Bijlage 5: Presentatie Extra Raadsbijeenkomst 11 oktober

VOORWOORD

Deze presentatie is gehouden op de extra raadsbijeenkomst op 11 oktober 2021 om raadsleden te informeren over de haalbaarheidsstudie. De presentatie is mondeling toegelicht door twee sprekers. Omdat deze mondelinge toelichting belangrijk is om de geleverde informatie te kunnen duiden, organiseert de gemeente op donderdagavond 2 december een webinar hierover. Op de raadsbijeenkomst is toegelicht welke rol Windunie heeft. De gemeente heeft het bureau Windunie opdracht gegeven om de haalbaarheidsstudie op te stellen. Daarnaast levert Windunie praktische diensten bij de organisatie van het communicatie en participatietraject. Deze opdracht voert Windunie uit als onafhankelijk adviesbureau aan de gemeente.

EXTRA RAADSBIJEENKOMST 11 OKTOBER 2021

WINDENERGIE IN BERNHEZE

AGENDA

• Voorstellen • Presentatie door Stefan Janssen (Windunie - adviseur en projectleider van de haalbaarheidsstudie) en Freek Reffeltrath (Projectleider gemeente Bernheze) • Ruimte voor vragen • Bekijken van de informatieplaten en stellen van vragen

Windenergie in Bernheze Haalbaarheidsstudie

01-10-2021, Utrecht

Inhoud Ruimtelijke scan binnen de gemeente Harde belemmeringen Beleidskaders Onderzoeksgebieden Haalbaarheid onderzoeksgebieden Natuur & Ecologie Landschappelijke inpassing Cultuurhistorie & Archeologie Mogelijkheden voor netinpassing Financiële haalbaarheid Conclusies

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

5

Ruimtelijke scan gemeente Bernheze

Ruimtelijke scan – Harde belemmeringen Uitgangspunten: Referentieturbine: 250m tiphoogte (t.b.v. financierbare scenario’s) Afstand infrastructuur volgens Handreiking Risicozonering Windturbines (HRW)1 Object

Bron

Afstand (in meter)

Richtlijn

Woonobjecten

Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG)

400-600

~45-47 dB Lden

Hoogspanning

Publieke Dienstverlening Op de Kaart (PDOK)

250

HRW

Buisleiding

Risicokaart

250

HRW

Kwetsbare objecten

Risicokaart

250

HRW

Beperkt kwetsbare objecten

Risicokaart

85

HRW

Hoofdwegen

Nationaal Wegen Bestand (NWB)

85

HRW

Spoorwegen

Publieke Dienstverlening Op de Kaart (PDOK)

93

HRW

Vaarwegen

Nationaal Wegen Bestand (NWB)

85 (vanaf de kade)

HRW

1 Rijkswaterstaat Waters, Verkeer & Leefomgeving, Handreiking Risicozonering Windturbines (HRW2020). 20

mei 2020. URL: https://www.infomil.nl/onderwerpen/veiligheid/windturbines/#h8a5b12da-2aa6-4c04-a3e606f91d844cd3

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

7

Ruimtelijke scan – Harde belemmeringen Ruimte op basis van min. 400m van omliggende woningen. Enkele posities waar ook 600m afstand mogelijk is. Buiten alle buffers om geeft technische potentie voor windenergie.

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

8

Ruimtelijke scan – Beleidskaders Gemeente Bernheze ligt deels binnen radarverstoringsgebied Volkel. Ook mogelijke beperkingen door zweefvliegluchthaven Nistelrode. Omgevingsvisie Noord-Brabant staat in beginsel geen windturbines binnen Natuurnetwerk Brabant toe, enkel als geen afbreuk gedaan wordt aan de aanwezige natuurwaarden is dit mogelijk.

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

9

Ruimtelijke scan – Onderzoeksgebieden Ruimte voor clusters van ca. 3 windturbines, conform Omgevingsvisie Noord-Brabant. Niet binnen radarverstoringsgebied of NNB. Bij het gebied Bernheze-Den Bosch kan samenwerking met de buurgemeente gezocht worden.

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

10

Referentie lay-outs Mogelijke opstellingen a.d.h.v. referentieturbine (250m tiphoogte). Binnen onderzoeksgebied Loosbroek enkel ruimte voor 2 turbines. Geschatte opbrengst 20 GWh per jaar, per turbine.

10-11-2021

11

Haalbaarheidsstudie Onderzoeksgebieden

Beoordeling onderzoeksgebieden Op basis van vijf pijlers: Per pijler worden de geschatte effecten beoordeeld met een 5-puntsschaal:

Punten:

1

2

3

4

Natuur & Ecologie

Grote impact

Kleine impact

Geen impact

Cultuurhistorie & Archeologie

Grote impact

Kleine impact

Geen impact

Landschap

Slechte aansluiting

Zeer goede aansluiting

Netinpassing

Relatief hoge kosten; congestie

Relatief lage kosten; geen congestie

Financiële haalbaarheid

Niet haalbaar

Gemiddeld

5

Groot

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

13

Haalbaarheidsstudie – Natuurgebieden In elke gebied zijn opstellingen mogelijk welke niet in natuurgebieden liggen. Onderzoeksgebieden Venloop & Bernheze-Den Bosch bevatten wel delen van Natuurnetwerk Brabant.

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

14

Haalbaarheidsstudie – Vogelbescherming Onderstaande kaart geeft “een verwachting van een risico dat je loopt bij plaatsing van windturbines op een bepaalde plek”1 weer m.b.t. broedvogels en niet-broedvogels. In gebied Loosbroek is relatief het laagste risico voor vogels. De effecten op vogels en vleermuizen als gevolg van exploitatie van een windpark dienen nader onderzocht te worden.

Onderzoeksgebied

Score Natuur & Ecologie

Loosbroek

4

Venloop

3

BernhezeDen Bosch

3

1 Sovon, Achtergronddocument windenergie gevoeligheidskaart vogels. 2021. URL:

https://www.sovon.nl/nl/publicaties/achtergronddocument-windenergie-gevoeligheidskaart-vogels

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

15

Haalbaarheidsstudie – Cultuurhistorie Cultuurhistorische waardenkaart uit gemeentelijk beleid Bernheze. Binnen onderzoeksgebied Loosbroek ligt ‘Historische geografie’ als ‘Historisch groen’. In onderzoeksgebied Venloop zijn vooral oude wegtracés met hoge waarde te vinden. Dit is in mindere mate het geval in onderzoeksgebied Bernheze-Den Bosch.

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

16

Haalbaarheidsstudie – Archeologie Alle gebieden hebben grotendeels een lage archeologische verwachting op basis van de gemeentelijke beleidskaart. Onder de al bestaande bebouwing bestaat een hoge verwachting, er wordt niet verwacht dat dit van invloed zal zijn omdat turbines op gepaste afstand gerealiseerd moeten worden.

Onderzoeksgebied

Score Cultuurhistorie & Archeologie

Loosbroek

2

Venloop

3

BernhezeDen Bosch

4

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

17

Haalbaarheidsstudie – Landschap Ten behoeve van het ruimtelijk beleid voor zonneparken 1 is een landschapsanalyse uitgevoerd waarin verschillende landschappelijke eenheden zijn gedefinieerd. Alle drie de projectgebieden zijn gelegen in het landschappelijke karakteristiek gebied ‘De Bleeken’ (dekzandvlaktes). Dekzandvlaktes zijn te onderscheiden door hun open karakter binnen het coulisselandschap en door grootschalige verkaveling. De Bleeken is kenmerkend door haar grote maat en schaal. Andere karakteristieken zijn het open landschap en de enkele bosstroken daarbinnen. 1 Spacevalue B.V., Gemeente Bernheze. Zonneparken Bernheze: Ruimtelijk Beleid Zonneparken. 26 oktober

2020. URL: https://www.bernheze.org/data/downloadables/1/7/9/9/ruimtelijk-beleid-zonneparkenbernheze.pdf

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

18

Visualisaties Venloop Grote schaal van het gebied en de openheid gaan samen met de grootschaligheid van de turbines

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

19

Visualisaties Bernheze – Den Bosch Ook hier gaat de grote schaal van het gebied en de openheid samen met de grootschaligheid van de turbines

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

20

Visualisaties Loosbroek Sluit minder goed aan bij de openheid van het gebied, mede door de hogere dichtheid van woningen ten zuiden van de straat ‘de Bleken’. Minder clusteringsgevoel doordat enkel 2 turbines passen

Onderzoeksgebied

Score Landschap

Loosbroek

2

Venloop

4

BernhezeDen Bosch

4

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

21

Haalbaarheidsstudie – Netinpassing Totale kosten per scenario: Loosbroek: 11,7 MVA – ca. 1,9 M€ Venloop: 19,6 MVA – ca. 3,5 M€ Bernheze – Den Bosch: 19,6 MVA – ca. 3,8 M€

Mogelijke congestie op beide onderstations

Onderzoeksgebied

Score Netinpassing

Loosbroek

3

Venloop

3

BernhezeDen Bosch

3

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

22

Haalbaarheidsstudie – Financiële haalbaarheid Belangrijkste uitgangspunten: 20 jaar exploitatie Windopbrengst van circa 20 Gigawattuur per jaar per turbine Drie stroomprijs-scenario’s: ‘Windunie-pool’, KEV 2020 (Planbureau voor de Leefomgeving), ENDEX Cal 2024 Inschatting SDE++ (stimuleringsregeling duurzame energie) Start exploitatie: 2027 Investeringskosten: EUR 17mio (2 turbines: ‘Loosbroek’) of EUR 25mio+ (‘Venloop en ‘Den Bosch – Bernheze’) Grondvergoeding: € 3 / MWh Gebiedsfonds (o.b.v. 200% NWEA-richtlijn): € 1 / MWh Bankfinanciering met een jaarlijkse terugbetaalcapaciteit (‘DSCR’) van 1,2 Vele voorlopige prijsopgaven en grove (conservatieve) inschattingen)

10-11-2021

23

Resultaten Bernheze - Den Bosch Legenda Windunie-pool 2015-2020

KEV 2020

ENDEX Cal 2024 Inkomsten aandeelhouders cumulatief

Inkomsten aandeelhouders per jaar

14.000.000 12.000.000 10.000.000

8.000.000 F0/1 F2/3 F4 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

-4.000.000

800.000

823.000

Internal Rate of Return ADH (%) 11,5%

11,0%

1.500.000

1.577.000 1.556.000

1.300.000

1.100.000 1.000.000

9,5%

Bankfinanciering; 81%

Financiering totaal Ratio (gemiddeld DSCR)

25.398.176 1,20

900.000

10-11-2021

24

25

23

24

21

22

19

20

17

18

15

16

13

14

11

12

9

10

7

8

5

6

3

4

1

2

Eigen vermogen; 19%

Geldstromen Bankfinanciering 20.476.168 Agio 0 Achtergestelde lening aandeelhouders 4.922.008 Achtergestelde lening participatie 0 Resterend benodigd eigen vermogen 0 Teruggave op financial close 0

1.200.000 10,0%

450.000

400.000

Financiering op FC

1.700.000 1.600.000

11,0%

1.764.000

1.400.000

10,5%

600.000

500.000

Netto-contante waarde ADH (€) 1.800.000

11,4% 11,1%

700.000

550.000

F4

-6.000.000

871.000 828.000

650.000

F0/1

0 -2.000.000

850.000

750.000

4.000.000

2.000.000

Gemiddelde cashflow ADH (€)

900.000

6.000.000

F2/3

2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 0 -500.000 -1.000.000 -1.500.000 -2.000.000 -2.500.000 -3.000.000 -3.500.000

Resultaten Venloop Legenda Windunie-pool 2015-2020

KEV 2020

ENDEX Cal 2024 Inkomsten aandeelhouders cumulatief

Inkomsten aandeelhouders per jaar

14.000.000 12.000.000 10.000.000

8.000.000 F0/1 F2/3 F4 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

850.000

800.000 750.000

-4.000.000

500.000

873.000 830.000 825.000

Internal Rate of Return ADH (%)

Financiering op FC

1.700.000

Eigen vermogen; 21%

1.600.000

11,0%

1.500.000 1.400.000

10,5% 10,3% 10,0%

10,0%

1.200.000 1.100.000

9,9%

9,5%

1.336.000

1.300.000

1.000.000

Geldstromen Bankfinanciering 20.433.232 Agio 0 Achtergestelde lening aandeelhouders 5.477.962 Achtergestelde lening participatie 0 Resterend benodigd eigen vermogen 0 Teruggave op financial close 0

1.148.000 1.127.000

Bankfinanciering; 79%

Financiering totaal Ratio (gemiddeld DSCR)

25.911.195 1,20

900.000

10-11-2021

25

25

23

24

21

22

19

20

17

18

15

16

13

14

11

12

9

10

7

8

5

6

3

4

1

2

Netto-contante waarde ADH (€) 1.800.000

11,5%

450.000

400.000

F4

-6.000.000

600.000 550.000

F0/1

0 -2.000.000

700.000 650.000

4.000.000

2.000.000

Gemiddelde cashflow ADH (€)

900.000

6.000.000

F2/3

2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 0 -500.000 -1.000.000 -1.500.000 -2.000.000 -2.500.000 -3.000.000 -3.500.000

Analyse financiële haalbaarheid Alle scenario’s zijn met 10-11% rendement op eigen vermogen financierbaar, en daarmee haalbaar. De scenario’s kennen nog veel onzekerheden en hebben weinig vet op de botten. De dure netaansluiting telt hierin zwaar mee. Er is gerekend met relatief hoge vergoedingen (voor grondeigenaren & omwonenden en gebiedsfonds a 200% NWEA-richtlijn). Aanpassingen kunnen het rendement iets verhogen. Het kiezen voor twee of drie turbines maakt qua rendement beperkt verschil, gezien de prijsopgaven van Enexis. Onderzoeksgebied

Score Financiële haalbaarheid

Loosbroek

4

Venloop

4

BernhezeDen Bosch

4 10-11-2021

26

Conclusies

Conclusies onderzoeksgebieden Op basis van de vijf pijlers lijken onderzoeksgebied Venloop en onderzoeksgebied Bernheze-Den Bosch het meest geschikt voor windenergie. Binnen onderzoeksgebied Loosbroek is geen plaats voor drie turbines, wat provinciaal beleid wel voorschrijft. Ook ligt dit gebied dicht bij Loosbroek.

Onderzoeksgebied Loosbroek

Onderzoeksgebied Venloop

Onderzoeksgebied BernhezeDen Bosch

Natuur & Ecologie 5 4 3 2 1 0

Natuur & Ecologie 5 4 3 2 1 0

Natuur & Ecologie 5 4 3 2 1 0

Financiële haalbaarheid

Netinpassing

Cultuurhistorie & Archeologie

Landschap

Financiële haalbaarheid

Netinpassing

Cultuurhistorie Financiële & Archeologie haalbaarheid

Landschap

Netinpassing

Cultuurhistorie & Archeologie

Landschap

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

28

Advies zoekgebied(en) Om windenergie in de gemeente Bernheze mogelijk te maken adviseert Windunie om gebieden Venloop en Bernheze-Den Bosch als zoekgebied aan te wijzen. Hierbinnen lijkt een windpark van minimaal drie turbines inpasbaar. Vanuit dit zoekgebied kan ook samenwerking gezocht worden met de gemeente Den Bosch; aan de andere kant van de gemeentegrens is ook ruimte voor windenergie. In deze haalbaarheidsstudie is uitgegaan van grote turbines (250m tiphoogte). Gezien het lagere windaanbod landinwaarts en de insteek van de SDE++ regeling om efficiënte projecten te stimuleren, zijn vergelijkbare turbines nodig om een financieel haalbaar project te kunnen realiseren.

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

29

Inloopbijeenkomst 6 oktober in De Wis, Loosbroek

Opzet Informatieavond Doel: omwonenden informeren over mogelijke zoekgebieden en ophalen van wensen, zorgen en vragen hierover Voor omwonenden in een straal van 1000 meter rondom de potentiële zoekgebieden 100+ omwonenden, verdeeld over drie rondes Inloopbijeenkomst met veel gelegenheid tot individuele gesprekken Proces gemeente Kaarten haalbaarheidsonderzoek en potentiële zoekgebieden Visualisaties Technische toelichting windenergie Wat vindt u belangrijk poster Bernheze Energie Coöperatie (BECO) was tevens aanwezig Verslag: sfeerimpressie + inventarisaties van wensen, vragen en zorgen. Media: Dtv Nieuws en Brabants Dagblad Windunie

10-11-2021

31

Uitkomsten Informatieavond (kort) Sfeer was goed; constructieve & intensieve gesprekken. Meningen varieerden “goed plan, dit is hard nodig” “windenergie in Nederland is een slecht plan” “ik ben voor duurzame energie maar niet hier”

Windunie

10-11-2021

32

Uitkomsten Informatieavond (kort) Zorgpunten mogelijke hinder (geluid, slagschaduw), uitzicht, gezondheid, vogelbescherming, "we weten niet goed hoe het is om nabij windturbines te leven; als ze er staan kunnen we niet meer terug" Aandachtspunten Afstemming buurtgemeente Ontwikkelingen rondom Vinkel Zorgvuldig(er) proces t.a.v. informatievoorziening 'Oud zeer' van eerder initiatief Kansen (Coöperatief) meebeslissen over gebied & inpassing? Financieel meedoen (Goed) gecompenseerd worden

Windunie

10-11-2021

33

Participatie en duurzame energie

Visie Alleen ga je sneller, samen kom je verder

Windunie

10-11-2021

35

De essentie van lokaal eigendom Lokaal eigendom voor de omgeving De omgeving = boeren, burgers en buitenlui; vaak verenigd in een coöperatieve vorm zoals een energie- of gebiedscoöperatie De coöperatie wordt veelal (al dan niet samen met een marktpartij) de initiatiefnemer / eigenaar / ontwikkelaar van het windpark Het gaat om eigenaarschap vanaf het prille begin van het projecten Zeggenschap op geld Zeggenschap op proces Gemeente kan lokaal eigendom faciliteren door Voorwaarden op te nemen in beleid Energiecoöperaties te ondersteunen bij hun professionalisering De ultieme vorm van lokaal eigendom is dat ook de omgeving eigenaar wordt van de lokale keten, door bijvoorbeeld de stroom ook zélf te verkopen binnen de eigen omgeving (aanbod koppelen aan afname, op lokaal niveau).

Windunie

10-11-2021

36

Financiële participatie Eigenaar zijn – maar ook het initiëren (mogelijk maken) van het project. Maar ook het inzetten van de opbrengsten van het windpark met en voor de omgeving. Wat kan? Deelname: omwonenden doen financieel mee via leningen / participaties, door lid te worden van een energie- (of gebieds-) coöperatie. Dat kan in verschillende constructies en met verschillende rendementen, afhankelijk van het risicoprofiel. Omgevingsfonds: rendement ingezet voor projecten of ontwikkeling in de omgeving. Socialiseren van grondvergoedingen: een eerlijke verdeling van de vergoedingen. Niet slechts enkele grondeigenaren krijgen een vergoeding; ook overige grondeigenaren en omwonenden krijgen, volgens een onderling te bepalen verdeelsleutel, een wezenlijke vergoeding. Gratis stroom: het windpark levert (bijvoorbeeld) gratis stroom aan omwonenden. Uren: de inzet als leverancier van diensten kan vergoed worden (financieel of technisch beheer, onderhoud, omgeving, etc).

Windunie

10-11-2021

37

Procesparticipatie “Laat maatwerkvoorschriften het resultaat zijn van een goed omgevingsproces tussen initiatiefnemer en omgeving” Dus stel als overheid geen bovenwettelijke maatregelen vooraf; maar beoordeel dit achteraf, gekoppeld aan goed omgevingsproces. Er is namelijk veel te kiezen, en elke keuze heeft een consequenties • Dit samen doorlopen met de omgeving, zorgt ervoor dat de omgeving kan meebeslissen. • Bijvoorbeeld: we kunnen kiezen voor 0 uur slagschaduw; dat betekent wel dat de pot vergoedingen minder groot wordt en er minder te verdelen valt. Stappen procesparticipatie: Participeer over het participatieplan: start met gesprekken met stakeholders en omwonenden over hun belang en hun wensen t.a.v. financiële en proces-participatie Maak afspraken in het participatieplan Succesvolle vormen van procesparticipatie: Gebiedstafels, socialiseren van lusten en lasten.

Windunie

10-11-2021

38

Burgerinitiatieven in windenergie De lokale lusten van een burgerinitiatief kunnen vele factoren groter zijn dan die van een commercieel project. Kennis en kapitaal zijn inmiddels geen grote problemen meer voor burgerinitiatieven. Burgerinitiatieven zijn succesvol: ze zijn veelal sneller en komen tot vervolgprojecten (via gebieds- of duurzaamheidsfondsen).

Bronnen o.a.: Energie Samen; Lokale Energie Monitor

Haalbaarheidsstudie Windenergie Bernheze

10-11-2021

39

VERVOLGPROCES

• Juli / Augustus 2021

Technische analyse

• September/oktober 2021

Consultatie inwoners en organisaties

• 11 oktober 2021

Bijpraatsessie met de raad (extra bijeenkomst)

• Medio oktober 2021

Opstellen besluitvormingsstukken

• 26 oktober 2021

College

• 1 december 2021

Commissie Ruimtelijke Zaken

• 16 december 2021

Raadsvergadering

HAALBAAR?

Besluitvorming december

Latere besluitvorming

• Snel beslissen

• Meer tijd voor procesparticipatie aan de voorkant

• Duidelijkheid naar inwoners • Afspraken in de RES nagekomen (aanwijzen zoekgebied) • Conform eigen planning

• Duidelijker beeld van de belangen in het gebied

Vragen?