Beantwoording technische vragen begroting 2026-2029

Beantwoording technische vragen Begroting 2026 - 2029 Inleiding We merken dat sommige van de ingediende technische vragen behoorlijk de diepte ingaan en soms ook raken aan beleidsmatige of politieke keuzes. Dat is heel begrijpelijk—veel onderwerpen zijn nu eenmaal complex en roepen bredere vragen op. Tegelijkertijd is het uitgangspunt van een technische vraag dat deze zich richt op het verduidelijken van wat er in de begroting staat, zodat we die kunnen beantwoorden met een kort, feitelijk of technisch antwoord. Wanneer een vraag buiten dat kader valt, lukt het ons helaas niet altijd om die binnen de beschikbare tijd zorgvuldig te beantwoorden. In zulke gevallen zullen we aangeven dat het niet om een technische vraag gaat volgens de afgesproken definitie. Uiteraard denken we graag mee over hoe zulke vragen op een ander moment of via een ander kanaal alsnog besproken kunnen worden.

Programma 1: Leefbare kernen Blz. 6

Wat willen we bereiken? Passend en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen Vraag 1 - ONS Bernheze 1. Hoe kan de toekomstige woningbehoefte per doelgroep (starters, senioren, gezinnen) worden gemodelleerd? 2. Welke innovatieve bouwmethoden (modulair, industrieel bouwen) zijn technisch haalbaar en betaalbaar? 3. Hoe kan digitale data (WOZ, inschrijvingen, wachttijden) helpen bij monitoring van woningvraag en -aanbod? Antwoord: Het beantwoorden van deze vraag vereist een substantiële inzet van ambtelijke capaciteit, waardoor deze vraag het karakter van een technische vraag overstijgt. Daarnaast is het niet haalbaar om op deze vraag binnen korte termijn een inhoudelijk antwoord te geven. Blz. 6

Wat willen we bereiken? Verduurzaming van de woningvoorraad (doel van de gemeente is om in 2050 energieneutraal en circulair te zijn) Vraag 2 - ONS Bernheze Welke data zijn nodig om de voortgang richting energieneutraliteit per wijk inzichtelijk te maken? Antwoord: Om de voortgang richting energieneutraliteit per wijk inzichtelijk te maken is informatie benodigd over het isolatieniveau van de gebouwen in de wijk en het type verwarmingssysteem dat gebruikt wordt om de gebouwen te verwarmen. Ook is inzicht nodig in het elektriciteits- en gasverbruik van de gebouwen en het vermogen van de zonnepanelen. Deze data is in verband met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) vaak alleen op postcodeniveau openbaar beschikbaar waarmee slechts inschattingen per wijk kunnen worden gemaakt. Blz. 6

Wat willen we bereiken? Groene, gezonde en inclusief leefomgeving die uitnodigt om te wonen, te ontmoeten, bewegen en te recreëren Vraag 3 - ONS Bernheze Welke minimale normen voor groen per inwoner zijn technisch haalbaar in de kernen? Hoe kan luchtkwaliteit en geluidsoverlast lokaal gemeten en gevisualiseerd worden? Antwoord: Op dit moment hebben we gemiddeld 107 m2 openbaar groen per woning. Dit is het gemiddelde over alle wijken in alle kernen samen. Aangezien dit het niveau is wat we nu hebben, lijkt het realistisch om dit te kunnen behouden. Inzet van de instrumenten groennorm en

1

groencompensatie zijn hiervoor vereist. De volgende link geeft landelijke data en bruikbare visualisaties van luchtkwaliteit en geluidsoverlast. https://www.atlasleefomgeving.nl/kaarten?config=3ef897de-127f-471a-959b93b7597de188&activateOnStart=layercollection&gm-x=118465.81590212716&gmy=400589.6853242981&gm-z=5&gm-b=1544180834512,true,1;1630055511746,true,0.5 Hoe we in Bernheze precies gaan meten en monitoren op deze aspecten moet blijken uit de milieu-uitwerkingen die we maken op programma Groene Gezonde Structuren (GGS). Blz. 6

Wat willen we bereiken? Voorzieningenniveau en openbare ruimte op minimaal wettelijk niveau Vraag 4 - ONS Bernheze Hoe kan het gebruik van voorzieningen worden gemeten (bezettingsgraad sport, cultuur, zorg)? Antwoord: Het gebruik van voorzieningen is inderdaad te meten via de bezettingsgraad. Blz. 6

Wat willen we bereiken? Goede bereikbaarheid van onze kernen met daarbij extra aandacht voor de verkeersveiligheid met name voor fietsers en voetgangers Vraag 5 - ONS Bernheze 1. Welke verkeersmodellen voorspellen de impact van groeiend verkeer op doorstroming en veiligheid? 2. Hoe kan slimme mobiliteit (apps, sensoren, verkeerslichten) de veiligheid van fietsers en voetgangers verbeteren? 3. Welke data zijn nodig om blackspots (gevaarlijke verkeerslocaties) structureel te monitoren? Antwoord: Het BBMA verkeersmodel (Brabant Brede Model Aanpak) is het provinciaal model wat gebruikt wordt om toekomstige verkeerssituaties te simuleren. Apps, verkeerslichten en sensoren van slimme mobiliteit is met name een thema binnen de grote steden zoals Den Bosch. Voor Bernheze is dit op dit moment een minder urgent thema, maar we houden dit soort ontwikkelingen zeker in de gaten. We maken nu gebruik van VIA Software waar we daadwerkelijke ongevallen, snelheid en andere thema’s kunnen monitoren. Daarnaast werken we risico gestuurd, wat inhoudt dat we preventief te werk gaan en situaties verkeersveilig inrichten zodat er zo min mogelijk conflictsituaties ontstaan. Blz. 6

Wat willen we bereiken? Kwalitatief goede en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes Vraag 6 - ONS Bernheze 1. Hoe kan de kwaliteit van routes (veiligheid, verlichting, begaanbaarheid) technisch worden gemonitord? 2. Welke ontwerpprincipes leiden aantoonbaar tot hogere gebruikstevredenheid? 3. Hoe kan data uit mobiliteitsapps inzicht geven in gebruik en knelpunten? Antwoord: De fiets- en wandelroutes worden met regelmaat besproken met de relevante (vrijwilligers)organisaties, die meehelpen om routes samen te stellen en te onderhouden (inclusief bebording).

2

Blz. 6 Wat willen we bereiken? Behoud van erfgoed en monumenten Vraag 7 - Ons Bernheze Hoe kan erfgoeddata gekoppeld worden aan ruimtelijke plannen in de Omgevingswet? Antwoord: Bij de intaketafel wordt bij nieuwe plannen rekening gehouden met bestaand erfgoed. Blz. 6 Wat willen we bereiken? Uitvoering van de Omgevingswet Vraag 8 - ONS Bernheze 1. Hoe kunnen bestaande systemen en data ontsloten worden naar het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)? 2. Welke ICT-infrastructuur is vereist voor vergunningverlening, toezicht en handhaving? 3. Hoe kan participatie digitaal ondersteund en geborgd worden? Antwoord: Wij hebben de benodigde systemen in relatie tot het werken onder de Omgevingswet in huis. Blz. 7 Omgevingswet / omgevingsvisie Vraag 9 - Lokaal Hoe wordt de overgang van het tijdelijk omgevingsplan naar het nieuwe omgevingsplan vóór 2032 gefaseerd en geborgd binnen de organisatie? Antwoord: Er is een transitieplan in voorbereiding. Op 11 november vindt een themabijeenkomst hierover plaats in de gemeenteraad. Begin 2026 is vaststelling voorzien. Blz. 7 Omgevingswet / omgevingsvisie Vraag 10 - Lokaal Hoeveel geld is er in de afgelopen jaren al besteed (en begroot) voor de invoering van de Omgevingswet (inclusief personele lasten, inhuur, programma’s)? Antwoord: De besteding is opgenomen in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren en begroot in de meerjarenbegrotingen. Blz.

7 Omgevingswet / omgevingsvisie Vraag 11 - Lokaal Is er voor de implementatie van de Omgevingswet een tegemoetkoming van het Rijk? Antwoord: Voor de implementatie van de omgevingswet hebben we een gedeeltelijke vergoeding ontvangen, namelijk: 2022: € 329.743,2023: € 227.250,2024: € 156.837,2025: € 176.961,Blz. 7 Omgevingswet en omgevingsplan Vraag 12 - Lokaal In 2026 wordt aanzienlijk geïnvesteerd in de transitie naar een nieuw omgevingsplan (o.a. € 375.000,- inhuur personeel). In 2025 was dit nog beperkt tot voorbereidingen. Vraag: Welke concrete beleidsmatige en juridische keuzes liggen ten grondslag aan de forse opschaling van de middelen voor het omgevingsplan in 2026, en hoe wordt geborgd dat deze investering leidt tot een tijdige en kwalitatieve oplevering vóór 2032?

3

Antwoord: De inzet is in 2026 en ook de jaren daarna onverminderd nodig om te voldoen aan de vereisten van de Omgevingswet (zie ook het antwoord op vraag 9). Blz. 8 Wonen Vraag 13 – Lokaal Welke methodiek wordt gebruikt voor de regionale woningbouwmonitor en hoe wordt de betrouwbaarheid van de prognoses (120 vs. 290 woningen) gewaarborgd? Antwoord: De prognoses worden ingevoerd door de gemeenten zelf. Voor Bernheze geldt dat ieder project wat voorbij de intaketafel is, erin wordt opgenomen. Ieder project wordt door de projectleider gemonitord en bijgestuurd. De prognoses/statusupdates zijn dus betrouwbaar. Blz. 8 Wonen Vraag 14 - Lokaal Is de Wet Regie Volkshuisvesting al van kracht? Antwoord: Nee, de beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2026. E.e.a. is nog afhankelijk van de Eerste kamer. Blz. 9 (Her)inrichten woonwagenstandplaatsen Vraag 15 - CDA Wordt overwogen om bij de herinrichting van bestaande standplaatsen, in 2026, mogelijkheden te creëren om eventueel mantelzorgwoningen te kunnen plaatsen? Antwoord: Nee, de bestaande (ontmantelde) standplaatsen bieden geen ruimte om meerdere opstallen te plaatsen. Blz. 9 (Her)inrichten woonwagenstandplaatsen Vraag 16 - ONS Bernheze € 726.000 woonwagens. Hoeveel plekken betreft het? Antwoord: Zes standplaatsen. Blz.

9 (Her)inrichten woonwagenstandplaatsen Vraag 17 - Lokaal Hoe is de investering van € 726.000,- voor herinrichting van woonwagenstandplaatsen opgebouwd en welke modellen zijn overwogen? Antwoord: De kosten zijn gebaseerd op kostenkengetallen van Nijbod. Nijbod voert het beheer van de standplaatsen binnen Bernheze uit. Het betreft een richtbedrag wat nodig is om de standplaatsen opnieuw in te richten, aan te sluiten op de nutsvoorzieningen en de realisatie van bergingen, erfafscheidingen etc. + de kosten voor de aansturing hiervan. Met modellen is onduidelijk wat er wordt bedoeld. Blz. 9 (Her)inrichten woonwagenstandplaatsen Vraag 18 - Lokaal Hoeveel belangstellenden hebben zich geregistreerd voor een standplaats in Bernheze? Antwoord: Er zijn momenteel 30 belangstellenden.

4

Blz. 9 (Her)inrichten woonwagenstandplaatsen Vraag 19 - Lokaal In 2026 is € 726.000 gereserveerd voor herinrichting van woonwagenstandplaatsen, een post die in 2025 niet voorkwam. Vraag: Welke technische en juridische eisen zijn bepalend geweest voor deze investering, en hoe wordt de herinrichting afgestemd op het beleid inzake ruimtelijke ordening en inclusie? Antwoord: De herinrichting van woonwagenstandplaatsen volgt uit ons beleidskader. We willen voor de standplaatszoekenden, op basis van de toewijzingscriteria en wachtlijst, standplaatsen beschikbaar stellen. Blz. 9 Formatie Ruimtelijke ordening (senior projectleider) Vraag 20 - Lokaal Wat is de verwachte output van de structurele uitbreiding met 1 fte (€ 103.000) en senior projectleider (€ 118.000,-) in termen van beleidsproducten of vergunningen? Antwoord: Deze formatieve uitbreiding is nodig om aan onze ambities, met name op het gebied van wonen, te voldoen. De projecten waar aan gedacht worden zijn bijvoorbeeld de noordoostelijke rondweg in Heeswijk-Dinther, het nieuwe sportpark in Heeswijk-Dinther en de uitwerking van de gebiedsvisie rondom de Abdij van Berne. Blz. 10 Groen, natuur en landschap Vraag 21 - CDA Zijn er nog subsidies te vinden/gevonden voor vergroening wijken? Antwoord: Op dit moment lopen er geen subsidieaanvragen.

We houden de mogelijkheden hiertoe wel in de gaten en kijken daarbij naar kansen als klimaatgelden, regiodeals enz. Blz. 10 Groen, natuur en landschap Vraag 22 - Lokaal Hoe wordt de effectiviteit van de jaarlijkse investering van € 400.000,- in wijk-vergroening gemeten? Antwoord: We meten hoeveel m2 openbaar groen wordt toegevoegd met elk project. We kunnen ook meten hoe de oppervlakte.openbaar groen per woning toeneemt in de wijken die vergroend zijn. Het is algemeen bekend dat groen positieve effecten heeft op beleving, welzijn en gezondheid maar deze effecten zijn niet te meten omdat er geen eenduidig en direct verband bestaat. Blz. 10 Groen, natuur en landschap Vraag 23 - Lokaal In 2026 wordt het GGS-programma uitgebreid met integrale projecten zoals EVZ’s, erfgoed, recreatie en speelplekken. In 2025 was dit nog gefragmenteerd. Vraag: Hoe wordt de integrale programmatische aanpak van GGS technisch geborgd in de uitvoeringsorganisatie, en welke monitoringinstrumenten worden ingezet om impact op biodiversiteit en gezondheid te meten? Antwoord: Borging van de programmatische aanpak is een organisatievraagstuk en geen technische vraag in relatie tot de begroting. Eind 2025 evalueren we het pilotjaar waarin twee programma’s zijn ontwikkeld en voegen daarbij ook een advies over het vervolg.

Biodiversiteit monitoren we op dit moment door de verhouding cultuurlijk groen: openbaar groen te meten. Eén van de uitwerkingen van het programma Groene Gezonde Structuren (GGS)

5

wordt het thema basiskwaliteit natuur waarbij we de nulsituatie en passende indicatoren in beeld brengen. Blz. 11 Uitbreiding formatie toezicht en handhaving (openbaar) groen Vraag 24 - CDA Formatie VTH-V: hoe is deze extra inzet bepaald? Verhouding probleem-oplossing Antwoord: De behoefte is bepaald door team Realisatie en Beheer die doorgaans de knelpunten in het veld constateren. Blz. 11 Uitbreiding formatie toezicht en handhaving (openbaar) groen Vraag 25 - ONS Bernheze De kwaliteit gaat achteruit door zaken als parkeren op gazons en in plantsoenen. Er wordt ingezet op meer toezicht en handhaving. Wordt de betreffende omgevingen ook beoordeeld op beschikbaarheid versus behoefte aan parkeerruimte en bij een grotere behoefte dan beschikbaarheid ook met de omgeving gesproken over het al dan niet realiseren van extra parkeerplekken? Antwoord: Door middel van parkeerdrukmetingen monitoren we of we te maken hebben met een parkeerprobleem. Mocht dit het geval zijn, dan onderzoeken we welke maatregelen kunnen bijdragen aan het oplossen van dit probleem. Voorbeeld: in overleg met de buurt zijn een aantal parkeerplaatsen gerealiseerd vanwege een tekort aan parkeerplaatsen in de straat De Bariks in Heeswijk-Dinther. Destijds is een verouderde parkeernorm bij de aanleg van de straat gehanteerd, waardoor in de huidige situatie een parkeertekort was ontstaan. Blz.

12 Cultuurhistorie, erfgoed en monumenten Vraag 26 - ONS Bernheze De gemeentelijke monumentencommissie (tegenwoordig Adviescommissie Omgevingskwaliteit?) heeft volgens de wethouder op eerdere vragen voorjaar 2024 aangegeven dat in hun beoordeling panden van na de tweede wereld oorlog tot op dat moment buiten beschouwing te hebben gelaten maar daar in de toekomst wel aan een beoordeling te willen beginnen. https://www.bernheze.org/data/downloadables/4/4/5/monumentenlijst-bernheze.pdf Op de huidige lijst zien we nog geen panden van na de tweede wereld oorlog. Hoe ziet de planning te4n aanzien van panden na de tweede wereld oorlog er uit? Antwoord: Er is in september 2025 gestart met de aanwijsprocedure van panden uit de wederopbouw periode in alle kernen binnen de gemeente. De planning is dat deze uiterlijk 2026 toegevoegd gaan worden aan de monumentenlijst. Blz. 12 Cultuurhistorie, erfgoed en monumenten Vraag 27 - Lokaal Hoe wordt de impact van de erfgoedprojecten (zoals Canon Bernheze en Abdij van Berne) geëvalueerd op toerisme en cultuurparticipatie? Antwoord: Er is regelmatig contact met onder andere de heemkundekringen over de erfgoedprojecten, zoals de Canon.

6

Blz. 13 Inzet reserve Nog nader te bestemmen Vraag 28 - CDA Reserve nog nader te bestemmen: in sommige gevallen (op o.a. pag. 13) worden investeringen gedekt vanuit reserve nog nader te bestemmen en soms ook niet. Welke afweging is hierbij gemaakt? Antwoord: De reserve Nog nader te bestemmen is een incidenteel dekkingsmiddel. Kosten/budgetten met een incidenteel karakter dekken we uit de reserve Nog nader te bestemmen of uit een andere reserve (bijv. reserve Transities). Blz. 13 Vervangende nieuwbouw locatie Eikenwijs te Heesch Vraag 29 - Lokaal Hoe is de investering van € 5.990.400,- voor de nieuwbouw van Eikenwijs te Heesch onderbouwd en welke alternatieven zijn onderzocht? Antwoord: De investeringsvraag komt voort uit het lopend Integraal huisvestingsplan (IHP), gecorrigeerd met een index. Blz. 14 Herhuisvesting De Misse 2-4-6 te Heesch Vraag 30 - Lokaal Voor de herhuisvesting De Misse 2, 4, 6 wordt in 2026 gestart met de ontwerpfase. In 2027 is een investering van € 1,6 mln opgenomen. Waarop is dit bedrag gebaseerd? Is het eerdere gereserveerde bedrag voor De Pas (ca. € 2 mln) hierin meegenomen? Antwoord: Dit bedrag van € 1,6 miljoen maakt onderdeel uit van het eerder door de gemeenteraad aangegeven maximale bedrag van € 2.500.000,- voor de optimalisering van de huisvesting 2-46. In de begrotingen 2023 en 2024 is reeds € 900.000,- opgenomen. Blz.

14 Tijdelijke formatie Onderwijs en Maatschappelijk vastgoed Vraag 31 - Lokaal Hoe wordt de tijdelijke inzet voor onderwijs en maatschappelijk vastgoed (totaal € 218.000) geëvalueerd op effectiviteit? Antwoord: De beleidsmedewerker werkt aan een aantal concrete projecten, zoals het vervullen van de projectleiding om te komen tot vaststelling van een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP). Ook het adequaat behandelen van (reguliere) aanvragen - onderwijs en maatschappelijk vastgoed behoren tot het takenpakket. Realisatie in 2026 van het IHP met inzet van extern bureau. Blz. 15 Renovatie kunstgrasvelden Vraag 32 – CDA Wat wordt voorgesteld voor MHC HDL, eerder toch een waterveld. Gaan we nu naar vervanging toplaag i.p.v. waterveld? In het kader van mogelijke verplaatsing? Antwoord: MHC HDL heeft aangegeven dat een zandveld voor de huidige locatie een prima oplossing is. We hebben het eerdere voorgestelde waterveld dan ook aangepast naar een zandveld. Bij het ontwerp van het nieuwe sportpak in Heeswijk-Dinther zullen we dit opnieuw bezien. Daarnaast zal er, voordat we overgegaan naar daadwerkelijke vervanging van de toplaag op de huidige locatie, nog een keuring plaatsvinden of vervanging nog noodzakelijk is voor overgang naar de nieuwe locatie.

7

Blz. 16/17 Afwegingskader incl. MUP mobiliteit Vraag 33 - ONS Bernheze Thema - Ontwikkelingen – (11%) - ruimtelijke en recreatieve kansen in de omgeving. Graag wat meer duiding bij beide begrippen en graag met elk enkele voorbeelden. Antwoord: Zie de Notitie ter informatie ‘Afwegingskader Infrastructurele werken’, gepubliceerd op raadsnet op 7 oktober 2021. Met het (gewogen) afwegingskader prioriteren wij projecten ten opzichte van elkaar. Om de projecten op een rationele wijze tegen elkaar af te wegen hebben wij de verschillende thema’s een verschillende weging meegegeven. We hebben de ambitie om het afwegingskader meer datagedreven te maken. Blz. 16/17 Afwegingskader incl. MUP mobiliteit Vraag 34 - Ons Bernheze Toepassen wegingsfactoren. blz. 17 Hoe moeten de getallen, vermeld in de kolommen, van de grafische weergave, gelezen worden? Welke criteria worden gehanteerd met betrekking tot het toepassen van, dan wel de invloed die de thema’s hebben op het uiteindelijke oordeel?(Bijvoorbeeld; In de grafische weergave (pagina 17) scoort de Loosbroeksestraat als enigste 0% op verkeersveiligheid. Terwijl die straat door weggebruikers als onveilig wordt ervaren). Antwoord: Zie de Notitie ter informatie ‘Afwegingskader Infrastructurele werken’, gepubliceerd op raadsnet op 7 oktober 2021.

We hebben geconstateerd dat we de Loosbroeksestraat moeten aanpakken, mede ook omdat we hoge onderhoudskosten hebben. Hiervoor komen we met een raadsvoorstel waarbij we tevens een betere scheiding willen aanbrengen tussen auto/landbouw en fietsverkeer. Hiervoor moeten wel (beleids)keuzes gemaakt worden. Blz. 17 Afwegingskader incl. MUP mobiliteit Vraag 35 - Lokaal De acht thema’s in het afwegingskader zijn gewogen, hoe objectief is de multi-criteria-analyse in de praktijk? Antwoord: Zie antwoord vraag 33. Blz. 19

Herijking adaptief wegbeheer – groei van het areaal - verhoging bestaand budget ‘Planmatig groot onderhoud wegen’ Vraag 36 - Lokaal Wat is de exacte berekening achter de structurele verhoging van € 160.000,- voor planmatig onderhoud, gezien de 8,2% areaalstijging? Antwoord: De structurele verhoging van € 160.000,- voor planmatig onderhoud is nodig door een areaalstijging van ruim 8% en sterk gestegen onderhoudskosten (bijna 68% sinds 2015). Het huidige budget sluit daardoor niet meer aan bij de werkelijke onderhoudslasten. De verhoging is bedoeld om het kwaliteitsniveau en daarmee de veiligheid van het wegennet te waarborgen.

8

Blz. 19 Herijking adaptief wegbeheer Vraag 37 - Lokaal In 2026 wordt het budget voor planmatig onderhoud wegen structureel verhoogd met € 160.000,vanwege areaalgroei en beleidsambities. Vraag: Welke technische parameters (zoals areaaluitbreiding, onderhoudsfrequentie, vervangingswaarde) zijn gebruikt om deze verhoging te onderbouwen, en hoe sluit dit aan op het nieuwe mobiliteitsplan 2025-2035? Antwoord: De verhoging van € 160.000,- is onderbouwd met areaaluitbreiding, onderhouds-frequentie (volgens CROW), actuele eenheidsprijzen en inspectieresultaten. Dit sluit aan op het mobiliteitsplan 2025–2035, doordat het verhoogde budget nodig is om het grotere areaal duurzaam, veilig en efficiënt te beheren volgens de nieuwe beleidsambities. Blz. 20 Mobiliteit en infrastructuur Vraag 38 - Lokaal Hoe worden de mensgerichte, onderzoeks- en uitvoeringsmaatregelen binnen het uitvoeringsplan mobiliteit van € 190.000,- gemonitord? Antwoord: We gaan aan de slag met de diverse projecten. Na uitvoering van de maatregelen evalueren wij de uitkomsten en effecten en koppelen dit terug waar nodig. Blz. 21

Ombuigingsvoorstellen – Verlenging afschrijvingstermijnen gemeentelijk vastgoed en reconstructies van wegen Vraag 39 - CDA Welk nadeel/risico is er om de afschrijvingstermijn van 40 naar 50 jaar te brengen en de wegen van 30 naar 40 jaar? Antwoord: De risico’s zijn beperkt, zeker gezien de onderhoudsplannen op niveau zijn en het vastgoed ook wordt verduurzaamd. Er is een risico dat de onderhoudskosten stijgen, echter de ervaring leert dat de onderhoudskosten van nieuwe gebouwen zeker niet lager zijn. Een ander risico is dat een reconstructie of vervanging eerder moet plaatsvinden en dat er op dat moment nog een restboekwaarde is. Dit zou leiden tot een incidentele kostenpost. Wij willen de risico’s voor wegen beperken door regelmatig inspecties uit te voeren en te gaan werken met een onderhoudsvoorziening. Blz. 21

Ombuigingsvoorstellen – Verlenging afschrijvingstermijnen gemeentelijk vastgoed en reconstructies van wegen Vraag 40 – Lokaal Wat zijn de risico’s van het verlengen van de afschrijvingstermijnen van vastgoed (40→50 jaar) en wegen (30→40 jaar) op de lange termijn? Antwoord: Zie antwoord 39.

9

Blz. 21

Ombuigingsvoorstellen – Verlenging afschrijvingstermijnen gemeentelijk vastgoed en reconstructies van wegen Vraag 41 - Lokaal In 2026 wordt voorgesteld om afschrijvingstermijnen van gemeentelijk vastgoed te verlengen van 40 naar 50 jaar en van wegen van 30 naar 40 jaar, wat structureel € 509.000,- bespaart. Vraag: Welke technische inspecties en onderhoudsdata onderbouwen deze verlenging, en hoe wordt het risico op onderinvestering in kapitaalgoederen gemitigeerd? Antwoord: We hebben voor zowel wegen als vastgoed actuele onderhoudsplannen. Deze worden minimaal eens in de vijf jaar herzien en door uw Raad vastgesteld. Op basis van de onderhoudsplannen wordt jaarlijks een uitvoeringsplan opgesteld en wordt beoordeeld of het geplande onderhoud noodzakelijk is of nog uitgesteld kan worden. Blz. 21 Ombuigingsvoorstellen – Toeristenbelasting naar landelijk gemiddelde Vraag 42 - CDA 1. Zijn de ondernemers die overnachtingsplaatsen aanbieden hier bij betrokken en van op de hoogte? Zo nee, waarom niet? 2. Kostendekkendheid evenementen vergunning. Krijgen ze daar ook wat voor terug en zo ja wat? Zo nee, waarom niet? Antwoord: 1. De ondernemers zijn niet betrokken bij de verhoging van het tarief toeristenbelasting naar het landelijk gemiddelde. De ondernemers zijn wel geïnformeerd over dit voorstel. 2. Nee, niet als gevolg van kostendekkende tarieven voor evenementen.

Dit is bedoeld om de kosten die de gemeente maakt in rekening te brengen bij de initiatiefnemer. Blz. 22

Ombuigingsvoorstellen – Leges o.b.v. omgevingswet – onderzoeken of we hoofdstuk 2 naar een kostendekkend tarief kunnen brengen Vraag 43 – CDA Leges kostendekkend. Wordt er dan ook naar de efficiëntie van de vergunningverlening intern gekeken? Zo ja, hoe dan? Zo nee, waarom niet? Antwoord: Hier wordt zeker naar gekeken. We zijn continue bezig om onze processen tegen het licht te houden en te optimaliseren.

Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente Blz. 25

Wat willen we bereiken? Toegankelijke ondersteuning indien nodig via collectieve en individuele voorzieningen Vraag 44 – ONS Bernheze 1. Hoe kan digitalisering bijdragen aan snellere en laagdrempelige toegang tot voorzieningen (bv. via een digitaal loket of app)? 2. Welke technische oplossingen zijn er voor integrale gegevensuitwisseling tussen Wmo, jeugdzorg en zorgverzekeraars? 3. Hoe kan data-analyse helpen bij het vroegtijdig signaleren van ondersteuningsbehoefte? Antwoord: 1. Digitalisering zorgt in Bernheze voor snellere, eenvoudigere en meer toegankelijke dienstverlening. Hierdoor kunnen meer mensen zelfstandig en laagdrempelig voorzieningen aanvragen of problemen melden. Digitalisering kan ook bijdragen aan het verhogen van de toegankelijkheid naar Wegwijzer. 2. Bernheze investeert in digitale toegankelijkheid en integrale toegang via het Wegwijzer

10

-loket. Gegevensuitwisseling vindt plaats via landelijke standaarden (iWmo, iJw) en digitale portalen zoals VECOZO en BIDN. 3. Data-analyse en vroegsignalering worden ingezet om inwoners sneller en beter te ondersteunen, met speciale aandacht voor schulden en kwetsbare groepen. Op basis van historische data kan worden voorspeld welke inwoners mogelijk binnenkort behoefte hebben aan ondersteuning. Overzichtsdashboards met actuele cijfers trends en signalen, geven hier inzicht in. Blz. 25

Wat willen we bereiken? Gezonde inwoners (in de breedste zin van het woord), we zetten hier preventief op in vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid Vraag 45 – Ons Bernheze Hoe kunnen we de gezondheid van inwoners structureel meten (bv. via gezondheidsenquêtes, GGD-data)? Antwoord: De GGD monitort elke vier jaar de gezondheid van inwoners via de Brabantscan. Via vragenlijstonderzoeken bij verschillende doelgroepen (jeugd, jongvolwassenen, volwassenen en ouderen) meet de GGD gezondheid, welzijn en leefstijl. We gebruiken deze data om trends te volgen en beleid te maken. De cijfers zijn beschikbaar op landelijk, regionaal en lokaal niveau. Blz. 25

Wat willen we bereiken? Gezonde inwoners (in de breedste zin van het woord), we zetten hier preventief op in vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid; - Iedere inwoner kan sporten of bewegen Vraag 46 – ONS Bernheze 1. Hoe kan de beschikbaarheid en bezetting van sportvoorzieningen digitaal inzichtelijk gemaakt worden? 2. Welke technische oplossingen stimuleren gebruik (bv. beweegapps, route-trackers, open data over sportlocaties) 3. Hoe meten we daadwerkelijk gebruik en effecten (conditie, gezondheid, sociale cohesie)? Antwoord: De GGD-monitor via de Brabantscan biedt inzicht in sportdeelname en beweeggedrag op wijk- en gemeentelijk niveau. Deze data zijn beschikbaar via dashboards en gebiedsprofielen en kunnen worden gebruikt voor beleidsontwikkeling en monitoring. Om uw vraag over technische oplossingen en het meten van daadwerkelijk gebruik te kunnen beantwoorden is nader onderzoek nodig en dat vraagt de nodige/substantiële ambtelijke capaciteit. Dit gaat het karakter van een technische vraag te buiten. Bovendien is deze vraag niet binnen afzienbare termijn te beantwoorden. Blz. 25/26 Wat willen we bereiken? Gezonde inwoners (in de breedste zin van het woord), we zetten hier preventief op in vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid; - we stimuleren deelname aan cultuur en cultuureducatie met name van onze jeugd Vraag 47 – ONS Bernheze 1.

Hoe kan digitalisering bijdragen aan cultuureducatie (bv. VR/AR, digitale musea, online lesmodules)? 2. Welke indicatoren zijn meetbaar voor deelname van jeugd aan culturele activiteiten? 3. Hoe kan een digitaal reserveringssysteem of platform deelname en bereikbaarheid vergroten?

11

Antwoord: 1. Voor Bernheze heeft Muzelinck een digitale marktplaats ontwikkeld waar scholen direct het culturele aanbod kunnen bekijken en boeken. Culturele aanbieders plaatsen hun aanbod zelf online, en scholen kunnen eenvoudig digitaal reserveren. Scholen kunnen online kiezen uit een breed aanbod van kunstdisciplines, en er wordt gewerkt aan digitale lesmaterialen en hybride vormen van cultuureducatie (zoals digitale gastlessen, apps voor het digibord, en online workshops) Dit vergroot de toegankelijkheid en het overzicht van cultuureducatie voor scholen in Bernheze. 2. Aantallen jeugdleden bij lokale verenigingen zijn een meetbare indicator voor deelname van jeugd aan culturele activiteiten. 3. Digitalisering kan voor doelgroepen aantrekkelijk zijn. Uiteraard is dat afhankelijk van de exacte vorm, inhoud en doelgroep. Het voert voor nu te ver om dat uiteen te zetten. Blz. 25/26 Wat willen we bereiken? Gezonde inwoners (in de breedste zin van het woord), we zetten hier preventief op in vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid; - Inwoners zijn geïnformeerd over een gezonde manier van leven Vraag 48 – ONS Bernheze 1. Welke digitale kanalen zijn het meest effectief voor gezondheidscommunicatie (apps, social media, websites)? 2. Hoe meten we bereik en gedragsverandering bij inwoners? Antwoord: 1. Het gekozen communicatiekanaal is sterk afhankelijk van de doelgroep.

Om hierover een inhoudelijk antwoord te geven moet de nodigde/substantiële capaciteit ingezet worden hetgeen het karakter van een technische vraag te buiten gaat. Bovendien is deze vraag niet binnen afzienbare termijn te beantwoorden. 2. Voor gedragsverandering verwijzen we naar de monitoring via de Brabantscan. Hierin zijn leefstijlindicatoren zoals bewegen, roken, alcoholgebruik, voeding en mentale gezondheid opgenomen. Blz. 26

Wat willen we bereiken? Uitgebreide mogelijkheden voor de ondersteuning van mantelzorgers Vraag 49 – Ons Bernheze 1. Welke digitale hulpmiddelen (apps, portalen) kunnen mantelzorgers ondersteunen in planning en informatievoorziening? 2. Hoe kan slimme technologie (domotica, sensoren, zorg op afstand) de belasting van mantelzorgers verlichten? 3. Hoe monitoren we de belasting en welzijn van mantelzorgers zonder inbreuk op privacy? Antwoord: 1. Er zijn in Nederland diverse digitale hulpmiddelen (apps en portalen) die mantelzorgers ondersteunen bij planning, informatievoorziening en communicatie. Inwoners kunnen er zelf voor kiezen om gebruik te maken van deze digitale hulpmiddelen. De mantelzorgmakelaar kan hen helpen bij de keuze hierin. 2. Het inzetten van slimme technologie kan de belasting op mantelzorgers verlichten doordat de zelfstandigheid van de zorgvrager wordt vergroot, er minder fysieke belasting en een grotere tijdswinst plaats vindt. Daarnaast zorgt het voor een groter gevoel van veiligheid en geeft het een stukje rust voor zowel de zorgvrager als de zorgbieder.

12

3. We checken de belasting en het welzijn van mantelzorgers met een hulpvraag op dit moment via persoonlijk contact met bijvoorbeeld de mantelzorgmakelaar of de WMOconsulent. Blz. 26

Wat willen we bereiken? Een goede toegang tot onderwijs voor onze kinderen Vraag 50 – ONS Bernheze 1. Hoe kan digitalisering bijdragen aan gelijke kansen (devices, online leeromgevingen)? 2. Welke data zijn nodig om vroegtijdige uitval of achterstanden te signaleren. Antwoord: Digitalisering kan aantrekkelijk zijn. Uiteraard is dat afhankelijk van de exacte vorm, inhoud en doelgroep. Het beantwoorden van deze vraag vereist echter een substantiële inzet van ambtelijke capaciteit, waardoor deze vraag het karakter van een technische vraag overstijgt. Daarnaast is het niet haalbaar om op deze vraag binnen korte termijn een inhoudelijk antwoord te geven. Blz. 26

Wat willen we bereiken? Een integrale benadering en samenwerking met (maatschappelijke) partners waarbij onze inwoners centraal staan Vraag 51 - ONS Bernheze Welke standaarden en protocollen moeten worden gebruikt voor privacy en informatiebeveiliging? Antwoord: Voor privacy hanteren wij het vanuit de Informatie Beveiliging Dienst (IBD) opgestelde borgingskader AVG (Algemene verordening gegevensbescherming). De verantwoording hierover vindt plaats via de jaarrapportage Functionaris Gegevensbescherming (FG rapportage). Voor informatiebeveiliging hanteren wij de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. De verantwoording hierover vindt plaats via de jaarlijkse Ensia audit. Blz. 27 Inclusieagenda Vraag 52 – ONS Bernheze De gemeente Bernheze heeft een lokale inclusieagenda opgesteld die voortkomt uit het VNverdrag Handicap met als doel een toegankelijke en inclusieve gemeente te worden waar iedereen kan meedoen. IPG Bernheze (Integraal Platform Gehandicaptenbelangen) adviseert de gemeente hierin en streeft naar verbeteringen op diverse gebieden, zoals wonen, vervoer en toegankelijkheid. De PB spreekt op de betreffende pagina over projecten. Vragen: 1. Graag inzicht in de lopende en te verwachten projecten 2.

Hoe ver staat het met het realiseren van openbaar toegankelijke toiletten in de kernen van Bernheze en dan met name de destijds benoemde witte vlekken (motie november 2022)? Antwoord: 1. Om inzicht te krijgen in de projecten in de Inclusieagenda verwijzen wij u naar de Notitie ter informatie ‘Uitvoeringsprogramma inclusieagenda 2025-2026’, die wij op 12 juni publiceerde op raadsnet. 2 De openbare toiletten in Bernheze zijn geïnventariseerd. Data van Nederlandse Organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek.(TNO) laten zien dat er ruimte is voor verbetering in beschikbaarheid en vindbaarheid. Voor de korte termijn zetten we in op beter gebruik van bestaande voorzieningen zoals gemeentelijke gebouwen en horeca. De behoefte aan nieuwe locaties wordt onderzocht via een

13

inwoners-enquête, gericht op aanbod, vindbaarheid en wensen. Deze enquête wordt binnenkort uitgezet onder de inwoners van Bernheze. Blz. 29 Huisvesting en opvang asielzoekers en ontheemden Vraag 53 - VVD Worden er nu eigen bijdragen gevraagd (en ontvangen) van Oekraïners? Hoeveel bedragen de totale kosten van de opvang van alle asielzoekers en ontheemden? Hoeveel ontvangen we hiervan van het Rijk? Antwoord: Ja, vanaf 1 januari 2025 hebben we maandelijks de eigen bijdragen opgelegd bij bewoners van de gemeentelijke opvanglocaties die inkomsten uit arbeid hebben. De inkomsten uit de eigen bijdragen moeten we volledig afdragen aan het Rijk. Voor 2025 hebben we de uitgaven voor de exploitatie van de gemeentelijke opvanglocaties Oekraïners geraamd op € 1.655.000,-. Op basis van de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne ontvangen we een vergoeding van € 44,- per dag per beschikbaar bed. Voor 2025 geeft dit een rijksbijdrage van € 2.318.000,-. Het overschot op de rijksbijdrage wordt toegevoegd aan de reserve opvang Vluchtelingen. Op dit moment loopt er een onderzoek naar de hoogte van het normbedrag (nu: € 44,-). Behoudens personele inzet hebben we geen kosten voor de opvang van asielzoekers omdat we geen locaties hebben. Blz. 33

Ombuigingsvoorstellen – Kosten dienstverleningsovereenkomst sociale zaken Vraag 54 - CDA Kosten DVO sociale zaken omlaag: dit moet nog onderzocht worden, in hoeverre is het dan realistisch om (grote) besparing al op te nemen? Antwoord: Vanuit gemeente Boekel en Bernheze is gevraagd of Meierijstad een transparantere en objectievere methode van kostentoerekening kan toepassen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de handleiding overheidstarieven en de huidige normtijden. Op basis van deze uitgangspunten leidt dit tot een besparing van € 150.000,-. Het onderzoek is inmiddels afgerond en heeft tot resultaat een besparing van € 35.000,-. Het tekort van € 115.000,- zullen we verwerken in de Tussentijdse rapportage en de Kadernota 2027/begroting 2027. Blz. 35 Tabel beleidsindicatoren – Absoluut verzuim Vraag 55 - CDA Enige waar we slechter op scoren, welke duiding kan eraan gegeven worden? Antwoord: In schooljaar 2022/2023 is het absoluut verzuim toegenomen. Dit komt doordat het Regionaal Bureau Leerplicht toen is overgestapt naar een ander softwaresysteem dat ook gekoppeld is aan het systeem van DUO. Dit nieuwe systeem maakte automatisch een werkproces ‘absoluut verzuim’ aan als er geen schoolinschrijving in DUO was. Dit bleek in 42% van de gevallen onterecht. De inschrijving op de andere school was er wel degelijk, maar nog niet verwerkt in DUO.

Het automatisch aanmaken van het werkproces ‘absoluut verzuim’ is inmiddels gestopt. Het Regionaal Bureau Leerplicht check eerst bij ouders/ leerling of er sprake is van een inschrijving op school.

14

Blz. 35 Tabel beleidsindicatoren – Absoluut verzuim Vraag 56 - Lokaal Welke specifieke oorzaken zijn aan te wijzen voor de hogere stijging van het absolute verzuim in Bernheze in de jaren 2022–2024? Antwoord: Zie vraag 55. Blz. 35 Tabel beleidsindicatoren – Absoluut en relatief verzuim Vraag 57 - Lokaal Wat zijn mogelijke verklaringen voor de afwijkingen in absoluut en relatief verzuim tussen Bernheze en referentiegemeenten? Antwoord: Uit de cijfers kan niet worden afgeleid dat Bernheze, in relatie tot het aantal leer- en kwalificatie-plichtigen, met het absoluut en het relatief verzuim afwijkt van de regiogemeenten. Voor relatief verzuim geldt dat dit de laatste jaren in de meeste gemeenten is gestegen. Dit komt ook omdat tijdens de schoolsluiting in verband met corona in 2020 en 2021, de scholen minder zicht hadden op het verzuim. Het Regionaal Bureau Leerplicht plaatst ook een kanttekening bij een hoog cijfer van relatief verzuim. Dit hoeft niet perse negatief te zijn omdat dit ook aangeeft dat scholen bereid zijn om verzuim te melden, wat een preventieve werking heeft om ernstiger verzuim tegen te gaan. Blz.

35 Tabel beleidsindicatoren – Geen data beschikbaar Vraag 58 – Lokaal Waarom zijn er bij een aantal beleidsindicatoren over 2024 geen data beschikbaar? Zijn deze nog niet bekend of worden ze niet langer gepubliceerd? Antwoord: De in de tabel opgenomen beleidsindicatoren zijn verplichte indicatoren op basis van het Besluit begroting en Verantwoording. De data worden gepubliceerd op Waarstaatjegemeente.nl. Als in de tabel ‘Geen data beschikbaar’ is opgenomen dan is voor het betreffende jaar nog geen data beschikbaar is. Daarnaast kan het voorkomen dat voor een tussenliggend jaar geen data beschikbaar is of komt.

Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Blz. 44

Wat willen we bereiken? Klimaatadaptieve inrichting en gebruik van onze openbare ruimte in Bernheze Vraag 59 – ONS Bernheze 1. Hoe kan waterberging structureel worden geïntegreerd in de ruimtelijke inrichting? 2. Welke materialen en bestratingsvormen zijn het meest geschikt om hittestress te beperken? 3. Welke norm hanteren we voor klimaatbestendige riolering in 2050? Antwoord: 1. Waterberging nemen we al structureel mee in de ruimtelijke inrichting. We hanteren hiervoor een extreme bui van 70 mm die in een ruimtelijk plan geborgen moet worden met daarnaast eventuele wateropgaven die vanuit de dorpskernen benodigd zijn. 2. Met name lichtere kleurstellingen en materialen die minder warmte vasthouden zorgen voor minder hittestress. 3. De riolering wordt standaard ingericht op buien die eens per 10 jaar voorkomen. Daarnaast hanteren we T=100 buien die eens per 100 jaar kunnen voorkomen. De rioolbuizen zijn vaak niet leidend om klimaatbestendig te zijn, maar de bovengrondse

15

inrichting van de openbare ruimte en de inrichting en waterberging op particulier eigendom. Blz. 44

Wat willen we bereiken? Verstevigen van de biodiversiteit en vergroten van de groenstructuren Vraag 60 – ONS Bernheze 1. Hoe meten we de biodiversiteit in Bernheze en welke indicatoren gebruiken we? 2. Welke inheemse soorten zijn het meest geschikt voor vergroening van stedelijke gebieden? 3. Hoe kan het beheer van bermen en groenstroken bijdragen aan soortenrijkdom? Antwoord: Biodiversiteit monitoren we op dit moment door de verhouding cultuurlijk groen : openbaar groen te meten. Eén van de uitwerkingen van het programma Groene Gezonde Structuren (GGS) wordt het thema basiskwaliteit natuur waarbij we de nulsituatie en passende indicatoren in beeld brengen. Doelsoorten en beheermethoden kunnen daaruit volgen. Blz. 44 Wat willen we bereiken? Energieneutrale leefomgeving in 2050 Vraag 61 – ONS Bernheze 1. Welke rol spelen lokale energieopwekking (zon, wind, warmte) en hoe groot is het potentieel? 2. Hoe sluiten we de vraag en het aanbod van duurzame energie optimaal op elkaar aan? 3. Welke technische oplossingen zijn er voor opslag en flexibiliteit in het lokale net? Antwoord: Er is sprake van netcongestie (overbelasting) op het elektriciteitsnet waardoor nieuwe aansluitingen of aanvragen voor verzwaringen op de wachtlijst staan. Het is niet de verwachting dat de netcongestie de komende jaren wordt opgelost.

Voor een betrouwbare energievoorziening wordt de lokale opwek van energie hierdoor steeds belangrijker. De realistische potentie voor zonne-energie op daken en gevels, op onbenutte terreinen in het gebouwd en landelijk gebied is 44 GWh. De technische potentie van landbouw- en natuurgronden is in Bernheze berekent op 170 GWh waarvan 64.3 GWh realistische potentie is. Het gebruik van landbouw- en natuurgronden voor zonne-energie is door de aangescherpte voorkeursvolgorde zon, die sinds 2024 in de provinciale omgevingsverordening is opgenomen, nog enkel in uitzonderingsgevallen mogelijk. De kansrijkheid van het plaatsen van windturbines door beperkingen voor radarverstoring en deels door vliegveiligheid is in Bernheze vrijwel onmogelijk. De nieuwe milieunormen voor windenergie, die uiterlijk 1 januari 2027 in werking treden, zullen de mogelijkheden nog verder beperken. In Bernheze zijn een aantal potentiële warmtebronnen. De realistische potentie van Thermische Energie uit Afvalwater (TEA) is 48 GWh. De realistische potentie uit Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) is 24 GWh. De theoretische potentie voor Open Bodem Energie Systemen (OBES) is 8.000 GWh. Die van Gesloten Bodem Energie Systemen (GBES) is 830 GWh.

De realistische potentie voor OBES en GBES is per locatie afhankelijk van de ondergrond, juridische of milieutechnische beperkingen en de mogelijkheden voor regeneratie van het bodemenergiesysteem. De theoretische potentie voor geothermie is afhankelijk van de locatie maximaal 0,75 GJ/m2. De realistische potentie voor geothermie is zeer onzeker. Of de potentie van deze warmtebronnen daadwerkelijk te benutten is wordt nog nader onderzocht. Toekomstig moeten we de vraag en aanbod van energie steeds meer op elkaar laten aansluiten voor een optimalere energievoorziening. Dit zijn nog ontwikkelingen die de

16

komende jaren steeds verder ingezet gaan worden. Ook oplossingen voor opslag en flexibiliteit zijn nog in ontwikkeling. De toepassing ervan is niet mogelijk zonder toestemming en medewerking van de netbeheerder en de netbeheerder is hier momenteel nog zeer terughoudend in. Blz. 44 Wat willen we bereiken? Circulaire economie in 2050 Vraag 62 – ONS Bernheze 1. Hoe kunnen grondstoffenstromen in Bernheze in kaart gebracht worden? 2. Welke circulaire bouwmaterialen zijn technisch haalbaar en betaalbaar voor de regio? 3. Hoe kan afvalwater worden teruggewonnen en hergebruikt? Antwoord: 1. De grondstoffenstromen worden in kaart gebracht op basis van de rapportages en facturen van onze inzamelaars, transporteurs en verwerkers. 2. Aannemers en ontwikkelaars volgen de ontwikkelingen met betrekking tot circulaire bouwmaterialen nauwlettend. Zodra een gebruik van circulaire materialen economisch voordeel oplevert, wordt deze toegepast. Door bij aanbestedingen een gunningsmethodiek toe te passen die aan toepassing van circulaire materialen een gunningsvoordeel toekent, worden aannemers gestimuleerd om ook circulaire materialen toe te gaan passen die prijstechnisch minder of nog niet interessant zijn. Op deze manier kan de (lokale) overheid de markt voor circulaire grondstoffen bevorderen. 3.

In huishoudens kan lichtvervuild drinkwater (douchewater en water gebruikt bij voedselbereiding) na filtering ingezet worden als water om het toilet mee door te spoelen. Regenwater kan worden opgevangen om te gebruiken in de wasmachine, stoomstrijkijzer en voor het besproeien van tuinplanten en begieten van kamerplanten. Blz. 44 Wat willen we bereiken? Bestrijden en voorkomen energiearmoede Vraag 63 – ONS Bernheze 1. Hoe brengen we energiearmoede in kaart op huishoudniveau zonder privacy te schenden? 2. Welke technische maatregelen (isolatie, warmtepompen, zonnepanelen) leveren de meeste impact per euro? 3. Hoe kan slimme monitoring helpen bij vroegtijdige signalering? Antwoord: 1. Energiearmoede op huishoudniveau in kaart brengen is door de AVG zeer moeilijk. We maken afgelopen jaren gebruik van het in samenwerking met Nederlandse Schuldhulproute ontwikkelde dashboard (op basis van openbare data) en beschouwen de huishoudens wie de energietoeslag ontvangen hebben tot de doelgroep. Ook staan we in contact met de woningcorporaties voor de sociale huurwoningen met een slecht energielabel en/of een hoog energieverbruik. 2.

Het onderzoek de ‘Beleidsverkenning energiearmoede en de energietransitie’ van onderzoeksbureau TNO van februari 2025 onderstreept de cruciale rol van de energietransitie bij het verminderen van energiearmoede en benoemt woningisolatie als meest effectieve middel. Ook de VNG ziet het isoleren van woningen als de sleutel om energiearmoede structureel aan te pakken. 3. De gemeente ontvangt vanuit de vroegsignalering signalen van betalingsachterstanden bij o.a. energieleveranciers. Huishoudens met betalingsachterstanden worden proactief benaderd (huisbezoek) en krijgen ondersteuning aangeboden. Verdere monitoring wordt op dit moment niet ingezet. Het ontbreekt namelijk aan een structureel ondersteuningsaanbod om huishoudens met energiearmoede te kunnen helpen met het verlagen van de energierekening.

17

Blz. 44 Wat willen we bereiken? Verbeteren van de bodem- en waterkwaliteit Vraag 64 – ONS Bernheze 1. Welke meetmethoden zijn geschikt om fijnstof en stikstof lokaal te monitoren? 2. Hoe kan bodemdegradatie technisch hersteld worden (bv. via bodemverbetering of biobased technieken)? 3. Welke zuiveringstechnieken zijn toepasbaar om waterkwaliteit duurzaam te verbeteren? Antwoord: 1. Hiertoe is een meetstation geïnstalleerd in Nistelrode (zie: Vast luchtmeetstation in Bernheze). 2. Hier hebben wij geen inzicht in. Bodemdegradatie is geen kerntaak van de gemeente. 3. Hier hebben wij geen inzicht in. Deze vraag kan aan het Waterschap gesteld worden. Blz. 45 Overgaan naar een aardgasvrije warmtevoorziening – tabel Vraag 65 - CDA Tabel SPUK Capaciteitsmiddelen klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Is het bedrag over de hele periode, of in die periode per jaar? En wat kunnen we voor dit bedrag verwachten? Antwoord: Het bedrag krijgen we in de genoemde periode per jaar. Met dit bedrag is en wordt de capaciteit uitgebreid voor beleid en uitvoering van het klimaat- en energiebeleid alsook extern advies ingewonnen waar nodig, zoals de SPUK-regeling voorschrijft. Blz. 45 Afval Vraag 66 - CDA Afval staat niets op van papier, waarom niet? Antwoord: In 2026 en 2027 vindt er geen verandering plaats in het ophalen van oud papier.

In deze periode gaan we kijken hoe we de inzameling na 2027 gaan regelen. Hierover zullen wij zoals afgesproken uw raad informeren. Blz. 47/48 Ombuigingsvoorstellen – Toerekenen van kosten voor vegen van wegen en afvoer veegvuil naar rioolheffing Vraag 67 – ONS Bernheze 1. Wat zijn de kosten van vegen van wegen en afvoer veegvuil voor 2026 en daarop volgende jaren? 2. Dit betekent een verschuiving van lasten van gebruikers naar eigenaar ofwel minder schouders om de lasten te dragen. 3. Hoe groot is de financiële lastenverlaging voor een (gemiddelde) huurder? 4. Hoe groot is financiële lastenverhoging voor een (gemiddelde) eigenaar? Antwoord: 1. De kosten voor 2026 hebben we geraamd op € 148.000,- waarvan vanaf 2026 € 105.000 wordt toegerekend aan riolering en dus onderdeel gaat uit maken van het riooltarief. 2. Tot en met 2025 maakte het bedrag van € 105.000,- geen onderdeel uit van het tarief. Rioolheffing wordt uitsluitend geheven bij eigenaren woningen en niet-woningen. Er vindt dus vanaf 2026 geen verschuiving plaats van gebruikers naar eigenaren. 3. Er vindt dus geen lastenverlaging of -verhoging plaats voor een huurder als gevolg van dit voorstel. 4. Voor een eigenaar woning een gemiddelde verhoging van € 6,84 op jaarbasis en voor een eigenaar niet-woning € 6,01.

18

Programma 4: Duurzame landbouw en economie Blz. 50 Wat willen we bereiken? Onze agrarische ondernemers faciliteren bij de transitie in de landbouw Vraag 68 – ONS Bernheze 1. Welke precisielandbouwtechnieken (drones, sensoren, satellietdata) zijn toepasbaar in Bernheze? 2. Hoe kan kringlooplandbouw technisch worden gemeten en gestimuleerd (kringlopen voor mest, water, nutriënten)? Antwoord: 1. Hier hebben wij geen inzicht in. Dit is aan de agrarische sector. 2. Hier hebben wij geen inzicht in. Dit is aan de agrarische sector. Blz. 50 Wat willen we bereiken? Het waarborgen van de leefbaarheid in het buitengebied Vraag 69 - ONS Bernheze 1. Hoe kan de balans tussen agrarisch gebruik, natuur en recreatie digitaal worden gemonitord? 2. Welke indicatoren geven inzicht in leefbaarheid (voorzieningen, bereikbaarheid, sociale cohesie)? 3. Hoe kan slimme mobiliteit bijdragen aan betere bereikbaarheid van buitengebied bewoners? Antwoord: 1. Het CBS houdt cijfers bij over het grondgebruik in de gemeente (StatLine - Bodemgebruik; uitgebreide gebruiksvorm, per gemeente). 2. Hier hebben wij geen inzicht in. 3. Slimme mobiliteit draagt bij aan de bereikbaarheid in algemene zin en niet specifiek voor bewoners in het buitengebied. In het buitengebied beschikken we niet over slimme verkeerslichten en zijn bepaalde apps niet van meerwaarde.

Slimme mobiliteit is meer van toepassing in stedelijk gebied en minder in landelijk gebied. Blz. 50 Wat willen we bereiken? Het waarborgen van de (ruimtelijke) kwaliteit in het buitengebied Vraag 70 - ONS Bernheze 1. Welke ontwerprichtlijnen zijn technisch effectief om verrommeling en versnippering tegen te gaan? 2. Hoe kan data worden gebruikt voor integrale afwegingen tussen landbouw, natuur en wonen? Antwoord: 1. Om verrommelingen tegen te gaan heeft de gemeenteraad de beleidsnotitie ‘Buitenkansen’ vastgesteld. Het is niet duidelijk wat in deze vraag met versnippering wordt bedoeld. 2 Het is niet duidelijk wat wordt bedoeld. Blz. 50 Wat willen we bereiken? Een sterk economisch buitengebied Vraag 71 - ONS Bernheze 1. Welke data zijn nodig om de economische waarde van het buitengebied (landbouw, recreatie, toerisme) in kaart te brengen? 2. Welke technische randvoorwaarden zijn er voor voldoende digitale connectiviteit (glasvezel, 5G)?

19

Antwoord: 1. Het is niet duidelijk wat wordt bedoeld met de economische waarde en met welk doel een en ander in beeld zou moeten worden gebracht. Er is data beschikbaar bij het CBS en de Kamer van Koophandel. 2. Hier hebben wij geen inzicht in. Blz. 50 Wat willen we bereiken? Een vitale en duurzame economie en arbeidsmarkt Vraag 72 - ONS Bernheze 1. Welke sectoren in Bernheze bieden de grootste potentie voor duurzame werkgelegenheid (energie, circulaire economie, zorg)? 2. Hoe kan scholing en om- en bijscholing digitaal ondersteund worden (e-learning, VRtraining)? Antwoord: 1. We monitoren deze gegevens voor de hele regio Noordoost Brabant. In de regio geldt dat vooral in sectoren met grote maatschappelijke opgaven, zoals in de zorg, onderwijs, ICT en techniek de meeste duurzame werkgelegenheid bieden. Technici en ICT’ers zijn nodig voor de verduurzaming in diverse sectoren. Bijvoorbeeld voor de aanleg van laadpalen, uitbreiding van de elektriciteitsnetten of voor het installeren en onderhouden van machines in de industrie. Veel van onze inwoners werken en/of vinden hun baan in de regio en werken niet per se alleen in Bernheze. 2. Een van onze instrumenten uit de re-integratieverordening is het aanbieden van scholing om de stap naar werk te kunnen maken. Digitale ondersteuning wordt ingezet bij de onderwijsinstellingen en IBN.

Het is aan de onderwijsinstellingen om dit toe te passen bij specifieke opleidingen. Blz. 52 Ombuigingsvoorstellen – Pachtinkomsten grote reclamezuilen langs de snelweg Vraag 73 - ONS Bernheze Aan welke maten en hoogte van grote reclamezuilen denkt het college? Welke bandbreedte (pessimistisch-realistisch-optimistisch) aan inkomsten verwacht het college daarmee te kunnen genereren? Antwoord: Exacte afmetingen kunnen wij op dit moment niet geven. Het gaat in elk geval om een grote mast die goed zichtbaar is voor passerende automobilisten. De opbrengsten zijn afhankelijk van het aantal voertuigen dat de mast passeert. Het bedrag van € 90.000,- is gebaseerd op referenties van vergelijkbaar situaties. Blz. 53 Verbonden partijen - Heesch West Vraag 74 - CDA Wat is de stand van zaken rondom Heesch-West t.a.v. procedure RvS? En wordt er gewerkt aan oplossingen om het bedrijventerrein van stroom te voorzien zodat er niet verder vertraging opgelopen wordt vanwege netcongestie? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet? Antwoord: Het is nog niet bekend wanneer de Raad van State een uitspraak doet. Wat betreft netcongestie: wij zijn met een private partij aan het kijken naar een oplossing in vorm van een energiehub.

20

Programma 5: Weerbare en veilige samenleving Blz. 57 Wat willen we bereiken? Veilige leefomgeving Vraag 75 - ONS Bernheze Welke meetmethoden zijn geschikt om objectief veiligheidsgevoel en feitelijke veiligheid in kaart te brengen? Hoe kan data-analyse (bv. camera’s, sensoren, meldingen) bijdragen aan vroegtijdige signalering van onveilige situaties. Antwoord: Het beantwoorden van deze vraag vereist een substantiële inzet van ambtelijke capaciteit, waardoor deze vraag het karakter van een technische vraag overstijgt. Daarnaast is het niet haalbaar om op deze vraag binnen korte termijn een inhoudelijk antwoord te geven.. Blz. 57

Wat willen we bereiken? Vermindering / tegengaan van ondermijning van het gezag Vraag 76 - ONS Bernheze Welke digitale tools ondersteunen integrale samenwerking tussen gemeente, politie en ketenpartners? Welke juridische en technische randvoorwaarden gelden voor informatie-uitwisseling? Antwoord: Het beantwoorden van deze vraag vereist een substantiële inzet van ambtelijke capaciteit, waardoor deze vraag het karakter van een technische vraag overstijgt. Daarnaast is het niet haalbaar om op deze vraag binnen korte termijn een inhoudelijk antwoord te geven.. Blz. 57

Wat willen we bereiken? Bewustwording over risico en uitingen van ondermijning Vraag 77 - ONS Bernheze Hoe kunnen we inwoners en ondernemers effectief informeren via digitale platforms en campagnes. Antwoord: We communiceren zeker ook digitaal via bijv. website, facebook. Per onderwerp wordt de boodschap zorgvuldig bekeken wat het beste kan werken. Blz. 57

Wat willen we bereiken? Versterken van vertrouwen van inwoner in gemeente / bestuur Vraag 78 - ONS Bernheze Hoe kan digitale participatie (apps, platforms) bijdragen aan transparantie en vertrouwen? Welke indicatoren meten vertrouwen en betrouwbaarheid van bestuur op een technisch reproduceerbare manier? Antwoord: Het beantwoorden van deze vraag vereist een substantiële inzet van ambtelijke capaciteit, waardoor deze vraag het karakter van een technische vraag overstijgt. Daarnaast is het niet haalbaar om op deze vraag binnen korte termijn een inhoudelijk antwoord te geven.. Blz. 57/58 Basisteam programmaleider Ondermijning en coördinator Maasland Interventie team Vraag 79 - CDA Uitbreiding veiligheidsbudget: wel in tekst gevraagd om uitbreiding budget, maar niet in tabel met bedrag genoemd? Waarom niet?

21

Antwoord: De borging van de activiteiten die binnen dit budget vallen zijn in de loop van het traject tussen Kadernota en Begroting op een andere wijze geborgd. Er is geen ‘extra’ geld nodig voor dit onderdeel. Daarom is deze niet meer opgenomen in de tabel. Wel komen we in december met een separaat uitgewerkt raadsvoorstel met een plan van aanpak over Weerbare Samenleving, met een aparte claim om dit programma te borgen.

Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Gewoon goed geregelde dienstverlening (kernbeloften) Vraag 80 - ONS Bernheze 1. Welke digitale kanalen (website, app, chatbots) zijn technisch het meest geschikt om inwoners snel en laagdrempelig te helpen? 2. Hoe kan data-analyse bijdragen aan heldere en begrijpelijke communicatie (bijvoorbeeld\ met leesniveauchecks of automatische vertaling)? 3. Welke technische oplossingen zorgen voor transparantie in besluitvorming en processen (dashboards, open data, statusvolgsystemen)? Antwoord: Het beantwoorden van deze vraag vereist een substantiële inzet van ambtelijke capaciteit, waardoor deze vraag het karakter van een technische vraag overstijgt. Daarnaast is het niet haalbaar om op deze vraag binnen korte termijn een inhoudelijk antwoord te geven. Fijne werkplek voor medewerkers Vraag 81 - ONS Bernheze 1. Hoe kan technologie bijdragen aan werkdrukvermindering (automatisering, procesoptimalisatie, AI-assistenten)? 2. Welke indicatoren (tevredenheidsonderzoeken, verloopcijfers) kunnen digitaal en veilig worden gemonitord? Antwoord: Technologische kansen om de kwaliteit van ons werk te verbeteren en gelijktijdig de werkdruk te verlagen en efficiënter te kunnen werken heeft onze voortdurende aandacht en kan zeker een bijdrage leveren aan het verminderen van de werkdruk.

Dit wel binnen de kaders van wet & regelgeving; privacy en security en met oog voor onze inwoners en personeel. We identificeren kansen daarom zorgvuldig en implementeren deze waar mogelijk. Hierbij dienen we te investeren vooruitlopend op de baten. Hierin kunnen indicatoren helpend zijn om te duiden waar nadere analyses nodig zijn om onze dienstverlening te kunnen verbeteren. In het project ‘meten = weten’ zijn we deze indicatoren nu en in 2026 aan het identificeren om de kwaliteit van onze dienstverlening in beeld te brengen. Informatievoorziening die past bij ons ambitieniveau Vraag 82 - ONS Bernheze 1. Hoe kan de informatiehuishouding worden ingericht volgens de Archiefwet en Wet open overheid (Woo)? 2. Welke technische infrastructuur is nodig om gegevens veilig te beheren en te delen (Cloud, DMS, API’s)?

22

Antwoord: 1. Door het voorzien van de juiste metadata op documenten. Hiervoor maken we gebruik van zogeheten zaak/dms systemen. Vanuit deze systemen verzamelen we de voor een Woo-verzoek de benodigde documenten die we na anonymisering publiceren op ons Woo-loket. 2. Ons informatiesysteem is volledig in de Cloud onder gebracht. Voor het veilig beheren en delen van gegevens maken we gebruik van beveiligde / versleutelde verbindingen gecombineerd met Secure Mail functionaliteit. Blz. 63 Klanttevredenheid dienstverlening Vraag 83 - VVD In hoeverre wordt de klanttevredenheid van onze inwoners omtrent de dienstverlening gemeten en bijgehouden en vergeleken met vergelijkbare gemeenten en t.o.v. voorgaande jaren? Zo nee, vanaf wanneer wordt e.e.a. meetbaar? Antwoord: We meten nu nog niet structureel gemeentebreed de ervaring van onze dienstverlening. Vanuit het programma Dienstverlening wordt op dit moment gewerkt aan het opzetten van een Meethuis. Deze aanpak, gebaseerd op een methodiek die binnen de overheid is ontwikkeld, helpt ons om continu te verbeteren op basis van de ervaring van onze inwoners. Door de werkwijze te koppelen aan onze eigen beloften en ambities, maken we het ‘Bernheze-eigen’. We werken er naar toe om in het eerste kwartaal van 2026 de eerste resultaten van het Meethuis te hebben. Blz.

65 Digitaliseren van de planning en controlcyclus (P&C – cyclus) Vraag 84 - CDA Aanschaf van nieuwe tool wordt hier benoemd, maar levert dit dan geen besparing in fte op? Antwoord: Deze tool kan bijdragen aan een meer gestroomlijnd proces bij het verzamelen van analyses en toelichtingen vanuit de organisatie en de budgethouders. Daarnaast bevordert de tool de digitale ontsluiting en toegankelijkheid van de begroting, tussentijdse rapportages en andere Planning & Control-producten voor de gemeenteraad, onze inwoners, bedrijven en overige stakeholders. De daadwerkelijke uitvoering van de werkzaamheden zal (vooralsnog) volgens dezelfde systematiek uitgevoerd blijven worden. Blz. 65 Flexibiliteit / inventiviteit Vraag 85 - Lokaal In de kostenstaat voor flexibiliteit/inventiviteit is in 2026 een structureel bedrag van € 309.000,- opgenomen. Waren eerdere ramingen niet toereikend? Antwoord: Dit bedrag betreft de uitbreiding van de flexibele schil met 3 fte naar 10 fte in totaal. Afgelopen jaren is het budget van de al toegekende 7 fte flexibele schil in zijn geheel benut. De uitbreiding van de flexibele schil is in 2025 met een jaar uitgesteld en wordt nu alsnog opgenomen in de begroting van 2026. Hiermee creëren we flexibiliteit in ons personeelsbestand om een solide en wendbare organisatie te zijn en te blijven.