Bijlage bij geamendeerd raadsbesluit Grondstoffenplan 2025-2030

Bqlaqe dT

qed^e,<doLld

1

Poad,lh,rkilt ,'.i

r0I

I

4---.-.,.

Afval als pijler van een circulaire toekomst G rondstoffe n pl a n 2025-2030 lntegraal beleid geicht op afvalpreventie en hoogw aardige rccycling.

Een circulaire gemeente veNefut reststromen tot nieuwe grondsloften en producten Het Grondstoffenplan 2025-2030 beschijft hoe we dit doen.

1

\,

tE..-...'.

L

lnhoudsopgave Samenvatting Grondstofienplan Bemheze 2025-2030 1. lnleiding 2. Msie, doelstellingen en uilgangspunten

2.1 Visie 2.2 Europese en landelijke doelstellingen 2.3 Trends, ontwikkelingen en beleidskaders 3. lnzameling en verwerking van afval en grondstoffen 3.1 Situalieschets 3.2 Behaalde resultaten 3.3 Wat gaat goed en wat kan beter 3.4 Doelstellingen grondstofienbeleid 4. Grondstoffenstrategie 2025-2030 4.1 Acties en maatregelen 4.2 Stimulering meer en betere afvalscheiding 5. Uitvoeringsprog ram ma 2025-2030 5.1 Planning 5.2 lnvesteringsplan 5.3 Monitoring en evaluatie 6. Ter afsluiting

3

4 6 6 6 6 10 '10

12 14 15 17 17 19

20 20 20 22 23

\t

I

@..--....

Sa menvattin g Grondstoffe n plan Bern heze 2025 -2030 Aíval als ptJler voor een ctrculaire toekon?sl Het Grondstoffenplan van Bemheze vooÍ 2025-2030 zet vol in op aÍvalpreventie, hoogwaardige afvalscheiding en recycling. Afval wordt niet langer als een probleem gezien, maar als waardevolle grondstof in een circulaire economie. De acties en maatregelen in dit Grondstoffenplan dragen niet alleen bij aan onze duuzaamheidsdoelen maar verbeteren ook onze dienstverlening en houden de kosten van aÍvalbeheer beheersbaar. Dit beleidsplan sluit aan bij de Europese en nationale doelstellingen om afval gescheiden in te zamelen, de kwaliteit van gescheiden afvalstromen te verbeteren en te recyclen tot nièuwe grondstofien en producten. Vis e en doelstellrlqen

Bemheze werkt aan de transitie naar een circulaire economie. We richten ons op afvalpreventie, verbeterde aÍvalscheiding en recycling om dit te realiseren. ln 2Q23 werd er in dè gemeente Bernheze per inwonèr gemiddeld 505 kg afval en grondstoffen ingezameld, daarvan was gemiddeld 96 kg huishoudelijk restafval, bestaande uit 25 kg grof restafval en 71 kg fijn restafval. Met 409 (505-96) kg gescheiden ingezamelde grondstofen was het scheidingspercentage 8í%. Ons recyclingpercentage was met 63% in 2023 al hoger dan de Europese doelstelling voor 2030. Onze ambitieuze doelen voor 2030: in de komende jaren willen we de totale hoeveelheid afval per inwoner terugbrengen tot 450 kg, het restafval reduceren tot 50 kg per inwoner wat betekent dat we het scheidingspercentage veóogen naar 88%. Als Íecyclingpercentage nemen we de Europese doelstelling voor 2035: 650/o. lotaal afval/g ÍondstofÍen (wel + niet recyclebaar) Resullaat 2023

Doelstelling 2030

505 kg per inwoner 450 kg per inwoner

Niet recyclebaar

%gescheiden

kg/inw %totaal

in g ezameld

recycling % (= verwerkt tot grondstoí en toegepast)

96

190k

810/a

63% (Europees doel 2030i60%)

50

110/.

89%

65% (= Europees doel 2035)

Sterke punten en vetbeterpLtnten Bemheze heeft al veel bereikt. De zuiverheid van onze afvalstromen is hoog en door systeemwijzigingen is het restafval afgenomen tot 96 kg per inwoner per jaar. Ïoch zijn er ook veöeterpunten: Het restafval bevat nog veel recyclebare materialen, het volume grof restafval is hoger dan gemiddeld en een deel van de inzamelmiddelen en -voozieningen is verouderd.

GrondslatfenstrateEe Om onze doelen te bereiken, nemen we verschillende acties en maatregelen. We veóeteren de inzameling bij hoogbouwlocalies en optimaliseren de inzameling van specifieke materialen zoals papier, karton, glas en luier- en incontinentiemateriaal. Communicatiecampagnes en educatie op scholen motiveren inwonèrs tot betere aÍvalscheiding. Een mogelijke aanvulling hierop is prolectmatige inhuur van afualcoaches in samenwerking met omliggende gemeenten. Uttvoenngsprogranma De implementatie van de maatregelen is gefaseerd om de haalbaaöeid te waarboÍgen. De financiering komt uit de afvalstofienheffing. Met efectindicatoren als afval peÍ inwoner en schèidingspercentage monitoren we de voortgang. Tussentijdse rapportages zoígen voor transparantie en bieden de mogelijkheid om bij te sturen waar nodig. Monitoring en evaluatie maken ons flexibel om bij te sturen en onze ambities te realiseren. ConclLtsre

Het Grondstoffenplan 2025-2030 van Bemheze is een krachtige stap richting een circulaire economie Door in te zetten op aÍvalpreventie, verbeterde afvalscheiding en recycling èn door samen te werken

met inwoners, transporteurs en verwerkers, zet Bemheze concrete stappen naar een duurzame toekomst. Samen werken we aan een schoner, groener en duuzamer Bemheze!

\í,

I

.E....-,,.

ln dit Grondstoffenplan beschrijven we de stappen die Bemheze in de periode 2025-2030 zet op weg naar een optimaal grondstoffenherg ebruik in 2050. Het aíval- en grondstoffenbeleid in de gemeente Bemheze is in 2017 voor het laatst geëvalueerd en geactualiseerd. Waar in het vorige beleidsplan de reduclie van Íestafval centraal stond, verleggen we in dit plan de focus naar de kwaliteit van de afvalscheiding om hoogwaardige toepassing mogelijk te maken van door recycling herwonnen gÍondstoffen. We stemmen het nieuwe beleid af op recente ontwikkelingen en zetten de koers uit voor de periode 2025-2030. Beeldvormrng

ln de beeldvorming is afval een probleem dat opgelost moet worden. Met dit plan buigen we dat beeld om. Afval is geen pÍobleem maar een vaste waarde in de cyclus grondstof - product - reststroom grondstof. Een inwoner die van zijn restmateriaal aÍ wil, beschouwt die reststoffen als afval maar het zijn waardevolle grondstofien. Om de waarde van reststoffen meer te benadrukken hebben we in dit plan de term afval aÍgewisseld met alternatieven. Zo wennen we eraan de term restmatèriaal te gebruiken in plaats van afval of PMD-monostroom i.p.v. PMD-afval, want taal doet ertoe!

Ttansile Door de groei van de wereldbevolking en een toenemend welvaaÍtsniveau. stijgt de vraag naar goederen. De toename van de productie van goederen vergroot de vraag naar grondslofien en belast het milieu. Het lineaire economiemodel dat natuurlijke vooÍraden uitput en grondstofien schaars maakt, heeft geen toekomst. De noodzakelijke transitie naar een circulaire economie waarin grondstoffen uit reststromen herwonnen worden voor heÍgebruik, woÍdt steeds urgenter voor een duurzame, gezonde en veilige leeÍomgeving. Deze transitie is volgens de Europese Commissie'de gelegenheid om onze economie te transformeren en nieuwe en duuzame concurrentievoordelen voor Europa te genereren'. Europa heeft de ambitie om deze transitie in 2050 af te ronden.

Lrnearree(onomre (etene(onomremetíecyclin8

Crrcularre «onomre

6íondsloíen

RetraÍval Restatval

Ctrculatrc econamte Een circulaire economie is gericht op het optimaal benutten en hergebruiken van grondstoffen. Het is een toekomstbestendige economie waarin we zorgvuldig omgaan met onze grondstoffen en producten en waarin reststoffen (afval) volledig worden hergebruikt. Aan het einde van de gebruikscyclus van een product worden de materialen waaruit het product is samengesteld, veMerkt tot grondstoffen. De toepassing van niet herbruikbare reststoffen (restafval) wordt geminimaliseerd, zodat het veöranden daarvan wordt afgebouwd. Op die manier wordt er niets meer verspild. We blijven gebruiken zonder te veöruiken. Zo behouden we onze welvaart en verdienvermogen zonder de planeet uit te putten. Ook verkleinen we onze afhankelijkheid van andere landen voor onze grondstoffen. De circulaire economie omvat veel meer dan het heMinnen en opnieuw toepassen van grondstoffen Het vormt de basis van een duuzame samenleving.

4

!t

E--^--','

L Een duuzame samenleving beperkt negatieve invloeden op ecosystemen tot niveaus die de

regeneratieve capaciteiten van daè ecosystemen niet overschrijden. ln een duuzame samenleving beperken we de hoeveelheid Íeststoffen (aÍval), wordt onze energiebehoefte vervuld met duuzaam opgewekte energie en is hergebruik van producten en grondstoffen geoptimaliseerd. Zo dragen we bij aan het tegengaan van klimaatverandering en hebben we oog voor people, planet en prospeÍity. Staatssecretaris Vivianne Heijnen: "De circulaire economíe draagt bij aan oplossingen voor tal van maatschappelijke problemen. Grondstoffen blijven in de kingloop en zo vootkomen we afhankelijkheid van andere landen, milieuveNuiling. CO2-uitsloot en groeiende aívalbergen." Om de Nederlandse economie in de toekomst volledig te laten dÍaaien op heóruikbare producten en gÍondsloffen, werkt de overheid samen met het bedrijfsleven en maatschappelijke partners. De rol van gemeenten De Vereniging van NedeÍlandse Gemeenten (VNG) benadrukt dat circulaire economie geen 'nice to have' maar een 'must have' is voor een toekomstbestendige Nederlandse samenleving. Als regisseur van de inzameling van huishoudelijk afval/reststfomen en van de verwerking daarvan tot grondstoffen, spelen gemeenten een belangrijke rol in de transitie naar de circulaire economie door de hoeveelheid niet-recyclebare reststoffen (restafval) terug te dringen en de kwaliteit van de aÍvalscheiding te verbeteren. De ctrcLtlatre economte n Bemheze

Door producten en grondstofien zo lang mogelijk in de keten te houden, materiaalketens op een duurzame manier te sluiten en waarde te cÍeèren uit reststromen (afval), werken we in Bemheze aan de realisatie van een circulaire economie. Onze ambitie is om in 2050 een gemeente te zijn waarin alle reststromen grondstofien opleveren die opnieuw toegepast worden, in lijn met de Europese en landelijke aÍvaldoelstellingen en de gemeentelijke duurzaamheidsagenda. Hierin staan de volgende vier doelstellingen centraal:

. Meer afvalpreventie / verlagen totale hoeveelheid reststoffen o Minder restafval / verlagen monostroom-materialen in restafval . Meer aÍvalscheiding / gescheiden ingezamelde monoslromen van hoge kwaliteit . Meer recycling van de ingezamelde grondstoffen. Dit gÍondstofienplan is gebaseerd op drie pijlers: milieu, kosten en dienstverlening. Milieu spitst zich tot op minder niet recyclebare Íeststromen (restafval), meer aÍvalscheiding, Íecycling en heÍgebruik. Kosten betreít het laag houden van de afvalbeheerskosten, het principe dat de vervuiler betaalt en eèn eerliike en betaalbare aÍvalstofienheffing. Dienstverlening richt zich op toegankelijke

voozieningen, goede en begíjpelijke informatie. Milieu

Xoícn

td..a-

í*íl*li.a

Dienstveíleoing

5

\[ 8..-.-..

L

2. Visie, doelstellingen en uitgangspunten 2.1 Visie Door efficiènter en circulair om te gaan met grondstofien, kunnen we in de toekomst welvarend leven op een gezonde daneet, met een duuzame en sterke economie.

2.2 Europese en landeliike doelstellingen reslafval ^,4inder ln 20'14 werd als VANc(van-afval-naar-grondstof)-d

oel gesteld om in 2025 de hoeveelheid verbrand en gestort afval te halveren ten opzichte van 2012. Om deze doelstelling concreter te maken werd de landelijke doelstelling voor reductie van huishoudelijk restafval vertaald in maximaal 100 kg restafval per persoon per jaar in 2020. Vanwege commerciële belangen zi.in inspanningen om consumenten te motiveren hun gedrag te veranderen sterker geícht op afvalscheiding dan op afvalreductie. ln 2020 haalde 15% van de gemeenten de 1ookg-restafval{oelstelling. Als stip-op{ehoÍizon werd voot 2025 het maximum van 30 kg restafval per inwonet peÍ jaaÍ gesteld. Die doelstelling was gebaseerd op het scenario dat in 2025 voor alle producten een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid zou gelden. Omdat de realiteit fors achterblijft bij dat scenario, is bil de heri.iking van het VANGuitvoeringsprogram ma in 2022 de landelijke ambitie om jaarlijks maximaal 30 kg restafval per inwoner in te zamelen losgelaten.

Beterc afv alschedtng ln lijn met de Europese Kadenichtlijn Afvalstofien heeft het landelijke Uitvoeringsprogramma VANGHuishoudelijk aÍval 2021-2025 als doel de zuiveöeid van de ingezamelde huishoudelijke aívalstromen te veöeteren. Hoe zuiverder de afvalstromen, hoe beter de kwaliteit van de uit recycling herwonnen grondstofien en hoe hoogwaardiger hun toepasbaarheid. De doelstelling van 75% afvalscheiding in 2020 werd door 31% van de Nederlandse gemeenten behaald. Meer recyclt tg

EuÍopa heeft recent een nieuwe norm gesteld: in 2035 moet 65% van al ons huishoudelijk afval worden gerecycled tot herbruikbare grondstofien. Lidstaten moeten in drie lijdsvakken de hergebruik en Íecycling van huishoudeliik afval verhogen: in 2025 tot minimaal 55%, in 2030 tot minimaal 60% en in 2035 tot minimaal 65%. Het percentage daadwerkelijk gerecycled materiaal in het complete aanbod huishoudelijke reststromen wordt leidend. Het aantal kilogram restafval per persoon peÍ jaar en het afvalscheidingspercentage worden niet langeí gehanteerd als indicatoren.

2.3 Trends, ontwikkelingen en bèleidskaders Deze paragraaf geeft een overzicht van trends, ontwikkelingen en beleidskadeÍs die de uitgangspunlen vormen voor dit Grondstoíenplan.

Beledskader Nalonaal Programma Crculatre Econornrc (NPCE) 2023-2030 Nedeíand legde in 2016 als een van de eerste landen ter wereld ziln ambitie voor een circulaire economie vast in beleid, met het landelijke programma 'Nederland Circulair in 2050'. ln dit programma is de ambitie voor 2050 opgenomen als stip op de horizon. Het programma zorgde voor bewustwording in de samenleving en creëerde draagvlak voor de transitie naar een circulaiÍe economie. Ruim vierhonderd parti.ien ondertekenden het Grondstoffenakkoord dat in vijf transitieagenda's uitgewerkt is: Consumptiegoederen, Kunststofen, Bouw, Maakindustrie en Biomassa en voedsel. Het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2019-2023 vertaalde deze transitieagenda's naar concrete acties en projecten tot 2023. Het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030 bevat maatÍegelen om een zuiniger grondsloffengebruik te realiseren.

6

\f Ei...-.r.

I Ontwikkeling Uitgebrede Producenten Verantwoordehjkhetd (UPV) Het opstellen van regels waardoor producenten hun verantwoordelijkheid nemen in de transitie, is een taak van de landelijke en Europese overheid. Producenten worden verantwoordelijk gemaakt voor de milieu-impact gedurende de gehele bestaanscyclus van hun producten: toegepaste grondstofien productieproces - gebruik - ontmanteling. Zodra producenten economisch belang hebben bij het vermindeÍen van negatieve impact op het milieu, zullen zij biJ het ontwerp van hun producten en productieprocessen keuzes maken die de milieu-impact verkleinen. Voor steeds meer sectoren geldt een Uitgebreide Producenten Verantwoordeli,kheid (UPV) die van invloed is op de wijzè waarop consumenten zich van hun aÍgedankte producten kunnen ontdoen. Oe producenten bepalen de voorwaarden waaraan de inzameling en verwerking moeten voldoen om voor vergoeding in aanmerking te komen. Dit brengt proÍessionalisering en certificering.

Beledskade| Van Landeluk AÍvalbeheer Plan (LAP) naar Circular Malenalen Plan (CMP) l^ 2023 zou het CirculaiÍ Materialenplan (CMP) het Landelijk AÍvalbeheerplan (LAP) vervangen. Het ministerie van lnÍmstructuur en Waterstaat heeft aangekondigd dat de implementatie van het CMP uitgesteld is tot 2025. Omdat het CMP op het moment van schri.iven nog niet b€schikbaar is, nemen we de richtlijnen van het derde Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3) als kaders voor dit grondstoffenplan.

Beledskader Van Afval Naat GrondstoÍten HushoudeltJk Afval (VANG HHA) henjkl De doelstellingen van het landelijke progÍamma VANG-HHA zijn aangepast. ln de periode 2020-2025 lag de focus op het verminderen van de hoeveelheid Íestafval. Oe zuiverheid van de gescheiden ingezamelde afvalstromen kwam daardoor ondeÍ druk te staan. Zuiverheid van deze deelstromen is van grote invloed op de kwaliteit van de grondstofien die er uitgehaald kunnen worden. Hoe minder stoorstoffen, hoe beter de kwaliteit van het recyclaat. Oe nieuwe VANG-HHA-doelstellingen stellen de zuiverheid van de deelstromen en de vermindering van de totale hoeveelheid restmateriaal centEal.

Onlwkkeling R-ladder vervangt Ladder van Lanstnk Voor hei kwaliÍiceÍen van duurzaamheid as de Rladder ontwikkeld. Hierin wordèn verschillende benaderingen van consumptiegoederen gerangschikt naar ecologische impact. Hoe hoger op de ladder, hoe kleiner de impact. De voorloper van de Rladder was de ladder van Lansink. Het voorkomen van reststoffen door af te zien van consumeren levert de meeste milieuwinst. Het is belangrijk te beseffen dat recycling de op een na laagste trede op de R-ladder is. Slechts gevolgd door Íecover, het opwekken van energie door veóranding van afval, de laagste trede. Het veóranden van reststofien zonder de warmte die daarbij vdjkomt te benutten en het storten van restslofien zijn in de R{adder niet meer opgenomen.

Ladder van Lansink

R-ladder

a. aïlf.àiJl

Fsrrse Regair

I

RsfuÍttastl

I ReflransÍxtuÍE Raprpoec

)

o. an rfa

ReGYcle

I' Dnl,

7

\t

I

.t8""---',

UtgangspLrlÍ Taken en verantwoordelUkheden De gemeente is verantwoordelijk voor de inzameling en veMerking van het huishoudelijk afval van de huishoudens binnen de gemeentegrenzen. De gemeente is niet verantwoordelrjk voor de inzameling en venrrerking van bedrijfsaÍval. Ondememers zijn zelÍ verantwoordelijk voor de aÍvoer en verwerking van hun afval en sluiten daarvoor een contract af met een marktpartij. Gemeenten met een eigen aÍvalinzameling kunnen hun diensten ook aan bedri.,ven aanbieden. Omdat de gemeente Bemheze geen eigen afvalinzameling heeÍt, ontbreekt de mogelijkheid om bedrijfsafval in te zamelen. De gemeente Bemheze heeft een faciliterende en regisserende rol in de inzameling van het huishoudelijk afval en grondstoffen en de verwerking daarvan. Deze wettelijke taak vullen we in door zorg te dragen voor de inzameling en verwerking van gescheiden rest- en grondstoffen.

Beledskader Omgevngswel en otngev tngsvts,e Op l januari 2024 lÍad de Omgevingswet in werking. ln maalt 2024 stemde de gemeenteraad van Bemheze in met de Omgevingsvisie 2040. ln de omgevingsvisie Bemheze 2040 is de ambitie opgenomen om in 2050 100% circulair te zijn. ln een pilotjaar doet de gemeentelijke organisatie ervaring op met programmatisch werken onder de Omgevingswet. Op basis van de resultaten van deze ervaringen wordt besloten hoe de gemeentelijke organisatie de integrale doelstellingen van de Omgevingsvisie gaat realiseren. Beleidsplannen die tijdens de pilotperiode zijn ontwikkeld, zoals dit Grondstofienplan, hebben echter nog een sectoraal karakter. Als tot een Programma Circulaíteit wordt besloten, dan wordt het Grondstoffenplan daar onderdeel van. Met het oog op de toekomst, is bij de ontwikkeling van dit plan zoveel mogelijk 'met integrale bril' naar het vakgebied gekeken. Trcnd Opschroeven zuverhedsetsen en afkeur De kwaliteit van het recyclaat bepaalt de toepasbaarheid, die weer maatgevend is voor de marktprijs. Pas wanneer de prijs en kwaliteit van het recyclaat vergelijkbaar is met die van de primaire grondstof, komt de maÍkt voor het recyclaat op gang. Verwekers van reststoffen stellen steeds strengere eisen aan de zuiveóeid van de deelstromen om het recyclaat concunerend te maken. De toegestane percentages stoorslofien worden naar beneden bijgesteld.

lndien hel percentage stoorstofien in een vracht hoger is dan de grenswaarde, wordt de vracht afgekeurd en wordt deze lading verwerkt als restafval. Dat is fors duurder en heeft een negatieve impact op het milièu. UlgangspL)nt Afvalpreventte We keuren een wegwerpeconomie af en werken aan een circulaire samenleving met gesloten kringlopen. We zetten in op preventie en maken inwoners bewust van hun consumptiegedrag. DooÍ middel van communicatie schetsen we altematieven voor de wegwerpeconomie waarmee we een andere mindset creëren: van 'natuuÍlijk nieuw, naar'nieuw is een optie wanneer afzien van de aankoop, repareren, lenen, huren en tweedehands niet mogelilk zijn'. We veranderen de gewoonte om alles onnadenkend nieuw aan te schafien in een bewuste keuze waaÍin meer duuzame opties worden aÍgewogen. EeÍste keus? Tweedehands! Uitgangspunt AfvalinfrastructLtLtr verlettll tat gewensl gedrag Met onze afvalinfrastructuuÍ faciliteren we de heMinning van gÍondstoffen uit de reststromen van onze inwoneG. We verleiden onze inwoners tot gewenst gedrag dooÍ het gescheiden aanbieden van reststofien zo gemakkeli,k mogelijk te maken, gewenst gedrag te belonen en financiële vooÍdelen van een conecte scheiding te benadrukken. De gemeente draagt bii aan het sluiten van de ketens door afspraken te maken met andere partijen in de keten, zoals aanbieders en ven /erkers.

Bij de selectie van samenwerkingsparlners zijn de kosten én de kwaliteit van de recycling van onze reststromen belangrijke selectiecriteria. ln aanbestedingstrajecten gebruiken we hiervoor indicatoren als reductie van CO2-uitstoot en watergebrurk.

8

\l

@...-.,,.

I Utgangspunt Toeretkende alvaltnfrastrLtctLtur en dienstvedening Commitment van onze inwoners is van belang bij de actualisatie van de afvalinfrastructuur. Bij het bevorderen van draagvlak voor milieumaatregelen spelen de volgende factoren een ml: Het kwaliteitsniveau van de dienstveíening De beheersing van de kosten.

Educatie en communicatie.

Uitgangspunt Bronschetdtng Het huidige systeem van aÍval scheiden bij de bron is het uitgangspunt. Op dit moment is nascheiding geen goede techniek omdat er veel grondstofien verloren gaan. Nascheiding maakt in\r,/oners minder bewust van het nut van afvalpreventie en het principe 'de vervuiler betaalt' is niet to€Pasbaar. we volgen de ontwikkelingen op het gebied van nascheiding nauwlettend om waar nodig het beleid hierop aan le kunnen passen.

UlgangspLtnt Beheerkosten ftnancteren mel afvalsloffenheÍfing We houden de afvalbeheerkosten zo laag mogelijk, zodat onze inwoneÍs een zo laag mogelijke afvalstofienhefiing betalen. Dat is een uitdaging omdat investeringen in de inzamelinfrastructuur nodig zijn om deze op orde te brengen en te houden, i/et een systeem met gedifierentieerde tarieven (diÍtaí) waarbi., goed scheidèn van reststofien loont, worden de kosten rechtvaardig verdeeld. Hieóij volgen we het principe 'de vervuiler betaalt'. Op deze manier hebben inwoners van Bemheze invloed op de hoogte van hun afvalstoffenhefiing. De afvalbeheerkosten in diÍtar€emeenten zijn lager dan in niet-diftar gemeenten. De financiële prikkel om afvalscheiding te bevorderen werkt. ln diftar{emeenten is een deel van de afvalstofienheffing afhankelijk van de hoeveelheid door inwoners aangeboden reststromen. Hoe succesvoller de maatregelen om afvalscheiding en -vermindeÍing te bevorderen zijn, hoe lager de opbrengslen van het variabele deel van de afvalstoffenheffing. Als de afvalbeheerskosten minder hard dalen, is het onvermijdelijk de afvalstoffenhefling te verhogen. Deze diftar-paradox (de noodzaak tarieven te verhogen terwijl afval beter gescheiden wordt) is lastig uit te leggen aan inwoners.

Uttgangpunt: nhoud in openbare prullenbakken geen hushoudelilk afval Zodra aÍval in een openbare prullenbak belandt, wordt het niet langer tot huishoudelijk afval gerekend en veÍvall de verplichting tot gescheiden inzameling en verwerking. De kosten vooÍ het plaatsen en onderhouden van openbare aÍvalbakken komen niet ten laste van de opbrengsten van de afualstoffenhefiing maar ten laste van hel budget van het beheer van de openbare ruimte. Oankzij Europese regelgeving dragen producenten van verpakkingsmateriaal yanaÍ 2Q24 bij aan de kosten van lediging van openbare prullenbakken en veÍwerking van de inhoud. Omdat die door prcducenten opgebrachte vergoeding toegewezen uordl aan het budget voor het beheer van de oPenbare ruimte, heeft deze prullenbakkenvergoeding geen invloed op de hoogte van de afvalstoffenhefiing.

UtgangspL|ll Draagvlak //rwolre/s /s nel v anz elfsprekend. ln maart 2025 konden inwoners middels een online enquète hun mening geven over de huidige vormgeving van de afvalinzameling. Uit de resullaten van enquète blijkt dat inwoners gemiddeld tevreden zijn over de dienslverlening en dat zij heel verschillend denken over wat er zou kunnen worden verbeterd aan de inzameling. Doordat de inwoners gemiddeld tevreden zijn over de dienstverlening, wordt de noodzaak om veranderingen door te voeÍen niet gevoeld. Vanwege die veÍschillende meningen is onvermijdelijk een verandering een deel van de inwoners gaat teleurstellen Zorgvuldige communicatie is van belang voor het creéren van draagvlak ondeÍ inwoners voor in te voeren maatregelen.

9

\f

.E-.-.-.,.

L

3. lnzameling en verwerking van afual en grondstoffen 3.1 Situatieschets lnz amelstructuur haal- en brengsysleem

De inzamelstructuur is gebaseerd op een haalsysteem waaöij deelstromen huis-aan-huis worden opgehaald; decentrale voozieningen in de directe woonomgeving en een bÍengsysteem waarbÍ de inu/oners hun reststromen wegbrgngen naar centclle voorzieningen. Hul!-aan-hult lnzamcllng Groenle-, íruit- en tuinafual en etensresten gft(e)

'140 of 240 liter mrn icon tainer

1x per 14 dagen

Plastic, melaal en dÍankkaítons (pmd)

speciale pmd-zakken

1x per 14 dagen

Papier en Karton

los (zonder inzamelmid del)

12 x pet )aat

Fijn huishoudelijk restatoal

240 liter min icontainer

1x per 4 weken

Vszamclvoozlanlngon ln da dlrlctr woonomgovlng ondergrondse container

Glas Textiel

Bovengrondse container

Luiers en inco ntinenhemateíalen

onderg rond se contain er

Roatatromon dlo lnwon6]! wogbrEngon naar contralo voorzlonlngan Groí snoeiafval

twee groendepols

Grond

Grond ban k

Ovenge restsloíen

Milieustraat

Contractbeheer Voor een groot deel van de inzameling en verwerking van de afval- en grondstofienstromen heeÍt de gemeente Bemheze hèt uitsluitend recht verleend aan de Afvalstofiendienst 's -Hertogenbosch. Oat contract loopt to|3111212026. De intentie is om de samenweíking ook daama voort te zetten. Voor de inzameling en verweÍking van de overige deelstromen zijn contracten aÍgesloten met commercièle partiien. Oe papierinzameling zoals we die nu kennen met de inzet van vrijwilligers eindigt uiterli,k 311'1212027. De vergoeding voor vrijwilligersorganisaties die in het verleden betrokken waren bij de textielinzameling stopt per 01-01-2026. Ster/e/lk held.s k ia.s s e Het Centraal Bureau voor de Statistiek deelt gemeenten in naar stedelÍkheid. Deze indeling is gebaseerd op de omgevingsadressendichtheid. Van ieder adres wordt het aanlal adressen binnen de cirkel met een stÍ:ral van 'l km bepaald. Het gemiddelde van alle adressen (697) levert de stedeliikheidsklasse. De gÍenzen van vilf stedelijkheidsklassen zijn minder dan 500; 500-1000; 1000-

1500; 1500-2500 en meer dan 2500 adressen per km'z. De gemeente Bemheze is ingedeeld in stedeliJkheidsklasse 4: weinig stedelijk. Aív alslolfet)lteíftng en dt[lat

Het tariefstelsel van de gemeente Bemheze is ontworpen om afualscheiding te bevorderen en nietrecyclebare reststoflen (restafval) te vermanderen. De aÍvalstofienhefiing bestaat uit een vast en een variabel gèdeelte: De tarieven worden jaarlijks vastgesteld door de gemeenteraad. Het variabelè deel (diftar) is afhankelijk van het aantal ledigingen van de minicontainers. ln 2025 betalen inwoners:

e € 159,00 vast bedrag (ook wel vastrecht) . € 19,50 per lediging van een 240 liter en € '11,70 per lediging van een 140 liter restafvalcontainer . € 1,50 per lediging van een gft(e)-minicontainer ongeacht of de inhoud van de minicontainer .

De ledigingen in 2025 worden bij de aanslag gemeenteli.ike belastingen 2026 in rekening gebracht. 10

\í, .E-.'"-.,.

L HoogboLtw

Het reststroomaanbod van bewoners van hoogbouwlocaties wordt niet per huishouden geregistreerd. Zij betalen een vaste opslag op het vaste deel van de afvalstoffenheffing. De opslag is afhankelijk van de grootte van het huishouden: - eenpersoonshuishoudens betalen jaarlijks een opslag van € 48,65 - meerpersoonshuishoudens betalen een opslag van € 97,30.

Aanlal inwoners en huishoudens

Aantal huishoudens (= woonhuisaansluitingen volgens SSOB) Huishoudens die vastrecht betalen Huishoudens waarvan vastrecht is kwijt8escholden' Huishoudens met verlàagd tarief restafualminicontainer i.v.m. medisch afuel

2021

2023

2024

tL.?24

12.266

13.255

tr.373

12.522 13.424

12.470 404

L2.647

12.724

170

347

316

345 292

.) huishoudens met een inkomen op of onder het bijstandsniveau zondèr eigen vermogen. Gemiddelde lastendruk per huishouden gemiddeld aantal ledigingen totaal

2023 A.ntal huishoudeni

aantal

lediEinss-

lediBinsen

ta.ief

peÍ

2021

làstendruk

huishotlden

13.3r3

GFT(e)

Restafual

109.224

4,2

65.300

4,9

€ 1,00 € 16,00

€ 8,17

€ 74,13

totaal variabel tarief Vaste tarief 2023 (inclusief € 20,- eenmaliBe teÍug8ave)

€ 125,OO

La*endÍuk gemiddeld per huishouden

€ 211,30

€ 86,30

Zweiafval ln Bemheze hebben de aÍgelopen jaren circa 300 vrijwilligers zich aangemeld als ZAP-'er: zwertafval pakker. Hoe vaak en hoeveel zwedalval zij veÍzamelen is niet in beeld. Daardoor is niet te duiden in welke mate de relatief zwerfafvalarme leeÍomgeving toe te schrijven is aan ondememers en inwoners die hun verantwoordelijkheid nemen in het voorkomen van zwerfafval en in welke mate dit het gevolg is van de inspanningen van ZAPrers. Dutnpngen en btlplaatsingen Het aantal dumpingen en bijplaatsingen bij ondergÍondse containers is beperkt. Door dumpingen en bijplaatsingen te monitoren, kunnen we bij ongewenste ontwikkelingen actie ondememen. Grondstoffen Deelstroom

r

Olt mal(€n w€ ervan

totaal

kdjaar

E

plp,

,( In

lq in

re COz-

kg ln

kg cO2aeductie

rGírvd ..íaívàl

ÍesiaíyJ plpi

Íecyclllf,X

a€ductle per jaaÍ

9,4

906.712

2A

96

32.266

1

77

2.194.088

68

PIPJ

GFr(e)

Compost en Biogas

2.8A794

90

PMD

Rgrondstoff€ n

938.800

29

7,5

172.596

5

1.610.510

50

2,9

66.738

2

97

0

0

Glas

Glas

779.080

24

5 9.831

2

100

129.064

4

Textiel

Her8ebruik+\eNezeling

395.481

72

2,6 5,6

728.813

83

935.114

9

tuiers

Elektriciteit AEC

265.17 5

8

4,9

1L7_764

0

0

0

3

3

) pipj = per inwoneÍ periaaÍ

11

\, ,!@.."-..,.

L 3.2 Behaalde resultaten Reslslromen tn qrafieken ln 2023 werd er in de gemeente Bemheze per inwoner gemiddeld 505 kg aan grondstoffen/afval ingezameld. Landelijk is het gemiddelde 456 kg per inwoner. Voor gemeenten met stedelijkheidsklasse 4 is het gemiddelde 498 kg. ln ondeÍstaande tabellen zi.in de aantal kg per inwoner in Bemheze afgezet tegen het gemiddelde van gemeenten met dezelfde stedelijkheidsklasse als Bemheze en het landeli.,k gemiddelde. ln het totaal is al het huishoudelijk afval opgenomen, ook de stromen die hier niet als apaÍte grafiek zijn weergegeven, o.a. luiers en milieustraat. totaatk,,*.

liin íe.laÍvó1,. *.

8Ít(elw*-.

pmd

L,*,

Íeslatvaltotaalr,*-,,

groÍtuin,.,*,

gft(eltotaat q,*-,

gío, restaíva

r'*-,

glasrr,*,

papieÍen kanon'..*.,

tertiet'.,*,

12

\,

I

@..".-.,.

Vergelijkng met landeltlke et) SK4gemiddelden ln onderstaande grafiek worden de ingezamelde hoeveelheden in Bemheze vergeleken met de landelijke gemiddelden en de gemiddelden van gemeenten met dezelfde stedelijkheidsklasse (SK4). De landelijke en SK4{emeenten zijn gesteld op 100%. l\,let blauw wordt Bemheze afgezet tegen de gemiddelden van de SK4-gemeenten. Groen toont de verhouding tot landelijk. Voorbeeld: Met 505 kg per inwoner ingezamelde reststromen (afval) zamelt Bemheze 11'loh (= 11y' meer) in van het landelijk gemiddelde en 99% (= 1% minder) van het gemiddelde in gemeenten met stedelijkheidsklasse 4. Met GFT scoort Bemheze 37o/o meeÍ dan landelijk en 14% minder dan SK4.

Bern heze vergeteken met gemiddelden van stedelijkheidsktasse 4 (=1000/o)

en tandeliik (=1000/0)

xn tl2

r3a

t. t yn rr.d.0rtlird*Lr.

a

tr y.n l.!d.{ll

Uit deze vergelijking mogen we concluderen dat de inwoneÍs van Bemheze

-

22o/o mindet ieslaÍval

en 11% meer dan landelijk e aanbieden dan SK4 O en 4'l% minder dan landelirk O

14% mindeÍ gft

aanbieden dan SK4 3 en 37% meer dan landelijk O

13olo minder papier

aanbieden dan SK4 I

9% meer glas 5% meer pmd

aanbieden dan SK4 a en 20% meer dan landelijk a

9% meer textiel

aanbieden dan SK4 O en 36% meer dan landeliik O

1o/o

Ír,e reststoffen

aanbieden dan SK4 I

en 12% meer dan landelijk a

aanbieden dan SK4 O en 38% mèer dan landeliik O

13

\, ,@".---...

L Sarnenste/rng hjn restafval De samenstelling van het fijn restafval is in juni 2024 onderzocht in een sorteeranalyse die is uitgevoerd door de AÍvalspiegel. De percentages zijn omgerekend naar kilogram per inwoner. Het gemiddelde van 71 kg Íijn restafval peí inwoner per jaar beslaat uit:

71

inwoneí

Slechts 23olo van de inhoud van de restafvalcontainer bestaat uit reststoffen die niet in een deelstÍoom aÍgevoerd kunnen worden. Als de in het restafval aangetroffen luiers meegeÍekend worden dan is het percentage 28o/o. Et is dus nog 72-77yo ruimte voor verbetering! De 10 kg'overig heöruikbaar' bestaat uit reststofien die op de milieuslraat ingeleverd kunnen worden, zoals hout. Alarmerend is dat er bij de sorteeranalyse ook KCA (klein gevaarlijk aÍval)en elektronica aangetroffen is. Reductie van restafval heeft een positief effect op de beheeÍsing van de afvalveMerkingskosten. Samenvattend 505 kg afval en grondstoíen per inwoner per jaaÍ . 96 kg restaÍval per inwoner

. . .

scheidingspercentage van 81%

recyclepercentage63% 106,10 kg Co2-reductie per inwoner

3.3 Wat gaat goed en wat kan beter Wat gaat goed

De inrrvoners van Bemheze zijn zoígvuldige afvalscheiders. De zuiverheid van de reststromen is in veÍgelijking met andere gemeenten hoger dan gemiddeld. Afkeur van vrachten komt zelden voor. Ook het aantal dumpingen en bijplaatsingen is relatieÍ laag. Na systeemwijzig ingen in de vorm van aanpassing van de inza melf req uentie en wijlging van het diftar-systeem (tarief per lediging i.p.v. per kg) is de hoeveelheid restafval per persoon perjaar gedaald naar 96 kg in 2023. Waar het gaat om het fijn restafval dat wordt ingezameld aan huis scoort de gemeente Bemheze met 71 kg per persoon in 2023 beter dan het landelijke gemiddelde van 102 kg in gemeenten mel dezelf de stedelijkheidsklasse. De huidige vormgeving van de inzameling vormt een goede basis waarmee de gemeente Bemheze aanzienlÍke stappen heeft gezet in de Íeductie van het restafval.

14

\t

I

Ir..r.-.,.

Wat kan beler

. Hoewel we vooruitgang boeken in vermindering van restafval is er nog ruimte voor veöetering. .

. . . . . .

De samenstelling van het restafval toont dat aan: 55 van 71 kg 1= 77yo1urn het ingezamelde fijn restafval behoort tot een reststroom die als monostroom afgevoerd kan worden. Waar het gaat om groÍ reslafval, ingezameld op de milieustraat, scoort de gemeente Bemheze met 26 kg per persoon in 2023 hoger dan het landelijke gemiddelde van 20 kg in gemeenten mel dezelfde stedelijkheid sklasse. Dit kan erop wijzen dat de inwoners van Bèmheze minder grof huishoudelijk afval afvoeren in de stroom fijn restafval dan inwoners van andere gemeenten. Het restafval bestaat voor een aanzienlijk deel uil etensresten. Er is regelmatig overlast doorte vroeg aangeboden pmd-za kken en wegens stoorstoÍfen door de inzamelaar niet meegenomen pmd-zakken. De dienstverlening aan bewoners van hoogbouw en laagbouw is niet uniform. Bij hoogbouwlocaties ontbreken containers voor het aanbieden van groente-, fruit en etensresten (gfe) afval, terwijl vanaf 2024 een aparte gfe-vooziening ook bij hoogbouw wettelijk verplicht is. Bij hoog bouwlocaties ontbreekt de Íinanciéle prikkel voor het verminderen van restaÍval. Een deel van de inzamelmiddelen en -voorzieningen is verouderd: hel minicontainerpark, de ondergrondse glascontainers en ondergrondse containers voor incontinentiemateÍialen en de bovengrondse restafvalco ntainers voor de hoogbouw.

De huidige milieustraat is verouderd en de mogeli.ikheid tot uitbreiding ontbreekt.

3.4 Doelslellingen grondstofíenbeleid We hebben de ambitie om de volgende doelstellingen te realiseren in de periode 2025-2030 . Meer afvalpreventie: Vermindering van de totale hoeveelheid reststromen (afval): van 505 kg per inwoner in 2023 na 450 kg in 2030. A,valpíeventre: kg peí peÍsoon peÍ laaÍ

Minder restafval. Vermindering van de hoeveelheid niet recyclebaÍe reststroom (restafval): van 96 kg per inwoner in 2023 naaÍ 50 kg in 2030.

15

\t

I

lE."-_'.'

Meer aÍvalscheiding / meer gescheiden ingezamelde monostromen van hoge kwaliteit: Scheidingspercentage van 81o/o nà?Í 89% in 2030.

Meer Íecycling van de ingezamelde grondstoffen: Recyclingpercentase van 63.2o/o naar 65.0% in 2030

De lijnen in bovenstaande graÍieken zi.in geen voorsp€llingen voor de resultaten! ln de jaarlijkse rapportgage worden de grafieken gebruikt om het behaaldè resultaat te vergelijken met de tussendoelen. Daarmee wordt inzichtelijk voor welke doelstellingen we op de goede weg zijn en voor welke doelstelling eventueel aanvullende maatregelen genomen moeten worden.

16

\|,

I

8...--...

4. Grondstoffenstrate g e 2025 -2030 i

4.1 Actles en maatregelen Om onze ambitieuze doelstellingen te bereiken en te sturen op de kwaliteit van de grondstoffen zijn verdere stappen in de komende jaren noodzakelijk. Vanuit onze solide basis treffen we de benodigde maatregelen. De belangri,kste maatÍegelen beschrijven we hieronder. Ve rbeteri

ng n z afite I i ng hoog boLlwloc al te s t

Oe gemeente Bemheze heeft hoogbouwcomplexen waaöij inwoners het restafval aanbieden via bovengrondse verzamelcontainers. De vezamelcontainers worden wekelijks geledigd. Het aantal containers per complex is afhankelijk van het aantal bewoners. Bi, enkele hoogbouwcomplexen zijn minicontainers in gebruik voor gfe (groente- Íruit- en elensresten).

De Europese Unie verplicht gemeenten om in 2024 voor de hoogbouw een apaÍle gfe-voorziening te realiseren. ln de gemeente Bemheze beschikken bewoners van hoogbouwlocaties niet ol zeer beperkt over een aparte gfe-voorziening. Bewoners van hoogbouw bieden daardoor meer restaÍval aan dan bewoners van laagbouw. ln 2025 start het voorbereiding- en inkooptraject van nieuwe voorziening bij hoogbouw. Het plaatsen van gfe-cocons wordt uitgevoerd in 2025. Ondergrondse restafvalcontainers in betonputten wordt geplaatst vanaÍ 2026.

lnzamelng paper en kadan ln de huidige vormgeving van onze huis-aan-huis papieÍinzameling bestuurt een professionele chaufieur het inzamelvoertuig en verzorgen vrijwilligers de belading van het los aangaboden papier en karton. Verenigingen die hiervoor vrijwilligers leveren ontvangen een vergoeding per kilogram ingezameld oud papier. Onze huidige papierinzamelaaÍ was lange tij dè enige in de regio die inschreeí op aanbestedingen voo[ inzameling met vri]willige beladers. Onlangs heeft ook onze inzamelaar aangekondigd uiterli.jk 01-0'l-2028 te stoppen met de inzet van vriiwilligers. Hun belangrijkste argument daarvoor is dat steeds minder peÍsoneel bereid is in de avonduren en op zateÍdag te weÍken. Het geheel met professionals inzamelen van los aangeboden papier is lastig om aóo-technisch verantwoord te organiseren. Dat kan de introductie van een inzamelmiddel voor papier op termijn noodzakelijk maken.

17

\t

@","--.,

L Veruangen ondergrondse glascontatneB Verspreid over de gemeente Bemheze staan 23 glascontainers. l\,íet een nulmeting in 2023 is de staat van de glascontainers in beeld gebracht. Uit deze inventarisatie bleek dat vrijwel alle ondergrondse containers binnen afzienbare tijd technisch afgeschreven zijn. Om de containers le vervangen is een vervangingsplan opgesteld. Deze maatregel wordt geÍaseerd uitgevoerd in de periode 2026 Um 2028 vooÍafgegaan door een vooóereiding- en inkooptra.,ect in 2025.

Slraleg/scre ulwerktng loekotnsl ntlrcuslraatlLntctrc De rol die milieustraten in een circulaire economie vervullen, is omvangrijker dan de huidige. Waar nu een milieuvriendslijke veMerking van afvalstofen centraal staat, wordt in de toekomst prioriteit gegeven aan hergebruik, reparatie en heóestemming van goederen èn materialen. De huidige milieustraat aan de Morgenstond in Heeswijk-Dinther is verouderd en te klein. De mogelijkheid tot uitbreiding op deze locatie ontbreekt. Nu al worden inwoners voor afvalsooÍten verwezen naar andere localies. Voor snoeihout en grof tuinaÍval naar de twee groendepots, voor grond en graszoden naar de grondbank, voor bouw- en sloopafval naar Dijkhofi en voor kadavers naar de gemeenteweí. De toekomstige milieustraatfunctie kan op verschillende manier vorm krijgen: . renovatie of verplaatsing van huidige milieustraat

. . .

samenwerking met omliggende gemeenten en/of bedrijven mobielscheidingsstation combinaties bovenstaande opties ln 2025 \,rordt èen haalbaarheidsondez oek uitgevoerd met een uitwerking in toekomstscenario's. Het ondezoek neemt circa 3 maanden in beslag. De onderzoeksresultaten delen we met de commissie Ruimte en Leefbaarheid. Nadat het besluitvormingsproces is afgerond, starten we met dè vooóereidingen van het gekozen toekomstscenario. Optimahsatte nzanteltng en vetwerkng luer- en ncontinenltematenalen Het luier- en incontinentièmateriaal wordt in Bemheze gescheiden ingezameld. De huidige vormgeving verleidt professionele organisaties zoals kinderdagverblijven en woonzorgcentra hun bedrijfsaÍval aÍ te voeren in de stroom huishoudelijk afval. We gaan met deze organisaties in overleg

om samen naaÍ passende oplossingen te zoeken. De landelijke verwerkingscapaciteit van luier- en incontinentie-aÍval is circa 4yo van de ciíca 400.000 kg die jaarlijks wordt gecreëerd. De luier- en incontinentiematèrialen die in de gemeente Bemheze worden ingezameld, worden als restafval veóÍand vanwege het gebrek aan recyclecapaciteit. ln 2026 is de UPV (uitgebreide producentenverantwoordelijkheid) gepland. Dat vormt aanleiding om de gescheiden inzameling voort te zetten. Onze inwoners maken op grote schaal gebruik van de vooziening. We zullen deze matenalenstroom laten recyclen tot nieuwe grondstofien zodra er extra veMerkingscapaciteit is gecreëerd. De 7 ondergrondse inzamelcontainers zijn versleten en moeten vanaÍ 2026 worden vervangen. Vervanging van de inco-containers wordt in 2026 uitgevoerd, voorafgegaan door een voorbereidings- en inkooptra.iect in 2025.

Jala-sttcker Reclamefolders worden op meer adressen ontvangen dan gelezen. ln 2026 introduceren we de ja-jasticker om ongeadresseerd drukwerk alleen te bezorgen bij inwoners die daar bewust voor kiezen.

18

\í, E-."--".

L 4.2 Slimuleíing meer en betere afvalscheiding ComnJLn)rcalte

Effectieve en frequente communicatie is cruciaal vooí het succes van het Grondstofienplan. Bewustwording. betrokkenheid en positieve gedragsverandering van onze inwoners zijn essentiële elementen voor het behalen van onze doelstellingen. Om de motivatie en capaciteiten van onze inwoners te vergroten, zetten we transpaÍante, eenduidige en consistente communicatie in met informatie en uitleg die aansluit bq de leefwereld van verschillende doelgroepen. Met gerichte campagnes informeren we hen over het belang van afval scheiden, het hoe van afval scheiden, hun onmisbare rol in de keten van afval naar grondstof en praktische informatie over afvalpreventie. Op een positieve manier laten we zien dat afval een waardevolle grondstof is. Afvalcoaches ln steeds meer gemeenten worden afvalcoaches ingezet om inwoners te ondersteunen bij het scheiden van hun aÍval, Gemeenten met een vergelijkbaar inwoneraantal zetten hiervoor 1.5 tot 2 fte in. De resultaten die daarmee b€reikt worden zijn weliswaar substantieel, de kosten zijn dat ook. De behoefte aan inzet van aÍvalcoaches fluctueert sterk. Tijdens voorloopacties (controle inhoud miniconlainers) is de behoefte aan inzet veel groler dan bij reguliere werkzaamheden. Omdat de inwoners van Bemheze hun afval bovengemiddeld goed scheiden, ontbreekt de noodzaak om afvalcoaches in dienst te nemen.

Omdat data-analyse zou kunnen uitwijzen dat het zinvol is om een afvalcoachpíolect te initiëren, ondezoeken we in 2025 oÍ samenwerking met omliggende gemeenten mogelijkheden biedt om hun afvalcoaches op basis van inhuur in onze gemeente in te zetten voor specifieke projecten. Panrctpaltc

Zonder medewerking van onze inwoners kunnen we onze doelen niet halen. Hoe meer betrokkenheid we creëren bij hen, hoe groter de kans dat inwoners hun beste beentje voorzetten in het voorkomen van afval en het scheiden en aanbieden van hun grondstoffen. Via de dorpsraden, scholen en andere lokale platformen, zoals Bemheze Bespreekt, gaan we actief conlacl zoeken met onze inwoners over de uilvoering van het grondstofienplan. [/et name op het gebied van afvalpreventie en het heÍgebruiken van afval zijn hieÍ mogelijkheden, zoals initiatieven om leerlingen te laten eÍvaren wat er van materialen kan worden gemaakt door het gebruik van vakmanschap. Daamaast vergroten we hiermee de bewustwording dat reststoffen waardevol zÍn. Ook Íaciliteren we vrijwilligers die zwerfafval opruimen. Zo maken we onze gemeente samen schoner en prettiger om er le wonen. EdLtcalie

Educatie is een belangrijk onderdeel van de communicatie-uitrol. Ooor kinderen te leren oveÍ afvalscheiding en het voorkomen van afval, zullen zÍ hun omgeving beïnvloeden en stimuleren in het ,uiste gedrag. Jong geleerd is oud gedaan. Hèt beÍeik van vooílichting op scholen is groot. Binnen de gemeente Bemheze geven we hier invulling aan door de inzet van gastlessen op basisscholen. Handhavtng

Communicatie richt zich op het creëren van betrokkenheid, besef van eigen verantwooÍdelijkheid en het inzien van nut en noodzaak van afvalscheiding en aÍvalpreventie. Handhaving beschouwen we als een aanvullend instrument. We zetten handhaving in om structureel ongewenst gedrag bU te sturen, oveÍlast terug te dringen en excessen te voorkomen als andere methoden niel werken. Sancties zijn niet altijd mogelijk, maar als de dader achterhaald !rcrdt worden alle kosten verhaald. Zichtbaarheid van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) beïnvloedt het gedrag.

19

\í,

lE-."--''.

L 5.'l P lann ing De implemenlatie van de acties en maatÍegelen woÍden gepland en gefaseerd uitgevoerd om continuÍteit en haalbaaóeid te waaöorgen op het vlak van mens, milieu en middelen. UtvoeÍingsprogram ma 202Í2030 - planning

2025 ?026 2027 202A 2029 2030

V!rbrtcrlne lnzlm.llng hoogbouwlocatlr! Opslellen beled b! n€uwbouw van hoogbouw (geplande opleveírng vanaí 01-01-2026)

X

ftocedLrrcbeslurl ondeÍgrondsc restaf valconlarners cn gíe-cocons

x

X

Localebeslurt ondergrondse reslaf valcontarners en gÍe-cocons \/oorbeíerdng en nkooptraject gf e-cocons

X

X

X

Haalsng gfe.cocons

x

X

Voorberedmg en mkooplíalecl ondergrondse contarners

X

Baalsng ondergrondse Íestaívalcontarneís

X

XX

lbt ln eo.da ltart br.ngan van d. ond.rgrond$ gbrcontllnar. Voorbeíedmg en rnkooÍrkalecl Geíaseerde veívangmg qlascontameÍs

x

xxx

Optlmt[arth lnramcllng an y!rw!.king lubr- !n incgnllnantb mltaídan hvoeíng L.llgebíede Floducenlenveíantw coídellkhed

X

Onderzoek rnzalÍElrng brt KDV PSZ en WZC

X

x

',/ooíberedtrrg en Inkooplra,ecl mco-nzarÍElmddel

\/ervanginq contarners lul(]r- en rncontneol€rrBler€len

X

Ouurzarn-. verw erkrng van lurers en ncontrnentÉnÉleí€len

x

XXX

§rltaOlrctr. ultwarllng to.komtt m lllo urtrarttunclle Fbalbaarhedsonderzoek geslurlvoímng Realsalre voorketÍscenaro

Stlmul.rlng m..í.n b.t r. ivsltch.ldlng Oplmahsal€ conYrunlcalre Onderzoek aívalcoach Zw eííaívalprolecten ZAP-pers Landeh,ke Opschoondag en Woíld Cleanup Oay Ondersleunrnq lokale nrtraleven

Educal€píograrllrE scholen Bíedere sanEn,À erkng nEt rntlatleven gercht op hergebruk en crrcular(ed

X

xxxx

xxxxxx x

XXXXXX XXXXXX XXXXXX XXXXXX

5.2 lnvesteringsplan Alle kosten en inkomsten van het inzamelen en ven/verken van huishoudelijke reststofien houden we bij in de afval- en grondstoffenexploitatierekening. Het eindresultaat, het saldo, brengen we in rekening bij onze inwoners. Het uitgangspunt is om 100% van de kosten, inclusieÍ btw en overhead, via de afvalstoffenhefiing bij onze inwoners in rekening te brengen. Alle kosten en baten venekenen we in de gesloten begroting. We zetten de opbrengsten van de afvalstoffenheffing alleen in voor dekking van de kosten van afvalinzameling en -veMerking. Als er een overschot is dan storten we die in de egalisatievooziening en als er een tekort is dan betalen we die uit de egalisatievooziening. De afvalstoffenheffing is het belangrijkste instrument om de inzameling en veMerking van afval en grondstoffen te financieren. Met de diftar-component stimuleren we duuzaam gedrag bij inwoners. 20

\, lE.."--,,

L Om de verschillende maalregelen te bekostigen en de doelstellingen van het Grondstofienplan 2025 2030 te realiseren, wordt de afvalstoffenheffing jaarlijks aangepast. ledere investering brengt een verhoging van de aÍvalstofienheffing gedurende de aÍschrijvingstermijn van die investering.

Begroling investeingsplan tnorrne.r.oeroa. 2O2'.rO!4. l.r.i.rtnarpl&

m2a

v.r!.!...tí h.!r.a.e h..aà.orrr..ab. Vdb.rodnoko.i.. DroF.lb.!.btding6!ành..t dirg. a.nd n.m L pL!ll.. sd.rordd.. .!.Lívc cqí.iEÍ. .n b.lMpuír6n. hvdià..!.ko.rd 6d.rcr6d.. .61!ív.l .6r'h45 .n b.rdput.n oó! € 5 mo,- pd .luk Crrnddd. krpll.l. t . p.r t .r 9.h..é.ó op 6 í.chnílrrrfr vàn i 0 F.r K6tn p.r * q$u.[n.t]iig - alÉ..l í d. àív*tdíóh.ííír! Artra ntu l. pan .n ír"ceo6 o6v a 3.500 - p.. ce6 t -b.rll!r6r..9ltc@6. G.dE 5.k gL.Lt npuFd g.È.tèrd optr írchdit irí v.610t r l<dh É. * dr!...nil,.hC - .*í..4 n (b rv-rrl-rdlílo

6

ItaI t!..b.|ltrirn5A.iC t !B-'t-

d.rr.iÖ.rE

12

€ 13@0

€ 1A 000

(133

f133

€133

€0,

€ r.33

10

( 3.540

(35@ €7@

€7000

€020

4 0.52

c052

€0,52

€36q)0

€ 31 500

€3@

€7200

€ 10 350

a02f

( 0.53

€ 350@

€7000

a0,t

a.rt

cÉ..9d.t . gbcdrl,Èr.

rn-rÍ'!.rdr- íÉ..ídrr.. Ë!.di't. oöv € 4 500 - p.. !!-r. C.ídd. t d-4.ró p..,r.. lEoódd <'p d rílch.iíË,ri' v.. lot ' (d.. p.. *@.ruudrrE I aÉ.d n à cv*bííón iír! È-.fa.i !É..rta I-Èx bdrh.iab ..-rbt §--ó A..d r yfr.r{.n ax,.rersís !r- 6 ftmhaLrr§'*r cor.lm ..onMàErr..Eb. corrÉ! oà! ( a 44o.. D.r.tul( hvór..rlnrqL. dÍÍ!r6É..lJiG.nÉdd. k pr.-!ta p.r u g.àaéíó op 6 al.chríEÍn v.. l0,.r (arn p.r * dr!.-6rJlrl .a sÉ.d í ó aívabLírarr.ítnt &-aÈ.à. lrr.Itrra lo.ts.r dl.-l'dtEL Srknul.rrng ..r.nà.r.r. rtu.|..à.idr^t

t € 90 000

!

at

a

€ 10 350

€3150

€3150

€3154

€3rao

a023

a 023

€023

€023

6 15000 € 1s000 € r5o@

€ r5iJ@

JaarltJkse evaluale beletd en uilvoenng De effecten van de aanpassingen in de afvalstoffenheffing worden jaaÍlijks gemonitord en

geévalueerd. We kijken hierbij naar de efiecten van het beleid en de aanpassingen op de behaalde resullaten. Oit toetsen we aan de doelstellingen. We meten dit door de hoogte van de gemiddelde afvalstofienhefiing te vergelijken met voorgaande jaren en met beschikbare cijfers van gemeenten met vergelijkbare systemen, stedelijkheid en inwonersaantal. Op deze manier zorgen we ervoor dat het beleid kan worden bijgesteld indien de gewenste Íesultaten niet woÍden behaald. We maken een koppeling tussen de beleidscyclus en de planning-€n-control cyclus. Dat betekent dat we elk jaar de mogelijkheid hebben om tussentijds bij te sturen op de uitvoering.

21

\t

Ë-.".-',. L 5.3 Mon itoring en evaluatie Voor het monitoren en evalueren van de voortgang en efiectiviteit van het Grondstoffenplan 20252030 maken we gebruik van efiectindicatoren en prestatie-indicatoren. Efiectindicatoren meten de bredere impact van het programma op onze inwoners en op het milieu. Ze meten of de doelen van het Grondstofienplan 2025 - 2030 worden bereikt: Effectindicator Totale massa reststoffen (recyclebare en nietrecyclebaar) Totale massa restafval (niet recyclebare reststoffen) ScheidingspeÍcentage

Doel Gemiddeld per inwoneÍ per jaar van 505 kg in 2023 naar 450 kg in 2030 Gemiddeld per inwoneÍ per jaar van 96 kg an 2023 naar 50 kg in 2030

Meting Totaalgewicht aangeboden reststoÍfen per jaar

van 81'/o in 2023

Massaverhouding gescheiden ingezam eld totaal ingezam eld Massaverhouding gerecycled materiaal : gescheiden ingezameld Berekening (VANG-tool)

naar 89% in 2030 Recyclingpercentage

van 63% in 2023 naar 650/o in 2030

C02-reductre af valbeheer

van 106 kg in 2023 naar 150 kg in 2030 Vergroten van kennis over reststromen en verbetering scheidingsgedrag

Kennis en gedrag inwoners

Totiaalgewicht Íestafval per jaar

Onderzoek (e nquéte ) naa Í aívalscheidingskennis en -gedrag van inwoners

Prestatiè-indicatoren meten de uitvoering en efficiëntie van specifieke activiteiten en pÍocessen binnen het beleid. Ze houden de voortgang bij en identificeren gebieden die moeten worden veöeterd:

Prestatie-indicator

Doel

Meting

Percentage monostromen in restafval Percentage vervuiling in monostromen Aantal educatieve cam pagnes en communicatie-uitingen

van 7 6o/o in 2O24 naar 30% in 2030 lnzicht veÍkÍijgen en vedagrng van

Sorteeranalyse door de Afvalspiegel Registratie en rapportage van d€ vervuiling peÍ monostroom Aantaluitgevoerde cam pagnes en comm unicatie-uitingen per jaar Jaarlijkse enquète onder inwoners

Waarderin g d ienstverlen in g

door inwoners

vervuilingspercenlages Versterking van de communicatie en educatie rond afvalscheiding lnzicht verkrijgen en verhoging van waardering

Alle efiect- en prestatie-indicatoren worden geïntegreerd in een dashboard en monitoringsysteem dat jaarliiks wordt gerapporteerd aan de betrokken stakeholders, zoals de gemeentèràad, inwoners en samenwerkingspaÍtners. Dit iteratieve systeem van Plan, Do, Check en Act helpt om de voortgang le bewaken en waar nodig bij te sturen. Deze werkwijze zorgt ervoor dat kwaliteitsveÖetering continu de aandacht heeft. Bovendien waarborgt het de transparantie en verantwoording. Het hanteren van dit concÍele kader van efiect- en prestatie-indicatoren, zorgt voor een effectieve monitoring en evaluatie van het GÍondstoffenplan 2025-2030. Zo draagt dit systeem bij aan het realiseren van onze doelstellingen en daaÍmee aan de bevordering van de circulaire economie in de gemeente Bemheze.

22

\t

,E.....".

L

6. Ter afsluiting Met het Grondstofienplan 2025-2030 van Bemheze zetten we een ambitieuze stap richting een circulaire economie, waarin aÍval niet langer wordt gezien als probleem maar als waardevolle grondstof. Met een duidelijke focus op preventie, hoogwaardige afualscheiding, recycling en heÍgebruik integreren we duuzaamheid in ons gemeentelijk grondstoffenbeleid. Door efiiciënter en circulaiÍ om le gaan met grondstofren, kunnen we in de toekomst welvarend leven op een gezonde daneet, met een duuzame en sterke economie. Deze visie is gebaseerd op Europese en nationale doelstellingen, die ons stimuleren om de ho€veelheid reslmateriaal te verminderen en de kwaliteit van gerecyclede materialen te veóeteren. We stÍeven naar maximale herwinning van grondstoflen en weÍken daarin samen met inwoners, inzamelaars en verwerkers. Onze strategie is erop gericht om de aÍvalstructuur verder te optimaliseren en bewustwording over consumptiegedrag te vergroten door altematieven voor de wegwerpeconomie onder de aandacht te brengen. De implementatie van maatíegelen zoals veöetering van de inzameling op hoogboulvlocaties en optimalisatie van afvalinzamelingsmethoden vooÍ specifieke stromen, vormen concrete stappen richting onze doelen voor 2030.

Deze acties worden ondersteund door een gediferentieerd tariefsysteem waarbij de principes van'de vervuiler betaalt'worden toegepast, waardoor goed aÍval scheiden en het voorkomen van aÍval Íinancieel aantÍekkelijk blijft voor onze inwoners. Om de voortgang te waarborgen en waar nodig bij te sturen, hanteren we een gedegen monitoring- en evaluatiesysteem. Effectindicatoren zoals vermindering van afval per inwoner en toename van het recycling percentage, evenals prestatie-indicatoren zoals veÍlaging van de vervuiling in monostromen, rapporteren we frequent aan onze stakeholders. Deze tÍansparantie en verantwoording zijn cruciaal om onze gemeenschappelrjke inspanningen te ondersteunen en de gewenste resultaten te behalen. De gemeente Bemheze wil een vooruitstrevende functie veívullen in de transitie naar een circulaire economie. Ooor te innoveren, samen te werken en te investeren in duurzame oplossingen, zullen we onze doelstellingen behalen en dat zal een positieve impact hebben op het welzijn van onze inwoners en het milieu. Samen bouwen we aan een toekomst waarin afval een nieuwe betekenis krijgt: een waardevolle bron voor hemieuwde grondstofien en een duuzame leefgemeenschap voor ons allemaal. Samen maken we het verschil!