Bijlage Beleidsuitwerking 3 Handreiking kwaliteitsverbetering landschap_Bernheze_260122
Tekst van het document
• De inpassing aan de voorzijde bestaat uit heggen of hagen rondom een siertuin, moestuin of boomgaard. • Op het erf staat vaak een solitaire boom, zoals een zomereik of wintereik (vroeger als bliksemafleider i.v.m. penwortel), walnoot, tamme kastanje of linde. • Houtwallen en singels komen voor rondom het perceel. Geriefhoutbosjes staan op overhoekjes en achterop het perceel. * De typologie van erven in het Peelhorstlandschap en het landschap van de dekzandruggen zijn vergelijkbaar Langgevelboerderij met beukenhaag Bloemen- en/of moestuin aan voorzijde erf Soorten op het erf (Solitaire) boom Zomereik (Quercus robur) Wintereik (Quercus petrea) (Lei)linde (Tilia europaea ‘Pallida’) Walnoot (Juglans regia) Tamme kastanje (Castanea sativa) Hagen rondom het erf of om de tuin Beuk (Fagus sylvatica) Veldesdoorn (Acer campestre) Meidoorn (Crataegus monogyna) Haagbeuk (Carpinus betulus) Soorten in het landschap* Solitaire bomen Zomereik (Quercus robur) Zomerlinde (Tilia platyphyllos) Ruwe berk (Betula pendula) Bomen in houtwallen en -singels Zomereik (Quercus robur) Haagbeuk (Carpinus betulus) Winterlinde (Tilia cordata) Ruwe berk (Betula pendula) Struweel(heg) houtwallen en -singels Meidoorn (Crataegus monogyna)* Hazelaar (Corrylus avelana) Veldesdoorn (Acer campestre) Kornoelje (Cornus sanguinea) Hondsroos (Rosa canina) Vuilboom (Rhamnus frangula) Gelderse roos (Viburnum opulus) *
Soorten in het landschap en op de overgang naar het landschap, bijvoorbeeld een struweel op een erfgrens. Beplantingslijst Inspiratie Oude wegen met laanbeplanting en divers ingepaste erven tekenen dit landschap Dekzandrug 47 46 Dekzandvlakte Karakteristiek De gronden van het dekzandvlakte landschap waren lang ongeschikt voor landbouw en bestonden uit woeste heidegronden of moeras. De gebied is pas in de vorige eeuw op grote schaal ontgonnen tot landbouwgebied als jonge zandontginningen (heide) en broekontginningen (moeras). Hierdoor is een grootschalig en relatief open landschap ontstaan. Kenmerken zijn de rationele opzet, rechte wegen met laanbeplanting die haaks op elkaar staan en de rechte sloten. Deze grote percelen zijn ontstaan door ruilverkaveling in de jaren ‘50 tot ‘75 van de vorige eeuw voor de landbouw, die ook de aanwezigheid van grote boerenerven in het gebied verklaart. Uitzonderingen zijn de natte gebieden Berkt en ‘t Grolder/Het Broek met een relatief kleinschalig karakter door wegbeplanting en houtsingels en de karakteristieke jonge ontginningen De Bleeken / Het Binnenveld met langgerekte noord-zuid georiënteerde bospercelen.
Hoewel het gebied over het algemeen dus vooral gekenmerkt wordt door openheid zijn ook typerende landschapselementen aanwezig als beplanting langs de wegen en percelen, sloten, greppels, natte ecologische verbindingszones en hier en daar een bosje op de overhoeken. Op sommige delen van de voormalige heide zijn grootschalige bossen aangeplant voor bosbouw. Houtwal of -singel Bos (natuurlijk) Blokvormig, formaat passend bij het grootschalige landschap Struweelrand Voor een natuurlijke overgang naar bestaand bos Grootschalige agrarische erven liggen verspreid in het landschap Ontginningstructuren (stramien) zijn duidelijk herkenbaar Dit landschap grenst vaak aan grootschalige bosgebieden Streefbeeld landschap Behoud en versterk de karakteristieken van de jonge zand- en broekontginningen die hiervoor zijn beschreven: • Sluit aan bij de rationele verkaveling met percelen die ritmisch haaks op de weg liggen en zijn omzoomd door singels en houtwallen. • Behoud en ontwikkel robuuste laanbeplanting. • Ontwikkel zachte overgangen naar bospercelen met meer biodiversiteit (mantel- en zoomvegetatie). • Zet in weidevogelgebied in op kruidenrijke randen en niet op opgaande beplantingen. • In dit landschap is verdroging een belangrijk probleem. Zet in op waterberging en infiltratie op locatie (sponswerking).
Specifiek voor de broekontginningen geldt aanvullend: • Draag bij aan herstel van het landschapsbeeld van een halfopen agrarisch gebied door aanplant van opgaande beplantingsstructuren zoals houtsingels, bomenrijenen bosjes. Gebruik daarbij het historische landschap als inspiratiebron. Een rietsloot is een karakteristiek element voor dit landschap, dit kan worden gecombineerd met een natuurvriendelijke oever. Bomenrij of laanbeplanting Met name eikenlanen Natuurvriendelijke oever Oevers, sloten en achterwetering * Een uitgebreid overzicht van toepasbare landschapselementen, maatvoering en beheer is opgenomen in Voorbeelden van landschapselementen* Kleinschalig bos Broekbos op de laagste delen H7. H5 49 48 Uitgangspunten inpassing erf • In dit landschap liggen functionele en grootschalige erven met meerdere schuren. De erfbeplanting biedt beschutting tegen de zon en wind. • Het erf kent een heldere opbouw, met een woonzone aan de voorzijde en daarachter het bedrijfskavel. De erven passen qua vorm binnen de ontginningsstructuur van het landschap en zijn rechthoekig of blokvormig. Beplantingsstructuren benadrukken de rationele verkaveling. • De erven zijn omrand met stevige erfbeplanting, de beplanting staat in verhouding tot de (grootschalige) bebouwing op het erf. Beplant de zij- en achterkant van het erf met een houtwal / houtsingel of een robuuste bomenrij.
• De bedrijfsbebouwing hoeft niet volledig uit het zicht onttrokken te worden, maar kent wel een groene omlijsting. • Wegen en oprijlanen worden aangezet met wegbeplanting. Robuuste en gevarieerde inpassing bedrijfskavel Soorten in het landschap* Solitaire bomen Zomereik (Quercus robur) Zomerlinde (Tilia platyphyllos) Ruwe berk (Betula Pendula) Bomen in houtwallen en -singels Zomereik (Quercus robur) Zachte berk (Betula pubescens) Ruwe berk (Betula pendula) Winterlinde (Tilia cordata) Struweel(heg) houtwallen en -singels Vuilboom (Rhamnus frangula) Lijsterbes (Sorbus aucuparia) Gelderse roos (Viburnum opulus) Hazelaar (Corrylus avelana) Krent (Amelanchier lamarckii) Inspiratie Kenmerkend: rechte wegen, verspreide erven en laanbeplanting Mantelvegetatie verzacht de overgang tussen akkers en bos Dekzandvlakte Soorten op het erf (Solitaire) boom Zomereik (Quercus robur) Hoogstamfruitboom Walnoot (Juglans regia) Hagen rondom het erf of om de tuin Haagbeuk (Carpinus betulus) Veldesdoorn (Acer campestre) Meidoorn (Crataegus monogyna) Soorten in het landschap* Solitaire bomen Zwarte els (Alnus glutinosia) Schietwilg (Salix alba) Zachte berk (Betula pubescens) Grauwe wilg (Salix cinerea) Es (Fraxinus excelsior) Bomen in houtwallen en -singels Zwarte els (Alnus glutinosa) Grienden Geoorde wilg (Salix aurita) Grauwe wilg (Salix cinerea) Broekbosje Grauwe wilg (Salix Cinerea) Zwarte els
(Alnus glutinosa) Schietwilg (Salix alba) Soorten op het erf (Solitaire) boom Zomereik (Quercus robur) Beuk (Fagus sylvatica) Walnoot (Juglans regia) Hoogstamfruitboom Hagen rondom het erf of om de tuin Beuk (Fagus sylvatica) Haagbeuk (Carpinus betulus) Veldesdoorn (Acer campestre) Meidoorn (Crataegus monogyna) Beplantingslijst Jonge zandontginningen (relatief droog) Beplantingslijst broekontginningen (relatief nat) * Soorten in het landschap en op de overgang naar het landschap, bijvoorbeeld een struweel op een erfgrens.
51 50 Beekdallandschap Karakteristiek Het beekdallandschap is het lager gelegen deel van het (dek)zandlandschap waar de afwatering van nature plaatsvindt via de Leijgraaf en de Aa naar de Maas. Van origine was het beekdal in gebruik als hooiland dat regelmatig overstroomde. De beekdalen zijn halfopen en hebben een kleinschalig en dynamisch karakter. Kenmerkende elementen zijn de meanderende beeklopen, oude afgesloten meanders, wilgenstruweel, heggen, (elzen en essen-) hakhout en ten zuidwesten van Heeswijk verspreide populierenbossen, madelanden, en kleine oude bouwlanden (bolakkers). In de laag gelegen, natte beekdalen is van oudsher met name plaats voor vochtige graslanden en broekbossen Op de overgang naar de hoger gelegen gronden liggen akkers, (woon)erven en buurtschappen met erfbeplanting, geconcentreerd langs het lint. Beekdalen vormen belangrijke ecologische verbindingen tussen natuurgebieden en hebben een kleinschalig karakter. Door de opkomst van de grootschalige landbouw en verstedelijking zijn beekdalen veranderd en is het landgebruik intensiever geworden. Daardoor zijn de beekdalen kwetsbaar geworden en ligt er de opgave om de beekdalen voor de toekomst natuurlijker en klimaatrobuust te maken, zoals beekherstel.
Streefbeeld landschap Behoud en versterk de (historische) karakteristieken van het beekdallandschap die hiervoor zijn beschreven: • Draag bij aan een kleinschalig landschap met veel variëteit, een afwisseling van kruiden- en faunarijke hooilandjes, houtsingels (els en wilg) en broekbosjes. • Versterk de natuurlijke meanderende loop van de beek met natuurvriendelijke oeverzones en overstromingsvlaktes (beekherstel). Zorg voor een altijd stromend smal zomerbed. Zo krijgt water de ruimte en wordt ingezet op herstel van het watersysteem. • Greppelstructuur en slotenpatroon terug brengen of natuurlijk(er) inrichten. • Wegen die parallel aan de beek lopen worden aangezet met laanbeplanting. • Aanleg van poel. Op enige afstand van de beek om overstroming van beekwater te voorkomen. • Natuurwaarden in het beekdal krijgen prioriteit, worden gekoesterd en versterkt. Elzensingels en struweelhagen Rij knotbomen of griendjes Kruidenrijk grasland Kruidenrijk hooilandje Poel Natuurvriendelijke oever Oevers en overstromingvlaktes Broekbosje Een goed ontwikkeld beekdal heeft een waterbergend vermogen Een beekdal is een kleinschalig landschap met grote diversiteit aan elementen Een vochtige bodem trekt veel verschillende planten en dieren aan * Een uitgebreid overzicht van toepasbare landschapselementen, maatvoering en beheer is opgenomen in Voorbeelden van landschapselementen* H7.
53 52 Beekdallandschap Elzensingel op perceelrand Uitgangspunten inpassing erf • Grootschalige bebouwing en grote percelen passen niet in dit landschapstype. • De kleinschaligheid van het landschap vraagt een zorgvuldige landschappelijke inbedding van een (her)ontwikkeling. Elementen die toegepast kunnen worden zijn: elzensingels, broekbosjes (natte bosjes), struwelen, knotbomenrijen, hagen en laanbeplanting. Rij knotbomen op perceelsrand Soorten op het erf (Solitaire) boom Zomereik (Quercus robur) Hoogstamfruitboom Walnoot (Juglans regia) Hagen rondom het erf of om de tuin Haagbeuk (Carpinus betulus) Veldesdoorn (Acer campestre) Meidoorn (Crataegus monogyna) Soorten in het landschap* Solitaire bomen Zwarte els (Alnus glutinosia) Schietwilg (Salix alba) Zachte berk (Betula pubescens) Grauwe wilg (Salix cinerea) Es (Fraxinus excelsior) Bomen in houtwallen en -singels Zwarte els (Alnus glutinosa) Grienden Geoorde wilg (Salix aurita) Grauwe wilg (Salix cinerea) Broekbosje Grauwe wilg (Salix Cinerea) Zwarte els (Alnus glutinosa) Schietwilg (Salix alba) Beplantingslijst * Soorten in het landschap en op de overgang naar het landschap, bijvoorbeeld een struweel op een erfgrens. Inspiratie Grreppelstructuur en hooilandjes Kleinschalig erf ingepast met diverse landschapselementen 55 54 Landschapselement A. Houtwal en houtsingel B. Elzensingel C. Bossingel D. Kleinschalig bos E.
Broekbosje F. Hakhout- of geriefbosje G. Griendjes H. Struweelhaag I. Knip- of scheerheg J. Solitaire boom K. Bomenrij of laanbeplanting L. Knotbomen M. Hoogstamboomgaard N. Struweelrand O. Poel P. Natuurvriendelijke oever Q. Infiltratiegreppel R. Waterbergingsvoorziening S. Kruidenrijk grasland T. Bloemblok voor akkervogels U. Wandelpad over boerenland 7. Landschapselementen Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de landschapselementen, waterelementen en kruidenranden die toegepast kunnen worden bij kwaliteitsverbetering van het landschap of de landschappelijke inpassing van een erf. Per landschapselement is aangegeven bij welk landschapstype deze hoort en met welke inrichtingsaspecten er rekening gehouden moet houden. Wanneer landschapselementen specifiek binnen het erf of juist buiten het erf thuishoren, is dit in de beschrijving aangegeven. In hoofdstuk 6 zijn tabellen opgenomen met beplantingssoorten. Afkorting per landschapstype: PH DR DV DVb BL Peelhorstlandschap Dekzandrug Dekzandvlakte Dekzandvlakte broekontginning Beekdallandschap Dekzandrug (DR) Dekzandvlakte (DVb) - broekontginning Peelhorstlandschap (PH) In dit hoofdstuk worden alle toepasbare landschapselementen beschreven. Hierbij staat aangegeven in welk landschapstype de elementen passen. Voor meer informatie kan de website van Brabants Landschap of de Stila-regeling geraadpleegd worden.
Naast het toepassen van landschapselementen kan een landschappelijke kwaliteitsverbetering ook bereikt worden met maatregelen zoals het toevoegen van extensieve recreatieve voorzieningen. Dit wordt toegelicht in het hoofdstuk 3, spelregels voor landschapsplan. Beekdallandschap (BL) Dekzandvlakte (DV) - jonge zandontginning 57 56 Houtwal • Een aarden wal met begroeiing. • Werd vroeger gebruikt als Hakhout. Veel soorten werden geregeld bij de grond afgezaagd en gebruikt als brandhout, palen, et cetera. Houtsingel • Een lijnvormig element van landschappelijke en ecologische waarde. • Begroeiing bestaat uit bomen en enkele struiken. Inrichtingsaspecten • Elementen zijn toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: minimaal 5m en maximaal 20m breed • Beheer: cyclisch Hakhoutbeheer (cyclus tussen 10 en 15 jaar). A. Houtwal of houtsingel B. Elzensingel • Rij zwarte elzen, vaak aan de slootkant. • Belangrijke schuilplaats voor dieren. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: plantafstand 1m. • Let op slootonderhoud. • Beheer: cyclisch Hakhoutbeheer (cyclus circa 7 jaar). C. Bossingel Toepasbaar in landschap: • Een lijnvormig element, bestaand uit forse inheemse bomen en struiken.
• Vaak ontstaan uit een doorgeschoten oude houtwal, waar geen Hak- houtbeheer is uitgevoerd. Bossingel vraagt minder onderhoud dan houtwal of -singel. • Bossingel met boomlaag en goed ontwikkelde struiklaag is ecologisch heel waardevol. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: minimaal 4m breed en maximaal 20m breed. • Beheer: dunning na 6 tot 10 jaar. D. Kleinschalig bos • Blokvormig landschapselement met een diversiteit aan inheemse bomen en struiken. • Optie: aan zonzijde opbouw boszoom-bosmantel-bos toepassen, voor het versterken van de bosstructuur en biodiversiteit. Dit kan gecombineerd worden met element struweelrand. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: divers. • Beheer: dunning na 10 jaar. Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: BL BL BL BL DR DR DR DR DV DV DV PH PH PH PH DVb DVb DVb DVb 59 58 • Blokvormig element bestaand uit een beperkt aantal soorten. • Bosje dat in het verleden werd aangeplant als Hakhout voor de boeren. Veel soorten werden geregeld bij de grond afgezaagd en gebruikt als brandhout, palen, et cetera. Het is vanuit cultuurhistorie een functioneel element en biedt daarnaast schaduw voor weidedieren.
Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en vrij in het landschap. • Maatvoering: divers. • Beheer: cyclisch Hakhoutbeheer (eens in de 6 - 12 jaar). F. Hakhout- of geriefhoutbosje G. Griendjes • Bosjes voor het telen van griendhout. Specifieke vorm van Hakhoutbeheer met inheemse wilgen in moerassig gebied. • Ecologisch waardevolle ondergroei van planten, varens en mossen. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar in het landschap. • Maatvoering: divers. • Beheer: elke 4 jaar gefaseerd wilgentenen oogsten. H. Struweelhaag • Een lijnvormig landschapselement met een aaneengesloten opgaande begroeiing van inheemse, overwegend doornachtige, struiken. Haag krijgt de ruimte om breed uit te groeien. • Meidoorn komt veel voor in struweelhagen, gevolgd door sleedoorn, hondsroos en egelantier. • Belangrijk als broedplek en (winter)voedsel voor vogels. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: minimaal 2m en maximaal 5m breed. • Beheer: 1x per 2 à 3 jaar terugsnoeien. • Sommige struweelhagen lenen zich voor de speciale beheervorm: vlechten, een oude ambacht die toegepast werd om de haag ondoordringbaar te maken voor vee. Dit een specifiek kenmerk van het Maasheggengebied. E. Broekbosje • Op een drassige plek of in een nat landschap is broekbosje passend.
Vaak staan ze onder invloed van kwel. In de winterperiode kunnen ze tijdelijk onder water staan. • Dit bos komt in Brabant meestal voor als Elzenbroekbos. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: divers. • Beheer: dunning na 10 jaar. Toepasbaar in landschap: BLDV Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: BL Toepasbaar in landschap: BL BL DR DR DV DV PH PH DVb DVb DVbDVb 61 60 • Markante solitaire boom. • Boomsoort van de eerste orde (soorten die tot minimale 15m hoogte doorgroeien), bijvoorbeeld een eik. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op het erf, op de overgang van het erf naar het landschap en vrij in het landschap. • Maatvoering: minimale aanplantmaat 18 cm omtrek. • Beheer: begeleidingssnoei in eerste 10 jaar. J. Solitaire boom K. Bomenrij of laanbeplanting • Bomenrijen komen in vele vormen voor en staan langs perceelsgrenzen en paden. Het zijn structurerende elementen in het landschap. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op het erf, op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: in een rij, plantafstand minimaal 5m en maximaal 10m. Op willekeurige afstand voor natuurlijke uitstraling. Bij laanbeplanting: vaste onderlinge afstand. • Beheer: begeleidingssnoei in eerste 10 jaar, inboet bij uitval. L.
Knotbomen • Bomenrij van bomen met een vergroeiing van de stam (de knot) door het oogsten van de takken. • Broedplek voor vogels. • Per regio worden verschillende boomsoorten toegepast, zie hiervoor de beplantingslijsten in H4. Bijvoorbeeld: zomereik op oeverwal en schiet- wilg in het komgebied. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en vrij in het landschap. • Maatvoering: een rij van minimaal 5 bomen. Plantafstand minimaal 5m en maximaal 8m. Knothoogte is minimaal 1,5m. • Beheer: eens per 2 tot 4 jaar knotten, gefaseerd. I. Knip- of scheerheg • Een lijnvormige landschapselement van aaneengesloten begroeiing van struiken, die regelmatig wordt geknipt of geschoren. • Geschoren heggen op en rond de erven zijn een belangrijk onderdeel van de Brabantse landschappen. Komt met name voor op en rondom het erf. • De heggen zijn geliefd bij mussen en andere vogels. • Om bij te dragen aan de biodiversiteit van het landschap bestaan hedendaagse heggen vaak uit meerdere struikensoorten (ookwel een ‘gemengde haag’). Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op het erf en op de overgang van het erf naar het landschap. • Maatvoering: aan voorzijde maximaal 100cm hoog. • Beheer: 2x per jaar knippen.
Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: BL BL BL DR DR DR DV DV DV PH PH PH BL DR DV PH DVb DVb DVbDVb 63 62 • Ontstaat door extensief beheer, waarbij de natuur haar gang kan gaan. Struweelranden worden gevormd door struiken en ruigtekruiden. • Bij een gunstige ligging ontstaat er een warmer microklimaat voor broedvogels, insecten, amfibieën en reptielen. • Struweelranden dienen vaak als overgangsgebied tussen agrarische percelen en bossen. Een struweelrand gelegen tegen het bos heet ook wel een bosmantel. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op de overgang van het erf naar het landschap en in het landschap. • Maatvoering: minimaal 3m en maximaal 6m. • Beheer: 1x per 3 à 6 jaar terugsnoeien. N. Struweelrand O. Poel • Poel of klein historisch water, zoals een oude drinkplek. • Een poel is geen waterberging. • Voortplantingsbiotoop voor amfibieën en libellen. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar in het landschap en op de overgang van het erf naar het landschap. Bij het gebruik van een poel als erfinpassing moet rekening worden gehouden met de beperkte hoogte van het element en de beperkte visuele impact op erf. • Maatvoering: minimaal 100m², maximaal 1,70m diep. • Oever noordzijde minimaal 1:6, zuidzijde minimaal 1:3. • Specifiek ecologisch (gefaseerd) beheer en inrichting. P.
Natuurvriendelijke oever • Een vergraven slootoever met een plas- of drasberm of een flauw talud • Rijk aan plantensoorten, zoals natte ruigten, natte graslanden of riet. • Aantrekkelijk voor insecten en vogels. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar in het landschap en op de overgang van het erf naar het landschap. Bij het gebruik van een natuurvriendelijk oever als erfinpassing moet rekening worden gehouden met de beperkte hoogte van het element en de beperkte visuele impact op erf. • Maatvoering: minimaal 3m en maximaal 6m breed. • Flauwe oever is minimaal 1:3. • Beheer: gefaseerd maaien, maximaal 1x per 2 jaar en minimaal 1x per 4 jaar. M. Hoogstamboomgaard • Een boomgaard of boomweide met fruitrassen of notenbomen. De soorten zijn streekeigen, vaak oude fruitrassen. • De gaarden zijn al lang onderdeel van de boerenerven in Brabant. Ze komen voor op en rondom het erf. • Boomgaarden worden vaak door een geschoren heg of sloot afgescheiden van de omgeving. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar op het erf en op de overgang van het erf naar het landschap. Element enkel in op de oude zandontginning of oeverwal passend in het landschap. • Maatvoering: divers, met een minimum van 8 fruitmbomen. • Beheer: 1x per 2 jaar snoeien.
Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: BL BL BLBL DR DR DRDR DV DV DVDV PH PH PHPH DVb DVb DVbDVb 65 64 Q. Infiltratiegreppel / sloot • Lage plek in het landschap om overvloed aan regenwater (bij een piekbui) tijdelijk op te slaan en het hoofdwatersysteem te ontlasten. • Na piekmoment infiltreert het water of stroomt gecontroleerd (via stuw) naar het hoofdwatersysteem. • Een piekwaterberging kan een andere functie hebben wanneer hier geen water wordt opgeslagen. • Zoek altijd aansluiting bij het lokale landschapstype bij deze infiltratievoorziening en sluit aan bij de gebiedskarakteristiek. Bijvoorbeeld in de vorm van poelen op oeverwallen of verbrede weteringen in jonge peelontginningen. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar in het landschap en op het erf • Maatvoering: divers. • Beheer: maximaal 1x per 2 jaar. • Bodem moet boven GHG liggen • Het landschappelijk inrichten en beheren is een vereiste. Enkel het technisch profiel ontgraven volstaat niet. Let op: een poel zoals bedoeld in de beschrijving onder O. (pagina 75) is niet geschikt voor waterberging, omdat hierbij de ecologische kwaliteit niet geborgd is. Waterberging mag de vorm hebben van een poel, maar heeft dan geen ecologische waarde. R. Waterbergingsvoorziening S.
Kruidenrijk grasland Een hooilandje of strook langs weide of akker met inheemse kruiden. Er zijn meerdere mogelijDReden: Botanische weiderand • Strook langs weide met inheemse kruiden. Waardevol voor insecten. • Weiderand naast een sloot heeft een positief effect op de waterkwaliteit. • Weiderand ligt altijd naast een ander landschapselement. Inrichtingsaspecten • Maatvoering: minimaal 3m en maximaal 6m. • Beheer: minimaal 1x per jaar en maximaal 2x per jaar maaien. Wintervoedselrand • Strook waar granen en kruiden in de winter blijven staan. • Foerageerhabitat en voedsel voor vogels, draagt bij aan de winteroverleving en dus de populatieaantallen. • Gelegen naast opgaande vegetatie, zoals struweel, heg, houtwal of bosje. Wilde bijenrand • Ingezaaide randen met een speciaal voor wilde bijen geselecteerd zaadmengsel. • Nestgelegenheid en voedselaanbod voor bijen. • Draagt bij aan doelstellingen van de Nationale Bijenstrategie. PatriDVenrand • Bestaat uit twee stroken: 1) strook met graankruidenmengsel en 2) een strook met lage grassen en kruiden. • Afwisselend biotoop voor patriDVen en andere akkervogels, voor broedgelegenheid, voedsel en beschutting. Inrichtingsaspecten wintervoedselrand, wilde bijenrand en patriDVenrand • Element is toepasbaar in het landschap en op de overgang van het erf naar het landschap.
Bij het gebruik van een kruidenrijke rand als erf- inpassing moet rekening worden gehouden met de beperkte hoogte van het element en de beperkte visuele impact op erf. • Per element worden passende soorten gebruikt. • Maatvoering: breedte is minimaal 6m en maximaal 12m. • Beheer: gefaseerd maaien, er blijft altijd een deel staan. Wintervoedsel- randen moeten tot en met maart blijven liggen. • Ondiepe greppel of sloot, niet aangesloten op het hoofdwatersysteem • Vangt afstromend water en infiltreert naar het grondwater. • Beek wordt minder belast door een vertraagde afvoer van het water • De (zand)bodem zuivert het water tijdens infiltratie. • Optioneel een overstort / dam om water af te voeren op hoofdwatersysteem. • Zoek altijd aansluiting bij het lokale landschapstype bij deze infiltratievoorziening en sluit aan bij de gebiedskarakteristiek. Bijvoorbeeld in de vorm van rabatten op hoge zandgronden. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar in het landschap. • Maatvoering: aansluiten bij gebiedskarateristiek. • Beheer: maaien wanneer deze dicht groeit. Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: Toepasbaar in landschap: BL BL BL DR DR DV DV PH PH DVb DVb DVb 67 66 • Ingezaaid veld met een mengsel van eenjarige en meerjarige kruiden • Er onstaat een lange periode van bloei, wat aantrekelijk is voor insecten.
• Een bloemblok voorziet akkervogels het hele jaar van dekking, nestgelegenheid en voedsel. • Toename van algemene akkerbiodiversiteit Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar in het landschap en op de overgang van het erf naar het landschap. Bij het gebruik van een natuurvriendelijk oever als erfinpassing moet rekening worden gehouden met de beperkte hoogte van het element en de beperkte visuele impact op erf. • Maatvoering: divers. • Beheer: Niet maaien en om de 2 jaar voor de helft opnieuw inzaaien. T. Bloemblok voor akkervogels U. Wandelpad over boerenland • Onverhard wandelpad • Kans voor padennetwerk, herstel historische routes (bijvoorbeeld een kerkepad) en recreatieve netwerken. • Combineer met gebiedseigen landschapselementen voor groen blauwe dooradering zoals knotwilgenlaan, houtwal, haag of natuurvriendelijke oever. Inrichtingsaspecten • Element is toepasbaar in het landschap . • Maatvoering: minimaal 1m en maximaal 3m. • Beheer: gericht op toegankelijk en begaanbaar houden pad. • Moet opengesteld zijn voor wandelend publiek en aansluiten op andere openbare wegen of paden. • Ligt het pad nabij een watergang, ga dan het gesprek aan met het waterschap i.v.m. mogelijke beheerseisen voor de watergang. Toepasbaar in landschap: PH DR DV Toepasbaar in landschap: 67 BL DR DV PH DVb