Bijlage 13 - Bureauonderzoek Archeologie Cereslaan-West
Tekst van het document
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek Uitbreiding bedrijventerrein Cereslaan West te Heesch
projectnummer 434270 definitief revisie 00 510december april 2024 2022
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek Uitbreiding bedrijventerrein Cereslaan-West te Heesch projectnummer 434270 definitief revisie 00 10 april 2024
Auteurs C.I. Nater H.J.L.C. Koopmanschap
Opdrachtgever Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Gecontroleerd: B. van Dijck
Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het bestemmingsplan CereslaanWest, en daarmee ook deze m.e.r.-beoordeling, valt, conform het overgangsrecht in de Uitvoeringswet Omgevingswet, nog onder het oude recht, omdat het ontwerp-bestemmingsplan voor 1 januari 2024 ter inzage is gelegd.
datum vrijgave 10 april 2024
beschrijving revisie 00 definitief
vrijgave ir. H.A.M. van de Wetering
Inhoudsopgave
Blz.
Samenvatting
2
1
Inleiding
3
2
Beschrijving onderzoekslocatie
4
2.1 2.2 2.3 2.4 2.4.1
Begrenzing onderzoeks- en plangebied Huidig en toekomstig gebruik Archeologisch beleid Landschappelijke situatie Historische situatie en mogelijke verstoringen
4 5 6 6 9
3
Bekende waarden
13
3.1 3.2
Archeologische waarden Ondergrondse bouwhistorische waarden
13 18
4
Archeologische verwachting
19
4.1 4.2
Bestaande verwachtingskaarten Gespecificeerde archeologische verwachting
19 20
5
Conclusies en advies
22
5.1 5.2
Conclusies (Selectie)advies
22 22
Literatuur en geraadpleegde bronnen
23
Lijst met afbeeldingen
25
Bijlagen 1 2
Archeologische perioden AMZ-cyclus
Kaartbijlagen 434270-ARCHIS
Gegevens uit ARCHIS
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Administratieve gegevens Projectnummer Antea Group OM-nummer Provincie Gemeente Plaats Toponiem
434270 4618842100 Noord-Brabant Bernheze Heesch Cereslaan-West (voorheen Vismeerstraat)
Kaartblad 45E Coördinaten 163410/416449 163395/416359 162793/416121 162498/416188 Opdrachtgever Gemeenschappelijke Regeling Heesch West Uitvoerder Antea Group Datum uitvoering juli 2018 (actualisatie mei 2022) Projectteam B. van Dijck (projectleider) G. Sophie (senior KNA-Archeoloog) C.I. Nater (senior KNA-Archeoloog) Vrijgave conform KNA H.J.L.C. Koopmanschap (senior KNA-archeoloog) Bevoegd gezag Gemeente Bernheze Deskundige Bevoegd gezag Anne-Marie Visser (Monumentenhuis Brabant) Beheer documentatie Antea Group
Afbeelding 1. Uitsnede topografische kaart 1:25.000 met ligging plangebied (niet op schaal).
Blad 1 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Samenvatting In opdracht van de Gemeenschappelijke Regeling Heesch West heeft Antea Group tussen juli en september 2018 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied van de uitbreiding van bedrijventerrein Cereslaan-West (voorheen Vismeerstraat) te Heesch, gemeente Bernheze. Het onderzoek heeft bestaan uit een archeologisch bureauonderzoek (protocol 4002). Dit project is vervolgens stil komen te liggen en begin 2022 weer opgestart. Dit bureauonderzoek is naar aanleiding van de gewijzigde plannen geactualiseerd in mei 2022. De gemeenten Bernheze en de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Heesch West zijn voornemens het bestaande bedrijventerrein Vismeerstraat in Heesch uit te breiden/af te ronden. Het deel waar dit onderzoek betrekking op heeft, betreft het gebied langs het bestaande bedrijventerrein Vismeerstraat en de nieuwe verbindingsweg ten zuiden van de A59 van/naar regionaal bedrijventerrein Heesch West (zie ook afbeelding 1). Bij de aanlegwerkzaamheden behorend bij het bouwrijp maken en daarna kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Er geldt binnen het plangebied een verwachting op archeologische resten uit de ijzertijd/Romeinse tijd en de late middeleeuwen/nieuwe tijd. Niettemin kunnen resten uit andere periodes niet op voorhand worden uitgesloten.
Of er potentieel behoudenswaardige resten in het plangebied aanwezig zijn, is mede afhankelijk van de aard en intactheid van de oorspronkelijke bodemopbouw in het plangebied, die op dit moment nog niet voldoende bekend is. Antea Group adviseert dan ook om in het plangebied een verkennend booronderzoek uit te voeren om de mate van intactheid van de bodemopbouw en eventueel aanwezige archeologische lagen te bepalen. Op die manier kan een gefundeerd advies worden gegeven over de impact van de herinrichting van het plangebied en de noodzakelijke archeologische onderzoeken die daarvoor moeten worden uitgevoerd. Dit is een selectieadvies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in dezen de gemeente Bernheze.
Blad 2 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
1
Inleiding In opdracht van Gemeenschappelijke Regeling Heesch West heeft Antea Group tussen juli en september 2018 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied van de uitbreiding/afronding van bedrijventerrein Cereslaan-West te Heesch, gemeente Bernheze. Het onderzoek heeft bestaan uit een archeologisch bureauonderzoek (protocol 4002). Dit project is vervolgens stil komen te liggen en begin 2022 weer opgestart. Dit bureauonderzoek is naar aanleiding van de gewijzigde plannen geactualiseerd in mei 2022. De gemeenten Bernheze en de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Heesch West zijn voornemens het bestaande bedrijventerrein Vismeerstraat in Heesch uit te breiden/af te ronden. Het deel waar dit onderzoek betrekking op heeft, betreft het gebied langs het bestaande bedrijventerrein Vismeerstraat en de nieuwe verbindingsweg ten zuiden van de A59 van/naar regionaal bedrijventerrein Heesch West (zie ook afbeelding 1). Bij de aanlegwerkzaamheden behorend bij het bouwrijp maken en daarna kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Op het gebied rust een dubbelbestemming Archeologie, wat betekent dat het gebied onderzoeksplichtig is in het kader van het gemeentelijk beleid. Het archeologisch onderzoek dient als onderbouwing voor de ruimtelijke procedure.
Een bureauonderzoek is de eerste stap binnen de Archeologische Monumentenzorg (AMZ, zie bijlage 2).Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied. Dit onderzoek is uitgevoerd conform de BRL 4000, protocol 4002 met daarin besloten de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.1.
Blad 3 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
2
Beschrijving onderzoekslocatie Het is van belang een onderscheid te maken tussen plangebied enerzijds en onderzoeksgebied anderzijds. Met plangebied wordt het gebied bedoeld waarop de in de inleiding genoemde plannen en/of werkzaamheden betrekking hebben. Voor dit plangebied wordt in de regel ook de ruimtelijke procedure gevoerd waarvan dit archeologisch onderzoek een onderdeel is. Binnen dit gebied kunnen eventueel aanwezige archeologische resten verstoord worden. De gemeenten Bernheze en de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Heesch West zijn voornemens het bestaande bedrijventerrein Vismeerstraat in Heesch uit te breiden/af te ronden. Het totale gebied is circa 10 ha groot. Het onderzoeksgebied is het gebied waar informatie over wordt ingewonnen om een goed beeld te krijgen van de (te verwachten) archeologische waarden. Dit gebied is veelal groter dan het plangebied. In dit geval wordt een zone van circa 1.000 m rondom het plangebied voldoende geacht om het gespecificeerd verwachtingsmodel op te kunnen stellen. Dit omdat dit gebied landschappelijk en historisch een vergelijkbare bewonings- en ontginningsgeschiedenis zal hebben gekend.
2.1
Begrenzing onderzoeks- en plangebied Het plangebied wordt aan de noordkant begrensd door de nieuwe ontsluitingsweg ten zuiden van de A59 van/naar regionaal bedrijventerrein Heesch West, aan de zuidkant door het bestaande bedrijventerrein Vismeerstraat en aan de oostkant door de Cereslaan. In het westen loopt het plangebied tot aan de Bosschebaan (afbeelding 2). Ten zuiden van het plangebied bevindt zich het reeds bestaande bedrijventerrein. Langs de Cereslaan is een klein blokje aan het plangebied toegevoegd, omdat hier mogelijk een nieuwe verkeersaansluiting van een bedrijf op de Cereslaan gerealiseerd wordt.
Afbeelding 2. De locatie van het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op een recente luchtfoto
Blad 4 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
2.2
Huidig en toekomstig gebruik Huidig gebruik plangebied In de huidige situatie is het plangebied een tussengebied tussen het bestaande bedrijventerrein Vismeerstraat en de A59. Het wordt deels nog beperkt agrarisch gebruikt. Er liggen enkele woningen en bedrijven in het gebied. Aan de noordzijde loopt een watergang. Aan de randen van het plangebied liggen groenstructuren (bomen en houtwallen) Autonoom wordt tussen de noordgrens van het plangebied en de A59 een nieuwe ontsluitingsweg aangelegd van/naar het nog te realiseren regionale bedrijventerrein Heesch West. Deze weg maakt geen onderdeel uit van het plan, deze hoort bij het bestemmingsplan Heesch-West. Het bestemmingsplan Heesch West is vastgesteld, maar momenteel (voorjaar 2022) nog niet onherroepelijk. Consequenties toekomstig gebruik Het doel van de uitbreiding/afronding van het bedrijventerrein is om extra bedrijventerrein te realiseren voor lokale en regionale bedrijven, de intensiveringsmogelijkheden binnen het plangebied te benutten en de stedenbouwkundige structuur te versterken. Het plan biedt circa 5 ha (netto) ruimte aan nieuwe uitgeefbare bedrijfskavels (afbeelding 3). De precieze verstoringsdieptes zijn afhankelijk van de toekomstige bouwplannen per kavel, en derhalve nog niet bekend.
Er zal echter naar verwachting niet dieper worden gegraven dan 3,5 m –mv.1 Deel van de herontwikkeling is de sloop van een aantal bestaande panden (afbeelding 4). Deze zijn of worden aangekocht door de GR.
Afbeelding 3. De voorgenomen plannen in concept (bron: KuiperCompagnons/KruitKok Architecten, 2024).
Afbeelding 4. De te slopen gebouwen (in rood) (bron: KuiperCompagnons, 2022). 1 Informatie via C. van Nuland (gemeente Bernheze).
Blad 5 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
2.3
Archeologisch beleid Het plangebied valt binnen het bestemmingsplan Bedrijventerrein Bernheze. Ter plaatse van het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde – Archeologie 3. Gebieden met deze dubbelbestemming zijn onderzoeksplichtig indien de oppervlakte meer dan 2.500 m2 bedraagt of de verstoringsdiepte meer bedraagt dan 0,4 m –mv. Het plangebied overschrijdt deze waarden en is derhalve onderzoeksplichtig voor een archeologisch onderzoek overeenkomstig de BRL 4000 en de vigerende KNA versie (4.1).
2.4
Landschappelijke situatie Geomorfologie en AHN Het plangebied ligt iets ten westen van de grens tussen de Roerdalslenk en de Peelhorst. Deze horst (stijgingsgebied) en slenk (dalingsgebied) zijn ontstaan door een oud systeem van evenwijdige breuken in de ondergrond. In de loop van het mesozoïcum (geologisch tijdvak onderverdeeld in trias‐jura‐krijt: tussen circa 251 en 65 miljoen jaar geleden) tot en met heden is het oorspronkelijke hoogteverschil van 20 m geleidelijk opgevuld geraakt met zee‐, rivier‐ en eolische afzettingen. De diepe ondergrond bestaat uit rivierterrassen, afgezet door de Rijn en de Maas in het vroeg en midden‐pleistoceen (Formatie van Sterksel en Beegden). Vanaf het midden‐pleistoceen werden de temperatuurschommelingen, die het pleistoceen als geheel karakteriseren, steeds extremer. Uiteindelijk was er sprake van ijstijden en tussenijstijden. Gedurende de ijstijden hadden de rivieren een vlechtend karakter: ze bestonden uit vele ondiepe geulen, die een groot deel van het jaar droog lagen. Tijdens de koudste fase van de laatste ijstijd, het weichselien (115.000‐10.000 jaar geleden), was zelfs sprake van een poolwoestijn. Door het gebrek aan begroeiing konden de fijne rivierafzettingen gaan stuiven, waardoor uiteindelijk op de grove rivierafzettingen in de Roerdalslenk een dik pakket dekzand is afgezet.
Ook in het plangebied ligt het dekzand aan de oppervlakte. Deze afzettingen behoren tot de Formatie van Boxtel. In het holoceen (vanaf 10.000 jaar voor heden) is sprake van een geleidelijke temperatuurstijging. Door het afsmelten van het landijs steeg de zeespiegel. Dit was op het land merkbaar door het stijgen van de grondwaterspiegel: het land vernatte en in de laagste gedeelten van het landschap ontstond veen. In de beekdalen is enige sedimentatie doorgegaan gedurende het holoceen. Naast leem en klei die in de beekdalen werden afgezet, raakten ook afgesneden meanderbochten met zware klei en veen opgevuld (Laagpakket van Singraven). Op grotere schaal ontstonden er in de beekdalen ook hoogveenkussens die tot de Formatie van Nieuwkoop worden gerekend. In de loop van het holoceen begint ook de mens een steeds actievere rol te spelen in de vorming van het zandlandschap. Met name als gevolg van agrarische activiteit wordt de oorspronkelijke begroeiing verwijderd en worden er akkerbouwcomplexen aangelegd. Door het verdwijnen van de bossen kon ook in de middeleeuwen nog verstuiving plaats vinden en transporteerden beekjes en rivieren zand van de hoger gelegen delen naar de lager gelegen delen. Op de arme zandgronden werd de grond daarnaast verbeterd door middel van het opbrengen van mestplaggen, waardoor in de middeleeuwen rondom de dorpskernen de zogenaamde essen ontstonden.
In de laaggelegen gronden werd het hoogveen gewonnen ten behoeve van ontginning en turfwinning. Op de geomorfologische kaart (afbeelding 5) is te zien dat het plangebied gelegen is op dekzandwelvingen. In de omgeving bevinden zich verder landduinen en (ten dele verspoelde) dekzandvlakten. De maaiveldhoogte van het plangebied ligt rond 6,3 - 7,4 m +NAP (afbeelding 6). Ten oosten van Heesch bevindt zich de hoger gelegen horst, en naar het westen toe (waar dus ook het plangebied ligt) neemt de maaiveldhoogte geleidelijk af.
Blad 6 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Afbeelding 5. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de globale geomorfologische kaart (schaal 1:15.000; bron: archis.cultureelerfgoed.nl).
Afbeelding 6. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (schaal 1:15.000; bron: ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer). Blauw: 6 m +NAP; rood: 8 m +NAP.
Blad 7 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Afbeelding 7. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de bodemkaart (schaal 1:15.000; bron: archis.cultureelerfgoed.nl).
Bodem en grondwater Op de bodemkaart (afbeelding 7) is te zien dat het plangebied zich grotendeels bevindt op hoge zwarte enkeerdgronden. Zwarte enkeerdgronden zijn ontstaan door het opbrengen van heideplaggen binnen een potstalsysteem. Aan de randen van het plangebied bevinden zich gooreerdgronden en laarpodzolgronden. Ook andere eerdgronden en podzolgronden bevinden zich in de omgeving van het plangebied. Het plangebied bevindt zich grotendeels in een zone met grondwatertrap VI. Hiervoor geldt dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand tussen 0,4 en 0,8 m –mv ligt, en de gemiddeld laagste grondwaterstand op meer dan 1,2 m –mv. Het zuidelijkste puntje van het plangebied ligt in een zone met grondwatertrap V, waarbij de gemiddeld hoogste grondwaterstand op minder dan 0,4 m –mv ligt, en de gemiddeld laagste grondwaterstand op meer dan 1,2 m –mv. De noordoostelijke rand van het plangebied bevindt zich in grondwatertrap III. Hiervoor geldt een gemiddeld hoogste grondwaterstand van minder dan 0,4 m –mv, en een gemiddeld laagste grondwaterstand tussen 0,8 en 1,2 m –mv.
Blad 8 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
2.4.1
Historische situatie en mogelijke verstoringen Beknopte historische situatie Op de historische kaart uit 1815 (afbeelding 8) is te zien dat het plangebied zich destijds nog in landelijk gebied bevond. De dorpskern van Heesch, Geffem en Broekhoek zijn op de kaart aangegeven, maar in de omgeving van het plangebied bevinden zich nog geen bebouwing of wegen. Op de kadastrale kaart die van rond 1811-1832 dateert en de historische kaarten uit 1850 en 1868 (afbeelding 9 t/m afbeelding 11) is dit veranderd: in het gebied zijn straten aangelegd en zijn enkele gebouwen met bijbehorende erven gerealiseerd. De rest van de percelen is in gebruik als bouwland.2 Wel blijft het gebied nog lange tijd landelijk van aard. Pas in de tweede helft van de twintigste eeuw wordt er wat meer gebouwd in de omgeving. Ook is in 1978 (afbeelding 12) voor het eerst de A59 ingetekend op de kaart. In 2010 heeft de bebouwde kom van Heesch zich uitgebreid tot vlakbij het plangebied, en is bovendien het huidige industrieterrein herkenbaar (afbeelding 13). De bebouwing die zich momenteel in het plangebied bevindt dateert uit de jaren 60.3 Mogelijke verstoringen Het is mogelijk dat de reeds aanwezige bebouwing en infrastructuur enige mate van verstoring met zich heeft meegebracht, maar de omvang hiervan is niet bekend.
Afbeelding 8. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1815 (schaal 1:50.000, bron: www.topotijdreis.nl).
2 beeldbank.cultureelerfgoed.nl, OAT10073A030. 3 bagviewer.kadaster.nl.
Blad 9 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Afbeelding 9. Het plangebied weergegeven op de kadastrale minuut uit 1811-1832 (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl).
Afbeelding 10. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1850 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl).
Blad 10 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Afbeelding 11. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1868 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl).
Afbeelding 12. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1978 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl).
Blad 11 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Afbeelding 13. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 2010 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl).
Blad 12 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
3
Bekende waarden
3.1
Archeologische waarden Gegevens uit ARCHIS: AMK-terreinen Binnen het onderzoeksgebied bevinden zich geen AMK-terreinen. Gegevens uit ARCHIS: archeologische waarnemingen In tabel 1 zijn de archeologische waarnemingen die binnen het onderzoeksgebied gedaan zijn weergegeven. OM-nummer 2129396100 wordt in de volgende paragraaf besproken. OMnummer 2771450100 betreft de vondst van enkele artefacten uit het mesolithicum en de late middeleeuwen. De locatie bevindt zich circa 500 m westelijk van het plangebied. Ongeveer 200 m verder naar het oosten toe bevindt zich OM-nummer 2771459100. Dit betreft een aantal vondsten (aardewerk en vuursteen) vanaf het paleolithicum tot en met de late middeleeuwen. OM-nummer 2771467100 is gelegen op ongeveer 150 m ten oosten van het plangebied. Het gaat om een grote hoeveelheid aardewerk uit de ijzertijd tot en met nieuwe tijd. Ook nummer 2771483100 betreft een grote hoeveelheid vondsten, op circa 100 m noordoostelijk van het plangebied. Hier gaat het om voornamelijk aardewerk uit de bronstijd tot en met nieuwe tijd. Op dezelfde locatie is nog een stuk aardewerk uit de nieuwe tijd gevonden (OM-nummer 2771564100). OM-nummer 2771597100 betreft aardewerk uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd, gevonden op ruim 100 m noordelijk van het plangebied. Op ruim 400 m ten oosten van het plangebied bevindt zich OM-nummer 2771629100.
Hierbij is voornamelijk aardewerk gevonden daterend tussen de ijzertijd en late middeleeuwen. Nummer 2788478100 ligt een kleine 100 m zuidwestelijk van het plangebied, en betreft een aantal scherven aardewerk, voornamelijk daterend tussen de ijzertijd en de nieuwe tijd. OM-nummer 2904696100 betreft de vondsten van een ijzertijdnederzetting op circa 400 m ten oosten van het plangebied. Nummer 2924516100 betreft oppervlaktevondsten van Romeins aardewerk, gevonden op circa 200 m ten noordoosten van het plangebied. OM-nummer 2924524100 betreft de vondst van ongeveer duizend scherven van Romeins aardewerk op ongeveer 300 m noordoostelijk van het plangebied. OM-nummer 3089181100 betreft aardewerkvondsten daterend van de late ijzertijd tot en met de late middeleeuwen. Deze zijn aangetroffen op circa 500 m oostelijk van het plangebied. Op circa 300 m ten zuiden van het plangebied is een hoeveelheid laatmiddeleeuws aardewerk gevonden in een waterput (OMnummer 3089619100). OM-nummer 3229368100 betreft de vondst van een groot blok zandsteen/kwartsiet, dat mogelijk een fragment is van een rotsgravure. Dit stuk is later hergebruikt in een boerderij die in 1939 is afgebrand. Deze vondst is gedaan binnen het plangebied, tussen de Vismeerstraat en de Geffensestraat.
Blad 13 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Tabel 1. Archeologische waarnemingen binnen onderzoeksgebied (bron: ARCHIS) Zaakid begin eind complextype 2129396100 -
verwerving
-
-
archeologisch: boring
2129396100 Late Middeleeuwen A
-
archeologisch: boring
2129396100 Paleolithicum
-
-
archeologisch: boring
2129396100 Vroeg Romeinse Tijd -
-
archeologisch: boring
Late Middeleeuwen B
archeologisch: boring
2129396100 Vroege Middeleeuwen C
2771450100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen -
niet-archeologisch
2771450100 Mesolithicum
Mesolithicum
-
niet-archeologisch
2771459100 IJzertijd
IJzertijd
-
niet-archeologisch
2771459100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen -
niet-archeologisch
2771459100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen B B
niet-archeologisch
2771459100 Paleolithicum
Bronstijd
-
niet-archeologisch
2771459100 Vroege Middeleeuwen D
Late Middeleeuwen A
niet-archeologisch
2771467100 IJzertijd
IJzertijd
niet-archeologisch
bewoning (inclusief verdediging)
2771467100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen A A
niet-archeologisch
2771467100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen B B
niet-archeologisch
2771467100 Late Middeleeuwen Nieuwe Tijd B
-
niet-archeologisch
2771467100 Midden Romeinse Tijd
Midden Romeinse Tijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771467100 Romeinse Tijd
Romeinse Tijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771467100 Vroege Middeleeuwen A
Vroege Middeleeuwen A
-
niet-archeologisch
2771467100 Vroege Middeleeuwen C
Vroege Middeleeuwen C
-
niet-archeologisch
2771483100 IJzertijd
IJzertijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 IJzertijd
Late Middeleeuwen bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen bewoning (inclusief A A verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen bewoning (inclusief B B verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 Midden Bronstijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 Midden Romeinse Tijd
Laat Romeinse Tijd A bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
Blad 14 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Zaakid
begin
complextype
verwerving
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 Vroeg Romeinse Tijd Midden Romeinse B Tijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771483100 Vroege Middeleeuwen C
Vroege Middeleeuwen C
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
2771564100 Nieuwe Tijd
Nieuwe Tijd
2771483100 Midden Romeinse Tijd
eind Midden Romeinse Tijd
2771483100 Neolithicum 2771483100 Romeinse Tijd
Romeinse Tijd
-
niet-archeologisch
2771597100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen A A
niet-archeologisch
2771597100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen B B
niet-archeologisch
2771597100 Late Middeleeuwen Nieuwe Tijd B
-
niet-archeologisch
2771597100 Nieuwe Tijd
Nieuwe Tijd
-
niet-archeologisch
2771629100 IJzertijd
Romeinse Tijd
-
niet-archeologisch
2771629100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen B B
niet-archeologisch
2771629100 Midden Romeinse Tijd
-
niet-archeologisch
-
niet-archeologisch
Midden Romeinse Tijd
2771629100 Paleolithicum 2771629100 Vroege Middeleeuwen C
Vroege Middeleeuwen C
-
niet-archeologisch
2788478100 IJzertijd
IJzertijd
-
niet-archeologisch: graafwerk
2788478100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen B B
niet-archeologisch: graafwerk
2788478100 Late Middeleeuwen Nieuwe Tijd B
-
niet-archeologisch: graafwerk
2788478100 Neolithicum
-
-
niet-archeologisch: graafwerk
2904696100 IJzertijd
IJzertijd
bewoning (inclusief verdediging)
archeologisch
2924516100 Romeinse Tijd
Romeinse Tijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch: kartering
2924524100 IJzertijd
Romeinse Tijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch: kartering
2924524100 Romeinse Tijd
Romeinse Tijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch: kartering
2924524100 Vroeg Romeinse Tijd Laat Romeinse Tijd A bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch: kartering
3089181100 Late IJzertijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
3089181100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
Late IJzertijd
Blad 15 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
complextype
verwerving
3089181100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen bewoning (inclusief B B verdediging)
Zaakid
begin
eind
niet-archeologisch
3089181100 Romeinse Tijd
Romeinse Tijd
bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
3089181100 Vroege Middeleeuwen C
Late Middeleeuwen bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
3089181100 Vroege Middeleeuwen D
Late Middeleeuwen bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
3089619100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen bewoning (inclusief verdediging)
niet-archeologisch
3089619100 Late Middeleeuwen Late Middeleeuwen bewoning (inclusief B B verdediging)
niet-archeologisch
3229368100 Laat Paleolithicum
niet-archeologisch: graafwerk
IJzertijd
-
Gegevens uit ARCHIS: eerdere onderzoeken In tabel 2 is een overzicht weergegeven van archeologische onderzoeken die binnen het onderzoeksgebied hebben plaatsgehad. OM-nummer 2129396100 betreft een booronderzoek circa 300 m noordwestelijk van het plangebied. Hierbij zijn archeologische resten aangetroffen uit het mesolithicum en de middeleeuwen. Een begrenzing van de eventuele vindplaats kon niet worden vastgesteld.4 OM-nummer 2153347100 betreft een karterend booronderzoek op circa 300 m ten zuiden van het plangebied. Het rapport is helaas niet opgenomen in Archis of in DANS. Het onderzoek met OM-nummer 2255034100 heeft plaatsgevonden op ongeveer 200 m ten zuiden van het plangebied. Hierbij zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. 5 OM-nummer 2273810100 betreft een onderzoek op circa 500 m zuidoostelijk van het plangebied. Uit dit bureauonderzoek bleek dat in de omgeving op de hoge enkeerdgronden en gooreerdgronden archeologische resten uit de ijzertijd/Romeinse tijd en de late middeleeuwen zijn aangetroffen. Uit het booronderzoek dat hierop volgde (2275277100), bleek dat zich ter plaatse een gooreerdgrond en veldpodzol bevonden, mogelijk geëvolueerd naar hoge enkeerdgrond en laarpodzol. De verwachting is op basis hiervan respectievelijk middelhoog en laag.6 OM-nummer 2291047100 ligt ruim 400 m oostelijk van het plangebied.
Vanwege de ligging op een gooreerdgrond en de ouderdom van de afzettingen, werd een vervolgonderzoek geadviseerd.7 OM-nummer 2308754100 is gelegen op ongeveer 400 m ten zuiden van het plangebied. Hiervoor gold een verwachting voor de perioden late middeleeuwen en nieuwe tijd, maar bij het booronderzoek bleek het terrein verstoord te zijn tot voorbij het archeologische niveau. 8
4 Krekelbergh en De Boer, 2006. 5
Van de Velde et al., 2009.
6 Wullink en Wijnen, 2010. 7 Nillesen, 2011. 8 Spoelstra en Kaptein, 2011.
Blad 16 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
OM-nummer 2312617100 bevindt zich ruim 500 m noordwestelijk van het plangebied. Verdere informatie is in Archis en DANS helaas niet bekend. Hetzelfde geldt voor OM-nummer 2329125100 en 2329133100. Het onderzoek met OM-nummer 2332908100 ligt op ongeveer 250 m ten zuidoosten van het plangebied. Hier werden resten verwacht uit de ijzertijd/Romeinse tijd en late middeleeuwen/nieuwe tijd. Het gebied bleek echter verstoord tot voorbij het niveau van de bouwwerkzaamheden.9 OM-nummer 2335208100 bevindt zich circa 800 m ten zuidoosten van het plangebied. Bij het inventariserend onderzoek bleek dat de hoge verwachting ter plaatse moest worden bijgesteld naar laag.10 OM-nummer 4023475100 en 4023483100 zijn een bureau- en booronderzoek op de rand van het plangebied. Hierbij bleek dat vanwege de ligging op een dekzandrug een verwachting geldt vanaf het paleolithicum. In de boringen zijn onverstoorde dekzandafzettingen waargenomen, afgedekt door een eerddek. Er werd een proefsleuvenonderzoek geadviseerd. 11 Dit proefsleuvenonderzoek is inmiddels ook uitgevoerd (OM-nummer 4040355100), en daarbij zijn alleen sporen en vondsten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd aangetroffen (waaronder ook recente verstoringen). Het gaat vooral om erfafscheidingen. Er is geen vervolgonderzoek geadviseerd.12 Tabel 2. Eerder uitgevoerde onderzoeken binnen onderzoeksgebied (bron: ARCHIS).
OM-nr Zaakid type onderzoek uitvoerder (oud) 2129396100
18780 archeologisch: boring
BILAN Bureau Interdisciplinaire Landschapsanalyse
2153347100
22170 archeologisch: boring
RAAP Archeologisch Adviesbureau
2255034100
36596 archeologisch: boring
Synthegra BV
2273810100
39191 archeologisch: bureauonderzoek
Econsultancy BV
2275277100
39406 archeologisch: boring
Archaeological Research en Consultancy
2291047100
41623 archeologisch: bureauonderzoek
Synthegra BV
2308754100
43980 archeologisch: boring
Oranjewoud BV
2312617100
44530 archeologisch: bureauonderzoek
Archeopro
2329125100
46687 archeologisch: boring
Archeopro
2329133100
46688 archeologisch: boring
Archeopro
2332908100
47245 archeologisch: boring
IDDS Archeologie B.V.
2335208100
47556 archeologisch: boring
BAAC BV
4023475100
- archeologisch: bureauonderzoek
Econsultancy BV
4023483100
- archeologisch: boring
Econsultancy BV
4040355100
- archeologisch: proefputten/proefsleuven
Econsultancy BV
4544338100
- archeologisch: bureauonderzoek
Transect
9
Koekkelkoren en Moerman, 2011.
10 Krekelbergh, 2011. 11 Stiekema, 2017. 12 De Boo van Uijen, 2017.
Blad 17 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
3.2
Ondergrondse bouwhistorische waarden Het is mogelijk dat er nog bebouwingsresten in de bodem aanwezig zijn van de huizen die op de kadastrale minuut staan aangegeven. Afgezien daarvan zijn er geen ondergrondse bouwhistorische waarden bekend die geregistreerd zijn.
Blad 18 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
4
Archeologische verwachting
4.1
Bestaande verwachtingskaarten Provinciale verwachtingskaart Op de cultuurhistorische waardenkaart van de provincie Noord-Brabant zijn geen geregistreerde objecten aangegeven binnen het plangebied. 13 Gemeentelijke verwachtingskaart Op de gemeentelijke archeologische beleidskaart (afbeelding 14) valt het plangebied vrijwel volledig in een zone met middelhoge verwachting. Alleen een stukje van de zuidelijke rand heeft een lage verwachting. Op de cultuurhistorische waardenkaart is te zien dat zich binnen het plangebied oude akkers bevinden (afbeelding 15). Ook ligt er een wegtracé van hoge waarde tegen het gebied aan.
Afbeelding 14. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de gemeentelijke beleidskaart (bron: www.bernheze.org).
13 noord-brabant.maps.arcgis.com.
Blad 19 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Afbeelding 15. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de gemeentelijke cultuurhistorische waardenkaart (bron: www.bernheze.org).
4.2
Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van de hiervoor gepresenteerde gegevens kan het volgende gespecificeerde verwachtingsmodel voor het plangebied binnen de voorgenomen herontwikkeling opgesteld worden. Datering Archeologische resten worden vooral verwacht voor de periode ijzertijd/Romeinse tijd en late middeleeuwen/nieuwe tijd, gebaseerd op vondsten en onderzoeken die in de omgeving hebben plaatsgevonden. Complextype Uit de ijzertijd en de Romeinse tijd kunnen resten van grotere huizen/nederzettingen worden verwacht, net als schuren, spiekers en opstallen. Verder kunnen sporen van agrarische activiteit worden aangetroffen, zoals perceleringsgreppels. Daarnaast kunnen ook menselijke begravingen/crematies worden aangetroffen, afhankelijk van de datering variërend van vlakgraven tot crematiegraven. Ook off-site materiaal kan worden verwacht. Uit de middeleeuwen en nieuwe tijd kunnen eveneens nederzettingen en resten van agrarische activiteit worden verwacht. Resten van bebouwing uit de nieuwe tijd kunnen ook aanwezig zijn. Omvang De omvang kan variëren van puntvondsten tot nederzettingen van enkele honderden vierkante meters. Diepteligging Sporen uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd kunnen direct in of onder de moderne bouwvoor verwacht worden. Oudere sporen worden verwacht in de top van de C-horizont.
Locatie Archeologische resten kunnen binnen het gehele plangebied voorkomen, gezien het feit dat de daadwerkelijke bodemopbouw op dit moment nog niet bekend is.
Blad 20 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Uiterlijke kenmerken IJzertijd tot en met late middeleeuwen: resten en structuren die wijzen op een sedentair, agrarisch bestaan. Nederzettingen: paalgaten (huizen, spieker, opstallen, schuren), greppels, waterputten (met of zonder houten beschoeiingen) en afvalkuilen. IJzertijd/Romeinse tijd: periodespecifieke wijze van het begraven/cremeren van de doden. Middeleeuwen en nieuwe tijd: nederzetting- en ontginningssporen en resten van agrarische landinrichting. Mogelijke verstoringen Er zijn geen specifieke gegevens bekend over recente verstoringen. Het zou echter kunnen dat de bodem enigszins verstoord is geraakt door de bouw en verbouw van de aanwezige bebouwing.
Blad 21 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
5
Conclusies en advies
5.1
Conclusies Er geldt binnen het plangebied een verwachting op archeologische resten uit de ijzertijd/Romeinse tijd en de late middeleeuwen/nieuwe tijd. Niettemin kunnen resten uit andere periodes niet worden uitgesloten. Deze verwachting is gebaseerd op de onderzoeken die in de omgeving van het plangebied zijn uitgevoerd, de geomorfologische situatie ter plaatse en de historische informatie die bekend is over het gebied.
5.2
(Selectie)advies Of er resten in het plangebied aanwezig zijn, is voor een groot deel afhankelijk van de bodemopbouw in het plangebied, die op dit moment nog niet voldoende bekend is. Antea Group adviseert dan ook om in het plangebied een verkennend booronderzoek uit te voeren om de mate van intactheid van de oorspronkelijke bodemopbouw en eventueel aanwezige archeologische lagen te bepalen. Op die manier kan een gefundeerd advies worden gegeven over de impact van de herinrichting van het plangebied en de noodzakelijke archeologische onderzoeken die daarvoor moeten worden uitgevoerd. Dit is een selectieadvies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in dezen de gemeente Bernheze.
Antea Group Oosterhout, april 2024
Blad 22 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Literatuur en geraadpleegde bronnen Boo van Uijen, E.M. de, 2017. Rapportage Proefsleuvenonderzoek Vismeerstraat te Heesch in de gemeente Bernheze. Econsultancy bv, Swalmen. Koekkelkoren, A.M.H.C. en S. Moerman, 2011. Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase. Broekhoek 44a – Cereslaan 6, Heesch Gemeente Bernheze. B&G rapport 1260. IDDS Archeologie, Noordwijk. Krekelbergh, N.J., 2011. Heesch Plangebied Beemdstraat. Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek. BAAC bv, ’s-Hertogenbosch. Krekelbergh, N. en E. de Boer, 2006. Maasdonk (NB), Waterlaat/ Geffense Bosjes. Archeologisch vooronderzoek. BILAN, Tilburg. Nillesen, R., 2011. Bureauonderzoek, Broekhoek 1 – Broekhoek 20-24 te Heesch. Synthegra bv, Valkenswaard. Spoelstra, A. en I.N. Kaptein, 2011. Archeologische Rapporten Oranjewoud 2010/156. Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in het plangebied 'De Erven' te Heesch, gemeente Bernheze (N-Br.). Oranjewoud B.V., Heerenveen. Stiekema, M., 2017. Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Vismeerstraat te Heesch in de gemeente Bernheze. Econsultancy bv, Swalmen. Tol, A., P. Verhagen & M. Verbruggen, 2012: Leidraad inventariserend veldonderzoek. Deel: karterend booronderzoek. SIKB. Velde, E. van de, Hagens, D.T.P., Leuvering, J.H.F. en T. Deville, 2009. Bureauonderzoek en karterend veldonderzoek d.m.v.
boringen, Achterste Groes te Heesch. Synthegra bv, Valkenswaard. Wullink, A.J. en J.J.A. Wijnen, 2010. Een verkennend archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van boringen aan de Bosschebaan te Heesch, gemeente Bernheze (NB). ARCRapporten 2010-77. ARC, Geldermalsen. Kaarten • Bodemkaart van Nederland, 1:50.000, STIBOKA/Alterra, Wageningen • Grote Historische Atlas (1830-1855), Wolters Noordhoff, Groningen • Geomorfologische kaart 1:50.000, Alterra, Wageningen • Kadastrale kaarten 1811-1832 (http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl) • Topografische kaart 1:25000 (http://kadata.kadaster.nl) • Archeologische beleidskaart gemeente Bernheze (https://www.bernheze.org/data/downloadables/1/8/archeologische-beleidskaartgemeente-bernheze.pdf) • Cultuurhistorische waardenkaart gemeente Bernheze (https://www.bernheze.org/data/downloadables/2/4/cultuurhistorische-waardenkaartgemeente-bernheze.pdf) • noord-brabant.maps.arcgis.com
Blad 23 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Internet • ahn.maps.arcgis.com • beeldbank.cultureelerfgoed.nl • www.archis.cultureelerfgoed.nl • www.atlasleefomgeving.nl • www.pdok.nl • www.ruimtelijkeplannen.nl • www.topotijdreis.nl • bagviewer.kadaster.nl
Blad 24 van 25
Antea Group Archeologie 2018/109 Bureauonderzoek projectnummer 434270 10 april 2024 definitief Gemeenschappelijke Regeling Heesch West
Lijst met afbeeldingen Afbeelding 1. Uitsnede topografische kaart 1:25.000 met ligging plangebied (niet op schaal). .......1 Afbeelding 2. De locatie van het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op een recente luchtfoto (schaal 1:15.000)................................................................................................................4 Afbeelding 3. De voorgenomen plannen in concept (bron: KuiperCompagnons/KruitKok Architecten, 2022). ............................................................................................................................5 Afbeelding 4. De te slopen gebouwen (in rood) (bron: KuiperCompagnons, 2022). ........................5 Afbeelding 5. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de globale geomorfologische kaart (schaal 1:15.000; bron: archis.cultureelerfgoed.nl). .........................................................................7 Afbeelding 6. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (schaal 1:15.000; bron: ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer). Blauw: 6 m +NAP; rood: 8 m +NAP....................................................................................................7 Afbeelding 7. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de bodemkaart (schaal 1:15.000; bron: archis.cultureelerfgoed.nl).
.........................................................................8 Afbeelding 8. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1815 (schaal 1:50.000, bron: www.topotijdreis.nl)....................................................................................9 Afbeelding 9. Het plangebied weergegeven op de kadastrale minuut uit 1811-1832 (bron: beeldbank.cultureelerfgoed.nl). ...........................................................................................10 Afbeelding 10. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1850 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl)..................................................................................10 Afbeelding 11. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1868 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl)..................................................................................11 Afbeelding 12. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 1978 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl)..................................................................................11 Afbeelding 13. Het plangebied weergegeven op de historische kaart uit 2010 (schaal 1:15.000, bron: www.topotijdreis.nl)..................................................................................12 Afbeelding 14.
Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de gemeentelijke beleidskaart (bron: www.bernheze.org). .............................................................................................................19 Afbeelding 15. Het plangebied (rood omlijnd) weergegeven op de gemeentelijke cultuurhistorische waardenkaart (bron: www.bernheze.org). .............................20
Bijlagen Archeologische perioden Beschrijving van de archeologische perioden AMZ-cyclus Beschrijving en weergave van de Archeologische Monumentenzorg Kaartbijlagen 434270-ARCHIS
Waarnemingen, onderzoeken en archeologische monumenten
Blad 25 van 25
Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.
Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ OOSTERHOUT Postbus 40 4900 AA OOSTERHOUT
ISSN: 1570-6273 Copyright © 2018 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. Disclaimer Antea Group aanvaardt op generlei wijze aansprakelijkheid voor schade welke voortvloeit uit beslissingen genomen op basis van de resultaten van archeologisch (voor)onderzoek.
www.anteagroup.nl