Beantwoording technische vragen begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

Beantwoording technische vragen Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026 Aanbiedingsbrief Blz. 3 Personeelsuitbreiding i.r.t. minder inkomsten Vraag 1 - VVD: Hoe denkt het college met € 1,5 miljoen de extra investeringen te doen waaronder 20 fte nieuw personeel? Bovendien is personeel geen investering, maar een directe kostenpost. Als de inkomsten over 3 jaar minder worden, ben je natuurlijk niet zo maar van dat extra personeel af en zullen er dus flinke bezuinigingen en lastenverzwaringen nodig zijn. Antwoord: Het uitbreiden van het personeelsbestand zien we als een belangrijke beleidsintensivering en zorgt voor goede dienstverlening. Het klopt dat deze lasten jaarlijks begrotingsruimte kosten. Mochten we in latere jaren een begrotingstekort krijgen dan zullen maatregelen genomen dienen te worden. Zie ook onze reactie op de vragen 30 en 31. Blz. 4 Meetbaarheid programma Vraag 2 - VVD : De aanbeveling van de Rekenkamercommissie (RKC) t.a.v. de meetbaarheid is nu nog geen onderdeel van het programma. De aanbeveling van de RKC m.b.t. de meetbaarheid is zeker niet nieuw en unaniem door gemeenteraad aangenomen. Wanneer wordt dit dan wel meetbaar gepresenteerd? Kunnen we dit op korte termijn verwachten? Antwoord: Het SMART presenteren van de beleidsvoornemens is en blijft ook voor ons belangrijk.

We onderschrijven de betekenis hiervan ten aanzien van het kunnen prioriteren, sturen en verantwoorden. We zijn het dan ook met uw opmerking eens en hebben er inmiddels al aandacht aan besteed door het opnemen van de verplichte beleidsindicatoren uit Waarstaat jegemeente.nl in het betreffende programma (zie bijvoorbeeld programma Gezonde zorgzame gemeente). Daarnaast monitoren we voortdurend ons beleid, bijv. door middel van de veiligheidsmonitor, de evaluatie van het Minimabeleid en het aantal woningen. De uitkomsten hiervan nemen we mee in de ontwikkeling van het beleid. Ook onze accountant onderstreept het belang van beleid dat SMART(I) is geformuleerd. Hij gaf echter ook aan dat dit weerbarstige materie is waarbij hij concludeert dat hieraan niet altijd kan worden voldaan. Tot slot is het altijd van belang om van uw raad te horen waarop u specifiek wilt sturen.

Programma 1: Leefbare kernen Blz. 8 Wonen Vraag 3 - VVD: Er wordt aangegeven dat er 1200 woningen gebouwd gaan worden. Vanaf wanneer? Hoe/wanneer start de telling? Graag ontvangen wij een overzicht van hetgeen nu wordt gebouwd met daarbij de vermelding of deze onder voornoemde 1200 van de woonvisie vallen. Antwoord: We voegen conform onze recent vastgestelde Woonvisie ‘Perspectief op goed wonen in onze Kernen’ de komende 10 jaar 1.800 woningen aan de voorraad toe (inclusief circa 100 woningen die we de afgelopen jaren te weinig hebben gebouwd). Daarvan bouwen we in de periode 2022 tot en met 2026 1.160 woningen. Omdat plannen soms uitval kunnen hebben, rekenen we met 30% overcapaciteit. Dat betekent dus dat we 1.508 woningen aan zachte

1

plannen toevoegen. Nieuwe plannen die na 2022 worden ingediend worden hieraan getoetst. Maar onze capaciteit rekent met het jaar dat de woningen worden gerealiseerd. Dat gaat dan dus over plannen die niet per se in die periode worden aangevraagd en dus voldoen aan die woonvisie, maar die begroot worden onder het jaar waarin ze worden gebouwd. Het is inderdaad het geval dat plannen doorwerking kunnen hebben op grond van de oude woonvisie, omdat plannen pas jaren na aanvraag worden gebouwd. Het is pas 2022, dus de plannen die dit jaar worden gebouwd vallen nagenoeg allemaal onder de oude woonvisie. We hebben conform onze meest recente data (september j.l.) een overzicht van plannen met minimaal vier woningen die dit jaar wordt worden gebouwd, zie onderstaand.

Blz. 11 Vervanging en verduurzaming openbare verlichting Vraag 4 - CDA : Welk effect heeft het als we versneld de openbare verlichting verduurzamen, zeker in het licht van de dalende jaarkosten? Antwoord: Alle openbare verlichting is in 2022 voorzien van ledverlichting voorzien van een dim regime. Blz. 12 Gouverneursweg te Heeswijk-Dinther Vraag 5 - CDA: Gouverneursweg is toch onderdeel Traverse? Antwoord: Nee, de Gouverneursweg is een knelpunt vanuit adaptief wegbeheer. De herinrichting van de Traverse is van komgrens Heeswijk tot de rotonde Hulsakker in Dinther. Blz. 12

Nieuwbouw/renovatie basisschool Op Weg/Renovatie/uitbreiding basisschool Toermalijn Vraag 6 - CDA : Waar is de 3.5 miljoen van “Op Weg” en de 2,5 miljoen van Toermalijn op gebaseerd? Antwoord: Deze gegevens komen uit het Integraal Huisvestingsplan 2021 – 2025. Bij nieuwbouw rekenen we vanuit de Verordening Voorzieningen huisvesting Onderwijs met een norm voor ruimtebehoefte en voor de kosten per m². Daarnaast is voor BS Op Weg rekening gehouden met meerkosten ad € 500.000,- voor behoud gevels oude gebouw en een bedrag van € 200.000,- voor verhuiskosten en tijdelijke huisvesting. Voor BS Eikenwijs (voorheen De Toermalijn) is uitgegaan van renovatie van een deel van

2

het gebouw. Voor renovatie is gerekend met een bedrag van 60% van het normbedrag € 2.183 = € 1.310 per m² bvo. Dit bedrag is slechts een indicatie; het definitieve bedrag wordt vastgesteld op basis van de specifieke situatie. Stichtingskosten zijn hiermee 1664 m² x € 1310,- = € 2.179.840,-. Daarnaast is een bedrag van ruim € 300.000,- opgenomen voor verhuiskosten en tijdelijke huisvesting. Dit geeft een totaalbedrag van € 2,5 miljoen. Blz. 12 Graafsebaan te Heesch Vraag 7 - VVD: Er wordt een aantal projecten genoemd, maar niet de Graafsebaan te Heesch. Deze is uit de planning gehaald omdat het aanpassen van deze weg kennelijk geen prioriteit heeft. Kunt u uitleggen waarom niet? Wanneer staat deze op de planning? Antwoord: De Graafsebaan is niet genoemd omdat daar al middelen voor beschikbaar zijn in de begroting 2022. In 2018 is er een krediet gevoteerd voor de herinrichting van de Graafsebaan. Het gedeelte binnen de bebouwde kom is uitgevoerd, de uitvoering van het gedeelte buiten de bebouwde is gepland in 2024 (in samenwerking met gemeente Oss). Blz. 13 en blz 147 Omgevingswet Vraag 8 - CDA: Blz 13. Omgevingswet uit reserve nader te bestemmen begrijp ik daaruit? Eerst erbij en daarna er weer af.

Vraag, welke vergoeding krijgen we van landelijk en hoe wordt dit geoormerkt? Blz 147 € 405.000 euro voor Omgevingswet, wat krijgen we van de Rijksoverheid? Antwoord: De dekking van deze kosten is inderdaad uit de reserve nog nader te bestemmen. Omdat we deze uitgaven aanmerken als incidentele kosten behoren we deze in de tabel zoals u noemt op blz. 147 te vermelden. De kosten voor invoering van de omgevingswet worden in principe door de gemeente gedragen vanuit de gedachte dat de gemeente dit later zou kunnen terugverdienen. De gezamenlijke gemeenten hebben - gelet op de werkelijke kosten - tegen dit uitgangspunt geprotesteerd bij het Rijk. Dit heeft geresulteerd in een tegemoetkoming door het Rijk waarvoor we in 2022 een bedrag van € 329.000,- ontvangen (Septembercirculaire 2022). Deze middelen vloeien nu terug naar de algemene middelen, omdat we eerder de uitgaven ook vanuit de algemene middelen financierden. Blz. 13 Omgevingsvisie Vraag 9 - D66: In de tabel staat opstellen programma omgevingsvisie in 2024/2025 en uitvoeren en monitoren omgevingsvisie 2023/2024. Hoe verhouden deze jaartallen zich tot elkaar? Is het niet eerst het vaststellen van programma’s en dan uitvoeren en monitoren? Antwoord: Het gaat hier over het opstellen van het instrument Programma uit de Omgevingswet.

Het opstellen van deze programma’s vindt plaats nadat de Omgevingsvisie is vastgesteld (eind) 2023. Vervolgens wordt het instrument Programma in 2024/2025 ingevuld. Uitvoeren en Monitoring wordt in 2023/2024 uitgewerkt. Blz. 13 Bakhuis molen te Nistelrode Vraag 10 - VVD: Verplaatsen van bakhuis molen Nistelrode? Kunt u aangeven waar dit voor nodig is? Antwoord: In 2011 is bij de molens in Nistelrode en Vorstenbosch een toiletunit gerealiseerd voor de molenaars. Op beide molens zijn drie gecertificeerde vrijwillige molenaars actief die op

3

vrijwillige basis de beide molens wekelijks draaien. Dit trekt wekelijks veel bezoekers zowel lokaal en uit de regio maar soms ook veel verder weg. Door de jaren heen is er een educatieve “tentoonstelling” aan toegevoegd waarbij de molenaars het verhaal vertellen van de molen en de functie vanuit het verleden. De toiletvoorziening in Nistelrode is ondergebracht in een gemetseld bakhuisje. Op basis van stedenbouwkundige advies is indertijd voor gekozen om het bakhuisje te situeren achter op het molenterrein achter de molenbelt. Door de jaren heen hebben de molenaars er nadrukkelijk voor gepleit vanwege de ervaringen in de praktijk om het bakhuisje te verplaatsen naar de voorzijde van het perceel aan de doorgaande weg. Argumenten zijn: - De molenaars zijn minder goed zichtbaar waardoor niet altijd duidelijk is of de molen toegankelijk is etc. Het gastheerschap kan onvoldoende ingevuld worden op deze manier. De molenaars hebben in verband met veiligheid minder goed zicht op de molen als zij in het bakhuis zijn. - Bezoekers die minder valide zijn, kunnen moeilijker of niet gebruik maken van de toiletvoorziening omdat zij dan over de belt moeten; - Vanwege het nieuwe fietspad, zijn bovenstaande punten nog urgenter geworden. Blz.

14 Locatieonderzoek gezamenlijk sportpark Heeswijk-Dinther Vraag 11 - CDA : Wat mogen we verwachten van het onderzoek van 30k voor gezamenlijk sportpark, wat zijn de kaders en onderzoeksvraag? Wie voert uit? Antwoord: In de gemeentelijke woonvisie wordt sportpark Avesteyn/Hommelsedijk (Dinther) genoemd als locatie waar nader onderzoek moet uitwijzen of deze ontwikkeld kan worden voor woningbouw. Binnen dat onderzoek vormen de belangen van de huidige gebruikers van het sportpark een belangrijk aspect. We willen dat onderzoek echter vanuit een breder perspectief doen. We grijpen de situatie aan om de kansen van toekomstige nieuwe synergie (inhoudelijk, organisatorisch en/of ruimtelijk) tussen de verschillende sportaanbieders van Heeswijk-Dinther in kaart te brengen, en die waar mogelijk te gaan benutten. Dat betekent dat behalve het sportpark in Dinther, ook de locatie en gebruikers van het sportpark in Heeswijk onderdeel gaan uitmaken van het onderzoek. Uitgangspunt is een zo effectief en efficiënt mogelijke inzet van middelen en gronden zowel voor de sportaanbieders/verenigingen als de gemeente. Een onafhankelijk extern bureau zal dit onderzoek uitvoeren. Blz.

10 Locatieonderzoek naar een gezamenlijk sportpark Heeswijk-Dinther Vraag 12 - D66: Wat is de insteek, alle buitensportverenigingen bij elkaar, dus voetbal, hockey, korfbal en tennis? Antwoord: Zie ook antwoord bij vraag 11. Op voorhand is geen nadere richting c.q. insteek bepaald anders dan een zo effectief en efficiënt mogelijke inzet van middelen en gronden zowel voor de sportaanbieders/verenigingen als de gemeente. Blz. 12 Wandelen langs de Aa Vraag13 - D66: Dit punt staat al vele jaren op de lijst. Is er zicht op wanneer we dit gerealiseerd zullen hebben? Antwoord: Nee, de snelheid van dit proces is afhankelijk van het vrijkomen van gronden van derden.

4

Blz. 13 Afname pachtopbrengst en toename uitvoeringskosten duurzame pacht Vraag 14 - D66: Er staat ‘onder voorbehoud van instemming partners’. Dat laatste geldt toch alleen voor lopende pachtcontracten, bij nieuwe uitgifte of verlenging kunnen we toch zelf nieuwe eisen stellen en hoeven we geen instemming van de partners? Antwoord: Bedoeld is dat instemming van het partneroverleg Buitengebied (de partners) nodig is om de lagere pachtopbrengst en de hogere kosten te betalen uit het budget kansrijke initiatieven buitengebied. Blz. 14 Verduurzamen gemeenschapshuizen Vraag 15 - D66: Staan zeer specifieke bedragen bij het verduurzamen van de gemeenschapshuizen. Zijn deze bedragen al een keer aan de raad voorgelegd in een NTI of besluit? De bedragen zijn zo specifiek dat het me sterk lijkt dat ze nieuw zijn. Antwoord: In 2019 hebben we een EnergiePrestatieAdvies (EPA) op laten stellen voor vier gemeenschapshuizen (MFA De Stuik, CC Servaes, CC De Wis en CC Nesterlé). In deze EPA staan maatregelen genoemd om te verduurzamen en het energielabel te verbeteren. Alleen het gebouw van MFA De Stuik heeft een F-label, de overige gemeenschapshuizen hebben een A-label. In de EPA staat ook een Lijst met Energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van minder dan vijf jaar.

Gezien de energiebesparingsplicht van de gemeenschapshuizen en de aanjaagrol van de gemeente hebben we de kosten van deze maatregelen opgenomen. In deze bedragen wordt uitgegaan van kengetallen. Blz. 15 Tabel Lasten en baten 2021-2023 Vraag 16 - D66: Taakveld 5.5 Cultureel erfgoed. Vanaf 2023 wordt er structureel minder geld begroot. Wat is daarvan de reden? Antwoord: In de begroting 2022 zijn de kosten van het uitvoeringsprogramma erfgoedvisie (restant 2021 en 2022) inmiddels op het taakveld verantwoord. De begrote bedragen voor 2023 en 2024 voor het uitvoeringsprogramma erfgoedvisie staan op het investeringsplan waardoor deze nog niet zichtbaar zijn op het taakveld Cultureel erfgoed.

Programma 2: Gezonde zorgzame gemeente Blz. 26 Versterken burginitiatief Vraag 17 - VVD : Versterken burgerinitiatief, hier staat PM bij en dit is structureel. Welk bedrag verwachten we hier of is dit een blanco cheque? Wie bepaald wat de maximale uitgave zal zijn? Gaan we ook burgerinitiatieven controleren of de gelden inderdaad terechtkomen waar ze voor bedoeld zijn? Antwoord: We vinden burgerinitiatieven/dorpsinitiatieven belangrijk. Een goede onderlinge verbinding en samenwerking in de kernen met vrijwillige inzet, zorgt ervoor dat inwoners naar elkaar omkijken. Zo kunnen problemen van inwoners eerder worden gesignaleerd en voorkomen. We financieren/faciliteren de georganiseerde burgerinitiatieven (samenwerkingsorganisaties) op het terrein van welzijn en zorg in iedere kern. We hebben echter nog geen beleidskader over de inzet en subsidiering van burgerinitiatief.

5

We willen hier in 2023 aan gaan werken, samen met de burgerinitiatieven (BI) welzijn en zorg en ONS welzijn die burgerinitiatief ondersteunt. Hierin nemen we ook de evaluatie van de regeling Stimuleringsgeld mee. Het beleidskader Burgerinitiatieven gaat inzicht geven in: - welk budget nodig is - en op welke wijze we inzicht willen hebben en hoe we dat inzicht verkrijgen over de inzet van de middelen. De insteek zal zijn dat we willen weten wat er wordt bereikt met de inzet van de middelen. Blz. 26 Uitbreiden wijkwerk Vraag 18 - VVD: Uitbreiden wijk- en opbouwwerk € 100.000,-. Betekent dit dat er een bedrag van € 100.000,bovenop de nog aan te vragen subsidie komt? Voor 2022 was de aanvraag voor opbouwwerk al € 118.935,80, als hier nog een ton bij moet dan is dat bijna een verdubbeling van de kosten. Antwoord: De extra € 100.000,- is bedoeld voor een grotere zichtbaarheid en herkenbaarheid van professionals wijkwerk in onze kernen. Dit om de ondersteuning van inwoners dichtbij en zo toegankelijk mogelijk te maken. Op dit moment is er circa 1 fte (naast een activiteitenbudget van circa € 9.500,-) ) beschikbaar bij ONS welzijn voor vijf kernen. Dit is een beperkte ureninzet. Een verdubbeling van formatie zorgt ervoor dat de professionals meer aanwezig kunnen zijn in de kernen.

Dit geeft meer ruimte om inwoners te activeren om mee te doen, te ondersteunen bij initiatieven en te begeleiden richting ondersteuning of hulpverlening.

Programma 3: Klimaatbestendig, biodivers en circulair Blz. 36 Tabel lasten en baten 2021-2023 Vraag 19 - CDA: De baten bij milieubeheer lopen enorm terug. Wat is daar de onderbouwing/oorzaak van? Antwoord: In 2021 zijn de ontvangsten van uit het samenwerkingsverband Regionale energiestrategie verantwoordt waarvoor gemeente Bernheze de administratie voert voor de regio. Dit betreft voor onze gemeente een budgetneutrale activiteit. Blz. 32 Natuurgebieden versterken en verbinden Vraag 20 - D66: Kunt u aangeven hoeveel natte EVZ’s we de afgelopen jaren binnen onze gemeente hebben aangelegd en hoeveel we nog verwachten de komende jaren? Hetzelfde voor de droge EVZ die we zelf aanleggen? Antwoord: Natte EVZ’s gerealiseerd: 13.978 m Natte EVZ’s restopgave: 18.165 m (1.528 m in voorbereiding) Droge EVZ’s gerealiseerd: 3.599 m Droge EVZ’s restopgave: 7.597 m (213 m in uitvoering) De werkelijke realisatie is afhankelijk van beschikbaarheid van gronden. Blz. 34 Verminderen huishoudelijk restafval Vraag 21 - D66: We professionaliseren de afvalinzameling door samenwerking met lokale partner Afvalstoffendienst ’s-Hertogenbosch. Dit is toch al langer onze partner? En welke

6

professionalisering verwachten we? Antwoord: In gemeente Bernheze zorgt Afvalstoffendienst (onderdeel van gemeente ‘s-Hertogenbosch) sinds 2018 voor de inzameling van het huishoudelijke afvalstoffen. De opdracht hiervoor heeft Afvalstoffendienst via een Europese aanbesteding gekregen. De afgelopen periode hebben de gemeente Bernheze en de Afvalstoffendienst goed samengewerkt waarbij de afvalstoffendienst heeft aangetoond een professionele, flexibele en vakbekwame organisatie te zijn. We hebben het daarom het voornemen om deze samenwerking voort ter zetten via het zogenaamde ‘Uitsluitend recht’ waarbij we onder andere de taken van het Klantcontactcentrum en een deel van de communicatie willen gaan beleggen bij de afvalstoffendienst. Blz. 34 Verbeteren van lucht-, bodem- en waterkwaliteit Vraag 22 - D66: Welke concrete acties nemen we om te voldoen aan de doelstellingen van het schone lucht akkoord? Antwoord: Om bij te dragen aan de doelen van het schone lucht akkoord onderneemt de Gemeente Bernheze actie op 3 thema’s: schone werktuigen, landbouw en houtstook. 1. Schone werktuigen: In mei is een bijeenkomst georganiseerd waarbij er een intentieverklaring is getekend tussen RNOB en Bouwend Nederland. Hierin is afgesproken dat we streven om in 2030 te werken met emmissiearm werkmateriaal.

Dit stimuleren we door in de toekomst vaker te gunnen op het gebruik van emissie loos werkmaterieel of door emissiearm materieel voor te schrijven bij werkzaamheden in de openbare ruimte. Voor 2025 willen we 1 pilot projecten opzetten waarbij enkel wordt gewerkt met emmissiearm materiaal. 2. Landbouw: begeleiden van varkenshouderij die mee doen aan de Saneringsregeling varkenshouderij en verwijderen IV bestemming. 3. Houtstook: communiceren van de stookwijzer/stookalert en registreren van klachten en indien nodig handhaven. Blz. 36 Tabel lasten en baten 2021-2023 Vraag 23 - D66: Taakveld 7.4 Milieubeheer. Al een paar jaar wordt er minder geld begroot voor milieubeheer, waarom is dat? Antwoord: Zie antwoord vraag 19.

Programma 4: Duurzame landbouw en economie Blz. 39 Een sterk economisch gebied - Extra inzet bedrijfscontactfuncionaras Vraag 24 - CDA: Er wordt gesproken over extra inzet bedrijfsfunctionaris. Waar staan deze extra kosten? En zou het een idee zijn om dit regionaler te doen, dat bedrijven in de regio verbonden worden, met bij bijvoorbeeld een aantal aandachtsgebieden per bedrijfsfunctionaris (bv regio of soort bedrijf). Wie beoordeelt de bedrijfscontactfunctionaris eigenlijk? Antwoord: Deze extra inzet leidt niet tot extra kosten. Er heeft een verschuiving plaatsgevonden in werkzaamheden tussen teams. Hierdoor kan de bedrijfscontactfunctionaris meer tijd besteden aan ook de agrarische bedrijven. De activiteiten van de bedrijfscontactfunctionaris vloeien voor een groot deel voort uit het economisch actieprogramma dat ook regelmatig wordt besproken en geëvalueerd met de

7

diverse ondernemersvertegenwoordigingen. Blz. 39 Een vitale en duurzame economie en arbeidsmarkt Vraag 25 - D66: We werken naar een inclusieve arbeidsmarkt. Hoe scoren we als gemeente zelf op dit gebied? Antwoord: Als gemeente Bernheze hebben we al een aantal jaar een certificaat voor Prestatieladder sociaal ondernemen (PSO). De PSO kent vier prestatieniveaus waarvoor een PSOcertificaat kan worden toegekend. Bernheze heeft het certificaat behaald voor trede 3. Trede 3 houdt in: Uw organisatie behoort tot de koplopers in het bieden van werkgelegenheid aan de PSOdoelgroep. Dit betekent dat u aan meer personen uit de PSO-doelgroep werkgelegenheid biedt dan organisaties van dezelfde grootteklasse. Uw organisatie voldoet aan de kwalitatieve eisen met betrekking tot passend werk, integratie, functioneren, ontwikkeling en begeleiding. Organisaties die de norm voor trede 3 halen, presteren wat betreft socialer inclusief ondernemen boven het gemiddelde van alle organisaties met minstens één medewerker uit de PSO-doelgroep in Nederland in dezelfde grootteklasse: ze behoren tot de 10% best presterende bedrijven.

Als we dan effectief kijken naar het aantal banen die wij bieden aan mensen met een arbeidsbeperking (er wordt daarbij gerekend dat 1 baan bestaat uit 25,5 uur) dan kunnen we op peildatum 1 juli 2021 de volgende aantallen geven: - Structureel ingevuld : 6,75 banen - Tijdelijk ingevuld: 3,80 banen Blz. 42 Tabel lasten en baten 2021-2023 Vraag 26 - CDA: Vallen de extra fte en inhuur onder taakveld 3.1? Antwoord: Ja. Blz. 42 Tabel lasten en baten 2021-2023 Vraag 27 - D66: Bij taakveld 3.1 Economische ontwikkeling wordt er vanaf 2023 structureel fors meer begroot. Wat is daarvan de reden? Antwoord: Dit betreft een verschuiving van de personele kosten Transitie landbouw van taakveld 8.1 naar 3.1 o.b.v. Besluit begroting en verantwoording.

Programma 5: Weerbare en veilige samenleving Blz. 47 Tabel beleidsindicatoren – beleidsindicator winkeldiefstallen Vraag 28 - CDA: Laatste jaren meer diefstallen als referentie. Wordt, en zo ja hoe, wordt daarop ingezet? Antwoord: De aanpak van high impact crimes waaronder bijvoorbeeld woninginbraken vallen hebben onze aandacht, ook in het Uitvoeringsprogramma Veiligheid. Periodiek monitoren wij samen met de politie en de portefeuillehouder de incidentcijfers. Als het nodig en mogelijk is, zetten we specifiek in op een probleem. Het gaat dan vaak om een combinatie van preventieve en repressieve maatregelen.

8

Programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie Blz. 50 Kwaliteitsverbetering dienstverlening Vraag 29 - VVD: Kwaliteitsverbetering van gemeente d.m.v. digitalisering. Dit brengt risico’s met zich mee t.a.v. cybercrime en datalekken. Is dit nu voldoende geborgd? Op welke wijze? Antwoord: Bij de verdere digitalisering is cybersecurity en het voorkomen van datalekken een wezenlijk aandachtspunt. Hierbij borduren we voort op de al aanwezige organisatorische en technische maatregelen. Dit enerzijds in de vorm van bewustwordingstrajecten richting medewerkers en anderzijds via aanvullende technische maatregelen als monitoring ringsoftware voor cyberaanvallen etc. Daarnaast nemen we security en privacy aspecten via zogeheten bewerkersovereenkomsten expliciet mee indien we zaken elders, i.c. in de Cloud beleggen. Blz. 53 Uitbreiding personeel Vraag 30 - VVD: In de kracht stond een uitbreiding met 20 fte. In 2026 hebben deze medewerkers een vast arbeidscontract, maar is er wel minder geld beschikbaar. Hoe denkt u dat probleem te tackelen? Antwoord: We beogen met deze aanpassing een structurele uitbreiding van onze personeelsbestand. De kosten hiervan zijn dan vast onderdeel van onze begroting. In 2026 voorzien we een tekort in onze begroting. Mocht dit realiteit worden dan zullen we niet alleen deze kosten maar alle uitgaven dienen te heroverwegen. Blz.

49 Dienstverlening en/of voorzieningen Vraag 31 - VVD: Vanaf 2026 is de verwachting dat wij aanzienlijk minder geld kunnen verwachten. In hoeverre kan de gemeente dan haar dienstverlening en/of voorzieningen handhaven? Antwoord: Mocht dit realiteit worden dan zullen we alle uitgaven dienen te heroverwegen. Behalve dienstverlening kan dan ook gekeken worden naar de programmakosten in het algemeen. Overigens zullen de gezamenlijke gemeenten stelling nemen ten aanzien van het Rijksbeleid die dit tekort veroorzaakt door de lagere gemeentefondsuitkering. Het is lastig nu vooruit te lopen op de uitkomsten en de maatregelen die daarbij horen.

Programma 7: Financiën Blz. 56 Betaalbaarheid Vraag 32 - VVD: Betaalbaarheid. Tot 2026 kunnen we rekenen op een verhoging van het gemeentefonds. Hoe wordt dit “incidenteel geld” besteed? Wordt dit geld alleen besteed aan incidentele doen en niet bv aan uitbreiding van personeel? Antwoord: We zetten dit geld structureel in. De rijksuitkeringen mogen ook als structurele inkomen worden gezien, ondanks de fluctuaties die zich telkens voordoen. Inzetten op uitsluitend incidenteel betekent dat voor de bedrijfsvoering geen consistent gevoerd kan worden en de investeringen niet meerjarig zijn gedekt.

9

Blz. 57 Tabel lasten en baten 2021-2023 – Economische promotie Vraag 33 - CDA: Economische promotie (3.4) kost geen geld ? En de baten nemen af? Waar komt dit vandaan? Daarna stabiel en waarop gebaseerd? Antwoord: De kosten zijn verantwoordt onder programma 1 Leefbare kernen (zie blz. 15). In 2021 waren de werkelijke opbrengsten toeristenbelasting hoger als gevolg van nagekomen ontvangsten uit voorgaande jaren. De hogere opbrengsten toeristenbelasting in 2023 is op basis van een inschatting als gevolg van meerdere overnachtingen vanwege vakantie in eigen land (gevolg coronapandemie). Blz. 57 Tabel wat mag het kosten? Vraag 34 - D66: Bij wat mag het kosten staat geen tabel. Klopt dit (verwachten we geen kosten?) of mist de tabel? Antwoord: Voor het programma Financiën zijn geen beleidsintensivering voorzien met financiële consequenties.

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Blz. 63 Overhead Vraag 35 - VVD: Onder personele kosten worden alleen de loonkosten van personeel opgenomen die niet actief zijn in het primaire proces. Wie zijn dat dan precies? En waar worden deze loonkosten dan onder opgenomen en hoeveel bedragen deze? Antwoord: Dit betreffen de medewerkers die werkzaam zijn op de ondersteunende functies, de zgn. PIOFACH-taken (personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, algemene zaken, communicatie en huisvesting). Deze zijn opgenomen in de tabel Lasten en baten op pagina 54 onder taakveld 0.4 Overhead. Voor 2023 zijn deze geraamd op € 10.007.951,-.

Paragraaf A: Lokale heffingen Blz. 70 Overzicht ontwikkeling gemiddelde lokale lastendruk Vraag 36 - D66: Bij woning eigenaren staat bij 2023 exclusief teruggave hetzelfde bedrag als bij 2023 incl. teruggave. Klopt dit? Zo ja zou een toelichting dat de teruggave voor de gebruiker is en niet voor de eigenaar wellicht gepast zijn.

10

Antwoord: De woningeigenaar betaalt niet voor afval en krijgt ook geen teruggave. Denk aan de woningbouwcorporaties. De woningeigenaar die zelf de woning bewoont krijgt als gebruiker de teruggave natuurlijk wel. Onderstaand overzicht geeft meer inzicht in de lokale lasten wie wat betaalt. Woonlastenverdeling Woningen Eigenaren Gebruiker

OZB ja x

Afval x ja

Riool ja x

Niet-woningen

ja ja

x x

ja x

Eigenaren Gebruiker

Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Blz. 83 Geïnventariseerde risico’s Vraag 37 - D66: Waar staat Risico 1/2/3 en tijd 1/2/3/4 voor? En wat is het belang van deze aanduiding? Een toelichting aan het begin van de paragraaf of verwijzing naar de toelichting zou fijn zijn. Antwoord: In de paragraaf op pagina 81 onder het kopje ‘Berekeningswijze’ vindt u de gevraagde toelichting. Het is van belang om een waarde toe te kennen / te wegen aan het risico dat wij lopen. Hierbij is van belang de kans (risicofactor) dat een risico zich voordoet en binnen welke termijn (tijd) zich een risico kan voordoen. Dus de tijd die wij hebben om ons voor te bereiden op het risico en eventueel te ondernemen actie of budget daarvoor beschikbaar te stellen.

Paragraaf C: Kapitaalgoederen Blz. 97 Openbare verlichting Vraag 38 - CDA: Staat dat we alles in 2022 al van led voorzien hebben. Hoe verhoudt zich dat met de kosten in 2023-2024 op bladzijde 11? Antwoord: Dit is gereserveerd voor het vervangen van oude masten.

Paragraaf E: Bedrijfsvoering Blz. 112 Tabel beleidsindicatoren Vraag 39 - CDA: Wat is het verschil tussen formatie en bezetting? Hoe kan het dat de externe inhuur van 23,4% naar 5,82%. Waar zit dat in? Antwoord: Formatie betreft de totaal toegestane formatie. Bezetting betreft de feitelijke bezetting dus formatie minus vacatures. Het percentage van 23,4% in 2021 is gebaseerd op de werkelijke kosten externe inhuur. Het percentage van 5,82% in 2022 is gebaseerd op begrote kosten externe inhuur. Bij de jaarrekening 2022 wordt het definitieve percentage 2022 bekend.

11

Blz. 112 Beleidsindicatoren Vraag 40 - D66: Waardoor stijgen de overheadkosten van de organisatie in 2022 en 2023? Antwoord: Dit is voornamelijk het gevolg van de voorgestelde uitbreiding van totaal 10 fte (4 fte 2023; 6 fte in 2024) inzake flexibiliteit/inventiviteit in standhouden/opbouwen goed personeelsbestand. Daarnaast vindt er nog een uitbreiding plaats van 0,82 fte plaats voor het subteam communicatie en zijn er kosten verbonden aan de gefaseerde invulling van de I-functie. Voor een toelichting verwijzen wij u naar programma 6: Dienstverlening en sterke organisatie.

Paragraaf F: Verbonden partijen Blz. 125 Regio Noordoost-Brabant (RNOB) Vraag 41 - CDA: RNOB, waarom € 900.000,- meer vreemd vermogen? + 39,5% Antwoord: Het betreft een combinatie van: • Toename crediteurensaldo ad € 180.000,- (de ontvangen facturen die ultimo 2021 nog niet waren betaald); • Verplichtingen uit hoofde van subsidieprogramma’s ad € 340.000,-, (toegezegde bijdragen voor projecten binnen de samenwerkingsagenda); • Overige kortlopende schulden ad € 380.000,-, (nog te ontvangen facturen en nog te betalen accountantskosten.

Paragraaf G: Grondbeleid Blz. Bouwgrondexploitaite Vraag 42 - CDA: Het verzoek om een meer samenhangend overzicht (totaalplaatje) aan te leveren van de huidige in bezit zijnde gronden en boekwaarde, toekomstige verwachtte verkopen en exploitaties ten opzichte van de huidige boekwaardes en liquide middelen/reserves? Antwoord: De opzet van de begroting is bedoeld om dit inzicht te bieden. De paragraaf G grondbeleid beoogt om de door u bedoelde samenhang te bewerkstelligen. De insteek is hierbij om op hoofdlijnen u informatie te verschaffen. Uiteraard kunnen we specifieke gegevens aanleveren maar door middel van rapportages en andere raadsinformatie gaan we er vanuit dat de door u bedoelde gegevens reeds worden ontvangen. Mocht deze informatie onvoldoende zijn dan zijn wij altijd bereid om u van specifieker informatie te voorzien.

Paragraaf H: Subsidies Blz. 136 Internationale zaken Vraag 43 - CDA: Wat doet internationale zaken 42k subsidie? Zijn de subsidies o.b.v. ledenaantallen? Antwoord: • De raad stelt geld beschikbaar voor lokale organisaties zonder winstoogmerk die investeren in internationale samenwerkingsprojecten gericht op een verbetering van de gezondheid en kwaliteit van leven. Denk hierbij aan activiteiten voor jeugd; onderwijs en educatie, voorlichting en bewustwording; duurzaamheid en een duurzaam leefmilieu, eerlijke handel en Fairtrade.

12

• Het draagt daarnaast ook bij aan bewustwording, voorlichting en educatie in Bernheze. • De subsidie heeft de vorm van co-financiering en wordt verdeeld naar rato van het aantal aanvragen per jaar, met een maximum van € 4.000,-- per organisatie. De opbouw van de subsidie 2022 (als voorbeeld voor 2023) is als volgt: Het subsidiebedrag 42.552 is als volgt opgebouwd: Fairtrade € 1.500,Lokale organisaties € 41.052,Blz. 137 KBO’s – subsidie huisvesting Vraag 44 - CDA: Waarom zoveel KBO kosten voor huisvesting? Antwoord: Dit betreft een vergoeding van de huisvesting van de KBO’s in drie van onze gemeenschapshuizen. Tot 1 januari 2022 ontving Ons Welzijn deze subsidie, deze was geoormerkt als vergoeding voor huisvesting van ouderen in het gemeenschapshuis. Per 1 januari is er voor gekozen de subsidie aan de gebruikers (= KBO’s) toe te kennen. Het betreft een vergoeding van de huur van ruimtes in het gemeenschapshuis, zodat de KBO’s hun activiteiten kunnen organiseren. Het gemeenschapshuis berekent voor de ruimtes een maatschappelijk huurtarief, de frequentie is gebaseerd op werkelijk gebruik.

Overzicht van baten en lasten Blz. 146 Stijging energiekosten Vraag 45 - CDA: Welke bedragen horen hierbij en waar vinden we deze terug in de begroting? Welke maatregelen worden getroffen om gemeentelijk vastgoed te verduurzamen en deze kosten per direct terug te dringen? Antwoord: In de begroting 2023 houden we rekening met een stijging aan energiekosten van € 211.000,-. Dit bedrag is verdeeld over de betreffende taakvelden en is dus niet één op één terug te vinden in de begroting. Op dit moment beschikt de helft van de gemeentelijke gebouwen over energielabel A. In de verduurzamingsagenda is opgenomen dat alle gemeentelijke gebouwen in 2025 over label A beschikken. Daarmee lopen we 5 jaar voor op de wettelijke plicht. We versnellen in 2023 de uitvoering daarvan zoveel mogelijk, waarbij we afhankelijk zijn van de snelheid waarin dit mogelijk is (lever- en montagetijden). Op dit moment bekijken we -aanvullend hierop- welke extra energiebesparing mogelijk is in de gebouwen waarvoor we zelf de energierekening betalen. Denk dan aan het aanpassingen in instellingen (bv. verwarming) en gebruik van het gemeentekantoor. Daarbij uiteraard rekening houdend met het blijven voldoen aan wettelijke verplichtingen (Arbowet) en eisen ten aanzien van dienstverlening. Blz.

152 Toekomstige pensioenaanspraken wethouders Vraag 46 - CDA: Zijn er mogelijkheden om de pensioenen onder te brengen bij het ABP? Zo nee, wat is dan de belemmering, is dit aan te passen? Antwoord: Nee, dit Is (nog) niet mogelijk. Dit is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (APPA). De APPA-pensioenpremie wordt op het salaris van de wethouder ingehouden. Deze wordt gestort in de kas van de gemeente en niet bij een pensioenfonds. De pensioenen van de wethouders worden bij de betreffende gemeente opgebouwd,

13

Gemeenten hebben op grond van het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) de verplichting een voorziening op te bouwen waaruit toekomstige en lopende pensioenaanspraken gedekt kunnen worden.

Algemene vragen Bron Nieuw of MJB Vraag 47 - D66: Bij bron staat nu nieuw of MJB terwijl sommige posten voortkomen uit een reeds genomen raadsbesluit. Is het mogelijk om in dat geval op te nemen raadsbesluit in de kolom bron? Of nieuw (raadsbesluit). Antwoord: Met ‘MJB’ geven we aan dat dit beleidsvoornemen reeds was opgenomen in de meerjarenbegroting 2023-2025 en met ‘Nieuw’ geven we aan dat dit een toevoeging is ten opzichte van de meerjarenbegroting 2023-2025. Dit kan voor uw raad een hulpmiddel zijn om inzichtelijk te krijgen hoe de beleidsintensiveringen zijn opgebouwd. Raadsvoorstel Vraag 48 – 50Plus: Volgens mij zit er een telfout in het overzicht bij het raadsvoorstel van de programmabegroting 2023. Pagina 3, lokale lasten./woningen. De optelsom onder kopje 2023 inclusief teruggaaf € 20,- is € 768,07 zijn i.p.v. de genoemde € 766,71. (Het percentage van 0.56% in wel correct) Antwoord: Er is inderdaad een telfout/tikfout gemaakt. Onderstaande tabel zijn de wijzigingen geel gemarkeerd. Deze tabel vervangt de tabel in het raadsvoorstel en de tabel op pagina 70 van de Programmabegroting.

14