Bijlage Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Bernheze 2021 - 2025

4.4.2 Samenwerkingsschool de Toermalijn/Delta Het gebouw van Samenwerkingsschool De Toermalijn/Delta, gelegen aan het Vijfeiken, bestaat uit drie gebouwen uit verschillende bouwtijden, die met elkaar verbonden zijn. Het oudste (oostelijk gelegen) gedeelte beschikt over 12 lokalen, evenredig verdeeld over beide bouwlagen. Het westelijke gedeelte beschikt over 9 lokalen op één laag, hierin is de onderbouw gevestigd. Het centrale gedeelte omvat 2 lokalen op de begane grond en 6 op de verdieping. In totaal zijn er 29 lokalen. De gebouwen stammen uit 1954, 1976 en 2001 en omvatten gezamenlijk ruim 4300 m2 bvo. Alle gebouwen zijn in goede staat van onderhoud. Door de verschillende bouwjaren en dito isolatiewaarde, installatietechniek en materiaalkeuzen, verschillen de gebouwen in de exploitatielasten. In het gebouw worden twee lokalen door Humankind gebruikt voor hun BSO. Gezien de wens van het schoolbestuur voor de vorming van IKC’s, onderzoekt Humankind de mogelijkheid op korte termijn te starten met één peutergroep in het gebouw. De kans bestaat dat het openen van deze peutergroep leidt tot een afname van het aantal peuters in de peuterspeelzaal of de kinderopvang in Onder de Bogen. Dit zou in Onder de Bogen tot leegstand van lokalen of in de kinderopvang kunnen leiden.

Om de ontwikkelingen goed in de gaten te kunnen houden en eventueel tijdig bij te kunnen sturen, is de toestemming voor maximaal 5 jaar gegeven. Herschikking basisscholen 2017 Zoals hierboven al beschreven is OBS Delta in augustus 2017 naar het gebouw van De Toermalijn verhuisd. Hierdoor werd een deel van de leegstaande ruimte weer benut, maar bleef de mogelijkheid tot groei van De Toermalijn bestaan. OBS Delta had zijn eigen plek in het oudste gedeelte van het gebouw. Ondanks de huisvesting in één pand bleek het aantal leerlingen van OBS Delta verder te dalen. Om kwalitatief goed onderwijs te kunnen blijven bieden, vonden de beide schoolbesturen het noodzakelijk dat de katholieke basisschool De Toermalijn en de Openbare basisschool Delta fuseren.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 23 | 47

Na een grondig onderzoek, advies van de MR en ouderraadpleging van beide scholen is in 2020 besloten beide scholen samen te voegen en verder te gaan als samenwerkingsschool. Om het openbaar onderwijs in de nieuwe fusieschool te borgen is een identiteitscommissie ingesteld en zijn de statuten van Filios aangepast, zodat zij openbaar onderwijs kan bieden. Per 1 augustus 2020 zijn de leerlingen van beide scholen samengevoegd en zijn de leerlingen van Delta verdeeld over 21 groepen. De samenvoeging had geen stijging van het gebruik van het aantal leslokalen tot gevolg. Op dit moment zijn er 6 leegstaande lokalen. Volgens de leerlingenprognoses zullen de leerlingenaantallen bij De Toermalijn de komende jaren blijven stijgen tot ongeveer 570 leerlingen in 2035. Bij deze leerlingenaantallen hoort een ruimtebehoefte van 24 lokalen. Ondanks de inzet voor de BSO en de peutergroep zullen er tegen die tijd nog steeds enkele lokalen leegstaan. IKC-vorming Het schoolbestuur heeft aangegeven ook BS De Toermalijn om te willen vormen tot een IKC, waarbij er een volledig aanbod is voor kinderen in de leeftijd van 0 – 12 jaar. Dit maakt het mogelijk de ontwikkeling van een kind al vanaf de start te volgen. Het huidige gebouw is op dit moment niet geschikt voor de opvang van de jongste groep kinderen van 0 – 2 jaar.

Voor een kinderdagopvang is slaapruimte nodig, die aan strenge eisen moet voldoen. Deze zijn niet met geringe investeringen in een klaslokaal toe te voegen, zoals dat met een BSO of peutergroep wel kan. Om dit mogelijk maken is een uitbreiding en/of renovatie van het gebouw noodzakelijk. Twee delen van het gebouw van De Toermalijn dateren van 1954 en 1980. Uit een landelijke inventarisatie blijkt dat de gebouwenvoorraad in het primair en voortgezet onderwijs is verouderd (gemiddeld 40 jaar oud) en dat deze vaak een slecht binnenklimaat hebben en niet duurzaam zijn. Dit geldt ook voor het gebouw van de Toermalijn. In de sectorale Routekaart PO en VO worden gemeenten opgeroepen om schoolgebouwen die nu meer dan veertig jaar oud zijn en volgens de cyclus dus al gerenoveerd hadden moeten worden, of vervangen door nieuwbouw, versneld aan te pakken. Het schoolbestuur doet daarom een oproep om een deel van het gebouw te vervangen door nieuwbouw, waarbij rekening kan worden gehouden met alle duurzaamheidseisen. In de nieuwbouw kan dan ook ruimte worden gegeven aan investeringen door een partij voor kinderopvang, zodat het gebouw zich verder kan ontwikkelen richting een IKC. Het schoolbestuur geeft daarom de voorkeur aan vervanging van de laagbouw, hier krijgen op dit moment de kinderen uit de onderbouw les.

Op dit moment is nog niet bekend wat het energielabel van het gebouw van de Toermalijn is. Om een goede 0-meting te hebben in het kader van reductie van CO2-uitstoot, adviseren we verderop in dit IHP om voor de (oudere) schoolgebouwen een Energie Prestatie Advies (EPA) op te laten stellen. Uit de EPA’s zal blijken of en zo ja welke energiebesparingsmaatregelen nodig zijn om één van de oudere gebouwdelen naar het goede energielabel te krijgen. Mogelijk is zelfs volledige renovatie of nieuwbouw van een deel noodzakelijk. We zullen dit in een volgende IHP-periode opnieuw bekijken. Om rekening te houden met de oproep in de sectorale routekaart hebben we nu al een investeringsbedrag opgenomen voor het schoolgebouw van De Toermalijn.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 24 | 47

4.4.3 Basisschool de Kiem Het gebouw van basisschool De Kiem staat aan De Ploeg in Heesch. Hoewel het gebouw dateert uit 1983 is het in een goede staat van onderhoud. Tijdens het realiseren van de uitbreiding en onderwijskundige aanpassingen in 1999 en 2009 is ook een deel groot onderhoud meegenomen. Door de lage bezetting zijn de onderhoudskosten per leerling voor het gebouw wel vrij fors, per m2 zijn ze gemiddeld. BS De Kiem was niet opgenomen in de uitwerking van de scenario’s zoals beschreven in het onderzoek in 2016 naar de huisvestingssituatie van de scholen in Heesch. BS De Kiem is een kleinschalige, katholieke basisschool, waar op dat moment 3 lokalen leeg stonden. De school had enige jaren in zwaar weer gezeten en het aantal leerlingen was onder de 100 gezakt. Voor het schoolbestuur was de borging en groei van de leerlingenaantallen bepalend voor de toekomst van de school. Door de aanzuigende werking van de nieuwbouw voor BS Emmaus kon de jaarlijkse instroom in de kleutergroepen van De Kiem onder druk komen te staan. Het toenmalige schoolbestuur vond dit geen risico. Uitgangspunt van de scholencarrousel en herhuisvesting van BS Delta was de wens om in de toekomst toe te werken naar 2 integrale kindcentra in de kern Heesch, die alle leerlingen uit Heesch zou kunnen huisvesten.

Bij daling van de leerlingenaantallen van De Kiem kon op termijn sluiting van De Kiem een optie zijn. Hiervoor zou dan mogelijk wel een geringe uitbreiding bij Emmaus of De Toermalijn moeten plaatsvinden. De huidige leerlingenprognoses laten op langere termijn weer een stijging van het aantal kinderen bij BS De Kiem zien. Momenteel heeft De Kiem 110 kinderen, dit groeit naar bijna 135 in 2030. Dit komt door het aantrekken van de woningbouw. Daarnaast krijgt de Kiem ook wat kinderen van buiten Heesch, bijvoorbeeld Oss. Bij dit leerlingenaantal zullen dan weer 6 klaslokalen nodig zijn. Het huidige schoolbestuur ziet de groei als een signaal dat er in Heesch naast de twee IKC’s behoefte blijft aan een kleinere school. Zij pleiten daarom voor behoud van dit schoolgebouw. Omdat het nog onduidelijk is of deze groei inderdaad doorzet, is daarom afgesproken dat er op korte en middellange termijn geen investeringen zullen worden gedaan en geen plannen zullen worden ontwikkeld voor renovatie of nieuwbouw. Dit ondanks de leeftijd van het gebouw. Om de leegstand te verminderen zoekt het schoolbestuur, in samenwerking met het schoolbestuur van de scholen in Nistelrode, naar mogelijkheden voor het aanbieden van vormen van passend onderwijs in het gebouw van de Kiem. Ook het energielabel van het gebouw van de Kiem is op dit moment nog niet bekend.

Als uit het EPA blijkt dat er energiebesparingsmaatregelen nodig zijn om het goede energielabel te krijgen, dan zullen we opnieuw een afweging moeten maken wat te doen met dit gebouw. Hierbij zijn twee scenario’s mogelijk: 1. Behoud kleine school en dan renovatie/nieuwbouw met mogelijkheid voor bv passend onderwijs. 2. Kijken of integratie met één van de bestaande IKC’s mogelijk is, bv door het maken van een verbinding tussen de twee gebouwen van de Emmaus met daarin een paar extra leslokalen. Het schoolbestuur wil hierover deze planperiode nog geen besluit nemen en geeft aan voorlopig niks te wijzigen in de samenstelling van de schoolgebouwen.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 25 | 47

De ontwikkelingen in dit IHP voor Heesch kunnen als volgt worden samengevat:

Gewenste ontwikkelingen voor de kern Heesch : ➢ Er is op dit moment geen aanleiding om een huisvestingsscenario voor BS Emmaus te formuleren, de huisvesting voor BS Emmaus voldoet aan de wens en aan de vraag. ➢ Voor BS De Toermalijn op middellange termijn een afweging maken tussen renovatie of nieuwbouw voor een deel van het gebouw vanwege de leeftijd van het gebouw en het ruimteoverschot. Tijdens dit onderzoek zal afstemming plaatsvinden met de partijen voor kinderopvang in verband met uitbreiding met kind-gerelateerde functies in het kader van IKCvorming. ➢ Aangezien het onzeker is of de groei van BS De Kiem doorzet, hebben we op dit moment voor De Kiem geen huisvestingsscenario ontwikkeld. In een volgende IHP-periode zullen we dit weer opnieuw bekijken.

4.5

Primair Onderwijs in de kern Nistelrode

In de kern Nistelrode zijn twee basisscholen gehuisvest: BS ’t Maxend in brede school De KanZ en BS De Beekgraaf in de ‘verbrede school’ Kubiek. Ook in Nistelrode is in de komende 20 jaar sprake van een groei van meer dan 15 % van het aantal leerlingen. Deze groei zet meteen in 2021 in en het aantal blijft groeien tot een totaal van 525 in 2036. Ook hier is de groei vooral te verklaren door een toename van het aantal woningen. In totaal zijn er momenteel 20 lokalen beschikbaar in de kern Nistelrode plus 3 unitpleinen voor gezamenlijk gebruik. Twee leslokalen in het Maxend worden momenteel verhuurd aan het schoolbestuur Novum. Vanaf 2021 is er behoefte aan 19 lokalen, dit loopt op tot 22 lokalen in 2036. In onderstaand schema is een overzicht te zien van de prognose van het aantal leerlingen en bijbehorend aantal groepen binnen de kern Nistelrode.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 26 | 47

Aantal leerlingen

historie Prognose 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2031 2036 Naam school BS 't Maxend BS De Beekgraaf TOTAAL

175 256 431

178 261 439

182 262 444

184 259 443

191 264 455

200 272 472

202 276 478

215 295 510

2041

221 303 524

219 300 519

Aantal leslokalen

Prognose 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2031 2035 2035 Naam school BS 't Maxend BS De Beekgraaf TOTAAL

8 11 19

8 11 19

8 11 19

8 11 19

8 11 19

9 12 21

9 12 21

9 12 21

9 13 22

beschikbaar

9 13 22

4.5.1 Basisschool ’t Maxend Basisschool ’t Maxend is gehuisvest in het gebouw van brede school De KanZ. Het gebouw stamt uit 2006, de technische staat is goed. Functioneel voldoet het ook helemaal. In het gebouw zijn een groot aantal kindgebonden functies gehuisvest, zoals een kinderopvang, een BSO, een consultatiebureau en een kinderfysiotherapeut. Er is lange tijd leegstand geweest in het gebouw, daarom zijn 2 lokalen omgebouwd tot kantoorruimte voor het schoolbestuur, zij huren deze van de gemeente. Op dit moment worden weer bijna alle ruimtes benut. De huidige leerlingenprognoses laten een stijging van het aantal kinderen bij BS ‘t Maxend zien. Momenteel heeft ’t Maxend 178 kinderen, dit groeit naar 220 in 2035. Ook dit komt door de toename van de woningbouw in Nistelrode. Bij dit leerlingenaantal zullen 9 klaslokalen nodig zijn. Dit leerlingenaantal past bij de beschikbare ruimte. Voor ’t Maxend is dus geen behoefte aan een huisvestingsscenario.

4.5.2 Basisschool De Beekgraaf Het gebouw van basisschool De Beekgraaf is van 2013, de technische staat is zeer goed. Functioneel voldoet het helemaal aan de eisen van deze tijd. Het gebouw heeft de naam ‘verbrede school, naast de school zijn namelijk ook nog een BSO en een peutergroep gehuisvest. In mei 2017 heeft het gebouw flinke waterschade opgelopen, doordat een koppeling naar de brandslanghaspel op de eerste verdieping van het gebouw is losgesprongen. Door een grote inzet van leerkrachten en directie hoefde de school maar een week gesloten te worden. Reparatie van vloerbedekking, wanden, plafonds en ook vervanging van deuren heeft meer dan een jaar geduurd. De verzekering heeft het grootste gedeelte van de schade vergoed. Ook voor BS De Beekgraaf zien we een stijging van het aantal leerlingen. Momenteel heeft de Beekgraaf 261 kinderen, dit groeit naar iets meer dan 300 in 2035. Bij dit leerlingenaantal zullen 13 klaslokalen nodig zijn. Door de opzet met unitpleinen en kleine klaslokalen voor de basis-

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 27 | 47

9 11 20

groepen is het lastig voor De Beekgraaf een inschatting te maken van de ruimtebehoefte op basis van lokalen. Op dit moment is 1606 m2 beschikbaar, volgens de verordening Voorzieningen huisvesting Onderwijs heeft de school recht op 1709 m2 bij 300 leerlingen. Bij de ontwikkeling van de nieuwbouw van de Beekgraaf in 2012 hebben beide schooldirecteuren aangegeven de ruimtebehoefte in Nistelrode op kernniveau te bekijken en niet per school. Als de groei voor de Beekgraaf inderdaad doorzet, zullen we in een volgende IHP-periode moeten bekijken of het ruimteaanbod in beide scholen gezamenlijk voldoende is. Mogelijk kunnen ook de lokalen, die nu in gebruik zijn als kantoor voor het schoolbestuur, weer ingezet worden als klaslokaal. Ook hier is op dit moment geen noodzaak voor het ontwikkelen van een huisvestingsscenario. De ontwikkelingen in dit IHP voor Nistelrode kunnen als volgt worden samengevat:

Gewenste ontwikkelingen voor de kern Nistelrode : ➢ Er is op dit moment geen aanleiding voor het formuleren van een huisvestingsscenario voor De Beekgraaf of voor ‘t Maxend. 5.6 BS Primair Onderwijs in BS de kern Loosbroek

4.6

Primair Onderwijs in de kern Loosbroek

In de kern Loosbroek is één basisschool gehuisvest namelijk BS St. Albertus. In Loosbroek dalen de leerlingenaantallen al een aantal jaren en deze daling zet door. Tot 2035 zien we een daling van meer dan 10% tot ongeveer 100 leerlingen in 2035. In de school zijn 7 lokalen beschikbaar, één lokaal wordt op dit moment verhuurd aan Humankind voor een BSO. Ondanks de daling van het aantal leerlingen blijft er behoefte aan 5 lokalen. In onderstaand schema is een overzicht te zien van de prognose van het aantal leerlingen en bijbehorend aantal groepen binnen de kern Loosbroek.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 28 | 47

Aantal leerlingen

Naam school BS St. Albertus TOTAAL

historie 2020

2021

126 126

117 117

Prognose 2022 2023 106 106

107 107

2024

2025

2026

2031

2036

2041

103 103

101 101

100 100

99 99

102 102

102 102

Aantal leslokalen

Prognose 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2031 2035 2035 Naam school BS St. Albertus TOTAAL

5 5

5 5

5 5

5 5

5 5

5 5

5 5

5 5

5 5

beschikbaar

5 5

4.6.1 Basisschool St. Albertus Het gebouw van basisschool St. Albertus stamt uit 1956, maar is in 2005 uitgebreid en grondig gerenoveerd. Bij de uitbreiding is ook een gymzaal gerealiseerd. Het gebouw van Albertus is bouwkundig niet echt goed van kwaliteit, vooral de beplating van de aanbouw heeft vanaf het begin problemen opgeleverd. Het schoolbestuur ziet het als een lapmiddel. Diverse bedrijven hebben reparaties verricht, maar er is voor de gebruikers nog steeds veel overlast door muizen, muizenkeutels en de stank, die dit binnen veroorzaakt. Er moet een structurele oplossing komen. Mogelijk is sprake van een ‘constructiefout’ en kan op deze manier de oplossing via de verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs worden bekostigd. Dit is geen onderdeel van het IHP. In 2009 is er een subsidieregeling geweest voor het verbeteren van het binnenklimaat. BS St. Albertus heeft hier ook gebruik van gemaakt en tijdens het plaatsen van de luchtbehandelingskast is ook meteen het (hellend) dak geïsoleerd en heeft groot onderhoud plaatsgevonden. Hoewel in 2009 het dak gedeeltelijk is geïsoleerd, zijn de energielasten per leerling (heel) hoog. Door de daling van het aantal leerlingen zal de bekostiging van het Rijk aan het schoolbestuur voor exploitatie en onderhoud in de toekomst verder afnemen, waardoor het onderhoud nog meer onder druk komt te staan.

Bij een leerlingenaantal van rond de 100 leerlingen blijft er tot 2035 behoefte aan 5 leslokalen. Ondanks de verhuur van een lokaal aan Humankind in de school staat op dit moment een leslokaal leeg. Op dit moment is er in een bijgebouw op het schoolplein van St. Albertus een peutergroep gehuisvest van Piccino. deze groep wordt overgenomen door Humankind. Het schoolbestuur kan in overleg met Humankind de mogelijkheid bekijken de peutergroep een plek in het schoolgebouw te geven. Misschien zijn er zelfs mogelijkheden voor uitbreiding met een kinderdagopvang. De ontwikkelingen in dit IHP voor Loosbroek kunnen als volgt worden samengevat: Gewenste ontwikkelingen voor de kern Loosbroek : ➢ Op lange termijn onderzoek naar de technische staat van het gebouw en de benodigde energiebesparingsmaatregelen in relatie tot de leerlingenontwikkeling. IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 29 | 47

7 7

4.7

Primair Onderwijs in de kern Vorstenbosch

In de kern Vorstenbosch is één basisschool gehuisvest namelijk BS Op Weg. In Vorstenbosch groeit het aantal leerlingen tot 2035 met ongeveer 5 %. Deze groei zet meteen in 2021 in en het leerlingenaantal blijft groeien tot een totaal van 186 in 2035. In de school zijn 9 lokalen beschikbaar, hiervan zijn er 7 in gebruik. Daarnaast is er ook nog een extra ruimte voor een peutergroep in het gebouw. Tot een jaar geleden was er ook een BSO in de school, maar tijdens de uitbreiding van gemeenschapshuis De Stuik is de ruimte voor Kinderdagopvang en BSO van Stap voor Stap geheel verbouwd. Na oplevering is de BSO verhuisd naar de Stuik. Door de groei van het aantal leerlingen is er vanaf 2023 behoefte aan 8 leslokalen. In onderstaand schema is een overzicht te zien van de prognose van het aantal leerlingen en bijbehorend aantal groepen binnen de kern Vorstenbosch. Aantal leerlingen

historie 2020 Naam school BS Op Weg TOTAAL

Prognose 2021 2022 2023

2024

2025

2026

2031

2036

2041

173 173

180 180

183 183

182 182

186 186

186 186

182 182

177 177

173 173

178 178

Aantal leslokalen

Prognose 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2031 2035 2035 Naam school BS Op Weg TOTAAL

7 7

7 7

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

7 7

8 8

8 8

8 8

8 8

8 8

8 8

beschikbaar

8 8

Pagina 30 | 47

9 9

4.7.1 Basisschool Op Weg Het gebouw van basisschool Op Weg is gebouwd in 1937, in 1981 en 2007 zijn uitbreidingen en verbouwingen gerealiseerd. In 2007 is een ruimte toegevoegd voor de peuterspeelzaal. Over het algemeen verkeert het gebouw in redelijke staat van onderhoud. De onderhoudskosten per leerling zijn heel hoog, evenals de energiekosten. Vooral de zolder is een enorm energielek, terwijl deze functioneel geen gebruiksoppervlakte biedt. Het gebouw is verder ook niet meer echt functioneel, de gangen beslaan een onevenredig deel van de m2. De leegstand vergroot het probleem, bekostiging voor onderhoud vindt plaats per leerling en met een daling van het aantal leerlingen wordt de druk per leerling steeds groter. In 2016 heeft het schoolbestuur al de eerste signalen gegeven over de stijging van de kosten voor onderhoud en exploitatie van dit gebouw en sinds die tijd is er ook overleg gevoerd over het vervangen van dit gebouw door renovatie of nieuwbouw. Voor het schoolbestuur is een goede leeromgeving en een goed (binnen-)klimaat belangrijk. Bovendien heeft het schoolbestuur de plicht mee te werken aan maatregelen voor energiebesparing. Dit kunnen zij het beste bereiken met nieuwbouw. Maar het schoolgebouw is ook een karakteristiek gebouw, wat een ensemble vormt met de kerk en de pastorie, deze laatste 2 zijn zelfs rijksmonumenten.

Hoewel het schoolgebouw geen monument is, is het wel een historisch gebouw. De dorpsraad heeft daarom de wens ook het schoolgebouw voor de kern te behouden. Zij hopen dat een renovatie voldoende is, waarbij minimaal de façade (de gevels) en het dak intact blijven als onderdeel van het ensemble. Het college heeft kennisgenomen van deze wens van de dorpsraad en heeft hier begrip voor. Het schoolbestuur is bereid te verkennen welke mogelijkheden er zijn voor vervanging, maar voor het schoolbestuur is bij de keuze voor renovatie of nieuwbouw het beschikbare budget uiteindelijk leidend. Ervaringscijfers uit het land laten zien dat de totale kosten voor renovatie met behoud van de buitenschil en noodzakelijke verduurzamingsmaatregelen vaak hoger zijn dan de kosten voor gehele nieuwbouw. Daarnaast heeft de directeur van de school aangegeven groot voorstander te zijn van Op Weg als IKC, waarbij zoveel mogelijk kindgebonden functies (weer) gehuisvest zijn in het schoolgebouw. Ook pleit hij ervoor combinatie-groepen te voorkomen, het nieuwe schoolgebouw moet plaats bieden aan een eigen lokaal voor alle leerjaren. Wij adviseren zo spoedig mogelijk te starten met de voorbereidingen. Met inzet van een voorbereidingskrediet kan het schoolbestuur onderzoeken welke optie, renovatie of nieuwbouw, met (gedeeltelijk) behoud van het gebouw de beste is.

Aangezien de kosten voor renovatie in deze situatie waarschijnlijk hoger zullen uitvallen dan voor nieuwbouw, is in het IHP voor het investeringsbedrag rekening gehouden met de norm voor nieuwbouw. De ontwikkelingen in dit IHP voor Vorstenbosch kunnen als volgt worden samengevat: Gewenste ontwikkelingen voor de kern Vorstenbosch : ➢ Voor BS Op Weg op korte termijn een afweging maken tussen renovatie en nieuwbouw vanwege de staat, het energieverbruik en de functionaliteit van het gebouw en het ruimteoverschot. Tijdens dit onderzoek vindt afstemming met de Dorpsraad Vorstenbosch plaats over hun wens voor behoud van (delen van) het gebouw. Ook zullen we de partijen voor kinderopvang betrekken in verband met behoud en/of uitbreiding met kind-gerelateerde functies in het kader van IKC-vorming.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 31 | 47

4.8

Primair Onderwijs in de kern Heeswijk - Dinther

In de kern Heeswijk - Dinther zijn drie basisscholen gehuisvest: BS ‘t Palet, OBS De Bolderik en BS het Mozaïek. In Heeswijk- Dinther is het aantal leerlingen over 15 jaar ongeveer gelijk aan het niveau van 2021. Op dit moment zijn er 582 leerlingen ingeschreven, de komende jaren is eerst sprake van een daling tot 530 leerlingen. Daarna zien we weer een lichte stijging tot 590 leerlingen in 2036. In totaal zijn op dit moment 34 lokalen beschikbaar in de kern Heeswijk - Dinther, waarvan er drie door de schoolbesturen worden verhuurd aan Kinderopvangorganisaties de Kindertuin en Humankind. Dit is voor een BSO in BS ’t Palet, OBS De Bolderik en BS Het Mozaïek. Vanaf 2021 is er behoefte aan 24 lokalen, dit daalt naar 22 in 2023 en loopt dan weer op tot 25 lokalen in 2036. Alle scholen hebben te maken met leegstaande lokalen, het aantal verschilt per gebouw. Onderstaand schema geeft een overzicht van de prognose van het aantal leerlingen en bijbehorend aantal groepen binnen de kern Heeswijk - Dinther. Aantal leerlingen

Naam school BS De Bolderik BS 't Palet BS het Mozaïek TOTAAL

historie 2020

2021

121 289 202 612

120 263 199 582

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Prognose 2022 2023 114 249 188 551

110 240 181 531

2024

2025

2026

2031

2036

2041

109 238 180 527

110 242 183 535

112 245 185 542

120 263 198 581

122 268 202 592

122 268 202 592

Pagina 32 | 47

Aantal leslokalen

Prognose 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2031 2035 2035 Naam school BS De Bolderik BS 't Palet BS het Mozaïek TOTAAL

5 11 8 24

5 11 8 24

5 10 8 23

5 10 7 22

5 10 7 22

5 10 8 23

5 10 8 23

5 11 8 24

5 11 9 25

beschikbaar

5 11 9 25

4.8.1 Basisschool Het Palet Het gebouw van basisschool Het Palet stamt uit 1977 en is gelegen aan de Steen en Stokstraat in Dinther. In 2001, 2007 en 2009 zijn er diverse uitbreidingen geweest, in 2001 is ook een deel gerenoveerd . Over het algemeen verkeert het gebouw in een redelijk staat van onderhoud. Zowel de onderhoudskosten per m2 als per leerling zijn echter hoog. De leegstand vergroot het probleem, bekostiging voor onderhoud vindt plaats per leerling en met een daling van het aantal leerlingen wordt de druk per leerling steeds groter. Ook de energiekosten per m2 en per leerling zijn hoog in vergelijking met de andere schoolgebouwen. Het energielabel is niet bekend, het energieverbruik ligt ver boven de norm van 50.000 kWh, waarbij de energiebesparingsplicht geldt. Deze plicht houdt in dat het schoolbestuur alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder moet treffen. Om een goede 0-meting te hebben in het kader van reductie van CO2-uitstoot, adviseren we ook voor ‘t Palet een Energie Prestatie Advies (EPA) op te laten stellen. Uit de EPA zal blijken of en zo ja welke energiebesparingsmaatregelen nodig zijn om dit gebouw naar het goede energielabel te krijgen. Mogelijk is zelfs volledige renovatie of nieuwbouw noodzakelijk. Op dit moment heeft Het Palet 263 leerlingen.

Volgens de leerlingenprognoses zullen de leerlingenaantallen de komende jaren iets dalen om vervolgens vanaf 2024 weer te stijgen tot 268 leerlingen in 2036. Bij deze leerlingenaantallen hoort een ruimtebehoefte van 11 lokalen. Ondanks de inzet voor de BSO blijven er 5 lokalen leegstaan. Het gebouw van Het Palet dateert van 1977. Uit een landelijke inventarisatie blijkt dat de gebouwenvoorraad in het primair en voortgezet onderwijs is verouderd (gemiddeld 40 jaar oud) en dat deze vaak een slecht binnenklimaat hebben en niet duurzaam zijn. Dit geldt waarschijnlijk ook voor het gebouw van Het Palet. Omdat dit schoolgebouw ook al meer dan veertig jaar oud is en volgens de cyclus dus al gerenoveerd had moeten worden, of vervangen door nieuwbouw, zullen we op middellange termijn kijken naar de mogelijkheden voor renovatie en/of nieuwbouw. Dit nemen we mee bij het huisvestingsscenario, waarbij we rekening houden met de wensen voor en het totale aanbod van de scholen in de gehele kern Heeswijk – Dinther.

4.8.2 Openbare basisschool De Bolderik Het gebouw van OBS De Bolderik ligt aan het Geleer en is gebouwd in 1999. In 2009 heeft een uitbreiding plaatsgevonden met een lokaal en zijn inpandig een aantal functionele wijzigingen doorgevoerd. Hierbij zijn klaslokalen gecombineerd door het verwijderen van tussenwanden. Over het algemeen verkeert het gebouw in een redelijk goede staat van onderhoud. Ruim 10 jaar na de bouw is al wel op diverse plaatsen houtrot geconstateerd, waardoor het schoolbestuur onderhoudswerkzaamheden naar voren heeft gehaald.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 33 | 47

8 16 10 34

In het kader van verduurzaming zijn in het gebouw al LED-verlichting aangebracht en zonnepanelen geplaatst. Naar aanleiding van de coronapandemie is een inventarisatie gedaan naar de ventilatie in schoolgebouwen. De conclusie is dat De Bolderik niet geheel voldoet aan de eisen. Voor hen bestaat nu de mogelijkheid om gebruik te maken van de subsidieregeling voor ‘aanpassing ventilatie en energiebesparingsmaatregelen schoolgebouwen’. Het schoolbestuur was ook al voor corona uitbrak bezig om hun scholen te verduurzamen en gebouwen aan te passen naar Frisse scholen klasse B. Dat vraagt niet alleen om een forse investering, maar ook om een gedegen planning. Werkzaamheden moeten namelijk in een bestaande school ‘in bedrijf’ worden uitgevoerd. Het schoolbestuur streeft ernaar om 1 à 2 schoolgebouwen per jaar te verduurzamen. Hoewel De Bolderik in eerste instantie de komende jaren niet in deze planning was opgenomen, zal het schoolbestuur door de conclusie over de ventilatie de planning opnieuw bekijken en prioriteren. Dit om te kijken of er middelen vrij kunnen worden gemaakt voor De Bolderik voor cofinanciering van de subsidieregeling. De huidige leerlingenprognoses laten eerst een geringe daling zien, daarna zien we weer een lichte stijging tot een totaal van 122 kinderen in 2036. Bij dit leerlingenaantal zullen 5 klaslokalen nodig zijn.

BS De Bolderik zal dus ook de komende jaren te maken hebben met een overschot aan ruimte, wat leegstand tot gevolg heeft. De huidige beoordeling van het schoolbestuur en de staat van het gebouw geven geen aanleiding voor het ontwikkelen van een huisvestingsscenario voor De Bolderik. Wel is het zinvol op termijn een onderzoek te doen naar de functionaliteit en op middellange termijn op kernniveau te kijken naar de gewenste toekomstige situatie in verband met de leegstand in het gebouw.

4.8.3 Basisschool Het Mozaïek Het gebouw van basisschool Het Mozaïek is gelegen aan de Pastoor Maasstraat in Heeswijk. Het gebouw dateert uit 1960. In 2000 is het gebouw grotendeels vervangen door nieuwbouw. Alleen de houten spanten en het lokaal aan de achterzijde zijn nog van het oorspronkelijke gebouw. Over het algemeen verkeert het gebouw in een goede staat van onderhoud. Het gebouw vormt bouwkundig gezien één geheel met de peuterspeelzaal. Daarnaast is één lokaal verhuurd aan Humankind, waarin zij een BSO hebben. Op dit moment heeft Het Mozaïek 199 leerlingen. Volgens de leerlingenprognoses zullen de leerlingenaantallen de komende jaren iets dalen om vervolgens vanaf 2025 weer te stijgen tot 202 leerlingen in 2036. Bij deze leerlingenaantallen hoort een ruimtebehoefte van 8 of misschien 9 lokalen. Naast de inzet voor de BSO blijven er 2 lokalen leegstaan. De technische staat, functionaliteit en ook de onderhouds- en energiekosten geven op dit moment geen aanleiding een huisvestingsscenario te ontwikkelen. Bekijken aanbod onderwijshuisvesting op kernniveau Tijdens het proces voor de totstandkoming van het IHP is samen met de directeuren van de basisscholen in Heeswijk – Dinther en de bovenschools directeuren van de betrokken schoolbesturen gekeken naar de toekomst voor het aanbod voor onderwijshuisvesting op het kernniveau Heeswijk – Dinther.

Aanleiding voor het gesprek was de verkenning door de schoolbesturen om in Heesch op termijn toe te werken naar 2 kindcentra, het schoolbestuur van SAAM zag in Heeswijk – Dinther

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 34 | 47

ook kansen in samenwerking. In Heeswijk – Dinther is het onderwijs verdeeld over 3 scholen en zowel de kinderopvang, de buitenschoolse opvang als het aanbod VVE is versnipperd over diverse organisaties en locaties. Dit heeft ook te maken met de geschiedenis: Heeswijk – Dinther bestaat eigenlijk uit twee kernen in één kern: Heeswijk en Dinther. De geografische ligging van Heeswijk - Dinther is heel uitgestrekt en er zijn echt twee delen in het dorp. Alle betrokkenen vinden het belangrijk goed te bekijken welke verdeling van locaties en functies voor alle kinderen in de kern zo optimaal mogelijk is. Voor de directeuren is het belangrijk (voorlopig) het onderwijs te blijven inrichten op basis van de bestaande cultuur. Bovendien geven alle directeuren aan op termijn toe te willen groeien naar Intergrale Kindcentra. De conclusie is dat het belangrijk is om de komende jaren verder te verkennen welke samenwerking er mogelijk is en op welke locaties. Op korte termijn blijft de situatie zoals hij is. Om goed voorbereid te zijn op de toekomst kunnen de schoolbesturen, net als in Heesch, een volume en scenario-onderzoek laten doen, aangevuld met een behoeftepeiling naar onderwijs en kinderopvang onder de ouders. De conclusies vormen input voor een volgende IHP-periode. Samengevat ziet er dat voor de kern Heeswijk – Dinther als volgt uit:

Gewenste ontwikkelingen voor de kern Heeswijk - Dinther : ➢ In opdracht van de schoolbesturen laten uitvoeren van een volume- en scenario-onderzoek voor de huisvestingssituatie van de scholen in Heeswijk – Dinther, aangevuld met een behoeftepeiling onder de ouders naar onderwijs en kinderopvang. De conclusies vormen input voor een volgende IHP-periode zodat op middellange termijn duidelijk wordt of nieuwbouw, vervanging of renovatie van één of meerdere onderwijsgebouwen noodzakelijk is. ➢ Voor BS Het Palet op middellange termijn een afweging maken tussen renovatie of nieuwbouw van het gebouw vanwege de leeftijd van het gebouw, de technische staat, de onderhouds- en energiekosten en het ruimteoverschot. ➢ Er is op dit moment geen aanleiding voor het formuleren van een huisvestingsscenario voor OBS De Bolderik en BS Het Mozaïek. Aandachtspunt voor het schoolbestuur van De Bolderik is de leegstand in het gebouw.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 35 | 47

4.9

Voortgezet Onderwijs in de kern Heesch

4.9.1

Het Hooghuis, locatie Heesch

Scholengemeenschap Het Hooghuis locatie Heesch is een school voor VMBO. Locatie Heesch is onderdeel van Het Hooghuis, dat bestaat uit zes verschillende scholen in en om Oss. Het Hooghuis vormt op zijn beurt weer een onderdeel van Stichting Carmelcollege, met in totaal 54 locaties in het hele land. Het Hooghuis is gevestigd in een gebouw aan de Schoonstraat in Heesch. Het gebouw heeft in totaal 3376 m². In het gebouw zijn de afgelopen 10 jaar diverse bouwkundige aanpassingen gedaan. Voor het invoeren van een nieuw onderwijsconcept voor de leerjaren 1 t/m 3 heeft het Hooghuis zelf stamlokalen gevormd en ook nevenruimtes voor overhead en administratie gebouwd. Door een financiële bijdrage van de gemeente vanuit het IHP 2013 – 2017 zijn in 2014 de bouwkundige aanpassingen voor de wijziging van het onderwijsconcept voor het vierde leerjaar, de bouwkundige aanpassingen t.b.v. van het passend onderwijs èn de uitbreiding van het aantal m² in verband met groei van het aantal leerlingen gerealiseerd. De leerlingenprognoses voor Het Hooghuis, locatie Heesch zijn als volgt:

historie Prognose 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2031 2036 Naam school Hooghuis, Heesch

407

318

314

312

308

307

301

292

300

2041 314

De leerlingenaantallen hebben behoorlijk gefluctueerd de afgelopen jaren. In 2017 was er een piek met 578 leerlingen, de school had toen een grote instroom van leerlingen uit Uden. Nu deze kinderen weer kiezen voor onderwijs in hun eigen gemeente, is het leerlingenaantal fors gedaald tot 318 op 1 oktober 2020. Deze daling zal op korte termijn nog iets doorzetten. Uiteindelijk blijft het Hooghuis schommelen rond ongeveer 300 leerlingen in 2036. De directeur geeft aan dat zij tevreden is met het huidige aantal leerlingen, belangrijk op deze locatie zijn kleinschaligheid en geborgenheid. Dit heeft ook weer geleid tot een nieuw onderwijsconcept, waarbij het gebruik van grote stamlokalen wordt afgeschaft. Het Hooghuis zorgt zelf voor het verkleinen van de grote stamlokalen, zodat ze weer kunnen werken met het regulier aantal klassen. Door de daling van het aantal leerlingen is er wel sprake van leegstand Op dit moment zoekt de directie naar nieuwe invullingen voor deze leegstand. Hierbij is de wens om bijvoorbeeld samen te werken in projecten met basisonderwijs, zonder dat de school de regie verliest. Duurzaamheid Binnen het overkoepelende bestuur Carmel heeft duurzaamheid een belangrijke plaats. Het Hooghuis kan hier op mee liften.

Veel duurzaamheidsmaatregelen zijn al uitgevoerd, zoals verfijning van de inregeling van de verwarming, vervanging beglazing, vervanging met led-verlichting e.d. Bovendien liggen zonnepanelen op het dak. Het gebouw heeft een energielabel A.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 36 | 47

Toegankelijkheid De onderwijsvisie onderkent het principe voor kinderen met een handicap. Het gebouw is goed toegankelijk, het heeft weinig hoogteverschillen. Voor een verhoogd stukje in het gebouw is een klein liftje aanwezig. Als het nodig is wordt Visio ingeschakeld voor de visuele toegankelijkheid. Samengevat ziet de huisvestingssituatie voor het VO voor de kern Heesch er als volgt uit:

Gewenste ontwikkelingen voor de kern Heesch : ➢ Er is op dit moment geen aanleiding voor het formuleren van een huisvestingsscenario voor Het Hooghuis, locatie Heesch.

4.10

Voortgezet Onderwijs in de kern Heeswijk - Dinther

4.10.1 Gymnasium Bernrode Gymnasium Bernrode is een katholiek categoriaal gymnasium in Heeswijk, dat is opgericht in 1886. Bernrode is een zelfstandig gymnasium met een bestuurlijke samenwerking via de OSZG. De Onderwijsstichting Zelfstandige Gymnasia (OSZG) is het schoolbestuur van zes zelfstandige gymnasia, deze verzorgen gezamenlijk aan ruim 4.600 leerlingen onderwijs. Gymnasium Bernrode is gevestigd in een gebouw aan de Abdijstraat in Heeswijk. Dit is het oude internaatgebouw, dat in 2008 volledig is gerenoveerd. Middels het BB+ project heeft Gymnasium Bernrode een nieuw gebouw gekregen, in combinatie met een overdekte sportaccommodatie en andere sociaal culturele voorzieningen. Hoewel in die tijd de verantwoordelijkheid voor het aanpassen van de gebouwen van het VO al was overgedragen van de gemeente aan de schoolbesturen, is de investering in het BB+-project toch gedaan, gezien de verantwoordelijkheid van de gemeente voor het – eenmalig – oplossen van achterstallig onderhoud. Bij realisatie is uitgegaan van gebruik door 600 leerlingen, in totaal is in het gebouw 5743 m² beschikbaar voor het onderwijs.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 37 | 47

Door een financiële bijdrage van de gemeente vanuit het IHP 2013 – 2017 zijn in 2014 akoestische maatregelen genomen in de Van der Elzenzaal, zodat deze geschikt werd om les te geven aan grotere groepen leerlingen. Door de mogelijkheid van een lesvorm in een collegezaal kunnen leerlingen vast wennen aan de situatie op een universiteit. Om de forse groei van het aantal leerlingen op te vangen heeft de gemeente ook een tijdelijke uitbreiding bekostigd via een vergoeding voor huur van ruimte in de Abdij van Berne gedurende twee jaar. Door een onverwachte groei van het aantal leerlingen in 2019 en de komst van de koersklas vanuit passend onderwijs ontstond opnieuw tekort aan ruimte. Ondanks het ervaren ruimtetekort had Bernrode vanuit de Verordening Voorzieningen huisvesting Onderwijs formeel geen recht op bekostiging van tijdelijke huisvesting. In 2019 was sprake van 679 leerlingen, hiervoor heeft de school recht op 4955 m². De school heeft al 5743 m². In het raadsvoorstel van oktober 2014 heeft een nulmeting plaatsgevonden. Bij de bouw is bepaald dat deze 5743 m², gezien de indeling en het karakter van het gebouw aan maximaal 600 leerlingen huisvesting kunnen bieden. Door het beschikbaar stellen van een krediet voor akoestische maatregelen in de Van den Elzenzaal, is deze ruimte ook geschikt gemaakt om er onderwijs aan te bieden.

In totaal biedt het gebouw dus ruimte voor 620 leerlingen. Hoewel er formeel dus geen recht bestond, heeft gymnasium Bernrode in het kader van maatwerk en het aanbod passend onderwijs tijdelijk (voor maximaal een jaar) opnieuw een financiële bijdrage gekregen om het door hen ervaren ruimtetekort op te lossen. De leerlingenprognoses voor Gymnasium Bernrode zijn als volgt:

historie Prognose 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2031 2036 2041 Naam school Gymn. Bernrode

670

631

622

612

604

598

589

567

591

616

Sinds 2020 heeft een daling ingezet en deze (lichte) daling gaat ook op langere termijn door. Gymnasium Bernrode zal in 2035 net iets onder de 600 leerlingen uitkomen. In het schooljaar 2020 – 2021 zijn er 631 leerlingen, bij dit leerlingenaantal is er op dit moment nog een gering ruimtetekort van 65 m². Vanaf volgend schooljaar daalt het leerlingenaantal onder de 620 en is de ruimte weer passend. 620 leerlingen past in de visie dat de school kleinschalig moet blijven. Voor het schooljaar 2020 – 2021 bekijken we of het nodig is de vergoeding voor tijdelijke huisvesting te verlengen, dit doen we buiten het kader van het IHP. De directeur heeft aangegeven dat er behoefte is aan een grote collegezaal voor minimaal 100 leerlingen. Ondanks de akoestische maatregelen biedt de Van den Elzenzaal op dit moment (nog) geen mogelijkheid hiervoor (door een geluidslek en vragen over de veiligheid in geval van calamiteit). De directeur onderzoekt wat nog meer nodig is om deze ruimte geschikt te maken als collegezaal. Daarnaast bekijkt Bernrode de mogelijkheid om door het plaatsen van enkele flexibele wanden tussen lokalen incidenteel 3 lokalen om te kunnen vormen tot één groot lokaal. Hier kunnen dan in de toekomst de examens worden afgenomen.

Bernrode wordt hierdoor minder afhankelijk van de Abdij van Berne, die door haar verbouwplannen de benodigde ruimtes niet meer aan Bernrode zal kunnen verhuren.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 38 | 47

Binnenklimaat De kwaliteit van het gebouw en de technische staat is over het algemeen goed. Het binnenklimaat vormt echter wel een groot probleem. In 2019 zijn metingen verricht en uit de data blijkt dat de temperatuur en de CO²- waarden te hoog zijn. Het opnieuw inregelen van de verwarming en luchtbehandeling was niet afdoende. Het probleem van het binnenklimaat speelt al langer, in het verleden zijn al diverse acties ondernomen om het probleem te verhelpen. De directie van Bernrode heeft in 2020 verzocht om een financiële bijdrage voor het oplossen van het probleem met het binnenklimaat. We zien dit als een principeverzoek voor bekostiging van een voorziening in de onderwijshuisvesting. Onderhoud aan en vervanging van de installatie voor verwarming en luchtbehandeling is volgens de WVO een verantwoordelijkheid van het schoolbestuur, ook wat betreft de financiering. In eerder overleg met de afdeling beheer is het uitgangspunt geweest dat het een gezamenlijk probleem is. De enige mogelijkheid, die de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs biedt om problematiek van de klimaatinstallatie onder te brengen, betreft het herstel van constructiefouten aan het gebouw, in dit geval de klimaatinstallatie.

Bij het toepassen van de Verordening betreft de bekostiging van het ‘herstel van constructiefouten’ het vergoeden van schade aan een gebouw veroorzaakt door eigen gebrek of eigen bederf, evenals uit kosten gemoeid met het voorkomen van nog niet zichtbare materiële schade onmiddellijk voortvloeiend uit ontwerpfouten, uitvoeringsfouten of wanprestatie. Het vergoeden van bijvoorbeeld gebreken als gevolg van onjuist gebruik of het nalaten van onderhoud valt daar uitdrukkelijk niet onder. In het geval van de klimaatinstallatie betreft het concreet de vraag of de installatie wel of niet voldeed aan de ten tijde van de vergunningverlening/aanleg van de installatie geldende bouwtechnische voorschriften Op dit moment wordt hiernaar onderzoek gedaan, de resultaten worden op korte termijn verwacht. Dit onderzoek kan tot twee uitkomsten leiden: 1. Er is geen sprake van een constructiefout; dan bestaat er geen recht op bekostiging en heeft Bernrode geen recht op vergoeding voor de aanpassingen en uitbreiding van de klimaatinstallatie; 2. Er is wel sprake van een constructiefout welke voor bekostiging in aanmerking komt. Dan moet worden beoordeeld tot welk niveau de aanpassingen aan de klimaatinstallatie voor rekening van de gemeente zijn. Dit betreft de kosten tot herstel naar het niveau van de bouwtechnische eisen die golden ten tijde van vergunningverlening c.q.

aanleg van de installatie. Uitbreiding en aanpassing noodzakelijk door aanscherping van het bouwbesluit in de tussenliggende periode of aan de regeling frisse scholen komen altijd voor rekening van het schoolbestuur. Zo gauw als er duidelijkheid is over de verdeling van de kosten, zal worden gestart met de aanpassingen van het klimaatsysteem. Voor de (eventuele) vergoeding door de gemeente vanuit de Verordening, zullen we de normale procedure voor een aanvraag doorlopen. Gezien de relatie met de verordening is deze voorziening meegenomen in het IHP. In deze procedure zullen we ook de nieuwe subsidieregeling ‘Aanpassing ventilatie en energiebesparingsmaatregelen schoolgebouwen’ betrekken. Deze subsidieregeling is een uitkering voor gemeenten om het binnenklimaat van bestaande schoolgebouwen te verbeteren. In elk project moet sprake zijn van cofinanciering door gemeente en schoolbestuur. De subsidieregeling wordt verder besproken in paragraaf 5.2 .

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 39 | 47

Duurzaamheid Beheer en onderhoud van het gebouw van Gymnasium Bernrode wordt geregeld door de gemeente, hierover zijn in 2008 afspraken gemaakt. Na overleg met het schoolbestuur zorgt de gemeente voor uitvoering van de werkzaamheden, genoemd in het MJOP. De kosten worden jaarlijks (soms op basis van de verdeelsleutel) doorberekend aan Bernrode. De gemeente heeft voor gemeentelijke gebouwen een grotere verantwoordelijkheid op het gebied van duurzaamheid dan schoolbesturen. Gezien de specifieke situatie rondom beheer en onderhoud is Bernrode daarom meegenomen in het plan van de gemeente bij het opstellen van een label en een maatwerkrapportage. Verduurzamingsmaatregelen in het schooldeel zijn voor rekening van het schoolbestuur. In het gebouw zijn al een aantal verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd, zoals het plaatsen van 200 thermosstaatknoppen en vervanging met ledverlichting. Ook heeft de gemeente een voorstel gedaan voor het plaatsen van een warmtepomp, maar dit is voorlopig geparkeerd. Bovendien liggen zonnepanelen op het dak, deze zijn eigendom van de gemeente. Het gebouw heeft een energielabel A. Toegankelijkheid Bernrode heeft enkele leerlingen met een gezichtsbeperking, het gebouw is hier met ondersteuning van Visio op aangepast. Het gebouw is ook bijna geheel rolstoeltoegankelijk, alleen het tussengedeelte voor de Van der Elzenzaal is niet bereikbaar.

De ontwikkelingen in dit IHP voor het VO in Heeswijk - Dinther kunnen als volgt worden samengevat:

Gewenste ontwikkelingen voor de kern Heeswijk - Dinther : ➢ Er is op dit moment geen aanleiding voor het formuleren van een huisvestingsscenario voor Gymnasium Bernrode. Wel onderzoeken we de mogelijkheid voor een bijdrage voor het aanpassen van de klimaatinstallatie ter verbetering van het binnenklimaat. Dit als er sprake is van een constructiefout. Hierin betrekken we ook de subsidieregeling ‘Aanpassing ventilatie en energiebesparingsmaatregelen schoolgebouwen’.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 40 | 47

5. Projecten in het kader van onderwijshuisvesting in Bernheze

In hoofdstuk 4 is op basis van de technische staat, de leerlingenprognoses en het gewenste voorzieningenniveau per kern voor elk schoolgebouw een huisvestingsscenario beschreven. Naast de beoordeling per gebouw spelen ook nog een aantal projecten in het kader van onderwijshuisvesting in Bernheze. Het betreft verduurzaming, de subsidieregeling, het opschonen van de gegevens in het kadaster en toegankelijkheid. 5.1

Verduurzaming van schoolgebouwen

Zowel vanuit de Sectorale routekaart PO en VO als vanuit de lokale uitvoeringsagenda duurzaamheid Bernheze ligt er een grote opgave voor de gemeente en de schoolbesturen om energie te besparen en de CO2-uitstoot te verminderen. Uit de inventarisatie voor dit IHP blijkt dat de meeste schoolbesturen al stappen hebben gezet in het proces van verduurzaming, de mate waarin verschilt sterk per schoolbestuur. De scholen voor Voortgezet onderwijs hebben beide de noodzakelijke energiebesparende maatregelen genomen en beschikken allebei over een gebouw met energielabel A. De meeste basisscholen zijn nog niet zo ver in dit proces. Voor de scholen van het bestuur van Novum en Filios zijn de noodzakelijke energiebesparende maatregelen geïnventariseerd en opgenomen in een recent MJOP, alhoewel voor deze scholen nog geen energielabel bekend is. Op enkele scholen van Filios zijn zelfs al maatregelen genomen. Voor Stichting SAAM is nog geen zicht op zowel de energielabels als de benodigde maatregelen. En verduurzaming omhelst ook veel meer dan alleen het nemen van maatregelen in bestaande gebouwen. Om onder andere aan het Klimaatakkoord te voldoen is de verwachting dat in Nederland meer dan de helft van alle schoolgebouwen de komende 10 tot 30 jaar wordt gerenoveerd of vervangen door nieuwbouw. Het IHP is een heel geschikt instrument om met deze opgave integraal aan de slag te gaan.

Programma Scholen op Koers 2030 Het programma Scholen op Koers 2030 van het Kenniscentrum van Ruimte-OK biedt ondersteuning bij het verduurzamen van schoolgebouwen. Om dit planmatig en slim te doen raden zij aan een aantal stappen te doorlopen. Stap 1 begint met het geven van inzicht: Waar staan we als gemeente en schoolbesturen met alle schoolgebouwen. Vragen als hoe ziet het gebouwenbestand eruit qua omvang, bouwjaar en kwaliteit en wat is de ruimtebehoefte in de toekomst. Maar ook het in beeld brengen van het energieverbruik en de CO2 uitstoot per gebouw is belangrijk. Hiermee hebben we een 0-meting, een gezamenlijk vertrekpunt. In dit IHP en de bijlage met de gebouwgegevens per school wordt op de meeste vragen over het gebouwenbestand een antwoord gegeven. Voor het energieverbruik en de CO2-uitstoot heeft Ruimte-OK een dashboard laten ontwikkelen. Dit dashboard maakt inzichtelijk waar we staan ten aanzien van het Klimaatakkoord en wat onze lokale opgave is. Dit ziet er voor Bernheze als volgt uit:

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 41 | 47

Om ambities te kunnen bepalen en daarna een plan van aanpak op te stellen is het belangrijk bovenstaande 0-meting compleet te maken met energielabels van alle schoolgebouwen. De schoolgebouwen van De KanZ en Onder De Bogen zijn meegenomen in de totale opdracht van de gemeente in 2019. Van BS Emmaus en BS De Beekgraaf is mogelijk een label beschikbaar vanuit de nieuwbouw in 2013 / 2014, is dit niet het geval dan hoeft hiervoor alleen een label te worden aangevraagd. Voor BS Op Weg staat vervangende nieuwbouw op de planning, in overleg met het schoolbestuur zijn we tot de conclusie gekomen dat verduurzamingsmaatregelen in dit gebouw op dit moment een desinvestering zijn. Het is daarom voor dit gebouw niet zinvol een energielabel op te vragen, onder de voorwaarde dat renovatie of nieuwbouw niet verder vooruitgeschoven wordt. Opdracht opstellen 6 x Energie Prestatie Advies We stellen daarom voor op zeer korte termijn voor de overige 6 gebouwen in opdracht van de gemeente een Energie Prestatie Advies op te laten stellen. Het betreft De Toermalijn, De Kiem, St. Albertus, ’t Palet, De Bolderik en Het Mozaïek. De kosten zijn afhankelijk van de grootte van het gebouw, we gaan hier uit van een gemiddelde van € 2.500,- per schoolgebouw. Het totale kosten bedragen dan € 15.000,-.

Uit een grondige analyse blijkt dat de gegevens over het bouwjaar en het totaal aantal m2 niet overal juist zijn benoemd. Daarnaast ontbreekt een gebouw in het dashboard. In overleg met

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 42 | 47

Ruimte-OK zullen we nagaan of en hoe het mogelijk is om ook de basisgegevens op dit moment op orde te brengen. 5.2 Subsidieregeling Ventilatie in scholen Door de uitbraak van het Coronavirus in 2020 hebben we het afgelopen jaar te maken gehad met een lockdown en het sluiten van de scholen. Om leerachterstanden te beperken en de druk op ouders door thuisonderwijs zo laag mogelijk te maken, is de periode van sluiting zo kort mogelijk gehouden. Bij de terugkeer naar fysiek onderwijs waren er bij zowel schoolbesturen, bij personeel als bij ouders zorgen over de veiligheid van de schoolomgeving. Er rezen veel vragen over de relatie tussen een goede luchtkwaliteit, het belang van ventilatie en de virusverspreiding van COVID-19. Er was behoefte aan kennis over de ventilatiesituatie op scholen, kennis over aan welke normen schoolgebouwen moeten voldoen als het om ventilatie en luchtkwaliteit gaat en kennis over de mogelijke wijze van verspreiding van COVID-19. Het Landelijk Coördinatieteam Ventilatie op Scholen (LCVS) heeft daarom in september een onderzoek gedaan naar de ventilatie-inrichting op scholen via een sectorbrede digitale uitvraag. Schoolbesturen is de vraag gesteld de luchtverversingscapaciteit dan wel CO2-concentratie in de lucht in beeld te brengen als indicator voor de mate van ventilatie.

Van de schoolgebouwen waarvoor het LCVS een antwoord heeft ontvangen bleek 38 % te voldoen aan de gevraagde normen. 11 % van de schoolgebouwen voldeed niet aan de norm, voor 51 % kon het niet binnen de tijd worden aangegeven. De cijfers waren voor het ministerie echter voldoende om de ernst van de situatie te zien. Daarom is begin december 2020 de nieuwe subsidieregeling / specifieke uitkering voor het verbeteren van de ventilatie en het binnenklimaat in de scholen gepubliceerd. Aanvragen voor projecten kunnen worden ingediend in het eerste half jaar van 2021. Aanvragen zullen worden behandeld op basis van binnenkomst, dus het is zaak zo snel mogelijk goed onderbouwde aanvragen in te dienen. De regeling is gebaseerd op co-financiering, 30 % wordt gesubsidieerd, voor de overige 70 % moeten de schoolbesturen en gemeenten vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting samen afspraken maken. De uitkering kan ook voor andere energiebesparende maatregelen aangevraagd worden. Die maatregelen moeten dan wel het uiteindelijke energieverbruik beperken en de CO2-uitstoot. Hiervoor kunnen we de rapporten van de EPA’s gebruiken.

Uit een inventarisatie is duidelijk geworden dat de volgende scholen niet voldoen: - BS ’t Palet in Heeswijk-Dinther - OBS De Bolderik in Heeswijk-Dinther - BS Op Weg in Vorstenbosch - BS De Kiem in Heesch - Het oudbouw-deel in De Toermalijn - Gymnasium Bernrode. Indienen aanvragen subsidieregeling voor vijf scholen in Bernheze In dit IHP nemen we voor BS Op Weg op korte termijn een investering op voor vervangende nieuwbouw. Gezien de desinvestering nemen we dit schoolgebouw daarom niet mee in de subsidieregeling. Voor de overige vijf schoolgebouwen zullen we bekijken of een aanvraag voor subsidie voor een aanpassing zinvol is. Hierbij wordt ook de noodzakelijke financiering door alle partijen in beeld gebracht. Omdat er nu nog geen zicht is op de hoogte van de Investeringskosten zijn deze als een p.m.-post in dit IHP opgenomen.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 43 | 47

5.3 Corrigeren van gebouwgegevens in het kadaster Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het schoolgebouw en het schoolplein. Hierbij hoort ook het onderhoud aan het groen, zoals de bomen en de beplanting op het schoolplein. Bij een aantal schoolgebouwen ligt een algemene parkeerplaats, vaak met een kiss&ride voorziening. De aanleg van deze parkeerplaatsen vormt vaak een onderdeel van een vervangende nieuwbouw, maar wordt gerealiseerd als een apart gemeentelijk project onder verantwoordelijkheid en op kosten van de gemeente. De gemeente zorgt in zo’n situatie vervolgens ook voor beheer en onderhoud van de voorzieningen op de parkeerplaats, zoals het groen en verlichting via lantaarnpalen. Voor het plannen van regulier en correctief onderhoud maakt de afdeling beheer van de gemeente gebruik van de gegevens in Geoweb en de BAG. De afgelopen jaren is gebleken dat gegevens van perceelgrenzen en eigendom niet altijd juist vermeld staan in de BAG/Kadaster. Hierdoor ontstaat discussie over wie verantwoordelijk is voor onderhoud aan een specifieke lantaarnpaal, groenvak of boom. Uit onderzoek is gebleken dat deze ‘fouten’ samenhangen met aanpassingen of vervangende nieuwbouw van een schoolgebouw. De situering van het nieuwe gebouw op een perceel is meestal anders dan bij het oude gebouw.

Door de bouw in meerdere lagen kan het bebouwde oppervlak worden verminderd, waardoor ruimte overblijft voor de aanleg van bv een parkeerplaats. Na oplevering wordt vergeten om de wijziging van het bebouwde oppervlak en de nieuwe eigendomssituatie, onderverdeeld naar schoolbestuur en gemeente, aan te passen. Enkele voorbeelden hiervan zijn de situatie bij BS Emmaus, BS Beekgraaf en Brede school De KanZ. Opschonen gegevens Kadaster i.v.m. perceelgrenzen en (juridisch) eigendom onderwijsgebouwen Om problemen in de toekomst te voorkomen stellen we voor om een inventarisatie te doen van de schoolgebouwen waar dit speelt. Vervolgens zullen we, in samenwerking met de afdeling grondzaken, bekijken welke gegevens gewijzigd moeten worden en welke acties hiervoor noodzakelijk zijn. In een aantal gevallen zal hiervoor een notariële acte nodig zijn. Omdat nog niet duidelijk is om hoeveel percelen het precies gaat en welke acties noodzakelijk zijn, hebben we nog geen beeld van de kosten. We schatten deze in op € 10.000,5.4 Verbeteren van de toegankelijkheid van schoolgebouwen In juli 2019 hebben we van de directie van BS De Toermalijn een verzoek ontvangen voor het plaatsen van een traplift om het volgen van onderwijs op de bovenverdieping van de school mogelijk te maken voor een minder valide leerling.

Door een interne verhuizing van de groep waar de betreffende leerling in zat, was de aanpassing uiteindelijk niet noodzakelijk. Door deze aanvraag was toegankelijkheid echter wel een onderdeel van de (voorbereidende) IHPgesprekken. De schoolbesturen hebben aangegeven dat de meeste scholen voldoende toegankelijk zijn voor zowel minder valide als visueel gehandicapten. Zoals hierboven al vermeld geldt dit niet voor BS De Toermalijn. Bij BS Emmaus, locatie Onder de Bogen en bij BS ’t Palet ervaren ze op dit moment geen probleem, maar deze gebouwen voldoen niet aan de eis. Gewenste aanpassingen, zoals het plaatsen van een lift, nemen we in de projecten voor renovatie of vervangende nieuwbouw mee.

IHP 2021 – 2025 versie 12-02-2021

Pagina 44 | 47

6. Financiële consequenties In dit hoofdstuk is op basis van de beschrijving per school in hoofdstuk 4 het investeringsoverzicht van dit IHP opgesteld. Kern van het IHP is de overeenstemming tussen de gemeente en schoolbesturen over de noodzaak van de opgenomen voorzieningen en de volgorde van toekennen van de voorzieningen door de gemeente. De in dit IHP genoemde jaartallen zijn onder voorbehoud, omdat uitvoering nog steeds afhankelijk was en is van door de raad beschikbaar te stellen budget. Projecten uit het IHP worden verwerkt in de kadernota. We hebben al wel een doorkijk gemaakt naar de komende 15 jaar. Reden is dat er op korte termijn een wettelijke verplichting komt voor gemeenten om een Integraal Huisvestingsplan op te stellen, waarschijnlijk voor een periode van tenminste 16 jaar. Dit IHP is in combinatie met de MJOP’s van schoolbesturen de basis voor een langjarige planning van investeringen. Dat gaat om onderhoud, renovatie en nieuwbouw, maar ook om sluiting en sloop. Hoewel deze wetgeving nog niet bekrachtigd is, willen we de raad ook alvast op langere termijn in stelling te brengen. 6.1

Uitgangspunten

De investeringskosten, genoemd in dit IHP, zijn gebaseerd op een aantal uitgangspunten, deze staan in deze paragraaf beschreven. Wanneer we daadwerkelijk gaan starten met de uitvoering van een project, bekijken we of de gehanteerde uitgangspunten volgens wetgeving en verordening op dat moment nog steeds geldig zijn. Voor de investeringskosten zijn de volgende onderdelen van belang: ➢ Verwachte omvang van het schoolgebouw ➢ Stichtingskosten ➢ Voorbereidingskosten Verwachte omvang van het schoolgebouw Belangrijk uitgangspunt voor het bepalen van de investeringskosten is de verwachte normatieve ruimtebehoefte. Dit is de benodigde oppervlakte van het gebouw uitgedrukt in bruto vloeroppervlak. Bij het vaststellen van de normatieve ruimtebehoefte gaan we in principe uit van het aantal leerlingen in het kalenderjaar van uitvoering (op basis van de prognose van Pronexus) en de berekeningswijze voor het bepalen van de ruimtebehoefte zoals die is opgenomen in de Verordening Voorzieningen huisvesting onderwijs Bernheze. In geval van verwachte krimp, voorspeld in de prognoses, zullen we in overleg met het schoolbestuur bekijken of aanpassingen van het aantal te bouwen aantal m² nodig is. Uitgangspunt van het beleidskader maatschappelijk vastgoed is namelijk dat we niet bouwen voor (toekomstige) leegstand. In de scenario’s is de ruimtebehoefte van de kinderopvang niet meegenomen.

Zoals eerder beschreven zullen we per project kijken naar maatwerk. De gemeente stelt samen met het betreffende schoolbestuur en de eventuele ketenpartners de exacte omvang vast in de voorbereidingsfase van het project. Het onderwijshuisvestingsbudget wordt alleen ten behoeve van het onderwijs ingezet en geldt niet voor andere voorzieningen. Eventuele investeringen met nietonderwijshuisvestingsmiddelen vormen altijd maatwerk.