CConstaterende datBernheze
Koppel je AI →
Document · PDF

Beantwoording technische vragen begroting 2027-2030

Commissie Maatschappij en Bestuur 15 oktober 2026, gemeente BernhezeBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-203017.303 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

1 Beantwoording technische vragen Begroting 2027 - 2030 Inhoudsopgave 1. Technische vragen CDA ................................ ................................ ................................ .... 2 2. Technische vragen Centrumrechts Bernheze ................................ ................................ ...11 3. Technische vragen Lokaal ................................ ................................ ................................ 19 4. Technische vragen ONS Bernheze ................................ ................................ ..................30 5. Technische vragen Progressief Bernheze ................................ ................................ ........37 6. Technische vragen Verbindend Bernheze ................................ ................................ ........43 2 1. Technische vragen CDA Vraag 1.1: Aanbiedingsbrief (pag. 3 / 4): Wat wordt bedoeld met financiële onzekerheden en stijgende maatschappelijke kosten? Antwoord: Met financiële onzekerheden bedoelen we vooral de inkomsten uit het gemeentefonds, de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. Met stijgende maatschappelijke kosten doelen we met name op de sterk toenemende uitgaven binnen het sociaal domein. Deze kosten zijn de afgelopen jaren fors gestegen door een grotere vraag naar jeugdzorg en ondersteuning vanuit de Wmo, onder meer als gevolg van de vergrijzing.

Vraag 1.2: Wat willen we bereiken (pag. 7): Voorzieningenniveau en openbare ruimte op minimaal het wettelijk niveau; zijn we daar al of moet daar nog naartoe gewerkt worden? Antwoord: De openbare ruimte voldoet momenteel aan de geldende wettelijke eisen. Door regulier beheer en onderhoud houden we dit niveau in stand. Bij vervanging of herinrichting passen we de actuele wet- en regelgeving, technische normen en het gemeentelijk beleid toe. De hiervoor benodigde investeringen worden via de reguliere beheer- en begrotingscyclus voorbereid en afgewogen. Vraag 1.3: Vervanging civiele kunstwerken (pag. 12): Dit lijkt weinig geld voor als er bruggen vervangen moeten worden. Waar is dit bedrag op gebaseerd? Antwoord: De term "vervanging civiele kunstwerken" in de begroting kan een bredere indruk wekken dan feitelijk aan de orde is. De voornaamste opgave in de periode 2027 -2030 betreft het vervangen van leuningen en vergelijkbare onderdelen van civiele kunstwerken op basis van inspectieresultaten. Vervanging van volledige bruggen wordt op dit moment niet binnen deze planperiode voorzien. De langere termijn vervangingsopgave voor civiele kunstwerken wordt nader in beeld gebracht in de nog op te stellen Nota Kapitaalgoederen. Vraag 1.4: Transitie omgevingsplan (pag. 13): Is hiervoor een bijdrage vanuit het Rijk te verwachten? (eerder gesteld, nogmaals de vraag door de tijd).

3 Antwoord: In de meicirculaire 2022, 2023, 2024 en 2025 hebben we respectievelijk € 329.743, € 227.250, € 156.837 en € 176.961 ontvangen voor de uitvoeringskosten omgevingswet. Met deze middelen konden gemeenten in hun transitie ervoor zorgdragen dat ze aangesloten, geoefend en ingeregeld zijn en voldoen aan de in de Omgevingswet gestelde eisen. Deze middelen hebben we respectievelijk bij de jaarrekening 2024 en 2025 toegevoegd aan de reserve nog nader te bestemmen. Door het rijk is in de meicirculaire 2025 aangekondigd dat nog een stelselevaluatie zal plaatsvinden, waarbij de daadwerkelijke gemaakte kosten in kaart worden gebracht. Vraag 1.5: Implementatie en naleving omgevingswet en omgevingsvisie: Waar bestaan deze kosten uit? Antwoord: De Omgevingswet is in werking getreden per 1 januari 2024 en dient wettelijk geïmplementeerd en uitgevoerd te worden. De kosten bestaan uit uitgaven voor de verdere implementatie van de Omgevingswet en uitvoering van de Omgevingsvisie Bernheze 2040. Het betreft onder andere de evaluatie en herijking van de omgevingsvisie, het opstellen en uitwerken van omgevingsprogramma’s, een monitoringssystematiek en de verdere ontwikkeling van de beleidscyclus en het beleidshuis. Ook wordt rekening gehouden met een eventuele nieuwe OmgevingsEffectRapportage (OER) wanneer de herijking van de omgevingsvisie daartoe aanleiding geeft.

Vraag 1.6: Afvlakking kostenontwikkeling sociaal domein (pag. 18 en 165): Is de procentuele vergelijking o.b.v. cijfers 2027? Dus in 2030 willen we nog maar 60% van de kosten maken die in 2027 gemaakt worden? En zijn de kosten van € 150k ambtelijke inzet? Antwoord: Op basis van de kostenontwikkelingen van de afgelopen jaren is een meerjarige prognose opgesteld. Deze prognose laat een structurele stijging van de kosten zien van € 1.298.000 in 2027 ten opzichte van 2026, € 1.302.000 in 2028 ten opzichte van 2027, € 1.424.000 in 2029 ten opzichte van 2028 en € 1.707.000 in 2030 ten opzichte van 2029. Bij het opstellen van de begroting is echter uitgegaan van een afvlakking van deze kostenontwikkeling. Om die reden zijn lagere structurele stijgingen geraamd. Voor 2027 is rekening gehouden met een stijging van € 1.298.000, voor 2028 met € 1.041.600, voor 2029 met € 996.800 en voor 2030 met € 1.024.200, steeds ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar. 4 Ten opzichte van de doorrekening is daarmee uitgegaan van een afvlakking van de kostenstijging van € 260.400 in 2028, € 427.200 in 2029 en € 682.800 in 2030 . Het cumulatieve effect van de afvlakking bedraagt daarmee € 1.370.400. Het doel van het project Grip op het sociaal domein is dat de kostenontwikkeling in de komende jaren minder sterk zal zijn dan op basis van de historische trend verwacht mag worden.

Het gevraagde budget van € 150.000 willen we inzetten voor expertise op het gebied van kostenbeheersing binnen het sociaal domein. Vraag 1.7: Beleidsindicatoren (pag. 23): Hoe kan het dat het absoluut verzuim in Bernheze zoveel hoger is dan de referentie, waar zit dat hem in? Antwoord: Op basis van de beschikbare gegevens is hiervoor geen eenduidige verklaring te geven. Wel zien we dat het aantal meldingen van absoluut verzuim in Bernheze aanzienlijk is gedaald, van 53 in schooljaar 2023-2024 naar 28 in 2024-2025. Daarnaast blijkt dat circa 30% van deze meldingen administratief van aard was. In deze gevallen was geen sprake van daadwerkelijk verzuim, maar van bijvoorbeeld een niet - verwerkte schoolinschrijving of een niet-geactualiseerde verhuizing in de Basisregistratie personen (BRP). Vraag 1.8: Beleidsindicatoren (pag. 25): Jongeren met jeugdhulp is de enige categorie die hoger scoort dan referentie, is hier een verklaring voor? Antwoord: De in de tabel opgenomen beleidsindicatoren zijn verplichte indicatoren op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De cijfers over jongeren met jeugdhulp zijn gebaseerd op gegevens die door zorgaanbieders worden aangeleverd. De gemeente heeft geen invloed op de totstandkoming en juistheid van deze gegevens Onze eigen data (regionale monitor RIOZ) geeft een ander beeld.

In 2024 ontvangt 11,1% van de jeugdigen (<18 jaar) in Bernheze jeugdhulp. In 2025 en 2026 is dit respectievelijk 11,8% en 10,4%. Wanneer we dit vergelijken met een gemeente van vergelijkbare grootte, zoals Vught (12,9%, 13,1% en 10,8%) en Boxtel (13,9%, 14,9% en 12,5%) zijn er in Bernheze minder jongeren die jeugdhulp ontvangen. 5 Vraag 1.9: Lasten en baten 2025-2027: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie excl. Verenigingsaccommodaties en gemeenschapshuizen; Wat is de verklaring voor de daling van kosten en baten van ruim € 3 mln? Antwoord: De afname van de kosten tussen de jaren 2026 en 2027 en baten houdt verband met de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Deze kosten en baten ramen wij niet vooraf in de begroting, maar verwerken wij gedurende het jaar in de tussentijdse rapportages. Tot op heden is jaarlijks een overschot gerealiseerd op de ontvangen rijksvergoeding. Overeenkomstig de afspraken met uw raad wordt dit overschot toegevoegd aan de egalisatiereserve Vluchtelingen. Vraag 1.10: Lasten en baten 2025-2027: 6.712 Begeleiding (Wmo); Wat is de verklaring voor de stijging van kosten van € 600k? Antwoord: Op basis van de geëxtrapoleerde uitgaven over 2026 verwachten we in 2027 een stijging van de kosten. Deze toename wordt veroorzaakt door zowel de groei van het volume als de prijsontwikkeling. Vraag 1.11: Lasten en baten 2025-2027: 6.821 Jeugdbescherming.

Wat is de verklaring voor de stijging van de begrote kosten van € 300k? Antwoord: Ook bij jeugdbescherming zien we kosten op basis van de werkelijke uitgaven 2025 en het eerste halfjaar 2026 fors toenemen. Ook dit is een combinatie van zowel de groei van het volume als de prijsontwikkeling. Vraag 1.12: Beleidsindicatoren (pag. 34): Waarom geen data beschikbaar bij hernieuwbare elektriciteit in bijvoorbeeld 2025? Antwoord: De in de tabel opgenomen beleidsindicatoren zijn verplichte indicatoren volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De gegevens worden gepubliceerd via Waarstaatjegemeente.nl. Wanneer in de tabel de melding ‘geen data beschikbaar’ staat, zijn voor dat jaar nog geen gegevens beschikbaar. Het kan ook voorkomen dat voor één of meer tussenliggende jaren geen gegevens beschikbaar zijn of worden gesteld. 6 Vraag 1.13: Programma transitie landbouw en buitengebied (pag 36/37): Transitie landbouw en buitengebied; waar wordt de € 125k aan besteed? Antwoord: Voor het programma TLB is 125.000 geraamd. Dit is het werkbudget voor het programma. Hiervan worden onder andere de volgende zaken betaald: bijdragen van de gemeente aan stimuleringsregelingen zoals de actie 1001 ha waarmee kruidenrijk grasland wordt bevorderd, onze deelname aan de agroproeftuin Noordoost Brabant, onderzoeken t.b.v.

beleidsontwikkeling, inhuur van de gebiedsregisseur voor het Aa -dal en de organisatie van kennis/inspiratiebijeenkomsten op het gebied van o.a. biobased bouwen en telen, natuurinclusieve landbouw en andere innovatie. Vraag 1.14: Introductie ontwikkelfonds ondernemerschap en innovatie (pag 37): Hoeveel geld gaat hier naartoe en wat moet dit opleveren? Antwoord: Met vaststelling van de begroting 2026 stelde de gemeenteraad een incidenteel budget van € 100.000 beschikbaar voor de periode 2026-2028 voor de introductie van het ontwikkelfonds. Met het ontwikkelfonds willen we vernieuwende, collectieve initiatieven van ondernemers stimuleren die bijdragen aan een toekomstbestendig ondernemersklimaat. De beoogde opbrengst is meer samenwerking, innovatiekracht en economische vitaliteit binnen Bernheze, waarbij ondernemers beter in staat worden gesteld om in te spelen op economische, maatschappelijke en duurzame ontwikkelingen. Vraag 1.15: Verbinding zorg en veiligheid versterken (pag. 42): Hoe gaan we dat doen met € 35k budget? Antwoord: We breiden de capaciteit bij veiligheid structureel uit met 1 fte. 0,8 fte dekken we uit bestaande middelen (nieuw voor oud en scherpere prioritering). Door de verbinding tussen zorg en veiligheid verder te versterken, kunnen risico's eerder worden gesignaleerd en kan escalatie zoveel mogelijk worden voorkomen.

Voor de resterende 0,2 fte is € 35.000 benodigd. Door de verbinding tussen zorg en veiligheid verder te versterken, kunnen risico's eerder worden gesignaleerd en kan escalatie zoveel mogelijk worden voorkomen. 7 Vraag 1.16: Beleidsindicatoren (pag. 44) Verwijzingen Halt grote stijging in 2025 en Winkeldiefstallen hoger dan referentie . Is daar een verklaring voor? Antwoord: De toename van het aantal Halt-verwijzingen is vooral het gevolg van de geïntensiveerde samenwerking tussen Halt, de boa’s en de politie. Hierdoor worden jongeren eerder en vaker doorverwezen. De meeste doorverwijzingen vinden de laatste twee weken van het jaar plaats (vuurwerk). De toename van het aantal (geregistreerde) winkeldiefstallen lijkt te komen door een nieuw online aangifteportaal, welke sinds een jaar of twee online is. Deze maakt het doen van aangiften van winkeldiefstel door winkeliers eenvoudiger. De meldkamer en de wijkagenten wijzen in hun contacten met ondernemers ook op dit aangifteportaal. Ook tijdens bijeenkomsten van Bondgenoten (samenwerkingsnetwerk van gemeente, politie en maatschappelijk betrokken ondernemers) wordt aandacht besteed aan het belang van aangifte. Vraag 1.17: Vervanging hardware (laptops, beeldschermen, telefoons, etc.) (pag.

49 / 50): Vervanging hardware nu als één bedrag in een specifiek jaar opgenomen, maar worden deze niet doorlopend vervangen? Antwoord: Laptops, beeldschermen, telefoons en overige ICT-apparatuur worden organisatiebreed periodiek vervangen, waarbij een afschrijvingstermijn van vier jaar wordt gehanteerd. Het opgenomen bedrag heeft daarom betrekking op een investering ten behoeve van de vervanging van deze apparatuur. Vraag 1.18: Lasten en baten 2025-2027 (pag. 51): Stijging kosten Overhead met € 400k; stijging loonkosten of ook extra fte? Antwoord: De stijging is een combinatie van loonstijgingen, een beperkte uitbreiding van 0,66 fte, prijsstijgingen op gemeentelijke huisvesting, automatisering, aanverwante personele kosten, thuiswerkfaciliteiten (€ 40.000), Verantwoorde inzet Artificieel Intelligence (AI) (€ 30.000). Vraag 1.19: Algemene uitkering uit het gemeentefonds (pag. 61): Uitkomst sept-circulaire al bekend? 8 Antwoord: De uitkomsten van de septembercirculaire zullen we uiterlijk in de week van 12 oktober publiceren op raadsnet. Vraag 1.20: Algemene uitkering uit het gemeentefonds (pag. 62 en 164): In 2030 vallen negatieve stelposten vanuit AU weg, dus dan komt accres volledig ten goede aan de inkomsten. Hoe is dat verwerkt in de begroting 2030? Nu loopt het tekort alleen nog maar verder op.

Antwoord: In de begroting 2027-2030 zijn de inkomsten gebaseerd op de uitkomsten van de meicirculaire 2026, zoals weergegeven in de tabel op pagina 59. De inkomsten uit de algemene uitkering laten in 2028 een lichte daling zien. Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwerking van de besparingen uit de Hervormingsagenda Jeugd, de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg, de besparing door sturing op de trajectduur binnen de jeugdzorg, de invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo en het wegvallen van enkele incidentele uitkeringen, waaronder de middelen voor capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid en bibliotheekvoorzieningen. Voor de invoering van de eigen bijdrage in de jeugdzorg en de besparing door sturing op de trajectduur zijn aan de lastenkant stelposten opgenomen. Deze zijn, conform de informatie van de provinciaal toezichthouder, gelijk aan de verlaging van de algemene uitkering. Het oplopende begrotingstekort wordt daarnaast mede veroorzaakt door de lasten die voortvloeien uit de gemeentelijke ambities, waaronder de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, de Misse 2-4-6. Vraag 1.21: Overhead (pag. 63): De personele overheadkosten van € 10 mln staan voor ongeveer 90-100 fte op een totaal van 223 fte.

Is deze verhouding vergelijkbaar met andere gemeenten? Antwoord: In het bedrag van afgerond € 10 miljoen zijn ook de kosten opgenomen die verband houden met personeelsbeheer en de ontwikkeling van de organisatie. Het gaat daarbij onder meer om opleidings- en ontwikkelkosten, reis- en verblijfkosten, kosten voor werving en selectie, loopbaan- en mobiliteitsbegeleiding, arbodienstverlening en de uitvoering van de salaris- en personeelsadministratie voor de gehele organisatie. Wanneer deze kosten buiten beschouwing worden gelaten, bedragen de geraamde salariskosten binnen de overhead € 8.439.423, hetgeen overeenkomt met 81.24 fte. De overhead bestaat uit de volgende functies en teams: Klantcontactcentrum (5,29 fte), Financiën (10,40 fte), kwaliteitsmedewerkers (3,00 fte), HRM (5,30 fte), Informatievoorziening (15,55 fte), teamcoaches (8,00 fte), Strategie (7,33 fte), 9 bodenteam/FMVG (4,00 fte), flexibele schil (10,00 fte), directieteam (1,00 fte), bestuurssecretariaat (2,42 fte), Communicatie (6,23 fte) en Juridische Zaken (2,72 fte). Wij beschikken niet over een betrouwbare benchmark van vergelijkbare gemeenten op basis van dezelfde definitie van overhead. Daarom kunnen wij niet beoordelen of deze verhouding overeenkomt met die van andere gemeenten.

Daarbij merken wij op dat verschillen in organisatiestructuur, taakuitoefening en de wijze waarop overhead wordt toegerekend de vergelijkbaarheid tussen gemeenten beperken. Vraag 1.22: Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing (pag. 83): Bij de risico’s missen we het risico op verstoring van de ICT door een hack of andere problemen. Bewust niet opgenomen of goede maatregelen waardoor het een laag risico is? Antwoord: Het wegnemen van een risico op een hack of andere problemen kunnen we nooit 100% wegnemen. Wel denken we dat we met de door onszelf en door onze leveranciers genomen maatregelen dit risico afdoende hebben afgedekt. Jaarlijks toetsen we in hoeverre dit nog klopt en of aanvullende maatregelen nodig zijn. Vraag 1.23: Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing (pag. 90): Terugbrengen uren ODBN in verzoektaak ‘advies ETFAL. Welke taken worden er niet meer uitgevoerd als die teruggebracht worden naar 300 i.p.v. 1.935 uur? Antwoord: De ODBN vervult een rol bij de beoordeling en haalbaarheid van ruimtelijke ontwikkelingen, advies ETFAL (Advies Evenwichtige toedeling functies aan locaties). Op verzoek van de gemeente toetst de ODBN omgevingsplannen en BOPA’s integraal aan een breed palet van twaalf milieuaspecten, waaronder: geur, gewasbeschermingsmiddelen, omgevingsveiligheid, geluid, soortenbescherming, stikstofdepositie en bodem.

Daarmee biedt de ODBN de gemeente één samenhangend en onderbouwd milieukundig beeld als basis voor besluitvorming. De afgelopen jaren is gebleken dat deze toetsingen op het gebied van doorlooptijd en tijdsbesteding (kosten) niet naar tevredenheid zijn uitgevoerd. Daarom is besloten om deze werkzaamheden bij de ODBN voor 2027 aanzienlijk af te bouwen en grotendeels te verleggen naar een externe marktpartij tegen lagere kosten en een snellere doorlooptijd. 10 Vraag 1.24: Beleidsindicatoren (pag. 117): Stijging apparaatskosten in 7 jaar tijd met ruim 60%. Is daar een verklaring voor? Antwoord: De apparaatskosten laten over de periode 2020-2027 een geleidelijke stijging zien. Deze ontwikkeling wordt voornamelijk veroorzaakt door de loon- en prijsstijgingen waarmee rekening is gehouden in de begroting. Daarnaast neemt de druk op de gemeentelijke organisatie toe als gevolg van nieuwe wettelijke taken, een groeiende complexiteit van bestaande werkzaamheden en hogere eisen op het gebied van dienstverlening, informatievoorziening, digitalisering en rechtmatigheid. Om de gemeentelijke ambities en maatschappelijke opgaven te kunnen realiseren, is op onderdelen de organisatie uitgebreid. Dit leidt tot hogere personeels- en ondersteuningskosten.

Verder zorgen investeringen in automatisering, informatiebeveiliging en de vervanging van bedrijfsmiddelen voor een structurele toename van de apparaatskosten. De stijging van de apparaatskosten blijft daarmee in belangrijke mate verbonden aan zowel de reguliere loon- en prijsontwikkeling als de toenemende opgaven en verantwoordelijkheden van de gemeentelijke organisatie. Vraag 1.25: Paragraaf subsidies (pag. 138): Subsidie diverse organisaties Internationale samenwerking (49k). Welk beleid volgt de gemeente hierbij en komt deze post dan overeen? Antwoord: De subsidie wordt verstrekt op basis van de Beleidsregels Internationale Samenwerking. Het bedrag van € 49.123 is het subsidieplafond voor 2027. Vraag 1.26: Paragraaf subsidies (pag. 139): Uit welk beleid vloeien de subsidiebedragen voort bijvoorbeeld die voor de dorpsraden? En waarom wijken deze onderling af? Antwoord: De subsidiebedragen vloeien voort uit verschillende beleidsnota’s en subsidie- regelingen. Een belangrijke basis voor het Sociaal Domein is het Breed Maatschappelijk Beleid. Vanuit dit beleid verstrekken we subsidies aan verenigingen, dorpsraden en andere maatschappelijke organisaties die de gemeenschapskracht versterken. Met hun activiteiten dragen zij eraan bij dat inwoners kunnen meedoen, zich kunnen ontspannen en zich naar eigen vermogen kunnen ontwikkelen.

De subsidiebedragen verschillen omdat per organisatie verschillende berekeningsgrondslagen gelden, zoals het aantal inwoners, leden of deelnemers en de aard en omvang van de activiteiten. 11 Vraag 1.27: Paragraaf Wet open overheid (WOO) (pag. 144): WOO-verzoeken. Wat hebben de 60 WOO verzoeken in 2025 globaal gekost en welke opties ziet de gemeente om de kosten binnen de perken te houden? Antwoord: De bestede tijd aan Woo-verzoeken wordt niet (afzonderlijk) geregistreerd, waardoor de totale kosten niet vast te stellen zijn. In eenvoudige gevallen is dit minder, terwijl complexe of omvangrijke verzoeken aanzienlijk meer tijd vergen. Er zijn nauwelijks mogelijkheden om deze kosten te beperken, omdat de behandeling van Woo- verzoeken een wettelijke taak is waaraan de gemeente uitvoering moet geven. 2. Technische vragen Centrumrechts Bernheze Structurele beleidsmatige inzet Spreidingswet, opvang en integratie – € 87.467 In de programmabegroting 2027-2029 wordt vanaf 2027 structureel €87.467 geraamd voor het “voldoen aan de maatschappelijke en wettelijke taken van de Spreidingswet en opvang en integratie ontheemden d.m.v. structurele beleidsmatige inzet”. De begroting geeft daarbij geen nadere specificatie van de formatie, functies, werkzaamheden en concrete resultaten die tegenover dit structurele bedrag staan.

Tegelijkertijd is voor de raad van belang om inzicht te hebben in de verhouding tussen de gemeentelijke kosten en de financiering die vanuit het Rijk beschikbaar wordt gesteld voor opvang en de uitvoering van gemeentelijke taken. Vraag 2.1: Waaruit bestaat de structurele beleidsmatige inzet waarvoor vanaf 2027 € 87.467 per jaar wordt begroot? Antwoord: De structurele beleidsmatige inzet waarvoor vanaf 2027 € 87.467 wordt begroot, betreft de structurele inzet van een beleidsadviseur Asiel en Migratie. Vraag 2.2: Welke concrete werkzaamheden en taken worden met dit bedrag uitgevoerd? Antwoord: De beleidsadviseur Asiel en Migratie zal werkzaam zijn op asielgerelateerde dossiers: de asielopvanglocatie (taakstelling vanuit de Spreidingswet), de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders. Vraag 2.3: Hoeveel fte is aan deze structurele inzet gekoppeld en om welke functies gaat het? 12 Antwoord: Aan de structurele inzet van een beleidsadviseur Asiel en Migratie is 0,78 fte gekoppeld. Vraag 2.4: Betreft dit volledig nieuwe capaciteit, uitbreiding van bestaande capaciteit of het structureel maken van reeds bestaande inzet? Antwoord: Momenteel worden de taken die bij de beleidsadviseur Asiel en Migratie komen te liggen versnipperd opgepakt door zowel externe als interne medewerkers.

De externe adviseurs die nu op Asiel en Migratie worden ingezet, zijn tot begin 2027 beschikbaar. De taken worden overgedragen van verschillende externe en interne medewerkers aan de beleidsadviseur Asiel en Migratie. Vraag 2.5: Welke werkzaamheden worden op dit moment al uitgevoerd binnen de gemeentelijke organisatie en welke daarvan worden vanaf 2027 uit deze € 87.467 bekostigd? Antwoord: Werkzaamheden omvatten het vertalen van landelijk beleid naar lokaal beleid en het implementeren van migratie- en asielbeleid (opvangen en wonen), het adviseren van het bestuur, samenwerking met (regionale) partners, het COA, medeoverheden en woningcorporaties. Vraag 2.6: Welk deel van de € 87.467 betreft personele lasten en welk deel betreft overige kosten? Antwoord: Het bedrag betreft uitsluitend personele lasten. Vraag 2.7: Welke concrete resultaten en prestaties verwacht het college in 2027 tegenover deze structurele uitgave te kunnen realiseren? Antwoord: De beleidsadviseur Asiel en Migratie moet vooral bestaand beleid en lopende werkzaamheden voortzetten. Ieder half jaar wordt de taakstelling huisvesting statushouders vastgesteld, coördinatie en voortgangbewaking is hierin onderdeel. Een concreet resultaat is het behalen van de huisvestingstaakstelling statushouders. Daarnaast wordt in de regio gewerkt aan een aangepaste urgentieregeling voor de huisvesting van aandachtsgroepen.

Een ander concreet resultaat op korte termijn is de (voorbereiding op) realisatie van een asielopvanglocatie, waarvoor in 2027 door de raad kaders worden vastgesteld. Daarnaast heeft Bernheze twee opvanglocaties, voortgang bewaken en evaluatie is een onderdeel hiervan. Daarnaast voldoet Bernheze 13 nog niet volledig aan de taakstelling opvang Oekraïense ontheemden. Acties die hieruit voortvloeien moeten worden opgepakt. Vraag 2.8: Welke werkzaamheden of capaciteit worden met dit budget ingezet zolang nog geen definitieve opvanglocatie, omvang en uitvoeringsvorm voor de gemeentelijke opvangopgave zijn vastgesteld? Antwoord: De realisatie van de asielopvanglocatie vereist veel voorbereidend werk. De kaders die aan de raad worden voorgelegd, moeten worden uitgewerkt. Ook het betrekken en informeren van omwonenden, betrokkenen en inwoners vraagt de nodige inzet. In een later stadium zal de samenwerking met het COA intensiveren en moet een bestuursovereenkomst worden opgesteld. Daarnaast blijft aandacht nodig voor de opvang van Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders. Vraag 2.9: Welk deel van de begrote kosten wordt naar verwachting door het Rijk gecompenseerd? Antwoord: Voor deze kosten is deels compensatie van het Rijk beschikbaar vanuit de Regeling tijdelijke bekostiging opvang en huisvesting.

Op het moment dat er een asiellocatie is gerealiseerd ontvangt de gemeente een vergoeding via een decentralisatieuitkering. Vraag 2.10: Via welke specifieke rijksregelingen wordt deze compensatie ontvangen en welk bedrag verwacht het college in 2027 daadwerkelijk te ontvangen? Antwoord: Dit is afhankelijk van meerdere factoren van een asiellocatie. Zodra een locatie definitief is vastgesteld kan de begroting worden opgemaakt. Vraag 2.11: Kan het college aangeven welk bedrag van de € 87.467 uiteindelijk structureel ten laste blijft van de algemene middelen van de gemeente? Antwoord: Deze kosten komen structureel ten laste van de algemene middelen van de gemeente. Vraag 2.12: Indien de gemeentelijke kosten geheel of gedeeltelijk door het Rijk worden vergoed: waarom is in de begroting gekozen voor een structurele gemeentelijke lastenraming van € 87.467 en hoe verhoudt deze zich tot de verwachte rijksvergoeding? 14 Antwoord: De structurele raming van € 87.467 betreft de personele lasten van de beleidsadviseur Asiel en Migratie. Deze inzet is nodig voor structurele gemeentelijke taken rond asielopvang, opvang van Oekraïense ontheemden en huisvesting van statushouders. De rijksvergoeding is afhankelijk van de concrete opvangsituatie en is daarom nog niet structureel op dit bedrag in mindering gebracht. Zodra hierover meer zekerheid bestaat, worden de baten in de begroting verwerkt.

Internationale samenwerking – subsidieplafond € 49.123 In de programmabegroting 2027-2029 is onder de subsidies een subsidieplafond van € 49.123 opgenomen voor “Diverse organisaties Internationale samenwerking”. Uit eerdere begrotings - en verantwoordingsstukken blijkt dat hiervoor ook in voorgaande jaren bedragen zijn geraamd en daadwerkelijk verstrekt. In de jaarrekening 2024 bedroegen de gerealiseerde uitgaven voor deze categorie € 42.775. Voor een goede beoordeling van dit structureel terugkerende subsidiebudget is het van belang om inzicht te krijgen in de daadwerkelijke ontvangers, de omvang van de verstrekte subsidies en de aard van de projecten. Vraag 2.13: Welke organisaties hebben in 2024 daadwerkelijk subsidie ontvangen onder de post “Internationale samenwerking”? Antwoord: Zie bijlage 1 “Overzicht subsidies 2024-2026 Internationale Samenwerking”. Vraag 2.14: Welk bedrag heeft iedere organisatie in 2024 ontvangen? Antwoord: Zie bijlage “Overzicht subsidies 2024-2026 Internationale Samenwerking”. Vraag 2.15: Welke organisaties hebben in 2025 en 2026 subsidie ontvangen of ontvangen naar verwachting subsidie uit deze post, en om welke bedragen gaat het? Antwoord: Zie bijlage “Overzicht subsidies 2024-2026 Internationale Samenwerking”.

Vraag 2.16: Welke organisaties komen in 2027 in aanmerking voor subsidie uit het subsidieplafond van € 49.123? 15 Antwoord: Dit is nu nog niet bekend. Organisaties kunnen tot uiterlijk 1 mei 2027 een subsidieaanvraag indienen. Daarna wordt beoordeeld welke aanvragen zijn ontvangen en voor subsidieverlening in aanmerking komen. Vraag 2.17: Welk bedrag verwacht het college in 2027 daadwerkelijk uit te keren van dit subsidieplafond? Antwoord: Dit is op dit moment nog niet bekend. Organisaties kunnen tot 1 mei 2027 een subsidieaanvraag indienen. Het daadwerkelijk uit te keren bedrag is afhankelijk van de ontvangen en gehonoreerde aanvragen en kan daarom vooraf niet worden vastgesteld . Vraag 2.18: Kan het college per organisatie aangeven voor welk concreet project of welke activiteit subsidie wordt verstrekt Antwoord: Zie bijlage “Overzicht subsidies 2024-2026 Internationale Samenwerking”, kolom ‘Subsidie t.b.v. project/activiteit’. Vraag 2.19: Welke concrete gemeentelijke doelstelling of welk lokaal maatschappelijk belang wordt met deze subsidieverstrekking gediend? Antwoord: Zie bijlage ‘Beleidsregels Internationale Samenwerking’. Na vaststelling van deze beleidsregels zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd: gezamenlijke opslag is er niet meer en de fairtrademiddelen komen niet meer ten laste van de projectsubsidies. De wereldwinkels zijn inmiddels opgeheven.

Vraag 2.20: Welk deel van de verstrekte subsidies betreft activiteiten die kunnen worden aangemerkt als internationale ontwikkelingshulp? Antwoord: Alle verstrekte subsidies. Vraag 2.21: Op welke gemeentelijke beleidsdoelstelling of wettelijke taak zijn deze uitgaven gebaseerd? 16 Antwoord: Deze subsidies vloeien voort uit de Algemene verordening welzijnssubsidies 2021. Het betreft geen wettelijke taak. Vraag 2.22: Kan het college aangeven of het subsidieplafond van € 49.123 een structureel terugkerend budget betreft en, zo ja, waarom hiervoor structureel gemeentelijke middelen worden gereserveerd? Antwoord: Ja, dit is een structureel budget. Dit is een besluit van de raad. Vraag 2.23: Zijn er voor deze subsidies alternatieve financieringsbronnen, zoals landelijke, provinciale of particuliere middelen? Antwoord: Ja, bijvoorbeeld Stichting Wilde Ganzen, Partin, Liliane Fonds, Stichting Melanie en Aqua for All. Het is ons niet bekend of de organisaties gebruik hebben gemaakt van deze financieringsbronnen. Vraag 2.24: Kan het college een overzicht verstrekken van de verstrekte subsidies en de daarmee gerealiseerde resultaten over de afgelopen drie begrotingsjaren? Antwoord: Zie bijlage “Overzicht subsidies 2024-2026 Internationale Samenwerking”.

Werkbudget Breed Maatschappelijk Beleid – € 10.000 structureel Voor Breed Maatschappelijk Beleid wordt vanaf 2027 een bedrag van €10.000 structureel geraamd. Opvallend is dat in de programmabegroting 2025 voor het werkbudget Breed Maatschappelijk Beleid eveneens €10.000 per jaar was opgenomen voor 2025, 2026 en 2027, maar deze bedragen toen expliciet als incidenteel waren aangemerkt en uit de reserve Transities werden gedekt. Daarmee ontstaat de vraag waarom dit werkbudget inmiddels als structurele uitgave wordt opgenomen en welke concrete activiteiten en resultaten hier tegenover staan. Vraag 2.25: Waarom is het werkbudget Breed Maatschappelijk Beleid vanaf 2027 structureel gemaakt, terwijl hetzelfde budget in de eerdere begrotingen als incidenteel was opgenomen? 17 Antwoord: Het werkbudget ondersteunt activiteiten die nodig zijn om het Breed Maatschappelijk Beleid blijvend uit te voeren en verder te ontwikkelen. Omdat deze inzet jaarlijks terugkomt en niet aan één tijdelijk project is gekoppeld, is het budget vanaf 2027 structureel opgenomen. Daarmee blijft jaarlijks ruimte om activiteiten te kunnen organiseren, partners te verbinden, nieuwe werkwijzen te verkennen en initiatieven te ondersteunen die de gemeenschapskracht versterken.

Vraag 2.26: Welke concrete activiteiten worden vanaf 2027 structureel uit dit bedrag van € 10.000 bekostigd? Antwoord: Het bedrag is bedoeld als werkbudget om activiteiten te kunnen organiseren en ondersteunen. Het kan onder meer worden ingezet voor werk- en netwerkbijeenkomsten, het uitnodigen van een spreker of deskundige, huur van een locatie voor een bijeenkomst met maatschappelijke partners en het plaatsen van publicaties om inwoners te informeren en te betrekken. Vraag 2.27: Kan het college een overzicht geven van de activiteiten waarvoor het werkbudget in 2025 en 2026 daadwerkelijk is ingezet? Antwoord: Uitgaven 2025 Bernheze Media Wijs & Pitt – diverse publicaties € 4.990 Bteken – coaching € 500 Bulk Werk - Participatieprojecten & Advies – snelkookpansessie participatie Breed maatschappelijk beleid € 495 Gemeenschapshuis de Wis – bijeenkomst NOVA € 220,92 Kwarts B.V. – ontwerp en begeleiding bijeenkomst € 3.125 Stichting De Pas – vrijwilligersbijeenkomst 4-5-2025 € 638,88 Buitengewoon Brabant € 664,35 Totaal € 10.634,15 Uitgaven 2026 Bernheze Media Wijs & Pitt – diverse publicaties € 3.244,50 IBN facilitair – kosten organiseren bijeenkomst 2-3-2026 € 121,10 Totaal € 3.365,60 18 Vraag 2.28: Welk bedrag is in 2025 en 2026 daadwerkelijk uitgegeven? Antwoord: Zie antwoord vraag 2.27.

Vraag 2.29: Aan welke organisaties, projecten, bijeenkomsten of activiteiten zijn deze bedragen verstrekt? Antwoord: Zie antwoord vraag 2.27. Vraag 2.30: Welke concrete resultaten zijn met het werkbudget in 2025 en 2026 bereikt? Antwoord: Met het werkbudget zijn in 2025 en 2026 onder meer publicaties, participatie- en netwerkbijeenkomsten en de inhoudelijke voorbereiding en begeleiding van bijeenkomsten mogelijk gemaakt. Deze inzet heeft bijgedragen aan het informeren en betrekken van inwoners en maatschappelijke partners, het ophalen van signalen en ideeën, het delen van kennis en het versterken van samenwerking. Dit draagt bij aan ons doel om iedereen zo veel mogelijk mee te laten doen aan de samenleving en het versterken van gemeenschapskracht in onze dorpen. Vraag 2.31: Op welke wijze worden de resultaten van deze activiteiten gemeten of geëvalueerd? Antwoord: Omdat het werkbudget wordt ingezet voor uiteenlopende activiteiten, meten we de opbrengsten niet. Wel gebruiken we de opbrengsten voor de verdere uitvoering van het Breed Maatschappelijk Beleid. Vraag 2.32: Welke structurele activiteiten maken het noodzakelijk om vanaf 2027 jaarlijks €10.000 beschikbaar te stellen? Antwoord: Het gaat niet om ieder jaar dezelfde activiteiten. We hebben een structurele behoefte aan een flexibel werkbudget voor de uitvoering van het Breed Maatschappelijk Beleid .

We kunnen zo gedurende het jaar kleinere activiteiten en uitgaven bekostigen zonder voor iedere afzonderlijke inzet een apart budgetvoorstel te hoeven doen. 19 Vraag 2.33: Kan het college aangeven waarom deze activiteiten niet binnen de bestaande reguliere budgetten van Breed Maatschappelijk Beleid kunnen worden uitgevoerd? Antwoord: De reguliere budgetten binnen het Breed Maatschappelijk Beleid/Sociaal Domein zijn bestemd voor vaste verplichtingen, wettelijke uitgaven, subsidies en bestaande voorzieningen. Het werkbudget is bedoeld voor kleinere, flexibele uitgaven die nodig zijn om uitvoering te kunnen geven aan de zichtbaarheid, het informeren van inwoners en netwerkpartners, voortkomende uit het Breed Maatschappelijk Beleid. Vraag 2.34: Is het structurele bedrag van € 10.000 gekoppeld aan concrete prestatieafspraken, doelstellingen of aantallen te bereiken inwoners/organisaties? Antwoord: Nee, het bedrag is niet vooraf gekoppeld aan concrete prestatieafspraken en doelstellingen. Per activiteit bekijken we wat het beoogde doel is en wie we willen bereiken. Vraag 2.35: Indien dit niet het geval is: op basis waarvan is het structurele bedrag van € 10.000 bepaald? Antwoord: Het bedrag is gebaseerd op de omvang van het bestaande werkbudget en de ervaringen met de inzet daarvan in voorgaande jaren.

Vraag 2.36: Kan het college aangeven welke concrete maatschappelijke meerwaarde tegenover deze structurele uitgave van € 10.000 wordt verwacht? Antwoord: De verwachte maatschappelijke meerwaarde is dat inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties beter worden betrokken en met elkaar en de gemeente worden verbonden. Hierdoor kunnen signalen en behoeften eerder worden opgehaald, kennis en goede voorbeelden worden gedeeld en nieuwe gezamenlijke initiatieven ontstaan. Dit versterkt de gemeenschapskracht en draagt bij aan de doelen van het Breed Maatschappelijk Beleid: dat inwoners kunnen meedoen, zich kunnen ontspannen en zich naar eigen vermogen kunnen ontwikkelen. 3. Technische vragen Lokaal Vraag 3.1: Financiële gevolgen bestuursprogramma 20 In de begroting 2027 is aangegeven dat het bestuursprogramma nog niet financieel is verwerkt. • Kan het college een overzicht verstrekken van de beleidsvoornemens uit het bestuursprogramma die nog niet zijn verwerkt in de begroting 2027 en de meerjarenraming? • Welk incidenteel en structureel financieel effect wordt hiervan per maatregel verwacht voor de periode 2027-2030? Antwoord: In het bestuursprogramma dat aan uw raad is aangeboden, is in de tabellen in de kolom ‘Middelen’ aangegeven voor welke beleidsvoornemens nog geen budget in de begroting is opgenomen.

De financiële consequenties van deze beleidsvoornemens zijn op dit moment nog niet voldoende uitgewerkt en/of nog niet bekend. De verdere uitwerking vindt de komende periode plaats, waarna de financiële consequenties worden verwerkt in de begrotingswijziging die in februari aan uw raad wordt voorgelegd. Vraag 3.2: Ontwikkeling structureel begrotingssaldo • Kan in één overzicht worden aangegeven welke mutaties het verschil verklaren tussen het structurele begrotingssaldo in de Programmabegroting 2026 en het structurele begrotingssaldo in de Programmabegroting 2027 voor de jaren 2028 - 2030? • Graag per mutatie het structurele financiële effect vermelden. Antwoord: Een één-op-één aansluiting tussen het structurele begrotingssaldo in de Programmabegroting 2026 en de Programmabegroting 2027 voor de jaren 2028 -2030 is niet te maken. De Programmabegroting 2027 is integraal opnieuw opgebouwd op basis van geactualiseerde financiële en beleidsmatige uitgangspunten. Daarbij zijn zowel nieuwe beleidsvoornemens als autonome ontwikkelingen, actualisaties van ramingen en wijzigingen in de algemene uitkering verwerkt. Hierdoor kunnen de verschillen in het structurele begrotingssaldo niet eenduidig worden toegeschreven aan afzonderlijke mutaties ten opzichte van de Programmabegroting 2026.

Een overzicht met een volledige aansluiting en een financieel effect per afzonderlijke mutatie is daarom niet beschikbaar. De belangrijkste oorzaken van de verschillen zijn: • verwerking van nieuwe beleidsvoornemens met substantiële investeringsbedragen en daarmee samenhangende afschrijvingslasten (o.a. De Misse 2-4-6, IHP); • actualisatie van loon- en prijsontwikkelingen; • verwerking van de uitkomsten van de meicirculaire 2026; • overige actualisaties van baten en lasten. 21 Vraag 3.3: Nog niet verwerkte financiële gevolgen • Welke reeds bekende of redelijkerwijs te verwachten investeringen en structurele exploitatielasten voor de periode 2027-2030 zijn nog niet of slechts gedeeltelijk financieel verwerkt in deze begroting? • Kan daarbij onderscheid worden gemaakt tussen investeringen, incidentele lasten en structurele lasten? Antwoord: De voorliggende begroting heeft een beleidsarm karakter en omvat uitsluitend de onontkoombare ontwikkelingen. In februari 2027 wordt aan uw raad een aanvullende begrotingswijziging ter besluitvorming voorgelegd. In deze begrotingswijziging worden de beleidsvoornemens opgenomen die voortvloeien uit de ambities van het college en die op dit moment nog niet in de begroting zijn verwerkt. Daarbij blijft het uitgangspunt onverminderd van kracht dat de begroting structureel en reëel in evenwicht moet blijven.

De financiële ruimte voor deze aanvullende beleidsvoornemens zal daarom worden gevonden binnen het beschikbare surplus van de vrij besteedbare reserve, zonder afbreuk te doen aan een financieel gezonde en toekomstbestendige positie van de gemeente. In deze bestuursperiode staan nog diverse omvangrijke projecten op de agenda die aanzienlijke investeringen vergen. Hierbij gaat het onder meer om de ontsluitingswegen in Nistelrode en Heeswijk-Dinther, de herhuisvesting van De Misse 2-4-6, de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs en de aanleg van het sportpark in Heeswijk-Dinther. De financiële consequenties van de projecten Ontsluitingswegen Nistelrode en Heeswijk-Dinther en de aanleg van het sportpark in Heeswijk-Dinther zijn nog niet opgenomen in de voorliggende begroting. De hieruit voortvloeiende (afschrijvings - )lasten zullen namelijk pas na 2030 effect hebben op de exploitatie. Daarnaast zijn in het bestuursprogramma onder de tabellen ‘Wat gaan we doen’, in de kolom ‘Middelen’, diverse aanvullende budgetvragen opgenomen. Deze worden betrokken bij de integrale afweging die plaatsvindt in het kader van de begrotingswijziging die in februari ter besluitvorming aan uw raad wordt voorgelegd .

Vraag 3.4: Prioritering investeringen • Is een prioritering opgesteld van investeringen die bij gewijzigde financiële omstandigheden kunnen worden gefaseerd of uitgesteld? • Zo ja, kan hiervan een overzicht worden verstrekt inclusief de financiële omvang van de betreffende projecten? Antwoord: Nee, er is geen afzonderlijke prioritering opgesteld. De prioritering verschilt per domein. In het bestuursprogramma is een fasering opgenomen waarin de uitvoering van de beleidsvoornemens, conform de per domein gestelde prioriteiten, is gepland. 22 Vraag 3.5: Solvabiliteit en financieringsbehoefte • Kan worden aangegeven waardoor de geraamde solvabiliteit afneemt gedurende de periode 2027-2030? • Hoeveel nieuwe externe financiering wordt per jaar verwacht? • Met welk rentepercentage is gerekend? • Wat is het effect op het structurele begrotingssaldo indien de rente 1 procentpunt hoger uitvalt dan geraamd? Antwoord: De geraamde solvabiliteit neemt af als gevolg van de afname van het eigen vermogen door inzet van de reserve nog nader te bestemmen voor incidentele kosten. We houden rekening met de volgende aan te trekken externe financiering: - € 7.500.000 in 2026 waarvan € 4.000.000 o.b.v. kredietlimiet - € 4.000.000 in 2027 - € 1.000.000 in 2028 - € 16.625.000 in 2029 - € 16.625.000 in 2030 Vanaf 2029 verwachten wij een aanzienlijke toename van de externe financieringsbehoefte.

Dit hangt samen met de uitvoering van diverse omvangrijke investeringsprojecten, waarvoor de realisatie naar verwachting in 2028 en 2029 van start gaat. Het betreft onder meer de herhuisvesting van De Misse 2-4-6, de herontwikkeling van sportpark Heeswijk-Dinther, de aanleg van de ontsluitingsweg Heeswijk-Dinther en de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Deze bedragen betreffen de naar huidige inzichten daadwerkelijk aan te trekken externe financiering en zijn niet één-op-één gelijk aan de in de financieringsparagraaf weergegeven liquiditeits-/financieringsbehoefte. De financieringslasten nemen toe zodra hiervoor vreemd vermogen wordt aangetrokken. De afschrijvingslasten drukken echter pas op de exploitatie vanaf het jaar nadat een investering gereed is gekomen en in gebruik is genomen. Hierdoor ontstaat een verschil in het moment waarop de financieringslasten en de afschrijvingslasten zich voordoen. We hebben gerekend met een rentepercentage van 3,25%. Het effect op het structurele begrotingssaldo indien de rente 1 procentpunt hoger uitvalt dan geraamd is voor de periode 2027-2030 een structureel bedrag van € 457.500.

23 Vraag 3.6: Extra OZB-opbrengsten • Welk bedrag aan extra structurele OZB-opbrengsten wordt gerealiseerd door de verhogingen boven de reguliere inflatiecorrectie? • Hoe werkt deze opbrengst door in de jaren 2028-2030? • Welke investeringen, kapitaallasten of structurele uitgaven zijn hiermee gedekt? Antwoord: Met de voorgestelde extra OZB-verhoging van 10% voor woningen en 8% voor niet- woningen wordt in 2027 naar verwachting € 862.509 aan aanvullende OZB- opbrengsten gerealiseerd. Rekening houdend met de jaarlijkse inflatieontwikkeling loopt dit bedrag op naar € 901.487 in 2028, € 948.198 in 2029 en € 988.119 in 2030. De opbrengsten uit de OZB behoren tot de algemene dekkingsmiddelen. Hierdoor is het niet mogelijk deze inkomsten rechtstreeks toe te rekenen aan specifieke investeringen of aan de daaruit voortvloeiende afschrijvings- en exploitatielasten. De begroting 2027 sluit met een beperkt positief saldo van € 12.330. De structurele afschrijvingslasten voor de opgenomen investeringen in de jaarschijf ad € 145.053 zijn echter nog geen onderdeel van dit beperkte overschot. Deze worden op basis van de financiële verordening geraamd vanaf 2028. Voor de jaren daarna laten de meerjarenramingen, ondanks een beleidsarme begroting, echter aanzienlijke tekorten zien.

Naar onze mening onderstreept dit de noodzaak van de voorgestelde extra OZB- verhoging om de financiële positie van de gemeente structureel te versterken en de toekomstige begrotingstekorten op te vangen. Vraag 3.7: Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) • Wat is het totale financiële beslag van het IHP inclusief investeringen, tijdelijke huisvesting, sloopkosten, afboekingen van boekwaarden en toekomstige kapitaallasten? • Welke financiële effecten ontstaan indien onderdelen van het IHP gefaseerd worden uitgevoerd? Antwoord: Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) bevindt zich momenteel in de conceptfase. De daarin opgenomen financiële ramingen, waaronder investeringskosten en de daarmee samenhangende afschrijvingslasten, kosten voor tijdelijke huisvesting, sloopkosten, afboekingen van boekwaarden, zijn nog niet bestuurlijk vastgesteld en kunnen nog wijzigen. Om die reden kunnen we op dit moment geen definitieve uitspraken doen over het totale financiële beslag van het IHP of over de financiële effecten van een eventuele fasering van onderdelen. Het college organiseert voor uw raad op 7 januari 2027 een themabijeenkomst over het IHP. Voorafgaand aan deze bijeenkomst wordt de conceptrapportage met de raad gedeeld. Zodra de uitgangspunten en scenario’s nader 24 zijn uitgewerkt, kunnen de financiële consequenties en effecten van fasering inzichtelijk worden gemaakt.

Vraag 3.8: Herhuisvesting De Misse 2-4-6 • Wat is de meest actuele raming van de totale projectkosten, inclusief inventaris, tijdelijke huisvesting, indexatie, risicoreserveringen en financieringslasten? • Welke structurele exploitatie- en kapitaallasten worden na ingebruikname verwacht? Antwoord: • Voor tijdelijke huisvesting is een indicatieve reservering van € 1,5 miljoen opgenomen in de begroting. Voor de inventaris en inrichting, risicoreserveringen en de definitieve financieringslasten is nog geen definitieve raming beschikbaar. In 2025 is er een financieel investerings-overzicht opgesteld, waarin de bouwkundige aanpassingen aan het gebouw zijn opgenomen. Aanvullende kostenramingen voor de inventaris en inrichting zijn op te stellen wanneer er een definitief ontwerp beschikbaar is. De Europese Aanbesteding voor de architect, interieurarchitect en constructeur wordt eind oktober afgerond, waarna het ontwerpproces wordt opgestart. Aanvullende kostenramingen voor de tijdelijke huisvesting zijn in een later stadium op te stellen, wanneer het programma van eisen voor de tijdelijke huisvesting is afgerond. • De structurele exploitatie- en afschrijvingslasten na ingebruikname van de gerenoveerde gebouwen zijn in dit stadium niet bekend. Het plan voor Exploitatie en Beheer geeft hier inzicht in, dit plan wordt naar verwachting medio 2027 afgerond.

Vraag 3.9: Ontwikkeling sociaal domein • Kan de stijging van de lasten binnen het sociaal domein ten opzichte van de Programmabegroting 2026 worden uitgesplitst naar Jeugd, Wmo, Participatie en overige onderdelen? • Welk deel van de stijging wordt veroorzaakt door volumeontwikkeling, prijsontwikkeling en beleidswijzigingen? Antwoord: Overzicht lasten maatwerkvoorzieningen sociaal domein 2026 en 2027: In onderstaand overzicht geen rekening gehouden met inkomsten uit eigen bijdrage Wmo en specifieke uitkeringen die we ontvangen ter bekostiging van de bijstandsuitkeringen. Kosten | Kosten | Verschil 2026 | 2027 Inkomensregelingen | 10.070.990 | 9.316.383 | -754.609 Arbeidsparticipatie | 785.884 | 697.513 | -88.371 Totaal participatie | 10.856.874 | 10.013.896 | -842.978 Huishoudelijke hulp | 3.430.064 | 3.183.718 | -246.346 Begeleiding | 2.727.504 | 3.301.796 | 574.292 Dagbesteding | 622.394 | 850.199 | 227.805 PGB Wmo | 205.944 | 211.504 | 5.560 Totaal Wmo | 6.985.906 | 7.547.217 | 561.311 Jeugdhulp ambulant | 7.499.837 | 7.991.454 | 491.617 Jeugdhulp met verblijf | 2.321.572 | 2.652.153 | 330.581 PGB jeugd | 362.147 | 371.925 | 9.778 Jeugdbescherming en | 385.574 | 695.985 | 310.411 jeugdreclassering Totaal jeugdzorg | 10.569.130 | 11.711.517 | 1.142.387 De uitvoering van de Participatiewet vindt plaats door gemeente Meierijstad.

Samen met gemeente Meierijstad worden maatregelen getroffen die gericht zijn op het bevorderen van de uitstroom uit de uitkering. Op basis van de verwachte effecten hiervan is in de begroting uitgegaan van een neerwaartse bijstelling van de kosten. Voor de Wmo, jeugd en participatie zijn voor 2027 ten opzichte van 2026 geen beleidswijzigingen of wijzigingen van de inkoopstrategie van toepassing. De mutaties zijn het gevolg van een combinatie van volume- en prijsontwikkelingen. De geraamde mutaties voor 2027 ten opzichte van 2026 zijn gebaseerd op een extrapolatie van de kostenontwikkeling in de afgelopen jaren. Met name binnen de jeugdzorg zien we een aanzienlijke stijging van de kosten als gevolg van een toenemende vraag naar ondersteuning en stijgende tarieven. Vraag 3.10: Grip op het sociaal domein • Op basis van welke aannames zijn de in de begroting opgenomen effecten van het project Grip op het Sociaal Domein bepaald? • Welke financiële effecten zijn vanaf 2028 per jaar verwerkt in de meerjarenraming? Antwoord: Op basis van de kostenontwikkelingen van de afgelopen jaren is een meerjarige prognose opgesteld. Deze prognose laat een structurele stijging van de kosten zien van € 1.298.000 in 2027 ten opzichte van 2026, € 1.302.000 in 2028 ten opzichte van 2027, € 1.424.000 in 2029 ten opzichte van 2028 en € 1.707.000 in 2030 ten opzichte van 2029.

25 26 Bij het opstellen van de begroting is echter uitgegaan van een afvlakking van deze kostenontwikkeling. Om die reden zijn lagere structurele stijgingen geraamd. Voor 2027 is rekening gehouden met een stijging van € 1.298.000, voor 2028 met € 1.041.600, voor 2029 met € 996.800 en voor 2030 met € 1.024.200, steeds ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar. Ten opzichte van de doorrekening is daarmee uitgegaan van een afvlakking van de kostenstijging van € 260.400 in 2028, € 427.200 in 2029 en € 682.800 in 2030 . Het cumulatieve effect van de afvlakking bedraagt daarmee € 1.370.400. Het doel van het project Grip op het sociaal domein is dat de kostenontwikkeling in de komende jaren minder sterk zal zijn dan op basis van de historische trend verwacht mag worden. Deze afvlakking is gebaseerd op de verwachting dat het project Grip op het sociaal domein zal bijdragen aan een beheersing van de kostenontwikkeling. Hierbij merken wij op dat deze afvlakking een aanname betreft. Op dit moment kan nog niet worden onderbouwd in welke mate het project daadwerkelijk zal leiden tot lagere kostenstijgingen dan op basis van de historische trend wordt verwacht.

Vraag 3.11: Toegang tot ondersteuning en sterke lokale teams • Kan het college beschrijven hoe de huidige toegang tot ondersteuning is georganiseerd via onder meer Wegwijzer, Basisteam Jeugd en Gezin, ONS Welzijn en overige partners? • Welke wijzigingen zijn voorzien in de aanloop naar de invoering van Stevige Lokale Teams vanaf 2028? • Beschikt het college over een implementatie- of transitieplan en welke financiële en organisatorische consequenties zijn daarbij voorzien? Antwoord: De toegang tot ondersteuning verloopt via Wegwijzer voor Wmo, welzijn en participatie, het Centrum voor Jeugd en Gezin voor jeugd- en opvoedvragen en ONS Welzijn voor inloopspreekuren, inwonersinitiatieven en preventie in de dorpen. Daarnaast bieden huisartsen, jeugdgezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, zorg - en welzijnsaanbieders, schuldhulpverlening, woningcorporaties en veiligheidspartners ondersteuning. Inwoners kunnen via deze voorzieningen ondersteuning ontvangen of worden doorgeleid naar passende hulp. De gemeente werkt toe naar (verplichte) Stevige Lokale Teams waarin we ondersteuning meer dorpsgericht, integraal en dichtbij inwoners gaan organiseren, met nadruk op preventief en vroegsignalering. Daarbij zetten we in op het beter benutten en verbinden van de voorzieningen, netwerken en initiatieven die al in de dorpen aanwezig zijn.

Waar mogelijk wordt ondersteuning vanuit deze voorliggende voorzieningen 27 ingezet, zodat zwaardere en specialistische hulp alleen wordt ingezet wanneer dat nodig is. We werken momenteel aan een plan voor de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams. Oplevering plan verwachten we in Q2 2027. Keuzes over financiële en organisatorische consequenties maken onderdeel uit van deze planvorming. Vraag 3.12: Klantreis, wachttijden en regievoering • Heeft het college inzicht in het gemiddeld aantal contact- en overdrachtsmomenten tussen eerste melding en het inzetten van ondersteuning? Zo ja, kan dit inzicht worden gedeeld? • Welke wachttijden zijn momenteel bekend binnen de toegang en uitvoering van Wmo- en jeugdondersteuning? • Wordt gewerkt met één casusregisseur of vast aanspreekpunt voor inwoners en hoe is dit georganiseerd? Antwoord: Op dit moment worden er rapportages ontwikkeld. Deze zijn nog niet integraal inzichtelijk voor het college. Voor wat betreft de vragen: Wmo - Er is geen inzicht in het aantal contact- en overdrachtsmomenten, we proberen vanuit klantperspectief de overdrachtsmomenten, te beperken o.a. door dezelfde consulent te blijven betrekken. - In de eerste helft van 2026 was de wachtlijst voor Wmo-meldingen sterk afgenomen (47 personen). Vanaf mei is echter opnieuw sprake van een oplopende wachtlijst.

Begin oktober zijn er 112 wachtenden en de (langst wachtende) wacht nu 20 weken. We hopen de wachttijd terug te kunnen brengen de komende periode. - Wij werken bij specifieke casussen, met casusregisseurs, in deze is er een vast aanspreekpunt. Jeugd Vanuit de uitvoeringsorganisatie ONS Welzijn krijgen wij per kwartaal de cijfers rondom de wachttijden. (Wij wachten nu op de cijfers van het tweede kwartaal) In het eerste kwartaal waren er 29 wachtenden. 17 personen wachttijd tot 3 maanden en 12 wachttijd meer dan drie maanden. 28 Vraag 3.13: Sportpark Heeswijk-Dinther en vervangingsinvesteringen • In hoeverre is bij de vervangingsinvesteringen voor robotmaaiers en kunstgrasvelden rekening gehouden met de geplande ontwikkelingen rondom het sportpark in Heeswijk-Dinther? • Zijn alternatieve scenario’s onderzocht waarbij levensduurverlenging wordt toegepast in plaats van volledige vervanging? • Wat zijn de financiële effecten van deze alternatieven? Antwoord: - Ook bij de ontwikkeling van het nieuwe sportpark blijven we de natuurgrasvelden passend maaien. De maaiers verhuizen mee of zetten we bij overcapaciteit in op andere velden. De investering in het kunstgrasveld blijft nodig om voldoende speelcapaciteit te bieden tot het nieuwe sportpark is gerealiseerd. Alle huidige en toekomstige investeringen worden afgewogen in het licht van de ontwikkeling van Sportpark Heeswijk-Dinther.

- Revitalisatie van het veld is besproken met de vereniging en marktpartijen. Daarbij is vastgesteld dat de vezels te kort zijn om revitalisatie succesvol uit te voeren en daarmee de periode tot oplevering van het nieuwe sportpark te overbruggen. Om deze reden kiezen we niet voor dit alternatief maar voor vervanging van de toplaag. - Nu kiezen voor revitalisering zou betekenen dat we voor ingebruikname van het nieuwe sportpark alsnog de toplaag moeten vervangen. Dit zou een dubbele investering betekenen. Vraag 3.14: Veiligheid en noodsteunpunten • Wat is de verklaring voor de stijging van het aantal Halt-verwijzingen in 2025? • Zijn gegevens beschikbaar over de ontwikkeling hiervan in 2026? • Welke investerings- en exploitatiekosten worden momenteel geraamd voor de inrichting en instandhouding van noodsteunpunten in de verschillende dorpen? Antwoord: De toename van het aantal Halt-verwijzingen is vooral het gevolg van de geïntensiveerde samenwerking tussen Halt, de boa’s en de politie. Hierdoor worden jongeren eerder en vaker doorverwezen. Tot op heden dit jaar hebben de boa’s 3 jongeren doorverwezen. De ervaring leert echter dat het merendeel van de doorverwijzingen in de laatste 2 weken van het jaar plaatsvindt (vuurwerk). Voor de inrichting en instandhouding van noodsteunpunten in de dorpen worden op dit moment o.a. de volgende kosten in kaart gebracht.

• Inrichtingskosten: - Inrichtingsplan per locatie - Noodstroomvoorziening - Noodcommunicatiemiddelen en noodradio 29 - Eventuele aanleg verwarming en koeling (die draait op de noodstroom- voorziening) • Noodstroomvoorziening: - Aansluitingen en elektronische aanpassingen - Noodverlichting - Opstellen handleidingen, taakkaarten, registratiemiddelen en Q&A’s - Bewegwijzering en borden (informatie en vraag en aanbod) - AED • Exploitatiekosten: - Onderhoud en proefdraaien noodstroomvoorziening - Onderhoud en proefdraaien communicatiemiddelen - Keuring AED en noodverlichting - Werven, oefenen en training vrijwilligers - Vrijwilligersvergoedingen en huur locatie tijdens overleggen/oefeningen - Werven, oefenen en trainen personeel en partners - Structurele communicatie over zelfredzaamheid en samenredzaamheid • Operationele kosten tijdens de inzet: - Inzet gemeentelijke medewerkers - Vrijwilligersvergoedingen - Mogelijk aanlevering brandstof - Eten en drinken voor de medewerkers en vrijwilligers ter plaatse. Vooralsnog is de inschatting dat er 8 noodsteunpunten gerealiseerd dienen te worden (3 in Heesch, 2 in Heeswijk-Dinther en 1 in Vorstenbosch, Nistelrode en Loosbroek). De benodigde bedragen zijn nog niet aan te geven, dit wordt nu nog onderzocht en komt via een apart voorstel naar uw raad.

Vraag 3.15a: AI, digitalisering en openbare verlichting • Welke concrete toepassingen van AI zijn voorzien binnen de organisatie? • Welke efficiency- of kostenbesparingen worden hiervan verwacht en zijn deze reeds financieel vertaald? Antwoord: AI wordt nu nog niet actief ingezet. Op dit moment loopt een traject inzake verantwoorde inzet AI binnen onze organisatie. We verwachten op termijn inzet van generatieve AI t.b.v. beleidsondersteunende zaken en mogelijk een beperkte vakinhoudelijke inzet. Vraag 3.15b: Openbare verlichting Wat verklaart de relatief hoge investeringsraming voor openbare verlichting in 2030 ten opzichte van de voorgaande jaren? Antwoord: De relatief hoge investeringsraming in 2030 hangt samen met het feit dat op basis van de aanlegjaren in dat jaar een groter aantal lichtmasten en armaturen het einde van de gehanteerde technische levensduur bereikt. Hierdoor ontstaat een tijdelijke piek in | de vervangingsopgave en daarmee in de benodigde investeringen. Hetzelfde beeld is zichtbaar in latere jaren, met opnieuw een hogere investeringsbehoefte in 2035. De vervangingsplanning is gebaseerd op de leeftijdsopbouw van het areaal en de daarbij gehanteerde technische levensduren. De daadwerkelijke uitvoering wordt daarbij periodiek getoetst aan inspecties, stabiliteitsmetingen en de feitelijke staat van de objecten.

Hierdoor kunnen investeringen in de praktijk naar voren of achteren worden bijgesteld. 4. Technische vragen ONS Bernheze Naar aanleiding van het raadsvoorstel over de Programmabegroting 2027 en de meerjarenbegroting 2028-2030 dienen wij namens ONS Bernheze onderstaande technische vragen in. De vragen zijn bedoeld om voorafgaand aan de politieke behandeling een zo helder mogelijk beeld te krijgen van de financiële uitgangspunten, de lastenontwikkeling, de reserves, de grote investeringen en de belangrijkste risico’s. Wij verzoeken het college de vragen zo feitelijk en waar mogelijk met bedragen per jaar te beantwoorden. Vraag 4.1: OZB-verhoging – extra opbrengst Kan het college per jaar 2027, 2028, 2029 en 2030 aangeven hoeveel extra OZB- opbrengst wordt geraamd als gevolg van de verhoging bovenop de reguliere inflatiecorrectie, afzonderlijk voor woningen en niet-woningen? Antwoord: De onderstaande bedragen zijn gebaseerd op de lagere OZB | -opbrengsten die ontstaan wanneer de voorgestelde extra tariefsverhoging voor 2027 van 10% voor woningen en 8% voor niet-woningen niet wordt doorgevoerd. Voor 2028 en de daaropvolgende jaren is uitgegaan van de geïndexeerde minderopbrengst. Deze is berekend door de lagere opbrengst uit 2027 jaarlijks te verhogen met het inflatiepercentage van het betreffende jaar.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bernheze.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/41c070cb-36bb-46cd-8937-02adcfda5006?agendaItemId=e91447f8-161f-449d-9767-d9afe1405f7c