gemeenteraad om keuzes te maken, met een overschot van ongeveer €200.000 volgend jaar, bijna 1,5% van de begroting.

Hij reageert ook op de opmerking van Progressief Bernheze over duurzaamheid en geeft aan dat de gemeente hierin een flinke impuls krijgt vanuit het Rijk, onder andere via CODKE-middelen voor capaciteit. Hij zegt dat de gemeente actief investeer in duurzaamheid, met regelingen om woningen te verbeteren en het energielabel te upgraden, zodat burgers concreet worden ondersteund bij duurzame maatregelen. Weerbare en veilige samenleving Progressief Bernheze onderschrijft dat de samenleving weerbaarder en veiliger moet worden en dat de gemeente een belangrijke rol speelt in bevolkingszorg en crisisbeheersing. In de begroting is een extra incidenteel bedrag opgenomen voor de Brabantse weerbaarheidsnorm, maar er zijn geen middelen specifiek voor de uitvoering van bevolkingszorg. Progressief Bernheze vraagt het college daarom waar deze uitvoering is geborgd en of het mogelijk is om hiervoor extra middelen vrij te maken, gezien de actuele situatie. De burgemeester meldt dat er hiervoor een investering is gedaan. In december wordt dit opnieuw bekeken, omdat de situatie is veranderd en mogelijk structurele financiering nodig is. Hij benadrukt dat bevolkingszorg niet volledig bij de veiligheidsregio ligt, maar ook vraagt om samenwerking met en zelfredzaamheid van inwoners.

Ook de SP zegt veel waarde te hechten aan veiligheid, wil de gevolgen van ondermijning aanpakken en waardeert de mensen die verantwoordelijk zijn voor handhaving, zoals Boa’s. Zij benadrukken dat dit belangrijke werk vaak onder uitdagende omstandigheden wordt uitgevoerd. Verlengen van afschrijvingstermijnen Een van de voorgestelde ombuigingen is het verlengen van de afschrijvingstermijnen voor gemeentelijk vastgoed, wat op papier een structureel voordeel van meer dan een half miljoen euro oplevert. Progressief Bernheze waarschuwt dat dit kosten kan verschuiven naar toekomstige generaties, terwijl SP aangeeft dat het hier gaat om creatief boekhouden: de toekomstige situatie kan veranderen en mogelijk met extra rijkssubsidies worden bijgestuurd, maar nu moet de gemeente volgens hen het doen met de huidige aanpak. Wethouder Pagina 5 van 7

Wijdeven geeft aan dat dit inderdaad een boekhoudkundige maatregel is om de begroting evenwichtig te krijgen. -

-

-

-

Financiën en uitdagingen in het sociaal domein SP benadrukt dat hogere lasten voor inwoners ongewenst zijn, maar waardeert dat huurders geen OZB hoeven te betalen. Voor inwoners die het financieel moeilijk hebben, zijn er regelingen beschikbaar, waaronder een ruime kwijtscheldingsregeling. De SP constateert dat ongeveer 70% van de financiën wordt besteed aan projecten voor een gezonde en zorgzame gemeente en leefbare kernen, wat zij als een fors en positief bedrag zien. Tegelijkertijd zijn zij zich bewust van de uitdagingen in het sociale domein, met name op het gebied van Wmo, en vinden zij het belangrijk dat de portefeuillehouder bij de VNG en landelijke overheid aangeeft dat extra financiële ruimte nodig is om inwoners te kunnen helpen. Wethouder Wijdeven geeft aan dat de VNG de belangen van de gemeenten hierin goed behartigt. Hier voegt wethouder Everling aan toe dat er bijvoorbeeld door de VNG onlangs een resolutie is aangenomen over het Integraal Zorgakkoord, waarmee gemeenten meer zeggenschap eisen over de inzet van middelen. Deze lobby heeft effect gehad, maar het is onzeker of dit voldoende is om alle zorgen weg te nemen. Daarnaast licht wethouder Wijdeven toe dat het sociaal domein een openeinderegeling heeft: als de vraag toeneemt, moeten mensen geholpen worden, ook als de kosten hoger uitvallen.

Tegelijk is er een aanzienlijke financiële buffer in het reserve sociaal domein, wat het weerstandsvermogen van de gemeente versterkt. D66 merkt op dat het grote aandeel van het budget voor het sociaal domein mogelijk ten koste gaat van andere domeinen, mede door beperkte rijksfinanciering. SP benadrukt dat de begroting sluitend is, dat andere domeinen geen duidelijke achterstand hebben en dat de zorg voor inwoners een logische prioriteit blijft. Tegelijk erkent de SP dat het onmogelijk is om alles tegelijk te realiseren, maar dat ook andere domeinen aandacht krijgen. Bij de discussie over de vraag of er voldoende middelen zijn voor het sociaal domein en wat de gemeente daarvoor vanuit het Rijk ontvangt, benadrukt wethouder Everling dat het grootste probleem is dat het Rijk steeds vaker incidentele middelen verstrekt, zoals via SPUK’s en het GALA. Hoewel daarin soms structurele middelen zitten, vraagt de uitvoering vaak om structurele inzet van de gemeente. Met alleen incidentele financiering is het echter niet mogelijk om duurzame en stabiele ondersteuning voor inwoners te organiseren. Hij voegt daaraan toe dat er mogelijk een korting komt op de SPUK-gelden. Het Rijk gaat ervan uit dat door deze middelen via het gemeentefonds te laten lopen, 10% kan worden bezuinigd vanwege lagere administratieve lasten.

Volgens de wethouder raakt die korting echter vooral de ambtelijke capaciteit, niet de zorg zelf. Hoewel het kabinet heeft afgezien van deze verandering en besloten en besloten heeft de SPUK-regeling te behouden, blijft de 10% korting wel gehandhaafd. Minicampings Tijdens de behandeling van de kadernota heeft de SP gevraagd de kleine minicampings te ontzien bij de tariefsverhoging. Dit verzoek is niet gehonoreerd, wat de SP betreurt, en daarom overweegt zij bij de behandeling van de begroting een amendement in te dienen. Pagina 6 van 7

-

-

Deelname in lobby In de bredere discussie over lobby en de VNG vraagt D66 of de gemeente is aangesloten bij een lobbygroep zoals de G40, omdat sommige gemeenten daar voordeel van hebben. De burgemeester geeft aan dat Bernheze nog niet formeel is aangesloten, maar onderzoekt of deelname aan de M50 passend is gezien het inwoneraantal. Hij benadrukt dat deelname niet alleen voordelen biedt, maar ook inzet en bijdragen van de gemeente vraagt. Reactie wethouder Wijdeven Wethouder Wijdeven geeft aan dat de begroting een evenwichtig verhaal is, waarbij uitvoering van projecten en de beschikbare uitvoeringskracht belangrijke aandachtspunten blijven. Voor volgend jaar staan enkele investeringen gepland, terwijl andere investeringen naar de toekomst zijn verschoven om financiële ruimte te creëren. Ook wordt geïnvesteerd in personeel, met een uitbreiding van 3 fte in de flexibele schil om de ambities te kunnen realiseren. De wethouder geeft verder aan dat de gemeente afhankelijkheid blijft van externe omstandigheden, zoals energietoevoer, en er zijn uitdagingen bij de werving van personeel in het bedrijfsleven. Daarnaast zijn er onzekerheden in de begroting, zoals de investeringen in het sportpark, die aanvankelijk kosten met zich meebrengen maar mogelijk een terugverdieneffect opleveren bij woningbouw op die locatie.

Projecten vragen tijd, inclusief noodzakelijke bestemmingsplanwijzigingen en uitvoeringskosten voor personeel en advies, die in de projectkosten worden meegenomen. Om de begroting evenwichtig te houden, worden reserves ingezet voor incidentele en structurele uitgaven, worden correcties in afschrijvingstermijnen doorgevoerd, en zijn investeringen naar achteren geschoven zodat de ambities reëel en uitvoerbaar blijven

9

Ingekomen stukken

Er zijn geen ingekomen stukken doorverwezen naar de commissie.

10

Sluiting

De voorzitter sluit de vergadering om 20.59 uur.

Vastgesteld in de commissievergadering van 4 november 2025

Muhammed Dogan Commissiegriffier

Luuk Verstegen Plaatsvervangend voorzitter

Bijlagen: I.

Pagina 7 van 7