Bijlage Kadernota 2024-2027 - vastgesteld door college 11-4-2023

Nieuw

2024

40.000

Structureel

Evaluatie inzet NPO-middelen

Nieuw

2025

pm

Incidenteel

Gezonde fysieke leefomgeving

Nieuw

2024

pm

Structureel

Uitvoeren lokaal sportakkoord 2.0 Uit rijkssubsidie

Nieuw Nieuw

2024 2024

BN

Incidenteel Incidenteel

pagina 31

Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Het klimaat verandert. De snelheid en hevigheid van deze verandering neemt in de aankomende jaren verder toe. De verwachtingen en eisen vanuit het Rijk en de regio zullen ook toenemen. We onderzoeken de komende jaren wat er nodig is om onze verantwoordelijkheid op gepaste wijze te kunnen nemen. In het kader van duurzaamheid moeten we op een andere manier onze huizen bouwen: beter bestand tegen extreme weersomstandigheden, zonder gasaansluiting en gebouwd met duurzame materialen en bouwmethoden. Er ligt een opdracht om zuiniger om te gaan met energie en duurzame energie op te wekken. De afweging tot plaatsing van windturbines of zonneparken horen bij die opdracht. De impact van de klimaatverandering voelen we uiteraard ook lokaal en is complex en ingrijpend. Waar mogelijk faciliteren wij een andere manieren van ondernemen door agrariërs. Ook kijken wij naar onze eigen openbare ruimte en de tuinen van onze inwoners die sterk versteend zijn. Wateropvang, hitte en droogte wordt een steeds groter vraagstuk. Hoe voeren we water af als het in groten getale valt? En tegelijkertijd: hoe houden we het langer vast wanneer periodes van droogte aanbreken? De biodiversiteit loopt mondiaal terug.

Aangezien insecten onze voedselgewassen bestuiven is dat een probleem dat nog veel verder reikt dan alleen het verliezen van de intrinsieke waarden van natuur. De vraag naar grondstoffen neemt wereldwijd toe. Circulariteit is een manier om vorm en inhoud te geven aan deze uitdaging. Dit vraagt om zuiniger en slimmer om te gaan met grondstoffen, producten en diensten en het maken van keuzes als het gaat om ons afvalbeleid.

Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Duurzaamheid is een breed begrip waar veel thema’s onder vallen. Denk aan de energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, vervuiling, circulaire economie. We willen hier als organisatie effectief mee aan de slag gaan vanuit een gezamenlijke visie. We hebben daarom een kapstok nodig waaraan we huidige activiteiten aan op kunnen hangen. Op deze manier wordt het makkelijker om prioriteiten te stellen, onze voortgang te monitoren en onze aanpak te evalueren en bij te sturen.

pagina 32

Hoe weten we dat? Het meten van ‘duurzaamheid’ is niet eenvoudig. In het kader daarvan stellen wij voor een integrale monitoringsmethodiek te hanteren, waarbij we in ieder geval: uitstoot van broeikasemissies, biodiversiteit en milieuvervuiling betrekken.

Wat gaan we daarvoor doen? Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVOI) In 2016 ondertekenden we als gemeente het manifest Maatschappelijk verantwoord inkopen. Naar aanleiding hiervan is door onze organisatie een actieplan MVI opgesteld. Komende periode evalueren we het actieplan MVI en maken we een plan om verdere stappen te zetten (al dan niet door middel van ondertekening van het nieuwe manifest). Zoals we ook gaan voor een PSOcertificatie CO2 prestatieladder certificaat behalen

Circulaire economie Wat willen we bereiken? Onze omgang met grondstoffen en hulpbronnen leidt tot grote milieuschade (broeikasemissies, biodiversiteitsverlies, milieuvervuiling) en tekorten. In het Rijksbrede programma ‘Nederland Circulair in 2050’ schetst het kabinet wat nodig is om zuiniger en slimmer met grondstoffen, producten en diensten om te gaan. Het doel is een volledig circulaire economie in 2050, in 2030 moet Nederland al 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. Als gemeente hebben we de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan deze doelen. Niet alleen vanuit onze rol als afvalbeheerder maar ook als inkoper, eigenaar en als aanjager/facilitator/regisseur.

Hoe weten we dat? Circulaire economie moet bijdragen aan reduceren van broeikasemissies, biodiversiteitsverlies, milieuvervuiling en leveringsrisico’s. Deze effecten zullen terugkomen in de integrale monitoringsmethodiek van het kader duurzaamheid. Daarnaast zijn grondstoffengebruik en afvalproductie belangrijke indicatoren.

Wat gaan we daarvoor doen? Zuiniger en slimmer omgaan met grondstoffen Ons grondstoffengebruik moet de komende jaren fors gereduceerd worden. Om dit te doen zullen we vooral moeten inzetten op gedragsverandering en de hogere r-strategiëen. Dat betekent minder grondstoffen gebruiken door van producten af te zien (refuse), producten te delen (rethink) of ze efficiënter te fabriceren (reduce). Om inwoners en bedrijven te stimuleren/faciliteren zal circulaire economie verankerd moeten worden in bestaand beleid.

pagina 33

Water, riolering en klimaatadaptie Wat willen we bereiken? We willen voorbereid zijn op (de meest in het oog springende gevolgen van) klimaatverandering: mogelijke hittestress, wateroverlast. De openbare ruimte is klimaatbestendig. Regenwater dat in Bernheze valt blijft (zoveel mogelijk) in Bernheze. We willen een duurzame, gezonde én betaalbare leefomgeving.

Hoe weten we dat? Jaarlijks wordt vanuit het World Economic Forum een rapportage opgeleverd (Global Risks Report 2021) waarin de impact van risico's en de mate van optreden worden weergegeven. Daarmee wordt aangetoond dat wereldwijd, maar ook heel lokaal in Bernheze, de noodzaak tot aanpassing aan het veranderend klimaat hoog op de agenda moet staan. De onafhankelijke Droogte Commissie Brabant heeft een rapport uitgebracht. In het rapport wordt de alarmerende staat van de droogte in Brabant beschreven.

Wat gaan we daarvoor doen? Verminderen van de hittestress Vanuit klimaatadaptatie agenderen we het thema hittestress bij andere sectoren. Kwetsbare locaties zijn veelal centra of erg versteende pleinen/wijken. We brengen in beeld, en realiseren, koelteplekken op korte loopafstand. We passen groennormen toe op nieuwbouwplannen en leggen meer groen aan in de bestaande omgeving. Door deze vergroeningsprojecten wordt de openbare ruimte klimaatadaptiever en biodiverser.

Voorkomen wateroverlast We werken samen met buurgemeenten, Waterschap Aa en Maas, en Brabant Water (Watersamenwerking As50+) en RNOB om wateroverlast in stedelijk gebied te voorkomen en afvalwater op een doelmatige en efficiënte manier in te zamelen, te transporteren en te zuiveren.

Voorkomen overstromingen Met Waterschap Aa en Maas werken we samen om maatregelen te nemen om overstromingen uit het regionale watersysteem van de rivier de Aa te voorkomen.

Tegengaan droogte Met Waterschap Aa en Maas, en Brabant Water werken we samen om maatregelen te nemen om droogte in onze gemeente te voorkomen. We combineren vanwege de vele ontwikkelingen in het buitengebied de opgaven en pakken de kansen om werk met werk te maken. We stellen een nieuw rioleringsplan / Programma Water en Riolering 2024-2027 op en vast.

pagina 34

Duurzame nieuwe technieken om afvalwater te zuiveren in het buitengebied blijven we onderzoeken en realiseren. We vergroten ook de sponswerking van bodem en bebouwd gebied en benutten de klimaat regulerende effecten van bomen en groen.

Beleidsmedewerker / projectleider klimaatadaptatie: Tot medio 2023 is op projectbasis tijdelijk een medewerker klimaatadaptatie gefinancierd. Gelet op de grote en structurele opgave willen we structureel een halve fte inzetten voor beleidsadvisering en projectleiding.

Energietransitie Wat willen we bereiken? Een duurzame, gezonde en betaalbare leefomgeving voor iedereen. Hiermee bereiken we uiteindelijk een gedragen energietransitie naar een energie neutrale gemeente in 2050.

Hoe weten we dat? We werken toe naar het jaar 2025 waarin in Bernheze: 1) 15% van de energie wordt opgewekt uit hernieuwbare bronnen en 2) de CO2-uitstoot ten opzichte van 1990 is verminderd met 20%. Ook vinden we het belangrijk dat de gemeentelijke duurzaamheidslening voldoende gebruikt wordt (tenminste 50 leningen verstrekt per jaar).

Wat gaan we daarvoor doen? Besparen op energie Dit doen we onder andere door het uitvoeren van activiteiten uit de energieagenda, het inzetten van stimulerende en ondersteunende maatregelen (zoals het energieloket, openbare laadpalen, duurzaamheidslening, et cetera), de aanpak van energiearmoede en het stimuleren van het verbeteren van (met name) slechte energie labels. Ook zet de gemeente in op handhaving van de energiebesparingsverplichting voor bedrijven en energielabel-c-verplichting voor kantoren.

Opwekken van duurzame energie Onze RES-opgave voor 2030 vullen we in door een combinatie van zon op dak en zon op land. Recent onderzoek van To70 (november 2022) toont aan dat door restricties voor radarverstoring en deels door vliegveiligheid het plaatsen van windturbines in Bernheze momenteel vrijwel onmogelijk is.

Overgaan naar een aardgasvrije warmtevoorziening We zetten in op de ‘no-regret maatregelen’: isoleren, aanleg van zonnepanelen op daken en elektrisch koken. In het vervolg op de Transitievisie Warmte gaan we dit jaar aan de slag met het schrijven van een uitvoeringsplan voor de warmtetransitie, om de gebouwde omgeving klaar te maken voor de overstap naar aardgasvrij verwarmen; dit doen we door het stimuleren, informeren

pagina 35

en faciliteren van inwoners. Als onderdeel ervan geven we uitvoering aan een meerjarige isolatieaanpak voor woningen met slechte energielabels en lage woningwaarde (risico op energiearmoede). Ook stellen we een Soortenmanagementplan (SMP) op. Hiertoe trekken we 1 fte extra aan.

Wat mag het kosten? Vervanging / Wettelijk Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2025 2026 2027 2024 2025 2026 2027

517.377 522.028 522.028 522.028 -517.377 -522.028 -522.028 -522.028

Structureel t/m 2030

Nieuw Nieuw

2024 2024

154.910 -154.910

Incidenteel Incidenteel

Wettelijk Uitvoeringsmiddelen energiebeleid*

Uit SPUK – uitvoering energiebeleid

Lokale aanpak Nationaal Isolatieprogramma* Uit SPUK

*Voor deze middelen moet nog een aanvraag worden ingediend. Deze middelen zijn nog niet toegekend.

Overig Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Integrale monitoringsmethodiek op laten stellen

Nieuw

2024

20.000

Incidenteel

Monitoring en communicatie

Nieuw

2024-2027

5.000

Structureel

Opstellen visie en uitvoeringsagenda circulaire economie

Nieuw

2024

20.000

Incidenteel

Uitvoeren maatregelen

Nieuw

2024-2027

30.000

Structureel

Structurele inzet beleidsmedewerker Klimaatadaptatie (0,5 fte)

Nieuw

2024

40.000

Structureel

Energieagenda 2021-2025

MJB MJB

2024 2025

44.000 40.000

Incidenteel Incidenteel

Energieagenda 2026 e.v.

MJB

2026

50.000

Structureel

pagina 36

Programma 4: Duurzame landbouw en economie Agrarische bedrijven hebben een bijzondere positie binnen de gemeente Bernheze. Dat is altijd zo geweest en dat blijft ook in de toekomst zo. Het toekomstperspectief voor veel agrarische ondernemers verandert onder invloed van steeds strenger wordende regelgeving. Tegelijkertijd heeft de landbouw een belangrijke opgave bij het realiseren van een duurzame en gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Leegstand van voormalige agrarische bebouwing is onwenselijk. De kwaliteit van het landschap staat daarmee onder druk en ondermijnende activiteiten liggen op de loer. Om juist samen met onze agrarische ondernemers oplossingen te bedenken, hebben we het programma ‘Transitie Landbouw’ opgezet. De transitie van de landbouw is complex. Er komen veel vraagstukken bij elkaar. Het is belangrijk dat we deze vraagstukken zo weten te verbinden dat we tot een duurzame, economische ontwikkeling in Bernheze komen. Ook is het belangrijk dat we in onze aanpak voldoende aandacht hebben voor de sociale impact van de transitie van ons buitengebied. De transitie van landbouw kan alleen slagen als alle partijen elkaar goed weten te vinden en als partners samen optrekken om een nieuwe toekomst te creëren voor een vitaal buitengebied en voor de agrariërs.

Naast landbouw is bedrijvigheid en de daaraan gekoppelde werkgelegenheid van groot belang voor een vitale en duurzame economie. We willen binnen Bernheze meer verbinding leggen tussen het binnen- en het buitengebied en tussen de ondernemers onderling.

Economie Wat willen we bereiken? Een duurzame en vitale economie voor Bernheze. We streven naar een toekomstbestendige economie in Bernheze die inspeelt op de veranderende samenleving en arbeidsmarkt. Daarvoor creëren we voor onze ondernemers en burgers een aantrekkelijk klimaat voor werken en wonen, waarin ruimte is voor ondernemen.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan verder uitvoering geven aan de economische visie Bernheze 2021-2026 ‘Van meer naar beter' en het bijbehorende actieprogramma. We gaan meer verbindingen leggen tussen gebieden, bedrijfstakken en ondernemers in onze gemeente. Denk hierbij aan het organiseren van thema- en inspiratieavonden. We willen vitale en leefbare centra in onze kernen, waar voldoende reuring is, mensen graag (langer) willen verblijven en waar voldoende onderscheidende voorzieningen aanwezig zijn. We gaan leegstand tegen en werken aan de vergroening van de centra.

pagina 37

We streven een aantrekkelijk eigentijds vestigingsklimaat na waar we ruimte bieden om te ondernemen en waar we ondernemingen op de juiste plaatst te laten landen. We werken verder aan ruimte om te ondernemen, zoals het (her)ontwikkelen van duurzame bedrijfsterreinen zoals Heesch West, Cereslaan West en ’t Runneke en hebben aandacht voor de behoefte die er is vanuit de markt. We werken verder aan een steeds meer inclusieve arbeidsmarkt waarin ieder mee kan doen. We werken verder aan een goede verbinding tussen de ondernemers (werkgevers) en beleidsveld arbeidsmarkt en regionale relevante organisaties zoals PIM-werkt/WSP, IBN, het ondernemersteam van Meierijstad. We organiseren met hen thema-avonden/banenmarkten en blijven ondernemers stimuleren om hun PSO-certificering te behalen. Beleidsindicator

Jaar realisatie

Referentie

Bernheze

Functiemenging (%)

2018

49,6

47,7

2019

50,0

48,1

2020

49,8

47,9

2021

49,9

48,4

2019

1182

1201

2020

1218

1230

2021

1287

1319

2022

1326

1355

2018

666

489

2019

679

499

2020

679

496

2021

685

508

2018

4

4

2020

6

6

2022

8

8

2020

< 9%

6,5%

2021

< 8%

2,5%

Het aantal vestigingen van bedrijven (aantal per 10.000 inwoners)

Aantal banen (aantal per 1.000 inwoners 15-74 jaar)

PSO gecertificeerde bedrijven

Leegstandpercentage in totale Retailvoorraad

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Transitie landbouw Wat willen we bereiken? De transitie van de landbouw is complex. Er komen veel vraagstukken bij elkaar. Het is belangrijk dat we deze vraagstukken zo weten te verbinden dat we tot een duurzame, economische ontwikkeling in Bernheze komen. We geven ruimte aan agrarische ondernemers die, binnen landelijke wetgeving, door willen gaan op de huidige of op een nieuwe locatie alsook aan agrariërs die een nieuwe weg in willen slaan. We hebben aandacht voor de maatschappelijke wens met

pagina 38

betrekking tot agrarisch ondernemen, maar houden daarbij ook aandacht voor de economische haalbaarheid ervan. Vormen van landbouw die bijdragen aan opgaven als duurzaamheid, klimaat, waterkwaliteit, gezondheid en biodiversiteit kunnen rekenen op de steun van de gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? Begeleiden agrariërs We begeleiden agrariërs bij het stoppen of omvormen van hun bedrijf. Hiertoe voeren wij keukentafelgesprekken en wijzen hen op oplossingsrichtingen. Bij de zoektocht naar oplossingen voor individuele ondernemers, maar ook als het gaat om de lange termijn ontwikkeling van de gehele agrarische sector, zal expliciet overleg en afstemming plaatsvinden met andere maatschappelijke organisaties waaronder ZLTO, Waterschap Aa en Maas, regiogemeenten, provincie Noord-Brabant en VABimpuls.

Begeleiden planologische wijzigingen Naast het gesprek met agrariërs zal de druk op het in behandeling nemen van planologische verzoeken groot blijven. Dit geldt ook voor de aanpassing van verleende milieuvergunningen. Afhandelen van planologische wijzigingsverzoeken en aanpassingen van milieuvergunningen blijft daarbij een activiteit die veel afstemming en inzet zal krijgen.

Gebiedsgerichte aanpak De transitie van de landbouw wordt steeds meer zichtbaar in het buitengebied. Bij de gebiedsgerichte aanpak gaan we uit van een vastgestelde omgevingsvisie en gebiedsplannen die voortvloeien uit de gebiedsprocessen.

Kwaliteitsverbetering buitengebied “Rood-voor-Rood-” of “Ruimte-voor-Ruimte-” gedachten en instrumenten blijven we versterkt inzetten. Waar nodig ontwikkelen we daarvoor ook zelf instrumenten.

Evaluatie geurverordening Door het beleid van de provincie in de Interim omgevingsverordening voor toekomstbestendige stallen 2024, moeten veel agrarische ondernemers stoppen of stappen gaan ondernemen om hun stallen aan te passen. De termijn om deze beslissing kenbaar te maken staat nu nog op voor 1 juli 2024. We gaan dan ook in de loop van 2024 een evaluatie uit laten voeren van de geurverordening. We ontwikkelen, ook in het kader van het Schone lucht akkoord, beleid en instrumenten die kunnen bijdragen aan schonere lucht in Bernheze. We zijn regionaal trekker voor het verschonen van de lucht door vermindering van emissie vanuit de landbouw.

Samenwerking In 2024 leveren we, in RegioDeal verband, een handboek op met instrumenten die bijdragen aan de transitie van de landbouw en de kwaliteit van (wonen in en) het buitengebied. pagina 39

We blijven inzetten op het tegengaan van (potentieel) ondermijnende activiteiten.. In nauwe samenwerking met o.a. het RIEC. Samenwerking met de ODBN vindt op meerde onderdelen plaats. (o.a. Toezicht en handhaving m.b.t milieu- en bouwregelgeving). Waar mogelijk werken we samen met o.a. het waterschap aan gebiedsprocessen. Uiteraard werken we nauw samen met onze eigen gemeentelijke gesprekspartners (ZLTO, natuurorganisaties, dorpsraden, etc.).

Interne afstemming Voor een goede gebiedsgerichte aanpak en integraal kansenbeleid zoeken we afstemming met processen gericht op versterking natuur/biodiversiteit (EVZ, duurzame verpachting); Economie (visie en actieplan); erfgoed (erfgoedvisie); woningbouw (woonvisie); Bodem/water en milieu. Daar waar aangesloten kan worden bij bestaande processen/beleidsnota’s, zal maximale terughoudendheid worden betracht bij het maken van specifiek beleid voor de transitie van de landbouw of buitengebied. “Hoe eenvoudiger, eenduidiger en overzichtelijker hoe beter”.

Toerisme en recreatie Wat willen we bereiken? Ten aanzien van toerisme & recreatie willen we vooral een aantrekkelijk recreatief uitloopgebied zijn voor onze eigen inwoners én voor de inwoners van de omliggende stedelijke omgeving, met mooie routenetwerken, aantrekkelijke horeca, prachtige cultuurhistorische plekken, mooie natuur en veel betrokkenheid van vrijwilligers die zich verbonden voelen met de streek. Met name waar het de aanpak van fietsroutes betreft, zijn er hiervoor enkele posten opgenomen in de tabel horende bij het programma Landbouw en Economie. Recreatieve routes worden waar mogelijk verbeterd en aantrekkelijker. De Wildhorst krijgt nieuw toekomstperspectief. Natuurgebied De Maashorst wordt verder ontwikkeld in samenhang met De Hooge Vorssel. Natuurcentrum De Maashorst (Slabroek) blijft behouden.

Wat gaan we daarvoor doen? Door ontwikkelen van De Maashorst We blijven de Maashorst ontwikkelen tot een aantrekkelijk gebied, zowel vanuit natuurlandschappelijk, recreatief als economisch oogpunt. In 2023 stellen we samen met onze Maashorst partners een nieuwe gebiedsvisie op. Mede op basis daarvan willen we komen tot meerjarige samenwerkingsafspraken. Deze invulling moet ons als gemeente Bernheze duidelijkheid en comfort bieden, zowel qua inhoud als financieel.

Ontwikkeling de Hooge Vorssel We proberen de ideeën uit het gebiedsplan Hooge Vorssel (voorkomend uit de gebiedsdialoog) zo veel mogelijk te realiseren dan wel faciliteren. pagina 40

Faciliteren natuurcentrum De Maashorst Natuureducatie vinden we belangrijk en willen we laagdrempelig voor onze inwoners beschikbaar houden. Het natuurcentrum op Slabroek speelt daarin een belangrijke rol. Onze inzet is dan ook om op deze plek het aanbod van natuureducatie te behouden.

Door ontwikkelen van De Wildhorst We faciliteren de plannen van de ontwikkelaar van De Wildhorst op basis van een goedgekeurd plan.

Versterken recreatieve voorzieningen en routes Aantrekkelijke recreatieve routes vormen een belangrijke basisvoorziening en geven een positieve impuls aan de sector. We onderhouden ze goed, plaatsen extra voorzieningen zoals bankjes en informatieborden, en breiden ze uit waar mogelijk. In 2023 worden de mogelijkheden van uitbreiding van het ruiter en men routenetwerk onderzocht.

Actualiseren recreatievisie In 2018 is een recreatievisie opgesteld voor de periode 2018 t/m 2022, inclusief uitvoeringsprogramma met dezelfde looptijd. In 2023 was deze visie als beleidskader nog actueel. In 2024 actualiseren we de visie in samenspraak met onze stakeholders.

Wat mag het kosten? Vervanging / wettelijk Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Evaluatie van de geurverordening Gemeente Bernheze

Nieuw

2024

15.000

Incidenteel

Actualiseren recreatievisie

MJB

2024

17.500

Incidenteel

Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2024 2024

440.000 -180.000 -260.000

Incidenteel Incidenteel Incidenteel

Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Out of pocket transitie landbouw

Nieuw

2024-2027

Vervanging

Wettelijk Regio deal Stallenaanpak Uit subsidie regiodeal Uit Ruimte voor Ruimte-regeling

Overig Bedrag (in €) 27.500

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

pagina 41

Onderwerp

Versterken recreatieve voorzieningen en routes: Realisatie ruiter-/menroutes Uit voorziening Ruimte voor Ruimte Verbeteren fietsroute Oude Veghelsedijk, V’bosch Verbeteren fietsroute Piet Geersdijk Nistelrode

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Nieuw Nieuw Nieuw Nieuw

2024 2024 2024 2024

Bedrag (in €)

PM PM 12.000 50.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Incidenteel Incidenteel Incidenteel Incidenteel

pagina 42

Programma 5: Weerbare en veilige samenleving Een veilige woonomgeving is (ook) een belangrijke voorwaarde om prettig te kunnen wonen en leven in Bernheze. Waar criminaliteit zich vroeger voornamelijk concentreerde in de grote steden, zien we tegenwoordig ook juist in landelijk gebied een toename van ondermijnende activiteiten. Het is belangrijk om als overheid alert te zijn op signalen en in de strijd tegen ondermijning samen op te trekken vanuit diverse disciplines binnen de gemeente, met externe partners én inwoners. De link tussen ondermijning, veiligheid en andere beleidsonderwerpen kan meer inhoud en vorm krijgen. Vertrouwen van inwoners en ondernemers in gemeente en politie is hierbij het sleutelwoord. Vertrouwen in de gemeente is mede afhankelijk van ervaringen die inwoners en ondernemers hebben met de overheid op andere beleidsvelden, zoals het aanvragen van vergunningen, een bezoek aan de gemeentebalie, deelname aan een participatietraject of het bijwonen van een gemeenteraadsvergadering. Eén van de onderwerpen die verder van belang is betreft de verbinding tussen zorg en veiligheid: veiligheid op het terrein complexe zorgcasuïstiek. Het gaat dan bijvoorbeeld om huiselijk geweld, kindermishandeling of incidenten rondom verwarde personen. De gemeente speelt hierin een belangrijke en zichtbare rol.

Naast ondermijning zien we dat ook op andere terreinen bedreiging en intimidatie toeneemt. Er dreigt een groeiende kloof tussen inwoners en de overheid. Een deel van de inwoners voelt zich niet meer betrokken. Tegelijkertijd verwachten inwoners dat een krachtig bestuur de goede keuzes maakt. Om weerbaar te zijn, is een integer en transparant besluitvormingsproces en een goede dialoog met de samenleving noodzakelijk.

Veilige leefomgeving Wat willen we bereiken? -

Veilige leefomgeving Vermindering/ tegengaan van ondermijning van het gezag Bewustwording over risico en uitingen van ondermijning Versterken van vertrouwen van inwoner in gemeente / bestuur Veiligheid bij complexe zorgcasuïstiek

Wat gaan we daarvoor doen? Uit de peiling veiligheid en leefbaarheid blijkt dat onze inwoners zich over het algemeen veilig voelen in Bernheze. Dit willen we graag zo houden en dat vraagt inspanning van alle

pagina 43

veiligheidspartners en van onze inwoners. De komende jaren hebben we in het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 de volgende thema’s geprioriteerd: 1. aanpak woonoverlast 2. aanpak complexe casuïstiek 3. aanpak jeugdoverlast 4. doorontwikkeling bevolkingszorg en lokale crisisorganisatie 5. ondermijnende criminaliteit 6. maatschappelijke onrust radicalisering en polarisatie 7. aanpak van cybercrime Een punt van aandacht hierbij is de toegenomen behoefte aan meer zichtbare handhaving op straat en aan professionalisering van die inzet. Vanaf 2023 hebben we de beschikking over 4 Boa’s. Hiermee vergroten we de zichtbare handhaving op straat en gaan we meer wijk- en themagericht werken.

Veiligheidsregio Brabant-Noord De Veiligheidsregio Brabant-Noord werkt aan een veilige Brabantse leefomgeving. Dat doen we samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Deze missie/visie vormde de basis voor het Beleidsplan 2020-2023 ‘Samen Veiliger’. Op dit moment is het nieuwe beleidsplan 2024-2027 in ontwikkeling.

Vermindering/tegengaan van ondermijning van het gezag Om het buitengebied veiliger en weerbaarder te maken is het actieplan ondermijning buitengebied 2021- 2023 vastgesteld. Dit plan heeft als doel om a) meer zicht te krijgen op en verbinding te leggen met hetgeen zich afspeelt in het buitengebied en b) om structurele vitalisering van risicovolle locaties te stimuleren. Een schone en verzorgde omgeving waar de overheid zichtbaar aanwezig is en het contact tussen inwoners en overheid goed is, is minder aantrekkelijk voor ondermijnende activiteiten. In de aanpak van ondermijnende criminaliteit is het van belang dat de informatiepositie van de gemeente en onze veiligheidspartners op orde is en dat we elkaar versterken waar mogelijk. In het algemeen bestuur van de Taskforce RIEC is de gezamenlijke ambitie uitgesproken voor het opzetten van zogenaamde districtelijke integrale informatiecellen. De leden van de informatiecel (TF-RIEC, politie, belastingdienst, OM en gemeenten) verzamelen en verwerken informatie afkomstig uit de eigen organisatie en voegen deze samen met de informatie van de andere organisaties. Op die manier werken we aan het ontwikkelen van een integraal beeld op basis waarvan integrale acties in de uitvoering kunnen worden gepland.

Zorg en veiligheid Complexe zorgcasuïstiek leidt in sommige gevallen tot gevoel van onveiligheid of overlast in de directe woonomgeving. De wijze waarop de overheid intervenieert is passend bij de mate van

pagina 44

complexiteit van de problematiek. Het beoogde resultaat is om onze inwoners zorg op maat en toekomstperspectief te bieden en tegelijkertijd de overlast voor de omgeving zo veel mogelijk in te perken.

Wat willen we bereiken? Nu lukt het in 30% van de meldingen van huiselijk geweld, het geweld binnen 1,5 jaar te stoppen, dus in 70% van de gezinnen lukt dit niet. In 2028 willen we deze aantallen omgekeerd hebben. Als regio en lokaal zetten we hier dan ook stevig op in.

Wat gaan we daarvoor doen? -

-

Actieve deelname aan regionale werkgroep Huiselijk Geweld Zorg en Veiligheid. Hierdoor is het mogelijk om regionaal beleid en lokale problematiek met elkaar te verbinden in noodzakelijke gezamenlijke afspraken. Vertalen van regionale ontwikkelingen naar lokale aanpassingen in werkprocessen en afspraken, intern en met samenwerkende partners.

Wat mag het kosten? Vervanging / wettelijk Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Nieuw

2024

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Wettelijk Inzet Zorg en Veiligheid (0,5 fte) *

40.000

Structureel

* Financiering is in 2023 voor 100% van de werkelijk geleverde uren vanuit de regio geborgd. Voor 2024 en 2025 gaat het om 50%.

Overig Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Gemeentelijke deelname informatiecel aanpak ondermijnende criminaliteit (bijdrage 0,3 fte)

Nieuw

2024

Bedrag (in €) 25.000

Incidenteel/ Structureel/ Investering Structureel

pagina 45

Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Om het goede te kunnen doen voor én met de samenleving is een sterke organisatie onmisbaar: Een organisatie die in verbinding staat met haar omgeving, waarbij (digitale) dienstverlening centraal staat, we informatiegericht en proces- en datagestuurd werken en we tegelijkertijd samen een aantrekkelijke werkplek creëren. Om mee te ontwikkelen met onze inwoners en ondernemers is het noodzakelijk om continu te blijven werken aan de kwaliteit van dienstverlening. Technologische ontwikkelingen kunnen hierbij helpen. Het is belangrijk daarbij in breed perspectief naar de hele keten te kijken. De digitalisering van onze samenleving en organisatie roept tegelijkertijd nieuwe vragen op over de inzet van nieuwe technologieën en de gevolgen daarvan. Vanuit dat perspectief grijpt de gemeente de kansen die digitalisering biedt en werken we aan de mogelijke keerzijden ervan. Om alle ambities te verwezenlijken is het noodzakelijk om gedreven werknemers te hebben die met passie werken aan de opgaven van onze gemeente. Dit maakt dat we als organisatie moeten werken aan het zijn én blijven van een aantrekkelijke werkgever. We richten ons daarbij - zowel in het aannamebeleid als in de ontwikkeling van onze medewerkers - met name op houding, gedrag, competenties en vaardigheden.

Burgerzaken Wat willen we bereiken? Het werk van Burgerzaken bestaat bijna geheel uit wettelijke taakuitvoering. Tot de meest belangrijke taken behoort o.a. het beheer van de BRP maar ook een zeer belangrijke poortwachtersfunctie voor identiteitsvaststelling bij de uitgifte van reisdocumenten en Rijbewijzen. Daarnaast willen we tevens tegemoet komen aan de ambities uit het bestuursprogramma voor wat betreft de ontwikkeling van de dienstverlening, digitalisering van producten en diensten en bereikbaarheid van de organisatie. Specifiek zal er in 2023 een onderzoek door een extern bureau worden uitgevoerd naar de toekomst van onze begraafplaatsen. Omdat het aantal begravingen afneemt in combinatie met een groeiend aantal grafrechten dat afloopt en niet verlengd wordt is de verwachting dat de kosten van een begraving enorm zullen toenemen. De uitkomsten van het onderzoek zullen een effect hebben in 2024 en verder. De effecten zijn nu nog lastig in te schatten echter dat dit kosten met zich mee gaat brengen is reëel.

pagina 46

Wat gaan we daarvoor doen? 2024 en verder zullen in het teken staan van doorontwikkeling van de teams BZ en KCC. Dit behelst zowel de kwantiteit als de kwaliteit van de formatie maar ook zaken als: de doorontwikkeling van de dienstverlening, digitalisering van producten en diensten, verbeteren van de bereikbaarheid. Tevens gaan we ook verder met het doorlichten en verbeteren van de werkprocessen. Tot slot gaan we vanaf 2024 uitvoering geven aan de uitkomsten van het onderzoek naar de toekomst van de begraafplaatsen.

Professionalisering inkoopfunctie Wat willen we bereiken? Voor wat betreft aanbestedingen van leveringen en diensten willen we in control zijn. De risico’s van het niet juist toepassen van de (Europese) regelgeving bij inkoop willen we beperken. Dit kan consequenties hebben voor de mate van rechtmatigheid van de aanbestedingen zoals die de accountant beoordeelt en de daarmee verband houdende goedkeurende verklaring voor de jaarrekening.

Wat gaan we daarvoor doen? In verband met het vertrek in 2022 van de eigen inkoopfunctionaris zijn we reeds gestart met externe ondersteuning in verband met continuering van deze werkzaamheden. We willen de inkoopfunctie op structurele basis professionaliseren. Wij gaan uit van verlenging van de huidige inzet van een inkoopbureau gelet op de benodigde specialisatie en de complicatie om dit in eigen huis te organiseren.

Doorontwikkeling dienstverlening Wat willen we bereiken? Met het doorontwikkeling van dienstverlening en de ontwikkeling in (digitale) dienstverlening, sluiten we aan op het thema ‘Dienstverlening en sterke organisatie’ in het bestuursprogramma. Om mee te ontwikkelen met onze inwoners en ondernemers en een ‘Gewoon Goed Geregelde’ dienstverlening aan hen te bieden, is het noodzakelijk om continu te blijven werken aan de kwaliteit van dienstverlening. We verbreden en ontwikkelen ons aanbod van digitale dienstverlening, met behoud van brede ondersteuning. Het uitgangspunt hierbij is ‘Digitaal waar het kan, persoonlijk waar nodig’. We

pagina 47

standaardiseren en digitaliseren (eenvoudige) processen zoveel mogelijk, waarmee we ruimte creëren om in complexe casussen beter te ondersteunen.

Hoe weten we dat? Vanuit het programma dienstverlening werken we aan monitoring en evaluatie van het programma en de ontwikkelingen in het programma. De visie op dienstverlening (2019) en functie-eisen gaan we aan de slag met verdiepende uitgangspunten van een ‘Gewoon Goed Geregelde’ dienstverlening. Systemen en werkprocessen willen we zo inrichten dat deze (sturings-)informatie opleveren, welke inzicht geven over de kwaliteit en ontwikkeling van onze dienstverlening. Daarnaast verkennen we de onderzoeksmethode ‘omdat ervaring telt, tellen wij ervaringen’ (OETmethode) en willen wij een nulmeting uitvoering op het klantcontactcentrum. De OET-methode worden kwantitatieve en kwalitatieve gegevens met elkaar gecombineerd, wat helpt duiding te geven aan de staat van onze dienstverlening en de ervaring die inwoners daarmee hebben.

Wat gaan we daarvoor doen? Via het programma dienstverlening en drie programmalijnen, beleving, digitalisering en proces(optimalisatie) werken we de komende jaren aan de kwaliteit van onze dienstverlening. Vanwege de complexe ontwikkelopgave kiezen we voor een pragmatische en actiegerichte aanpak en sluiten we aan bij het tempo van de organisatie, stap voor stap gaan we aan de slag. We leveren geen uitgebreide programmaplanning, we sluiten immers aan bij de realiteit van de dag. Wel blijven we vooruitkijken en houden we het einddoel voor ogen. In de kadernota vragen we budget voor de structurele kosten in de programmalijn digitalisering. Via de bestemmingsreserve vragen we de middelen waarmee we uitvoering kunnen geven in de programmalijnen beleving en proces optimalisatie.

Flexibiliteit / inventiviteit in stand houden / opbouwen goed personeelsbestand Met Terug naar de Kern is een organisatieontwikkeling ingezet en dat betekent wat voor onze huidige en toekomstige medewerkers. Dit vraagt op dit moment dat we (doorgaan met) op een andere manier te kijken naar ons personeel(beleid). Gezien de huidige arbeidsmarkt signaleren wij een aantal kwetsbaarheden in de manier waarop we nu ons personeelbestand kunnen vormgeven. Deze kwetsbaarheden zorgen ervoor dat de dienstverlening in het gedrang kan komen als we hier niet tijdig en structureel een oplossing voor organiseren. Hierbij gaat het bijvoorbeeld over het invullen van (kritische) vacatures en het inspelen op vervangingsvraagstukken. We willen dus heel bewust aan de slag met de strategische opbouw van onze personele organisatie. We gaan werken aan een opbouw die de benodigde flexibiliteit heeft. Bijvoorbeeld door bij een vervangingsvraagstuk een startende medewerker aan een senior medewerker te koppelen die

pagina 48

hem inwerkt. Zodat op den duur het werk overgedragen kan worden of door deel te nemen aan regionale leerwerktrajecten of trainees in dienst te nemen. Daarnaast zorgen we dat zittend personeel de mogelijkheden en de ruimte krijgt om zichzelf te ontwikkelen passend bij de ontwikkelingen in het dagelijks werk. Hierbij hebben we zowel aandacht voor persoonlijke als professionele ontwikkeling

ICT Wat willen we bereiken? Een informatiesysteem dat ondersteunend is aan ons ambitieniveau op het vlak van dienstverlening.

Wat gaan we daarvoor doen? Informatieorganisatie op orde In 2018 zijn we gestart met het traject Bernheze van Automatisering naar Informatisering. Onder deze noemer geven we aan hoe wij als Bernheze zelfstandig invulling geven aan de uitdagingen die op ons afkomen op het gebied van informatievoorziening. Hiervoor hebben we een drietal sporen gedefinieerd. Dit in de vorm van het op orde krijgen van onze techniek met als doel deze richting Cloud te migreren, het op orde krijgen van onze informatieorganisatie en het op orde houden van ons informatiesysteem zelf. In het kader van het eerste spoor, migratie naar de Cloud hebben we een migratieplan opgesteld. Op basis van dit migratieplan zal in 2023 de afronding van onze migratie naar de Cloud plaats vinden. Dit in de vorm van een herinrichting van onze digitale werkplek. Hierbij willen we gaan voor een toekomstbestendige invulling op basis van moderne technologie. Een aandachtspunt betreft de op dit moment op onze netwerkschijven opgeslagen gegevens. Conform archiefwet zal ook deze data gearchiveerd en op termijn over gedragen moeten worden aan het e-depot van de archiefbewaarplaats. De hiermee gemoeide eenmalige kosten bedragen € 10.000,-. De jaarlijkse kosten zijn € 3.500,-. Om hier goed invulling aan te kunnen geven is aanvullend gereedschap nodig.

Vanuit het tweede spoor, het op orde krijgen van onze informatieorganisatie werken we aan een versterking van de I-functies. Dit doen we gefaseerd over de periode 2019-2024. Middels deze kadernota vragen we de budgettaire ruimte voor de jaarschijf 2024. Het derde spoor, het op orde houden van ons informatiesysteem is hierbij, vanuit de gedachte om aan te sluiten op natuurlijke momenten sturend voor de doorloop van onze migratie naar de Cloud. In de navolgende paragrafen lichten we onze ambities verder toe.

pagina 49

Invoering eco-systemen De in het kader van terug naar de kern doorgevoerde herinrichting van onze organisatie van een activiteit naar een proces gestuurde organisatie heeft ook consequenties voor de opzet en inrichting van ons informatiesysteem en de bijbehorende (decentrale) invulling van onze informatieorganisatie binnen onze gemeente. Onder de noemer invoering ecosystemen is in 2022 een start gemaakt voor het domein woon en leefgemeente. De daadwerkelijke concretisering realiseren we in 2023. Analoog hieraan willen we vervolgens een gelijke transitie doorvoeren binnen de domeinen zorgzame gemeente en bedrijfsvoering. De daadwerkelijke concretisering kan resulteren in een beperkte formatie uitbreiding.

Informatie gedreven data gestuurd werken Onze organisatie erkent het belang van data gestuurd werken en ziet concrete mogelijkheden. Om hier uitvoering aan te kunnen geven zal aanvullende programmatuur / techniek gecontracteerd moeten worden. De hiermee samenhangende kosten zijn afhankelijk van de door ons te maken keuzes echter schatten we in op € 50.000,- structureel voor de periode vanaf 2024.

Huisvesting de Misse 2, 4 en 6 Wat willen we bereiken? Een vernieuwd pand waarin het gemeentehuis, De Pas en de bibliotheek integraal samen zijn gehuisvest. Een pand wat beter aansluit bij het beoogde gebruik, waarin bestaande leegstand efficiënt wordt benut, en waarin de structurele kosten worden gereduceerd.

Wat gaan we daarvoor doen? In 2022 zijn we gestart, samen met het bestuur van gemeenschapshuis de Pas en de bibliotheek, met het optimaliseren van de huisvesting op de Misse 2,4 en 6 in Heesch. In 2023 wordt het ontwerp uitgewerkt, op basis waarvan in de periode 2024 - 2026 verbouwd kan worden.

Vervanging voertuigen Op basis van de levensduur is vervanging van een deel van het wagenpark nodig. Hierbij maken we de nog de keuze tussen eigendom of lease.

pagina 50

Wat mag het kosten? Vervanging / wettelijk Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Bedrag (in €)

Incidenteel/ Structureel/ Investering

Kosten n.a.v. uitkomst onderzoek begraafplaatsen

Nieuw Nieuw

2024 2024

pm pm

Incidenteel Structureel

Externe/professionalisering inkoopfunctie Vervallen fte inkoopfunctionaris

Nieuw Nieuw

2024 2024

166.000 -60.000

Structureel structureel

Gefaseerde invulling I-functie

MJB

2024

125.000

Structureel

Vervanging 2 vrachtwagens

MJB

2025

150.000

Investering

VW Up auto

MJB

2025

13.000

Structureel

Inhuur backofficemedewerker Burgerzaken

MJB

2024

47.000

Incidenteel

Verplichte aanpassingen software t.b.v. burgerzaken/ KCC

Nieuw

2024

10.000

Structureel.

Archiveringstool

Nieuw Nieuw

2024 2024

10.000 3.500

Incidenteel Structureel

Vervanging

Wettelijk

Overig Onderwerp

Bron: MJB of Nieuw

Jaar

Beheerkosten digitalisering, ten behoeve van het verbeteren van onze dienstverlening. O.a. applicaties, software, website, ter ondersteuning van dienstverlening

Nieuw Nieuw

2024 2025

50.000 50.000

Structureel Structureel

Flexibiliteit / inventiviteit in stand houden / opbouwen goed personeelsbestand (6 fte)

MJB

2024

480.000

Structureel

Faciliteiten ICT i.v.m. uitbreiding formatie

MJB

2024

30.000

Structureel

Invulling data gestuurd werken

MJB

2024

50.000

Structureel

Instrumentarium proces gestuurd werken

MJB MJB

2024 2024

5.000

Incidenteel Structureel

MJB MJB

2024 2024

7.000 2.500

Structureel Incidenteel

MJB MJB MJB

2024 2025 2026

500.000 1.000.000 600.000

Investering Investering Investering

Robotisering processen financiën

Optimaliseren huisvesting de Misse 2,4 en 6 te Heesch: - Ontwerpteam, bouwen en projectbegeleiding - Bouwen en projectbegeleiding - Bouwen en projectbegeleiding

Bedrag (in €)

12.500

Incidenteel/ Structureel/ Investering

pagina 51

Programma 7: Financiën Risico’s Inleiding Voor u ligt een kadernota die inzicht biedt in de ontwikkelingen en activiteiten waarvoor wij ons gesteld zien de komende jaren. Op basis van de nu beschikbare informatie schetsen wij een beeld van de financiële impact die het realiseren van alle ontwikkelingen en activiteiten zou hebben. Dit leidt tot de conclusie dat onze financiële polsstok niet lang genoeg is om de opgave zoals geschetst in deze kadernota te overbruggen. In dit verband wijzen wij erop, dat op verschillende onderwerpen pro memorie (p.m.) posten zijn opgenomen. Het gaat hier om onderwerpen waarvan de implementatie \ uitvoering tot kosten gaat leiden, maar de omvang van die kosten kunnen we op dit moment niet goed inschatten. Daarnaast benoemt deze kadernota een aantal thema’s waar wij al mee aan de slag zijn: de impact hiervan is op dit moment nog niet goed in te schatten. Wij noemen in dit verband:

Klimaatadaptatie We beschrijven in deze kadernota, dat we maatregelen gaan nemen, waarmee we: - Hittestress willen verminderen - Wateroverlast willen voorkomen - Overstromingen willen voorkomen - Droogte willen tegengaan Al deze maatregelen vragen– in meerdere of mindere mate – om (ingrijpende) aanpassingen in onze infrastructuur, waaronder onze wegen en rioleringen. Welke maatregelen dat zijn, is nog niet duidelijk. Daarmee is niet duidelijk welke impact dit heeft op onze organisatie om deze werkzaamheden voor te bereiden en uit te voeren. Bovendien willen we kapitaalvernietiging voorkomen. Dit impliceert, dat bij ingrijpende maatregelen in de infrastructuur afstemming in tijd nodig is met vanuit onze beheerplannen noodzakelijke renovaties en vervangingen in de toekomst. De geplande piek hiervan ligt na het jaar 2035. Dit kan dus betekenen, dat maatregelen moeten worden uitgesteld.

Energietransitie Eind 2022 heeft minister Jetten de gemeenten geïnformeerd over aanvullende gelden die zij gaan ontvangen voor de energietransitie. Die aanvullende middelen zijn gericht op extra personele inzet die nodig is om de energietransitie een boost te geven. Het gaat om een toezegging voor een aantal jaren, waarbij de inzet is om deze middelen structureel te maken. Onderdeel van de energietransitie is, dat ook onze inwoners – die dat nog niet gedaan hebben of daar geen

pagina 52

mogelijkheden voor hebben- werk gaan maken van die transitie. Als gemeente zullen wij onze inwoners moeten faciliteren door het opstellen van wijk- en uitvoeringsplannen. Hoeveel geld gemoeid is met deze plannen is op dit moment nog niet aan te geven. Zoals het er nu naar uitziet, voorziet de rijksregeling niet in uitvoeringsgelden voor de wijk- en uitvoeringsplannen.

Transitie Landbouw In deze kadernota geven we aan, dat door het provinciaalbeleid Interim Omgevingsverordening voor toekomstbestendige stallen 2024, veel ondernemers moeten stoppen of stappen moeten ondernemen om hun stallen aan te passen. Voor een groot aantal ondernemers voldoet de huidige vergunning niet meer op grond van rechterlijke uitspraken in de afgelopen periode. Vanuit gemeentelijk perspectief zijn hier twee risico’s aan verbonden. Ofwel ondernemers dienen tegelijkertijd in een relatief korte periode een nieuwe vergunningaanvraag in om door te kunnen gaan met hun bedrijfsvoering. Ofwel de ondernemers dienen geen nieuwe vergunningaanvraag in en dat vraagt vervolgens om handhaving. In beide gevallen wordt een beroep gedaan op tijd en capaciteit van de omgevingsdienst. Tijd en capaciteit die nu al fors onder druk staat. De extra kosten van de omgevingsdienst komen voor rekening van de gemeente.

Woonvisie/bijzondere woonvormen In de Regionale Woondeal/het beleidsprogramma ‘Een thuis voor iedereen’ is afgesproken, dat alle gemeenten in de woondealregio in 2023 een integrale woonzorgvisie opstellen, die aansluit bij de regionale woningbouwprogrammering. Hiervoor maken gemeenten een analyse van zowel de woon-, zorg- als ondersteuningsbehoefte van de aandachtsgroepen in de eigen gemeente. De behoefte van die aandachtsgroepen is nog niet vertaald in de woonvisie ‘Perspectief op goed wonen in de kernen’. Door het ontbreken van die behoefte in de woonvisie, is die behoefte ook nog niet vertaald in onze ruimtelijke plannen. Dit kan betekenen, dat zodra de woonzorgvisie is vastgesteld een aanpassing van onze ruimtelijke plannen noodzakelijk is. Of deze aanpassing wel of niet kan meelopen in de aanpassing van de ruimtelijke plannen die nodig is in het kader van de Omgevingswet is op dit moment nog niet aan te geven. Daarmee is onduidelijk of en zo ja welk extra capaciteitsbeslag dit gaat vergen.

Vermogenspositie Vermogen De algemene reserve bedraagt € 23,9 miljoen en is vrij te besteden voor doeleinden waarvoor de raad een bestemming geeft. De aanwending is in principe voorbehouden aan incidentele uitgaven.

pagina 53

Daarnaast beschikken we over geoormerkte reserves. We verdelen deze als volgt: Bestemmingsreserves Reserves tbv afschrijvingslasten Overige reserves Totaal

16,1 miljoen 3,2 miljoen 1,7 miljoen 21 miljoen

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de mogelijkheden weer van de gemeente om risico’s op te kunnen vangen. Dit vermogen om risico’s op te vangen wordt weergegeven door een ratio. Deze ratio is een verhoudingsgetal tussen de weerstandscapaciteit en de geïnventariseerde risico's. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (berekende risico-omvang) en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal/ratio. De risicoreserve bedraagt € 5,2 miljoen en biedt voldoende vermogen om weerstand te bieden aan de geïnventariseerde risico’s. De ratio is 1,4.

Lokale lasten Voor 2024 gaan we uit van een aanpassing van de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing gelijk aan de prijsindex (inclusief 1,55% inhaalinflatie). Voor de leges gaan we uit van dezelfde uitgangspunten. Bij de belastingvoorstellen gaan we hier verder op in. Overzicht ontwikkeling gemiddelde lokale lastendruk Woningen

Niet-woningen

2023 Bedrag

2024 Bedrag

Wijziging ten opzichte van 2023 (%)

Eigenaar

554,16

580,31

4,72%

Gebruiker

212,00

242,90

14,58%

Eigenaar en gebruiker

766,16

823,21

7,45%

Eigenaar

1.367,16

1.431,51

4,71%

Gebruiker

771,18

807,42

4,70%

2.138,34

2.238,93

4,70%

Eigenaar en gebruiker

Begrotingsruimte Door de begroting 2023 (positief saldo € 85.000,- en vrijval van incidentele posten voor 2023) als vertrekput te kiezen bepalen we het financieel perspectief en in eerste instantie de begrotingsruimte. Deze ruimte kan worden benut voor het doen van investeringen en beleidsintensiveringen. We muteren met onderstaande factoren (autonome ontwikkelingen) die leiden tot de begrotingsruimte.

pagina 54

Uitgaven Inflatie In verband met de hoge inflatie over het afgelopen jaar is het nodig dat we een inhaalactie doen van 1,55% voor 2024 (3,15% + 1,55%). Dit is conform de gegeven indexen uit de circulaire van het ministerie. 2024

2025

2026

2027

Prijzen

3,15%

3,1%

2,75%

2,75%

Lonen

4,2%

4,1%

3,9%

3,9%

Prijsstijging sociaal domein Bij het sociaal domein houden we rekening met bovenmatige prijsstijgingen en volumeaanpassingen. Het gaat om huishoudelijke hulp, rijwielvoorziening, Jeugdzorg en individuele ondersteuning.

Personeelskostenontwikkeling Het cao-akkoord betekent naar een schatting een extra kostenpost van € 850.000,-. Dit is na aftrek van de reeds ingeschatte index uit de meerjarenbegroting.

Bestuursrapportage De bestuursrapportage over 2022 bevatte een structureel nadeel van € 189.000,-. Daarnaast bleek dat het meerjarig onderhoud gebouwen goedkoper uitviel voor € 122.000,-.

Gemeenschappelijke regelingen De gemeenschappelijke regelingen zijn op basis van de kadernota’s meegenomen. Het aandeel voor onze gemeente betekent € 340.000,- extra bovenop de prijsindex waar we rekening mee hielden van 3,15%.

Inkomsten Algemene uitkering Voor de berekeningen van de algemene uitkering zijn we uitgegaan van de september- en decembercirculaire van vorig jaar. We rapporteerden daarover u eerder al. Hoewel de aanstaande meicirculaire belangrijke beleidsmutaties kan bevatten verwachten we geen grote aanpassingen. Dit is ook ingegeven door het feit dat de algemene uitkering voor 2024 en 2025 voor wat betreft volumes zijn vastgezet. Alleen prijsmutaties vinden plaats.

Jeugdwet Voor 2023 zijn middelen toegevoegd aan de algemene uitkering naar aanleiding van geconstateerde tekorten bij de jeugdwet. Voor verdere jaren is dat toen nog niet gebeurd.

pagina 55

Op basis van landelijk verleg is de verwachting dat we voor 2024 ook kunnen uitgaan van extra middelen. We gaat om een bedrag van bijna € 1,7 miljoen. Voor volgende jaren zou dit weer teruglopen en is dit eveneens niet zeker. We rekenen daarom voor 2024 met de verhoogde bijdrage, maar voor volgende jaren willen we de besluitvorming afwachten.

Buffer 2024 en 2025 Bij de meicirculaire 2022 bleek dat de herijking van het gemeentefonds gunstig was voor onze gemeente. Maar ook bleek dat er sprake van een ravijnjaar in 2027 die het voordeel weer teniet liet gaan. Daarom hebben we toen ingezet op een maximaal investeringsniveau, zodat geen lasten werden doorgeschoven naar later. Hierdoor ontstond een niet besteed gedeelte voor jaren 2023 t/m 2025. Voor 2024 en 2025 bedraagt deze buffer respectievelijk € 1,3 miljoen en € 2,3 miljoen en kan worden ingezet voor tegenvallende rijksmiddelen, hogere energiekosten en inflatie. Gelet op het voortbestaan van deze risico’s handhaven we deze buffers voor 2024 en 2025.

OZB De consequentie van de koppeling met de prijsindex betekent dat de uitkomst hiervan van betekenis is voor de aanpassing van de OZB. We volgen de bestaande beleidslijn conform de meerjarenbegroting.

Vrijval reserve Met ingang van 2024 vervalt de vrijval uit de reserve van € 400.000,- ten gunste van de algemene dienst. De provincie staat een langere termijn niet toe.

Financiële consequenties Na verwerking van bovenstaande zaken bepalen we het vertrekpunt of begrotingsruimte. Dit kan worden ingezet voor aanvullende investeringen en beleidsintensiveringen. Voor 2024 resteren er middelen voor het doen van investeringen en beleidsintensiveringen (€ 662.000,-), maar vanaf 2025 voorzien we negatief vertrekpunt (€ 818.000,-). Dit komt door de indexering van lonen en prijzen. (- overschot en + tekort) X € 1.000 Begrotingsruimte (som bovenstaande inkomsten en uitgaven)

2024 -662

2025

2026 818

1.132

2027 2.536

Voornemens Aan hand van de bestaande meerjarenbegroting 2024-2026 (MJB) en bij deze kadernota nieuw ingebrachte intensiveringen geven we inzicht in de samenstelling van deze voornemens. We onderscheiden de volgende soorten: - Vervanging (nodig voor de instandhouding van bestaande voorzieningen), - Wettelijk (medebewindstaken; uitvoering is geen keuze) - Overig (keuze is hierbij in zekere mate mogelijk). pagina 56

Overzicht van benodigde begrotingsruimte (de bedragen zijn de jaarlasten): x € 1.000

2024

2025

2026

2027

Vervanging – MJB en Nieuw

393

447

593

596

Wettelijk – MJB en Nieuw

176

64

64

64

Overig - MJB

806

860

938

949

Overig - Nieuw

1.243

1.276

1.243

1.273

Totaal van voornemens

2.618

2.647

2.838

2.882

Gelet op de beperkte begrotingsruimte ontstaat frictie bij de invulling van onze ambities. In het onderstaand overzicht is aangeven wat dit betekent. We geven gestaffeld aan wat het effect is aan gevraagde middelen als we de noodzakelijke taken oppakken (vervangingen en medebewindstaken) en vervolgens de overige ambities. Overzicht van gestaffelde begrotingsruimte (- overschot en + tekort): x € 1.000

2024

2025

2026

2027

Begrotingsruimte

-662

818

1.132

2.536

Vervanging

393

447

593

596

Begrotingsruimte

-270

1.265

1.724

3.131

Wettelijk

176

64

64

64

Begrotingsruimte

-94

1.328

1.788

3.195

Overig

2.049

2.136

2.181

2.221

Begrotingsruimte bij alles doen (zowel MJB als nieuw)

1.956

3.465

3.970

5.418

Daarnaast houden we rekening met incidentele voornemens die we kunnen dekken uit de reserve nog nader te bestemmen. Hiermee is een bedrag van bijna € 2 miljoen gemoeid.

pagina 57