Bijlage Plan van aanpak

Plan van aanpak Definitieve versie, 30 juni 2021

Vitalisering buitengebied: versterken omgevingskwaliteit en weerbaarheid

Onderdeel van de Regio Deal Noordoost Brabant

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 1

Inhoudsopgave

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Aanleiding en grotere kader: Regio Deal Noordoost Brabant .................................................. 3 1.1

Regio Deal Noordoost Brabant ............................................................................................ 3

1.2

Project Stallenaanpak ......................................................................................................... 4

1.3

Proces totstandkoming plan van aanpak ............................................................................. 4

Project Stallenaanpak op hoofdlijnen .................................................................................... 6 2.1

Aanleiding en doelstelling ................................................................................................... 6

2.2

Resultaten boeken door samen te doen .............................................................................. 8

2.3

Fonds kwaliteitsverbetering buitengebied (focus gemeenten) ............................................. 9

2.4

Gebiedsprocessen (focus gemeenten) ................................................................................. 9

2.5

Maatschappelijke weerbaarheid (focus gemeenten / regionale samenwerking) ..................10

2.6

Kennisdeling en methodiekontwikkeling (focus regionale samenwerking) ...........................10

Nadere uitwerking projectaanpak ....................................................................................... 11 3.1

Centraal uitgangspunt ........................................................................................................11

3.2

Gebiedsprocessen..............................................................................................................11

3.3

Kennisuitwisseling en methodiekontwikkeling ....................................................................13

Voortgangsbewaking & communicatie................................................................................. 15 4.1

Voortgangsbewaking & rapportage ....................................................................................15

4.2

Communicatie ...................................................................................................................17

Organisatie & planning ........................................................................................................ 18 5.1

Organisatie ........................................................................................................................18

5.2

Planning ............................................................................................................................20

Financiën ............................................................................................................................ 21 6.1

Begroting ...........................................................................................................................21

6.2

Financiële dekking .............................................................................................................23

6.3

Eindbalans .........................................................................................................................23

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 2

1.

Aanleiding en grotere kader: Regio Deal Noordoost Brabant

1.1

Regio Deal Noordoost Brabant

In 2020 is de aanvraag vanuit Noordoost Brabant voor een Regio Deal gehonoreerd door het kabinet. In die aanvraag heeft de regio aangegeven dat Noordoost Brabant voor grote opgaven staat op het gebied van de leefbaarheid en brede welvaart. Wat speelt er? Noordoost Brabant is een sterke regio met een rijke geschiedenis en landbouw en voedselverwerkende industrie. Deze sectoren legden de basis voor bloeiende maakindustrie en sectoren als handel, logistiek en bouw. Samen zorgden ze voor welzijn, welvaart en sociale verbinding in de regio. Diezelfde sectoren staan voor grote maatschappelijke uitdagingen. Klimaatverandering, de overstap naar groene energie, digitalisering en veranderingen in de samenleving leiden tot een opeenstapeling van transities. Deze transities hebben een grote impact op de bedrijvigheid, de werkgelegenheid die daarmee samenhangt en op de leefbaarheid in steden, dorpen en buitengebied. Om het wonen, werken en leven in balans te houden is werk aan de winkel! Ambitie De regio gaat voor het perspectief van vitale dorpen en steden, voor een leefbaar en gewaardeerd platteland, voor bedrijvigheid die kan inspelen op de wensen vanuit markt en maatschappij. Een regio waar mensen zijn voorbereid op het werk en de banen van morgen.

De ambities van de Regio Deal zijn samengevat in drie pijlers die tegelijk worden ingezet en die door de integrale aanpak samen zorgen voor een kantelpunt: Goed leven Noordoost Brabant wil een regio zijn waar het ‘Brabantse leven goed is’. Waar inwoners naar elkaar omkijken en elkaar waarderen. Met een mozaïek van sterke en compacte steden en dorpen en een vitaal platteland. Een regio die perspectief biedt voor (jong) talent en die investeert in een leven lang ontwikkelen. Een regio die flexibel inspeelt op nieuwe manieren van werken in sterke sectoren en daarbij gebruik maakt van de nieuwste technologieën, ICT en data. Inwoners nemen zelf initiatieven om het landelijk gebied leefbaar, bereikbaar en veilig te houden.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Fijn wonen Noordoost Brabant wil een regio zijn waar het fijn is om te verblijven. Een regio van beter in plaats van meer. Waar nieuwe bestemmingen van vrijgekomen landbouwgronden en leegstaande stallen bijdragen aan een vitaal platteland en nieuwe werkgelegenheid. Een regio die uitblinkt in kringlooplandbouw en met een voedselproductieketen die in balans is met mens, dier en omgeving. De opgewekte energie is duurzaam en stad en land zijn klimaatrobuust. De goede kwaliteit van lucht, water en bodem vormen de basis voor een gezond woonen blijfklimaat in de regio.

Anders werken Noordoost Brabant wil een toonaangevende agrifood regio zijn waar het voedsel van vandaag en morgen wordt geproduceerd. Duurzaam en meer in harmonie met natuur en omgeving. Een regio waar ondernemers, overheden en onderwijsinstellingen samenwerking aan de voedselsystemen van de toekomst: slim, gezond en duurzaam. Gericht op het sluiten van kringlopen, het tegengaan van verspilling en het realiseren van nieuwe verdienmodellen. Deze andere manier van werken zorgt voor nieuwe bedrijven en werkgelegenheid en daarmee voor een nieuw economisch perspectief voor de regio.

Pagina 3

Samen investeren Met de Regio Deal pakt de regio de opgaven, samen met andere overheden en projectpartners, aan. Dankzij de rijksbijdrage van €10 miljoen en een provinciale bijdrage van €8,8 miljoen is een totaal projectenprogramma mogelijk van €42,2 miljoen. De cofinanciering vanuit de regio is door de projectpartners – waaronder gemeenten en waterschappen - zelf georganiseerd. Op pagina 5 staat een visuele uitwerking van de Regio Deal Noordoost Brabant. Meer informatie over de Regio Deal Noordoost Brabant is te vinden in de brochure ‘Nu aan de slag voor goed leven, fijn wonen en anders werken!’. Het project Stallenaanpak is onderdeel van de pijler ‘fijn wonen’.

1.2

Project Stallenaanpak

Binnen de pijler ‘fijn wonen ’ in de Regio Deal zijn 3 projecten benoemd, waaronder het project Stallenaanpak. Centraal in dit project staat de uitdaging om te komen tot sanering van (leegstaande) stallen om daarmee bij te dragen aan een betere woon- en leefomgeving in het buitengebied van Noordoost Brabant. Tegelijkertijd is het de ambitie om door uitvoering van integrale gebiedsontwikkeling de maatschappelijke weerbaarheid in het agrarisch buitengebied te vergroten en daarmee ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. Het project Stallenaanpak is – net als alle andere 16 projecten uit de Regio Deal – in eerste instantie uitgewerkt in een projectfiche. Dit projectfiche was bedoeld ter onderbouwing van de voorstellen in het kader van de Regio Deal. Nu de Regio Deal een feit is en we samen daadwerkelijk aan de slag kunnen is het belangrijk om de ambities, inspanningen, resultaten en investeringen uit het projectfiche nader te concretiseren en om afspraken te maken over de organisatie en de in te zetten capaciteit. Deze concretiseringsslag maken we in dit plan van aanpak.

1.3

Proces totstandkoming plan van aanpak

Het plan van aanpak is ontwikkeld met en door een gemêleerde groep van ambtenaren en bestuurders vanuit de betrokken gemeenten, provincie en met inhoudelijk deskundigen vanuit partnerorganisaties. Het plan van aanpak is tot stand gekomen in opdracht van de gemeente Meierijstad (penvoerder). De betrokken partijen zijn: • Deelnemende gemeenten: Sint Anthonis en Meierijstad als kartrekkende en coördinerende gemeenten, gemeenten Bernheze, Boekel, Landerd, Oss en Uden als gemeenten van het eerste uur en gemeenten Mill en Sint-Hubert en Sint-Michielsgestel als gemeenten die lopende het proces zijn ingestapt. • Partners: Provincie Noord-Brabant, Ruimte voor Ruimte Ontwikkelmaatschappij.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 4

Visuele uitwerking van de Regio Deal Noordoost Brabant

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 5

2.

Project Stallenaanpak op hoofdlijnen

Op pagina 7 staat een visuele uitwerking van het project Stallenaanpak. De verschillende onderdelen lichten we in dit hoofdstuk nader toe, maar eerst staan we nog even kort stil bij de aanleiding en doelstelling van het project.

2.1

Aanleiding en doelstelling

In de regio Noordoost Brabant staan al de nodige stallen leeg maar in de komende jaren komen er naar verwachting nog meer leeg te staan. Een groot aantal agrarische ondernemers gaat namelijk stoppen met het houden van vee of andere agrarische activiteiten. Deze leegstaande stallen zorgen voor verrommeling van het buitengebied maar trekken ook ondermijnende activiteiten en criminaliteit aan. Ongewenste effecten die bovendien impact hebben op de leefbaarheid van het buitengebied. Het is lastig gebleken om stoppende boeren zo ver te krijgen dat ze hun opstallen slopen. Enerzijds omdat slopen geld kost en er geen inkomsten tegenover staan; anderzijds omdat de stallen gevoelsmatige waarde én boekwaarde hebben. In veel gevallen kan geen beroep worden gedaan op de provinciale regeling Ruimte voor Ruimte, omdat niet wordt voldaan aan de voorwaarden. Bijvoorbeeld omdat opstallen al langer leeg staan, dierenrechten intussen verkocht zijn of omdat het niet om varkens- of pluimveestallen gaat (maar over rundveestallen of champignonkwekerijen). In de gemeenten Boekel en Sint Anthonis is de afgelopen jaren ervaring opgedaan met een slimme combinatie van instrumenten/ regelingen en methodiek om de sloop van leegstaande stallen te stimuleren met als centrale hulpmiddelen een fonds ten behoeve van de kwaliteitsverbetering van het buitengebied én een integraal gebiedsontwikkelingsproces.

Deze ervaringen liggen aan de basis van het project Stallenaanpak in de Regio Deal. Idee is om de methodiek die in Boekel en Sint Anthonis is uitgedacht en de ervaringen die ermee zijn opgedaan, door te ontwikkelen en te verrijken samen met andere gemeenten in de regio Noordoost Brabant. De doelen van het project zijn drieledig: 1. Bijdrage leveren aan het verbeteren van de woon- en leefomgeving in het buitengebied en waar gewenst ruimte bieden voor economische ontwikkeling door sanering van (leegstaande) stallen. 2. Vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid in het agrarisch buitengebied en daarmee ondermijnende criminaliteit tegengaan door uitvoering van integrale gebiedsontwikkeling. 3. Deelbaar en overdraagbaar maken van methodiek en ervaringen op het gebied van gebiedsgerichte aanpak naar andere gemeenten in de regio Noordoost Brabant en daarmee invulling geven aan doelstelling van Regio Deal versnellen, verbinden, verspreiden. AMBITIE IN CIJFERS - sanering van minimaal 150.000 m2 agrarische opstallen (streven: 400.000 - 500.000 m2) door middel van sloop of functiewijziging/herbestemming - realiseren van meer woningen - 10 integrale gebiedsontwikkelingsprocessen - 1 handboek met ontwikkelde methodiek versterken omgevingskwaliteit en weerbaarheid - periode 2021 t/m 2024

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 6

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 7

2.2

Resultaten boeken door samen te doen

De Regio Deal heeft als belangrijk uitgangspunt om bij te dragen aan ‘versnelling, verbinding en vermenigvuldiging’. Dit uitgangspunt geldt uiteraard ook voor het project Stallenaanpak. Om versnelling, verbinding en vermenigvuldiging te realiseren gaan we enerzijds concreet aan de slag in gebiedsprocessen en brengen we anderzijds de ervaringen en de lessen actief bij elkaar en dragen we zorg voor het deelbaar en overdraagbaar maken van de methodiek naar andere gemeenten in de regio. Dit uitgangspunt staat weergegeven in onderstaande figuur:

Concreet aan de slag in 10 gebiedsprocessen binnen verschillende gemeenten

Ervaringen delen en van elkaar leren, methodiek ontwikkelen / verbeteren en waar mogelijk ontwikkelingen opschalen

We zien twee ‘ringen’ die met elkaar verbonden zijn en een gezamenlijk ‘circuit’ vormen. In het linkerdeel van het circuit zitten de individuele gebiedsprocessen die plaatsvinden binnen de verschillende gemeenten. Belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de gemeenten zelf kartrekker zijn van de processen die plaatsvinden binnen de eigen gemeentegrenzen (en daarmee verantwoordelijk voor inhoud én proces), aangezien het specifieke, locatie gebonden opgave(n) betreft. In het rechtergedeelte ligt de focus op regionale samenwerking. Hier komen de individuele gebiedsprocessen bij elkaar en gaan we samen aan de slag met uitwisseling van kennis en ervaringen en het ontwikkelen van een handboek om de ontwikkelde methodiek en ervaringen deelbaar en overdraagbaar te maken. In onderstaande figuur hebben we de focus van de gemeente en de focus van de regionale samenwerking nog eens gevisualiseerd:

De tweedeling in focus is ook terug te vinden in de centrale projectplaat op pagina 7. Deze plaat laat zien dat de focus van de gemeenten in eerste instantie ligt op het fonds ‘Kwaliteitsverbetering buitengebied’ en de gebiedsprocessen en dat ontwikkeling van instrumenten en methodieken een focus is van de regionale samenwerking en daarmee een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daar waar we in dit plan van aanpak spreken van projectniveau doelen we op de focus van regionale samenwerking. Maar uiteraard kan het één niet zonder het ander en vandaar ook het motto ‘Resultaten boeken door samen te doen’. In de volgende paragrafen gaan we achtereenvolgens kort in op: • Fonds kwaliteitsverbetering buitengebied (paragraaf 2.3); • Gebiedsprocessen (paragraaf 2.4); • Maatschappelijke weerbaarheid (paragraaf 2.5); • Kennisdeling en methodiekontwikkeling (paragraaf 2.6). In hoofdstuk 3 werken we vervolgens de gebiedsprocessen en de instrument- en methodiekontwikkeling nader uit qua aanpak. De borging van het resultaat komt verder terug in het hoofdstuk over voortgangsbewaking (hoofdstuk 4).

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 8

2.3

Fonds kwaliteitsverbetering buitengebied (focus gemeenten)

Het fonds is een centraal hulpmiddel binnen het project. Een mogelijkmaker. Het fonds wordt georganiseerd en gecreëerd op gemeentelijk niveau en gevuld vanuit diverse geldstromen. Welke dat zijn kan per gemeente verschillen en is afhankelijk van de opgave, het gebiedsproces en de gemeentelijke situatie. Mogelijke geldstromen zijn de standaardbijdrage van €125.000,- per te realiseren woning als ‘vitaal buitentgebied woning’, de stimuleringsbijdrage van €50.000,- per woning vanuit Ruimte voor Ruimte regeling en winst op de grondexploitatie. Ook komt er per gebiedsproces dat in het project Stallenaanpak wordt ingebracht een bedrag beschikbaar vanuit de rijksbijdrage van de Regio Deal (zie paragraaf 3.2 voor een verdere uitwerking). Het fonds dient om de kwaliteit van het buitengebied te verbeteren en het is aan de gemeente om dit in samenspraak met de betrokken actoren in de gebiedsprocessen verder vorm en inhoud te geven. NB: Het basisprincipe Ruimte voor Ruimte is schematisch weergegeven in bijlage 1.

2.4

Gebiedsprocessen (focus gemeenten)

Om daadwerkelijk te komen tot sloop van stallen staan de integrale gebiedsontwikkeltrajecten centraal. In deze trajecten komt de gemeente – in nauwe samenwerking met de betrokken stakeholders – tot een gebiedsprofiel en een gebiedsconvenant. In het gebiedsprofiel worden de kenmerken van het betreffende buurtschap of de bebouwingsconcentratie beschreven en staat aangegeven welke partijen/organisaties/belangen de meeste impact hebben op deze kenmerken. Ook wordt de kwetsbaarheid voor ondermijning in beeld gebracht en worden de kansen geduid om te komen tot kwaliteitsverbetering. Op basis van het gebiedsprofiel wordt vervolgens met de betrokken stakeholders gewerkt aan een gebiedsconvenant. Hierin worden de concrete ambities en doelstellingen vastgelegd voor de korte en lange termijn waarbij in ieder geval afspraken over de programmatische bouw van RvR woningen en de te volgen koers ten aanzien van maatschappelijke weerbaarheid aan bod komen. KENMERKEN GEBIEDSPROCESSEN - Afgebakend gebied / geografische eenheid - Heldere uitdaging - Gezamenlijk proces met relevante stakeholders - Vooraf duidelijke kaders en spelregels - Duidelijke kop & staart (projectmatige aanpak qua tijd en budget tbv verantwoording)

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 9

2.5

Maatschappelijke weerbaarheid (focus gemeenten / regionale samenwerking)

Maatschappelijke weerbaarheid is een aspect voor de 10 gebiedsprocessen, maar komt ook op het niveau van regionale samenwerking (projectniveau) expliciet terug. Op het niveau van de gebiedsprocessen maakt maatschappelijke weerbaarheid integraal onderdeel uit van gebiedsprocessen vanuit het perspectief leefbaarheid van het gebied. Dit betekent concreet dat met de betrokken stakeholders besproken wordt hoe het staat met de weerbaarheid van het gebied en wat de mogelijkheden zijn om deze te vergroten naar de toekomst toe. Op projectniveau is het doel om voor het aspect ‘weerbaarheid’ te komen tot een coherente aanpak vanuit vaste uitgangspunten en methodisch transparant. Daar worden de ervaringen uit de gebiedsprocessen voor gebruikt, maar ook wordt een directe verbinding gemaakt met de resultaten, ervaringen en uitkomsten van het bredere Regio Deal project op het gebied van weerbaarheid: ‘Samen de handen uit de mouwen’. Met dit project wordt invulling gegeven aan de ambitie in de Regio Deal Noordoost Brabant om de synergie tussen de agrarische sector en de overheid te versterken. Door de versterking van de verbinding en het vertrouwen wordt gewerkt aan de vitaliteit van de agrarische sector en wordt indirect gewerkt aan het versterken van de weerbaarheid van de agrarische sector.

2.6

Kennisdeling en methodiekontwikkeling (focus regionale samenwerking)

Een belangrijke insteek van het project Stallenaanpak is kennisdeling en methodiekontwikkeling met als doel om uiteindelijk te komen tot een methodiekhandboek ‘Versterken omgevingskwaliteit en weerbaarheid’. Dit zien we als een belangrijk middel om kennis en ervaringen deelbaar en overdraagbaar te maken naar andere gemeenten in de regio Noordoost Brabant en daarbuiten. Daarmee geven we invulling aan de doelstelling van de Regio Deal om te komen tot versnellen, verbinden en verspreiden. Binnen het project Stallenaanpak gaan we dit handboek de komende jaren als deelnemende gemeenten samen ontwikkelen. Naast het opleveren van het handboek aan het einde van het project, speelt ook kennisdeling, intervisie en gezamenlijke kennis- en methodiekontwikkeling (zowel op gebied van inhoud als op gebied van proces) gedurende de looptijd van het project een belangrijke rol. Dit vanuit de overtuiging dat gemeenten elkaar verder kunnen helpen met en in de gebiedsprocessen door kennis en ervaringen te delen, naar elkaar te luisteren en met elkaar mee te denken (intervisie) en waar mogelijk samen nieuwe kennis en methodieken te (laten) onderzoeken of ontwikkelen. Het faciliteren van dit gezamenlijke proces vindt plaats op projectniveau, waarbij zowel aandacht is voor het ambtelijke als het bestuurlijke spoor. Zoals gezegd staan de kennis en ervaringen van de deelnemende gemeenten centraal.

In ieder geval verwachten we een actieve inbreng vanuit de gebiedsprocessen die in het kader van het project gerealiseerd worden (en een rijksbijdrage ontvangen), maar inbreng vanuit andere ervaringen en projecten binnen de gemeenten (bv in relatie tot Puzzelen met Ruimte) is zeker welkom.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 10

3.

Nadere uitwerking projectaanpak

3.1

Centraal uitgangspunt

De activiteiten uit het project Stallenaanpak zijn deels gebonden aan concrete gebiedsprocessen en zijn daarmee locatie specifiek. Het is onwenselijk om de verantwoordelijkheid voor deze processen over te dragen aan de projectorganisatie, zowel qua inhoud als qua proces, resultaten, financiering en besluitvorming. Deze blijft daarom ook nadrukkelijk liggen bij de gemeente die het betreffende gebiedsproces inbrengt. Daar waar het gaat om versnellen, verbinden en vermenigvuldigen en om samen leren is de projectorganisatie nadrukkelijk aan zet. De focus op projectniveau ligt dan ook op het monitoren van de voortgang in de gebiedsprocessen, het verbinden van ervaringen uit de verschillende gebieden en het samen leren en ontwikkelen. In de twee volgende paragrafen werken we allereerst de aanpak voor de gebiedsprocessen (focus gemeenten) nader uit, gevolgd door de aanpak van de kennis- en methodiekontwikkeling (focus regionale samenwerking).

3.2

Gebiedsprocessen

In het vorige hoofdstuk hebben we geduid wat de rol van de gebiedsprocessen is binnen het project. Hier werken we verder uit wat het betekent als je meedoet met een gebiedsproces, waarom we kiezen voor 10 gebiedsprocessen en met welke gebieden we concreet aan de slag gaan. Als je als gemeente wilt deelnemen met een gebiedsproces, wat betekent dat dan? In de eerste plaats is de gemeente zelf kartrekker van het gebiedsproces (of de gebiedsprocessen) dat wordt ingebracht. De gemeente is daarmee zelf verantwoordelijk voor het proces én de inhoud. Belangrijkste reden hiervoor is dat de opgaven en uitdagingen in de gebiedsprocessen altijd specifiek en locatie gebonden zijn. Meedoen met een gebiedsproces (of meerdere gebiedsprocessen) in het project Stallenaanpak betekent ook meedoen in de samenwerking op projectniveau, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Op projectniveau staat kennisuitwisseling, collegiale afstemming en methodiekontwikkeling centraal. Hoe meer verschillende gemeenten deelnemen met een gebiedsproces - elk met een eigen invalshoek - hoe breder en vruchtbaarder de kennisdeling en de gezamenlijke methodiekontwikkeling! Per ingebracht gebiedsproces dient een gemeente een eigen investering te doen van €130.000,- als regionale cofinanciering. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor het beschikbaar krijgen van deze middelen.

Belangrijk in verband is dat de gemeente Meierijstad als penvoerder en subsidieverantwoordelijke de plicht heeft om dit ook feitelijk vast te (laten) stellen waardoor het financiële spoor navolgbaar is. Ook is belangrijk dat het gaat om extra geld dat na 1 oktober 2020 is/wordt besteed, bijvoorbeeld aan inhuur van specifieke kennis of expertise, onderzoek op begeleidingsuren. Uitgaande van 10 gebiedsprocessen betekent dit dat daarmee de regionale cofinanciering van €1.3 miljoen op projectniveau gedekt is.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 11

Elk gebiedsproces dat wordt ingebracht in het project krijgt een extra financiële bijdrage uit het project vanuit de Rijksbijdrage. Dit bedrag bedraagt €90.000,-. Dit bedrag komt voort uit de begroting op projectniveau en is gebaseerd op 10 gebiedsprocessen (zie hoofdstuk 6 van dit plan van aanpak). Waarom 10 gebiedsprocessen? In tal van gebieden spelen vergelijkbare opgaven. Kan de gemeente hier dan geen gebiedsproces starten nadat de 10 gebiedsprocessen Stallenaanpak geselecteerd zijn? Natuurlijk kan dat! En daarbij kan uiteraard ook gebruik gemaakt worden van de kennis en ervaringen vanuit het project Stallenaanpak. Alleen krijgen deze extra gebiedsprocessen geen financiële rijksbijdrage vanuit de Regio Deal. We houden daarvoor vast aan het aantal van 10 gebiedsprocessen, zoals opgenomen staat in het projectfiche. Belangrijkste reden hiervoor is omdat we zo kunnen werken met een sluitende begroting waardoor we het beheerbaar en controleerbaar maken en houden – zowel op projectniveau als voor de gemeenten die gebiedsprojecten in het project inbrengen. Voorstel is om - in het geval de behoefte aan gebiedsprocessen de 10 overstijgt – we vanuit de samenwerking ons inspannen om additionele middelen te verwerven (provincie, Regio Deal, regio Noordoost Brabant of andere partners).

Met welke gebiedsprocessen gaan we aan de slag? Op dit moment ligt er een groslijst van potentiële gebiedsprocessen met daarop 15 locaties. De onderstaande kaart laat zien dat de potentiële gebiedsprocessen mooi verspreid liggen over de regio. Dit is positief in verband met het leereffect (voldoende brede basis), maar ook gezien de ambitie om te komen tot verdere verspreiding van de ervaringen en de methodiek binnen de regio. In bijlage 2 is een nadere duiding van de potentiële gebiedsprocessen opgenomen.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 12

De gemeenten maken de komende periode de afweging of ze de door hen genoemde potentiële gebiedsprocessen ook daadwerkelijk als gebiedsproces in het project willen inbrengen. Per gebiedsproces dat concreet wordt ingebracht stellen zij een beknopt plan van aanpak op waarin de volgende aspecten aan bod komen: A. Afbakening gebied B. Uitdaging C. Doel gebiedsproces > incl. ambities v.w.b. m2 te saneren stalruimte, samenwerking met RvR, versterking weerbaarheid D. Betrokken stakeholders E. Te doorlopen proces F. Inzet van gemeentelijk fonds G. Belangrijke kaders & spelregels H. Planning I. Begroting & borging gemeentelijke cofinanciering (inclusief schriftelijke vaststelling) J. Aanspreekpunten (ambtelijk & bestuurlijk) Insteek is dat uiterlijke medio september definitief te hebben welke 10 gebiedsprocessen concreet meedoen aan het project Stallenaanpak en dus voor een financiële bijdrage in aanmerking komen vanuit de Rijksgelden Regio Deal.

3.3

Kennisuitwisseling en methodiekontwikkeling

Kennis- en methodiekontwikkeling binnen het project Stallenaanpak kent 2 aspecten: 1. Kennisdeling, intervisie en gezamenlijke kennis- en methodiekontwikkeling gedurende de looptijd van het project, zowel ambtelijk als bestuurlijk en zowel op gebied van inhoud als proces. 2. Komen tot een handboek ‘Methodiek versterken omgevingskwaliteit en weerbaarheid’ als belangrijk middel om de opgedane kennis en ervaringen deelbaar en overdraagbaar te maken. Voor beide aspecten geldt dat de kennis en ervaringen van de deelnemende gemeenten in het project Stallenaanpak centraal staan. In ieder geval verwachten we een actieve inbreng vanuit de gebiedsprocessen die in het kader van het project gerealiseerd worden (en een rijksbijdrage ontvangen), maar inbreng vanuit andere ervaringen en projecten binnen de gemeenten (bv in relatie tot Puzzelen met Ruimte) is zeker welkom. Ambtelijke kennisuitwisseling en methodiekontwikkeling Vanuit het project organiseren we voor een kerngroep van ambtenaren uit de deelnemende gemeenten 10 keer per jaar een bijpraat- en verdiepingsbijeenkomst. In principe doen we dit digitaal, maar indien nodig/wenselijk kan het omgezet worden in een fysieke bijeenkomst.

In een tijdsbestek van 1,5 uur praten we elkaar bij over relevante ontwikkelingen die impact hebben op ons gezamenlijke project (max 30 minuten) en diepen we vervolgens in een uur tijd met elkaar een specifieke casus of een vraagstuk nader uit. Zie bijlage 3 voor een groslijst met onderwerpen. De bijpraat en verdiepingsbijeenkomsten organiseren we in principe voor een vaste groep deelnemers maar waar wenselijk kunnen er altijd mensen aanhaken. De vaste basis is belangrijk om ook met elkaar een actief samenwerkingsverband te vormen. Dit zorgt ervoor dat mensen elkaar makkelijker weten te vinden waar het nodig is en dat - ook buiten de bijeenkomsten om - actieve uitwisseling van informatie en kennis plaatsvindt.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 13

We kiezen er bewust niet voor om een actieve hulpstructuur op projectniveau te organiseren omdat we op voorhand niet helder hebben wat en wie we dan moeten mobiliseren. Om toch enig houvast te bieden, stellen we voor de volgende drie aandachtsvelden een adviseur/vraagbaak aan: - Fondsvorming en de constructie met / inzet van Ruimte voor Ruimte - Maatschappelijke weerbaarheid - Gebiedsproces en interactie De adviseurs/vraagbaken op deze aandachtsvelden vervullen de rol van kennismakelaar. Ze gaan niet direct binnen de gebiedsprocessen aan de slag met specifieke vragen, maar proberen kennis en mensen aan elkaar te koppelen. Ook volgen ze - met het oog op de methodiekontwikkeling in de eindfase van het project – de ontwikkelingen binnen de deelnemende gemeenten vanuit hun specifieke invalshoek. Daar waar ze kansen zien voor nadere samenwerking of gezamenlijke verdieping zullen ze die uiteraard signaleren en inbrengen op projectniveau. Tot slot houden we nog financiële ruimte in het project opgenomen om vanuit het project op ad hoc basis gerichte samenwerkingsacties te organiseren die bijdragen aan kennis delen, intervisie en/of methodiekontwikkeling. Vraag gestuurd en voortkomend uit de bijpraat- en verdiepingsbijeenkomsten of op basis van observaties van de adviseurs/vraagbaken binnen de aandachtsvelden.

Bestuurlijke kennisuitwisseling en methodiekontwikkeling Ook voor bestuurders organiseren we vanuit het project op regelmatige basis bijpraat- en verdiepingsbijeenkomsten. Voorstel is om elkaar 4 keer per jaar fysiek te treffen, waar mogelijk rugaan-rug met een aanpalend project uit de Regio Deal (Puzzelen met Ruimte?) of een andere bestuurlijke regionale activiteit. Zo ontstaat ook op bestuurlijk niveau een actief samenwerkingsverband. Aandachtspunt in dit spoor vormen de komende gemeenteraadsverkiezingen (nov 2021 voor herindelingsgemeenten en maart 2022 voor de resterende gemeenten) in verband met de borging van kennis en betrokkenheid bij de Regio Deal Noordoost Brabant in het algemeen en bij het project Stallenaanpak specifiek. Buiten de bijeenkomsten om zijn de twee bestuurlijke kartrekkers aanspreekbaar als adviseur/vraagbaak. Wouter Bollen voor de methodiek stallenaanpak en Jan Goijaarts voor maatschappelijke weerbaarheid. En indien nodig/wenselijk organiseren we vanuit het project gerichte samenwerkingsacties ten behoeve van kennis delen, intervisie en/of methodiekontwikkeling.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 14

4.

Voortgangsbewaking & communicatie

In dit hoofdstuk gaan we in op de wijze waarop we onze voortgang bewaken en borgen door middel van rapportages en waar we samen optrekken in de communicatie.

4.1

Voortgangsbewaking & rapportage

De halfjaarlijkse voortgangsrapportages vanuit het project Stallenaanpak naar de Regio Deal (peildata 1 mei en 1 november) zijn sturend qua opzet en planning. Deze halfjaarlijkse voortgangsrapportages moeten medio mei en november aangeleverd worden, waarna een voortgangsgesprek volgt met het programmabureau van de Regio Deal. In de rapportage met peildatum 1 november ligt de nadruk op de inhoudelijke voortgang, met een minder diepgaande melding over de financiële uitputting. Wanneer de inhoudelijk voortgang in het geding komt, wordt nader ingezoomd op de financiële planning en voortgang, zodat het DB+ van Regio Noordoost Brabant waar nodig direct kan bijsturen. Het format vanuit de Regio Deal is in mei 2021 voor het eerst ingevuld en aangeleverd. Deze rapportage is opgenomen in bijlage 4 om een beeld te geven van het format dat gevuld moet worden. Om de voortgang binnen het project te kunnen monitoren en om de informatie vanuit de 10 gebiedsprocessen goed in de voortgangsrapportages naar de Regio Deal mee te kunnen nemen, wordt een speciaal projectdashboard stallenaanpak ingericht. Aan de basis van dit dashboard liggen de KPI’s die afgeleid zijn van de geformuleerde projectdoelstellingen (zie onderstaande kader). KPI’S PROJECT STALLENAANPAK -

-

-

-

In 2024 realiseren sanering van minimaal 150.000 m² streven naar 500.000 m2 agrarische opstallen door middel van sloop of functiewijziging / herbestemming. In 2024 realiseren van meer woningen, dan de geplande woningen per januari 2021 op basis van de gerealiseerde sanering en RvR regelingen. In 2024 zijn er 10 integrale gebiedsontwikkelingsprocessen afgerond en is de werkwijze vastgelegd. In 2024 is er 1 handboek met een ontwikkelde en overdraagbare methodiek t.b.v. versterken omgevingskwaliteit en vergroten weerbaarheid in het buitengebied. Medio september 2021 heeft iedere deelnemende gemeente de gebieden die ingebracht worden in het plan van aanpak geconcretiseerd, de uitdagingen geformuleerd en de cofinanciering vastgelegd. November 2021 is het project weerbaarheid gestart met concrete gebiedsprocessen die bijdragen aan het vergroten van de weerbaarheid. Q1 2022 is er een proces gerealiseerd waarbij ambtelijk en bestuurlijk op regionaal niveau regulier afstemming plaatsvindt; waarbij kennis, ervaringen en lopende ontwikkelingen op het gebied van sanering opstal, realiseren woningbouw en gebiedsontwikkeling op lokaal niveau wordt gedeeld. Q2 2022 is er per gebiedsproces een gebiedsconvenant met de betrokken stakeholders waarin: o concrete ambities en doelen staan geformuleerd; o planning staat beschreven; o afspraken t.b.v.

programmatische bouw RvR woningen; o te volgen koers m.b.t. maatschappelijke weerbaarheid staat vermeld. Tot 2024 vindt er ieder kwartaal een rapportage plaats over de voortgang en de prognose voor de aankomende 6 maanden. Tot 2024 vindt er halfjaarlijks afstemming plaats met de Regio op basis van het formulier rapportage Regio Deal, input wordt geleverd door de projectorganisatie op basis van de aangeleverde informatie vanuit de deelnemende gemeenten.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 15

Een eerste uitwerking van het projectdashboard

Dashboard Gemeente Projectleider

Datum Periode

Doel

Totaal Per gebied gerealiseerd Naam:

Kwantitatief Aantal gesaneerde m2 stalruimte Aantal gerealiseerde woningen Aantal gebiedsprocessen Samenwerkingsovereenkomst met Ruimte voor Ruimte Kwalitatief

Bezwaren / zienswijze Daling ondermijning / Criminaliteit/ handhaving Aantal vergunning aanvragen

proces

Samenwerking in het gebied Samenwerking andere Regio Deal projecten/ Provincie/ RvR Planning gerealiseerd/ status Communicatie Personele capaciteit

product

Methodiek Middelen

Financieel

Budget / begroting Cofinanciering begroot Uitgaven

Algemeen

High lights/ wat gaat er goed Aandachtspunten / wat kan er beter Leerpunten Opmerkingen

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Plan van aanpak gerealiseerd Onderzoek / gebiedsscan Gebiedsconvenant Gebiedsprofiel Anders nl:

Pagina 16

Naam:

Naam:

Naam:

De informatie uit het projectdashboard, gecombineerd met de uitwisseling van informatie in de regelmatige bijpraat- en verdiepingsbijeenkomsten, levert naar verwachting voldoende informatie voor de projectleider om elk half jaar de voortgangsrapportage voor de Regio Deal in te vullen. De voortgangsrapportages van het project worden vooraf afgestemd met de bestuurlijke kartrekkers Wouter Bollen en Jan Goijaarts en na vaststelling ook actief gedeeld met de betrokken gemeenten (ambtelijk en bestuurlijk).

4.2

Communicatie

De regie wat betreft de communicatie in en ten behoeve van de gebiedsprocessen ligt nadrukkelijk bij de gemeenten. Om de Regio Deal ook zichtbaar te maken is het belangrijk om daar waar mogelijk in de communicatie over de gebiedsprocessen de verbinding met het project Stallenaanpak en/of de Regio Deal expliciet te maken. Dat kan in tekst, maar dat kan ook door het toevoegen van de speciaal ontwikkelde beeldmerken.

Beeldmerk Regio Deal

Beeldmerk Stallenaanpak

Verder is het zaak om alert te zijn op mijlpalen in de gebiedsprocessen en deze ook op projectniveau met elkaar te delen. Daar waar mogelijk kunnen deze mijlpalen en of tussenresultaten dan gebruikt worden in de communicatie over het project Stallenaanpak en/of over de Regio Deal. Dit is van belang voor de zichtbaarheid en lading van het project Stallenaanpak, maar ook voor de bredere Regio Deal binnen Noordoost Brabant. Tot slot zijn de zeer regelmatige ambtelijke en bestuurlijke bijpraat- en verdiepingsbijeenkomsten en de halfjaarlijkse rapportagerondes belangrijke momenten voor de interne communicatie.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 17

5.

Organisatie & planning

In dit hoofdstuk gaan we in op de projectsturing en geven we een doorkijk in de tijd.

5.1

Organisatie

Bestuurlijk zijn er voor het project Stallenaanpak twee kartrekkers: • Wouter Bollen, wethouder Sint Anthonis, is bestuurlijk eindverantwoordelijk voor de stallenmethodiek • Jan Goijaarts, wethouder Meierijstad, is bestuurlijk eindverantwoordelijk voor het thema maatschappelijke weerbaarheid. Sinds begin 2021 is de gemeente Meierijstad officieel penvoerder van het project Stallenaanpak. Dit betekent dat zij eindverantwoordelijk is voor de uitvoering van het project, zowel wat betreft doelrealisatie als wat betreft de financiële zaken. Arnold Kooij is de ambtenaar van Meierijstad die is aangewezen als centraal aanspreekpunt voor het project. Hij treedt waar nodig ook op als gedelegeerd opdrachtgever. Voor de uitvoering van het project staat het volgende projectteam aan de lat: Functie/rol/taak Overall projectleider Financiële administratie Projectondersteuner t.b.v. praktisch organiserende werkzaamheden Adviseur/vraagbaak op gebied van fondsvorming en de constructie met / inzet van RvR Adviseur/vraagbaak op gebied van maatschappelijke weerbaarheid Adviseur/vraagbaak op gebied van gebiedsproces en interactie

Naam Arnold Kooij (Meierijstad) William van Breugel (Meierijstad) Ntb John Timmers (Spirantes) Annemieke Vos (Meierijstad) Annet Koot (Imagro)

De functie van projectondersteuner wordt de komende maanden ingevuld vanuit de gemeente Meierijstad. Daarbij wordt ook gekeken naar koppelingsmogelijkheden met het project ‘Samen de handen uit de mouwen’. Tot het moment van nadere invulling vervult Imagro de rol van projectondersteuner. Zoals in paragraaf 3.3 staat vermeld vervullen de adviseurs/vraagbaken de rol van kennismakelaar. Ze gaan niet direct binnen de gebiedsprocessen aan de slag met specifieke vragen, maar proberen kennis en mensen aan elkaar te koppelen. Ook volgen ze - met het oog op de methodiekontwikkeling in de eindfase van het project – de ontwikkelingen binnen de deelnemende gemeenten vanuit hun specifieke invalshoek. Daar waar ze kansen zien voor nadere samenwerking of gezamenlijke verdieping brengen ze deze actief in op projectniveau.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 18

Vanuit de deelnemende gemeenten zijn de volgende mensen ambtelijk en bestuurlijk actief bij het project betrokken: Gemeente Bernheze Boekel Landerd Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis Sint Michielsgestel Uden

Ambtelijk betrokken Niels Joosten Martijn van Gessel Jeroen Giesen Dolf Derks Mariska Ruiter Peter Broekmans Paul Vereijken Peter Broekmans Ruben van den Broek Henri Manders

Bestuurlijk betrokken Pieter van Dieperbeek Martijn Buijsse Ben Brands Jan Goijaarts Jos van den Boogaart Johan van der Schoot Wouter Bollen Ed Mathijssen Franko van Lankvelt

Tot slot zijn/worden vanuit een aantal partnerorganisaties de volgende mensen nauw bij het project betrokken: Organisatie Provincie Noord Brabant Ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor Ruimte Puzzelen met Ruimte

Ambtelijk betrokken Hans van Dommelen Mark van der Heijden

Bestuurlijk betrokken Ntb Wim van de Kerkhof

Jules Goris

Onderstaande figuur schetst de betrokkenheid van actoren op verschillende niveaus:

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 19

5.2

Planning

Het eerste half jaar van 2021 is gebruikt om samen met de deelnemende gemeenten de in het projectfiche geformuleerde doelen aan te scherpen en te concretiseren, maar ook om met elkaar te kijken welke gebiedsprocessen kansrijk zijn en om nader te verkennen wat de behoefte is aan ambtelijke en bestuurlijke kennis- en methodiekontwikkeling. Ook zijn de plannen op het gebied van weerbaarheid nader uitgewerkt in het plan van aanpak ‘Samen de handen uit de mouwen’. Het resultaat van deze voorbereidende werkzaamheden zijn geland in het voorliggende plan van aanpak. In de tweede helft van 2021 zullen enkele gebiedsprocessen als (gaan) draaien, waar anderen de tijd nog nodig hebben om de cofinanciering en de interne capaciteit op orde te krijgen. Verwachting is dat vanaf 2022 alle 10 gebiedsprocessen van de kant kunnen. De ontwikkeling van het voorziene handboek is voorzien in de laatste periode van het project, maar uiteraard wordt de inhoud hiervoor al opgehaald en besproken in de tijd daarvoor. In onderstaande figuur is een focus van de verschillende activiteiten in de tijd weergegeven.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 20

6.

Financiën

In dit hoofdstuk laten we zien hoe ons gezamenlijke financiële plaatje eruit ziet en wie waarvoor aan de lat staat.

6.1

Begroting

Onderstaande overzicht geeft inzicht in de begrote bedragen per activiteit voor de looptijd van het project (2021 t/m 2024). Activiteit

Toelichting

Opstartfase

• Inhuur externe expertise t.b.v. ontwikkelen plan van aanpak en opstart proces in nauwe samenspraak met deelnemende gemeenten en partners

€ 50.000,-

Ambtelijke bijpraat en verdiepingsbijeenkomsten

• 10 bijeenkomsten per jaar, looptijd project 3,5 jaar looptijd • 1,5 uur bijeenkomst, 1 uur voorbereiding • Inzet 2 inhoudelijke ondersteuners à €120 per uur • Ondersteunende expertise weerbaarheid niet apart begroot, de financiering hiervan komt uit het deelproject ‘Handen uit de mouwen’. Out of pocketkosten / onvoorzien

€ 25.000,-

Bestuurlijke bijpraat en verdiepingsbijeenkomsten

• 4 bijeenkomsten per jaar, looptijd project 3,5 jaar • Inzet 2 inhoudelijke ondersteuners à €120 per uur • Out of pocketkosten / onvoorzien

€ 10.000,-

Projectleider en inzet adviseurs / vraagbaken op niveau stallenaanpak

• 1 projectleider voor 1 dag per week, 40 werkbare weken per jaar, looptijd project 3,5 jaar, tarief €90 per uur 2 personen ondersteunende expertise, 8 uur per maand, 10 werkbare maanden, tarief €120 per uur • Ondersteunende expertise weerbaarheid niet apart begroot, de financiering hiervan komt uit het deelproject ‘Samen de handen uit de mouwen’.

€ 175.000,-

Aanvullende samenwerkacties

• invulling nader te bepalen op basis van behoefte

€ 10.000,-

Ontwikkelen handboek met ontwikkelde methodiek

• Vorm/middel/uitwerking nader te bepalen • uitgangspunt: borging en overdraagbaar maken van resultaten • Uren experts en projectleider al opgenomen bij inzet Adviseurs / vraagbaak op niveau stallenaanpak. Uren expert weerbaarheid komt vanuit project ‘Samen de handen uit de mouwen’.

€ 7.000,-

10 gebiedsprocessen

• Bedrag per gebiedsproces € 220.000,- waarvan € 90.000 vanuit Rijksbijdrage aan het project

€ 2.200.000,-

Maatschappelijke weerbaarheid

• Bijdrage aan project ‘Samen de handen uit de mouwen’

€ 100.000,-

Onvoorzien

• Dit betreft enkel onvoorzien op niveau van project Stallenaanpak • ±1% totaal begroting

€ 23.000,-

Totaal

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Budget

€ 2.600.000,-

Pagina 21

Als we de begroting van de vorige pagina uitsplitsen over de loopjaren ontstaat het volgende beeld: Activiteit

2021

2022

2023

2024

Budget totaal

Opstartfase

€ 50.000,-

€ 50.000,-

Ambtelijke bijpraat en verdiepingsbijeenkomsten

€ 4.000,-

€ 7.000,-

€ 7.000

€ 7.000,-

€ 25.000,-

Bestuurlijke bijpraat en verdiepingsbijeenkomsten

€ 1.750,-

€ 2.750,-

€ 2.750,-

€ 2.750,-

€ 10.000,-

Projectleider en inzet adviseurs / vraagbaken op niveau stallenaanpak

€ 25.000,-

€ 50.000,-

€ 50.000,-

€ 50.000,-

€ 175.000,-

Aanvullende samenwerkacties

€ 1.000,-

€ 3.000,-

€ 3.000,-

€ 3.000,-

€ 10.000,-

€ 7.000,-

€ 7.000,-

Ontwikkelen handboek met ontwikkelde methodiek 10 gebiedsprocessen

€ 440.000,-

€ 880.000,-

€ 880.000,-

€ 2.200.000,-

Maatschappelijke weerbaarheid

€ 30.000,-

€ 40.000,-

€ 30.000,-

€ 100.000,-

Onvoorzien

€ 5.000,-

€ 6.000,-

€ 6.000,-

€ 6.000,-

€ 23.000,-

€ 556.750,-

€ 988.750,-

€ 978.750,-

€ 75.750,-

€ 2.600.000,-

Totaal

NB: dit meerjarenbeeld is indicatief. Het proces in de gebieden is leidend boven de financiële verdeling.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 22

6.2

Financiële dekking

De bedragen uit de begroting worden gedekt door toegezegde bedragen vanuit de regio (deelnemende gemeenten) en het Rijk in het kader van de Regio Deal. Activiteit

Rijksbijdrage Regio Deal

Gemeenten

10 gebiedsprocessen

€ 1.200.000,-

€ 1.300.000,-

Weerbaarheid Totaal

€ 100.000,€ 1.300.000,-

€ 1.300.000,-

Provincie

Budget [1]

€ 50.000,-

[2]

€ 23.000,€ 2.600.000,-

[1] Provincie spant zich in voor aanvullende bijdrage uit andere dekkingsmiddelen [2] Provincie heeft eerder de bereidheid uitgesproken voor een bijdrage van € 100.000,- aan een nog op te stellen projectplan. Dit is intussen uitgewerkt onder de titel ‘Samen de handen uit de mouwen’.

Per gebiedsproces brengt een gemeente €130.000 in het project Stallenaanpak waardoor de totale omvang van de financiering vanuit de regio voor de gebiedsprocessen uitkomt op de afgesproken € 1,3 miljoen. Vanuit het Rijk is een bijdrage beschikbaar van eveneens €1,3 miljoen waarvan €100.000,- gelabeld is voor het thema weerbaarheid en de overige gelden voor de 10 gebiedsprocessen gereserveerd zijn. Van deze reservering ‘romen’ we de kosten voor de activiteiten op projectniveau af.

6.3

Eindbalans

Van het totaal beschikbare budget van €2,6 mln wordt € 400.000,- ingezet voor financiering van de activiteiten op projectniveau (dit bedrag is inclusief de reservering van € 100.000,- voor het separate project maatschappelijke weerbaarheid). Het resterende bedrag gaat retour naar de gemeenten die een of meerdere gebiedsprocessen hebben ingebracht. Netto ontvangt een gemeente voor het inbrengen van een gebiedsproces dus een bedrag van €90.000,- per gebiedsproces.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 23

Bijlage 1: Basisprincipe Ruimte voor Ruimte

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 24

Bijlage 2: Nadere duiding potentiële gebiedsprocessen

Gemeente Bernheze 1. Heeswijk – Dinther aan rand dorp > # IV-bedrijven om te saneren, kansen voor recreatie en toerisme, veel ontwikkelingen komen hier samen, integrale gebiedsontwikkeling, gaat zeker wel vliegen 2. Ten westen van kern Nistelrode > overlast IV-bedrijven tov kern, geuroverlast, verstedelijking, buurtschap Donzel, lastiger Op termijn ook nog meerdere gebiedsprocessen te verwachten. Kansen voor koppeling met Erfgoed Deal (transitie van landbouw naar erfgoed)?

Gemeente Boekel 3. De Elzen / De Biesthoek > De Elzen loopt al 2 jaar, De Biesthoek is hier later aan gekoppeld, geuroverlast aanleiding en vertrekpunt, valt in zoekgebied voor woningbouw 4. Peelsehuis / Bovenstehuis > leegstandsproblematiek, geest uit de fles, huisvesting buitenlandse arbeiders, buut in opstand, valt in zoekgebied woningbouw

Gemeente Meierijstad 5. ‘t Laar > Enkele grote agrarische bedrijven zouden graag meer woningbouw realiseren op hun eigen terrein, om dan ook te stoppen met hun bedrijf. Gemeente en provincie zien hier goede kansen om het groen-blauwe casco te verstevigen rondom de Dommel, en er een recreatief uitloopgebied van te maken, en wellicht her en der kleinschalige woningbouw. 6. Olland > nabijheid van de Dommel, enkele grote (soms leegstaande) stallen / kassen, en een hele grote geurcontour van een geitenhouderij. Verschillende agrariërs overwegen (deels) te stoppen / verkopen (niet geitenhouderij). Gemeente zou graag richting de Dommel het

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 25

gebied meer open maken en dichterbij bestaande woningbouw een aantal woningen toevoegen. Voor beide gebieden vindt in juni een verdiepend en integraal intern overleg plaats en wordt afhankelijk van de uitkomst de strategie voor de gebieden bepaald. Gemeente heeft indien nodig nog verschillende opties voor andere pilotlocaties achter de hand.

Gemeente Oss Op dit moment nog geen concrete ideeën voor gebiedsproces. Komende jaren moet melkveehouderij aantal keuzes maken en wellicht leidt dat tot casus / gebiedsproces.

Gemeente Sint Anthonis 7. Verlorenhoek Wanroij > 3 IV-bedrijven nabij elkaar, gemeente wil bedrijven hier graag weg, maar wat doe je daarna met gebied? 8. Casus Peelstraat 11 > stoppende ondernemer nabijheid bedrijventerrein Wanroij 9. Ten zuiden van Oploo > 3 bedrijven die meedoen aan warme sanering en die al keuzes gemaakt hebben, nieuwe uitbreidingslocatie Oploo, ambities om Molenbeek weer zichtbaar te maken 10. Klotweg Landhorst > Aantal nertsenhouderijen in agrarisch ontwikkelgebied (agrarische economische ontwikkeling voorop). Uitdagingen: behouden ontwikkelruimte, weerbaarheid gebied

Gemeente Sint Michielsgestel 11. Laar / Nieuw Laar > 6 stoppers, 2 groeiers, groeiers bepalen tempo project, mogelijk 1 groeier nu toch stoppen/verplaatsen, ook gebiedsproces in Puzzelen met Ruimte! 12. Halderse Akkers > sanering van 1 bedrijf met woningbouw 13. Hezelaar > kippenbedrijf stopt, realisatie 20 woningen, initiatief uit gebied, is zo goed als rond, geen gebiedsproces, wel casus om te delen en van te leren In de omvang van de Halderse Akkers zijn er meerdere ontwikkelingen. Wellicht niet direct geschikt als gebiedsproces voor project Stallenaanpak. Rijksbijdrage voor Laar/Nieuw Laar is wenselijk maar hier is ook sprake van bijdrage vanuit Puzzelen met Ruimte. Aandachtspunt om dubbele financiering te voorkomen!

Gemeente Uden en gemeente Landerd (per 2022 samen als gemeente Maashorst) Op dit moment geen concrete gebieden in beeld. Wellicht geven de visiegroepen in de LOG’s aanleiding. Evt bebouwingslinten in de LOG’s? Knelpunt tijd/capaciteit

Gemeente Mill en Sint Hubert 14. Voortsestraat Sint Hubert > ondernemer wil stoppen, 2 varkensstallen nabij eigen woonhuis, verder naar dorp ook nog stal, in buurt ook vervallen rijksmonument en verlaten bungalow. Mogelijke kans om ook natuurgebiedje nabij te betrekken. Niet al te grote afstand tot potentieel gebiedsproces Verloren Hoek van gemeente Sint Anthonis. 15. Rodenweg Mill > 2 oude stallen, eigenaar op afstand, geen vergunning meer. In nabijheid worden andere stallen gesloopt en daarvoor komen RvR woningen terug. Koppeling aan elkaar? Redelijk eenvoudig, vraag of het een van de 10 casussen moet worden.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 26

Bijlage 3: Groslijst onderwerpen kennisdeling / intervisie • • • • • • • • • •

Lessons learned gebiedsproces De Elzen in Boekel Wanneer schakel je op van individuele casus naar gebiedsproces? Wat kan wel/niet met de nieuwe provinciale verordening Inhoud en strategie tav afspraken met RvR / PNB Koppeling met VAB-beleid Synergie en wisselwerking tussen weerbaarheid & ondermijning Doorlooptijd qua procedures (intern: borging cofinanciering en beschikbaarheid capaciteit & mbt gebiedsprocessen en planologische borging van zaken). Werken als één overheid in casussen en gebieden (gemeenten & provincie) Werkvormen tbv aanpak casussen en samenwerken …

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 27

Bijlage 4: Eerste tussenrapportage (mei 2021)

Voortgangsformulier projecten Regio Deal Noordoost Brabant Juli 2020 t/m april 2021 Projectnaam Pijler Looptijd Projectleider Bestuurlijk trekker Type project Dossiernr. Kassier Beschikkingsnr. Provincie

Project stallenaanpak. Vitalisering buitengebied: versterken omgevingskwaliteit en weerbaarheid (10) Fijn wonen Sept 2020 – dec 2024 Ad van Gerwen/ A. Kooij W. Bollen (stallenaanpak), J. Goijaarts (weerbaarheid) Sleutelproject 20.001.581 ( € 1.300.000,-) n.v.t.

Indien onjuistheden graag in kleur wijziging aangeven eventueel met toelichting

Datum invullen Ingevuld door

Plan van aanpak project Stallenaanpak

5 mei 2021 Imagro (Annet Koot / Sander Groenen) in opdracht van en in samenspraak met Gemeente Meierijstad (Arnold Kooij / Ad van Gerwen)

Pagina 28

Doelstelling (letterlijk overgenomen uit artikel 3 van het convenant) Doel van deze actielijn en sleutelprogramma is om leegstand van vrijkomende agrarische bebouwing aan te pakken en daarmee verloedering en ondermijning in het buitengebied tegen te gaan. Door de inzet van intensieve, participatieve gebiedsprocessen in buurtschappen/bebouwingsconcentraties en het buitengebied worden alternatieve bestemmingen bedacht en ontworpen voor leegstaande of leegkomende agrarische bebouwing en wordt overtollige bebouwing gesloopt. Doel is daarbij steeds om te komen tot een verbetering van de omgevingskwaliteit op de plek en omgeving van de agrarische bebouwing en in de buurtschappen/bebouwingsconcentraties. Belangrijk onderdeel in die gebiedsprocessen vormt het weerbaar maken van bewoners tegen criminele invloeden. Gaat deze doelstelling gerealiseerd worden?

Met de betrokken actoren in dit project – zowel ambtelijk als bestuurlijk – is de doelstelling van het project aangescherpt tot de volgende projectdoelen: 1. Bijdrage leveren aan het verbeteren van de woon- en leefomgeving in het buitengebied en waar gewenst ruimte bieden voor economische ontwikkeling door sanering van (leegstaande) stallen 2. Vergroten van de maatschappelijke weerbaarheid in het agrarisch buitengebied en daarmee ondermijnende criminaliteit tegengaan door uitvoering van integrale gebiedsontwikkeling 3. Deelbaar en overdraagbaar maken van methodiek en ervaringen op het gebied van gebiedsgerichte aanpak naar andere gemeenten in de regio Noordoost Brabant en daarmee invulling geven aan doelstelling van Regio Deal versnellen, verbinden, verspreiden Ambitie in cijfers: • sanering van 400.000 - 500.000 m2 agrarische opstallen (minimaal 150.000 m2) • realiseren van meer woningen • 10 integrale gebiedsontwikkelingsprocessen • 1 handboek met ontwikkelde methodiek versterken omgevingskwaliteit en weerbaarheid • periode 2021 t/m 2024 Vanaf eind 2020 heeft de gemeente Meierijstad het penvoerderschap van het project op zich genomen en vanaf begin 2021 is het project echt van start gegaan. Allereerst zijn de uitgangspunten voor het project zowel ambtelijk als bestuurlijk met betrokken actoren aangescherpt en is de aanpak van de opstartfase afgestemd.

Voor de resultaten hiervan verwijzen we naar de bijgevoegde presentatie. De afgelopen maanden stonden in het teken van:

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 29

1. Verkennen: Waar staat ons te doen? Wie zijn betrokken bij het project? Hebben we een gedeeld beeld? 2. Verdiepen en verbreden: Hoe zitten alle betrokken actoren in het project? Wat zijn hun ambities? Hoe zien ze hun eigen rol? Waar hebben ze behoefte aan samenwerking binnen het project? In hoeverre willen betrokken gemeenten concrete gebiedsprocessen inbrengen? Maar ook is gesproken met projecten die samenhang hebben met ons project: Puzzelen met Ruimte, Boeren in crisis, Samen de handen uit de mouwen (ondermijning). De resultaten van de verkenning & verdieping zijn vastgelegd in een uitgebreide powerpoint. Deze is op 29 april met de bestuurlijke trekkers besproken en wordt komende weken zowel ambtelijk als bestuurlijk breed besproken. Op basis van de resultaten zien we vooralsnog geen aanleiding om de 3 geformuleerde projectdoelen bij te stellen. We gaan er dus vooralsnog vanuit dat ze gerealiseerd worden binnen het project. Wel is de conclusie getrokken dat het relevant is om de basis onder het project – zijnde het aantal betrokken gemeenten dat ook daadwerkelijk gebiedsproces(sen) inbrengt – voldoende breed te houden. Dit omdat variatie in gebiedsprocessen en initiatiefnemers hiervan belangrijk is om met elkaar te komen tot een zo waardevol mogelijk handboek ‘vitalisering buitengebied: versterken omgevingskwaliteit en weerbaarheid’.

Er zijn concrete afspraken gemaakt voor (bestuurlijke) acties om de basis onder het project te verstevigen. De komende weken staan in teken van: 3. Verbinden: Verkrijgen gedeelde en realistische ambitie op projectniveau. Doorvertalen van projectdoelen naar kpi’s per gemeente, heldere aanpak overkoepelende projectwerkzaamheden, rol- en taakverdeling, organisatie, projectbegroting. Na afronding van deze laatste stap in de opstartfase staat iedereen opgesteld om er samen een succesvol project van te maken en gaan we concreet van start!

Inhoudelijke voortgang Beoogde resultaten t/m einde project zoals opgenomen in het ingediende fiche 6.0 en nulmeting en projectplan ondermijning 10 -14 gebiedsprocessen in 7 gemeenten

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Stand van zaken (zo smart mogelijk)

Op koers? (stoplicht)

Alle 7 gemeenten willen bij het project betrokken blijven. Op dit moment hebben 4 van de 7 betrokken gemeenten

Pagina 30

Reden eventuele afwijking en/of voorgenomen wijziging van de activiteiten?

concreet zicht op locaties voor gebiedsprocessen (in totaal 9-10 locaties). Gezien opgaven en ambities zijn er 2 gemeenten in beeld die nu nog niet aangesloten zijn, maar die mogelijk wel aan willen haken en ook een gebiedsproces in kunnen/willen brengen. Deze worden via de bestuurlijke lijn actief benaderd. Verder komen er mogelijk nog nieuwe kansen voort uit verbinding met andere Regio Deal projecten (Puzzelen met Ruimte, Boeren in crisis). Deze zijn nog niet kwantitatief te duiden momenteel. Slopen van 150.000 M2 agrarische Dit is een van de achterliggende ambities achter het project opstallen stallenaanpak. Op dit moment is er nog onvoldoende inzicht in de gebiedsprocessen om iets over deze doelstelling te kunnen zeggen. Voorbeeld voor aanpak van het thema Deze blauwdruk wordt ontwikkeld op basis van de maatschappelijke weerbaarheid (vanuit ervaringen in de gebiedsprocessen. Daarbij worden ook de vast uitgangspunten en methodisch uitkomsten en resultaten uit het project ‘Handen uit de transparant) mouwen’ als belangrijke bron gezien. 1 handboek met ontwikkelde methodiek De inhoud voor het handboek volgt uit de gebiedsprocessen versterken omgevingskwaliteit en en wordt met de betrokken actoren opgezet. Dit is voorzien weerbaarheid voor later stadium in het project.

Aanpassingen ten opzichte van het aangeleverde formulier In het aangeleverde formulier stonden in bovenstaande tabel twee beoogde resultaten benoemd die we eruit hebben gehaald, te weten ‘7 Samenwerkingsovereenkomsten met ontwikkelingsmaatschappij Ruimte voor Ruimte (RvR)’ en ‘Vorming fonds voor programmatische aanpak; 80 RvR waardoor fondsvorming minimaal 4 miljoen euro’. Reden hiervoor is dat een samenwerkingsovereenkomst met RvR of een fonds geen zelfstandige resultaten zijn die we nastreven. Het zijn beide mogelijkmakers, hulpmiddelen die kunnen bijdragen om te komen tot vitalisering van het buitengebied. Of en hoe ze binnen de gemeenten en/of gebiedsprocessen in gezet worden, wordt gaandeweg het project duidelijk. Het benoemde resultaat ‘Ondermijning: de synergie tussen de agrarische sector en de overheid te versterken en realisatie 18 resultaten uit projectplan’ hebben we aangepast tot ‘Voorbeeld voor aanpak van het thema maatschappelijke weerbaarheid (vanuit vast uitgangspunten en methodisch transparant’.

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 31

De 18 resultaten verwijzen namelijk naar het projectplan ‘Samen de handen uit de mouwen’ en dat is een zelfstandig project. Onderstaande beeld illustreert dit:

Plan van aanpak project Stallenaanpak

Pagina 32

Op het onderdeel maatschappelijke weerbaarheid – een expliciet thema in de gebiedsprocessen - zoeken we nadrukkelijk de samenwerking en afstemming. Annemieke Vos, projectleider van ‘Samen de handen uit de mouwen’ is aangehaakt bij het project Stallenaanpak en zij zal ook meedenken over de invulling van het thema weerbaarheid in de gebiedsprocessen en de uiteindelijk te ontwikkelen blauwdruk weerbaarheid. Daarbij zal zij uiteraard de ervaringen en resultaten vanuit het project ‘Samen de handen uit de mouwen’ inbrengen. Tot slot hebben we 1 resultaat toegevoegd, namelijk het handboek met ontwikkelde methodiek. Dit resultaat is belangrijk omdat wij daarmee invulling geven aan onze projectdoelstelling ‘deelbaar en overdraagbaar maken van methodiek en ervaringen op het gebied van gebiedsgerichte aanpak naar andere gemeenten in de regio Noordoost Brabant en daarmee invulling geven aan doelstelling van Regio Deal versnellen, verbinden, verspreiden’.