Basisschool Op Weg haalbaarheidsonderzoek Bindel 20230421
Tekst van het document
Uitbreiding 1981 Steenachtig BENG 2*: max.ongëisoleerd primair fossiel (kWh/m2 per jaar) Na-isolatie onderzijde bestaande vloer Rc 3.7 Uitbreiding 2007 ENERGIELABEL ABetonvloer ++++ 000 < gëisoleerd 120mm EPS Rc 3.0 A +++ 000-050 Uitbreiding 2023 Deze tabel toont de jaarlijkse ABetonvloer ++ gëisoleerd 160mm EPS Rc050-075 3.7 gebouwgebonden energiebehoefte A+ 075-105 en de reductie ten opzichte van de A 105-160 Gevelmetselwerk huidige situatie. De huidige situatie B/ -betimmering 160-190 School11939 heeft energielabel D. Scenario's C 190-250 DMetselwerk spouw 50mm - 50mm mineralewol 250-290 Rc 1.4 en 2 hebben, na uitvoering van de E maatregelen uit de energieprestatie Nieuwe voorzetgevel binnen - 100mm290-335 minerale wol Rc 3.5 F 335-380 matrix, energielabel A+++.Uitbreiding 1981 G > 380 Metselwerk spouw 40/50mm - 20/30mm minerale wol Rc 0,8 Gevelbetimmering isolatie 30mm minerale wol Rc 0,8 Nieuwe gevelisolatie Rc 4.7 CO2-emissie (kg) Uitbreiding 2007 CO2-reductie (kg) t.o.v. de huidige situatie Metselwerk spouw 140mm - 100mm minerale wol Rc 3.0 Uitbreiding 2023 Verbruik aardgas (m3) Reductie aardgas (m3) t.o.v. de huidige situatie wol Rc 4.7 Metselwerk spouw 180mm - 140mm minerale Reductie aardgas (%) t.o.v. de huidige situatie Gevelkozijnen School 1939
Uitbreiding 1981
Verbruik elektra (Kwh) Reductie elektra (Kwh) t.o.v. de huidige situatie Stalen kozijnen, enkelglas Reductie elektra (%) t.o.v. de huidige situatie Houten kozijnen, isolatieglas HR+ 1998 Houten deuren, ongeïsoleerd Verbruik energie massief (MJ) Zonwering, voorgevel (zuid) Reductie energie (MJ) t.o.v. de huidige situatie Reductie energie (%)HR++ t.o.v. de huidige situatie Nieuw isolatieglas
√
√ √ huidig √
√ √
√ maart 2023 datum: 27
scenario 1
scenario 2
bestaand gebouw
bestaand gebouw
verduurzamen
verduurzamen en
√
deels vervangen √
√
√
€ 5.388.873 √
€ 5.522.548 √
√
√
√ √ √
√ A+++
A+++ √
D√
√ √
√ √
√ √ 83.795 27.107
√
103.924 √ √ 1.327.480 √ √
netto warmtebehoefte (kWh/m2) 138 √ Houten kozijnen, isolatieglas 1981 Aluminium schuiframen, isolatieglas 1981 √ *De vermelde resultaten zijn gebaseerd op de berekeningen uit Uniec op basis van de invoerdatum 23 maart 2023. Houten deurkozijnen, enkelglas √ Houten deuren, massief ongeIsoleerd √ gwh Nieuwe houten kozijnen, tripple glas, U 1.0 gwh Nieuwe houten deuren geïsoleerd Nieuwe zonwering, linker zijgevel (west)
18.058 √ 65.737 √ 0 83.795 100,00%
0 83.795 √ 100,00%
53.113 30.682 48,89%
42.775 41.020 58,84%
191.206 -107.411 √ 85,60% √
153.989 -70.194 √ 88,40% √
57
17.492 66.303
51
√ BS√Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
√
28
CONCLUSIE
Aanpassingen en verbeteringen langs beide scenario’s leiden
De investeringskostenramingen (prijspeil jan 2023) voor scenario 1
tot sterk energetische en duurzaamheidsverbeteringen
en scenario 2 komen respectievelijk uit op € 5.388.873 en
van het bestaande schoolgebouw. In beide scenario’s
€ 5.522.548 (incl. bijkomende kosten en incl. BTW). De financiële
wordt het oude schoolgebouw uit 1939 geconserveerd
consequenties van het enkel renoveren en energetische verbeteren
en waar mogelijk energetische verbeterd. De uiterlijke
van het hele bestaande schoolgebouw is dus net lager dan wanneer
verschijningsvorm zal daarbij niet wijzigen.
ook functionele verbeteringen worden doorgevoerd. Omdat bij scenario 2 het toekomstige schoolgebouw iets kleiner en veel
Omdat scenario 1 slechts bestaat uit een volledige renovatie en
compacter zal zijn wordt het toekomstige energieverbruik van het
energetische verbetering wijzigt de opbouw van het schoolgebouw
vernieuwbouwde schoolgebouw wel lager. De toekomstige beheer-,
niet. Aanpasbaarheid en flexibiliteit zullen, na het uitvoeren van
onderhoud- en exploitatielasten zullen in scenario 2 lager zijn.
de maatregelen uit scenario 1 dan ook niet gewijzigd zijn ten opzichte van de huidige situatie. Bij toekomstige wijzigingen
De conclusie is samengevat in onderstaande resulatenmatrix.
door onderwijsvernieuwing zijn constructieve ingrepen nodig. In scenario 2 wordt het deel van het schoolgebouw, gebouwd in 1981, gesloopt. Hiervoor in de plaats komt een nieuwbouw.
Bestaande bouw
Scenario 1
Scenario 2
+
+
+
-
-
+/-
-
+/-
+
-
+/-
+
+
+/-
--
+/-
++
D
A+++
A+++
Deze nieuwbouw is zodanig opgezet dat aanpassingen van het gebouw naar aanleiding van onderwijsvernieuwingen
Handhaven schoolgebouw 1937
eenvoudig realiseerbaar zijn. In de te handhaven delen (schoolgebouw 1937) zullen ook hier constructieve aanpassingen noodzakelijk zijn. De nieuwbouw is echter zo opgezet en
Flexibiliteit-aanpasbaarheid gebouw
functioneel ingevuld dat het aandeel aanpassingen in het oude deel van de school bij onderwijsvernieuwing beperkt
Comfort
kunnen zijn. De aanpassingen kunnen dan met name in het nieuwe eenvoudig aanpasbare deel worden gerealiseerd.
Realisatie frisse scholen B
Met beide scenario’s kan voor de belangrijkste criteria:
Investeringskosten
energiezuinigheid, luchtkwaliteit en comfort aan de ambitielijst Frisse Scholen 2021 Klasse B worden voldaan. Voor de overige ambities is op basis van argumenten als investering,
Exploitatiekosten
exploitatie en praktische bruikbaarheid afgewogen om al dan niet af te wijken. In scenario 1 zijn meer aanpassingen dan in scenario 2 nodig om aan de gewenste ambities te voldoen.
Energielabel
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
29
BIJLAGE I | BOUWTECHNISCH ONDERZOEK
pagina 1/10
CASCO Beoordeling bestaande kwaliteit De fundering van school 1939 bestaat uit een (stamp)betonnen
gesteld dat aan de hand van de beperkte zettingsverschillen
De begane grondvloer van school 1939 bestaat ter plaatse van
van de verschillende gebouwdelen, de staat van de fundering
de klaslokalen, m.u.v. het rechter klaslokaal, en de leerpleinen
goed is en de draagkracht van de ondergrond voldoende.
uit een ongeïsoleerde houten balklaag met een massief houten beplanking. De staat van deze houten onderdelen is goed te
of gemetselde fundering op een zandbed. Ook de funderingen van de uitbreiding 1981 en 2007 zijn op zand gerealiseerd. Er
Onder de hoofdentree van school 1939 bevindt zich een kelder. Het
noemen (foto 05). De ruimte onder de houten vloeren is van
zijn op enkele plaatsen metselwerkscheuren waargenomen. De
plafond van de kelder is van beton en de wanden zijn gemetseld
voldoende hoogte i.v.m. eventuele na-isolatie. Op één positie is
verticale scheuren aan de linkerzijde (foto 01 en 02), zowel in
en bezet met (cementgebonden) stucwerk. De keldervloer is naar
een kruipluik aanwezig waardoor toegang tot de kruipruimte
voor- als achtergevel, zijn toe te wijzen aan de later (datering
alle waarschijnlijkheid van beton. Op een enkele plaatsen dient
mogelijk is (foto 06). Vanuit de kelder zijn ook toegangen
onbekend) aangebrachte uitbreiding met één klaslokaal. Van
het betonnen plafond van de kelder hersteld te worden (foto
tot de kruipruimte beschikbaar. Onduidelijk is of alle houten
de scheur in de linkerzijgevel van school 1939 is de oorzaak
04). De technische staat van de overige betonnen onderdelen is
vloervelden middels bestaande voorzieningen bereikbaar
niet direct aanwijsbaar, maar een mogelijk zettingsverschil in
redelijk tot goed. De staat van de metselwerkwanden is matig tot
zijn. De overige begane grondvloeren van school 1939 en de
de fundering kan deze scheur veroorzaakt hebben (foto 03). Ter
redelijk. Er zijn nauwelijks sporen van vochtdoorslag of lekkage
uitbreidingen 1981 en 2007 zijn allen steenachtig en naar alle
plaatse van de overgang van de kelder naar begane grond is geen
in de kelder waargenomen waardoor het vermoeden is dat de
waarschijnlijkheid ongeïsoleerd. De technische staat van de
scheurvorming waargenomen. Over het algemeen kan worden
kelderwanden aan de buitenzijde waterdicht zijn afgewerkt.
steenachtige vloer is matig tot goed te noemen. Ter plaatse
Foto 01
Foto 02
Foto 03
Foto 04
Foto 05
Foto 06
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
30
pagina 2/10
van het linker klaslokaal van school 1939 is ook scheurvorming (dilatatievoeg) in de vloer waar te nemen (foto 07). De dragende muren van het gehele schoolgebouw zijn van metselwerk. Op incidentele plaatsen is de toevoeging van een stalen onderdeel aan de orde. Op een enkele scheur
Maatregelen o.b.v. onderhoud
Maatregelen o.b.v. verduurzaming
¤
¤
School 1939 Na-isoleren houten begane grondvloer
¤
School 1939 Vervangen houten begane grondvloer door geïsoleerde betonvloer
¤
Uitbreiding 1981 Na-isoleren begane grondvloer
¤
School 1939 Inzagen dilatatievoegen metselwerk buitenblad t.b.v. thermische werking School 1939 Inzagen dilatatievoeg metselwerk buitenblad t.b.v. zetting fundering
¤
School 1939 Herstel betonnen plafond kelder
¤
School 1939 Herstellen vloerscheur / dilatatie gang linker klaslokaal
De verdiepingsvloer van school 1939 is van hout. De technische
¤
School 1939 Herstellen scheuren metselwerk
staat is matig tot redelijk. Met name het vloergedeelte
¤
School 1939 Constructief verstevigen verdiepingsvloer boven hoofdentree
¤
Uitbreiding 1981 Aanbrengen kruipluiken begane grond
in de binnenwanden na (foto 08) is de technische staat van de metselwerkwanden redelijk tot goed te noemen.
boven de hoofdentree is zeer matig en dient constructief versterkt te worden vanwege de stijfheid van de vloer.
Foto 07
Foto 08
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
31
pagina 3/10
GEVEL Beoordeling bestaande kwaliteit
vertoont sporen van verwering, uitspoeling en herstel (foto 10).
De buitengevel van de uitbreiding 2007 is opgebouwd uit
Uitzondering is de voorgevel van de hoofdentree. Dit geveldeel
een bakstenen buitenblad, een spouw van ca. 140mm en
De buitengevel van school 1939 is opgebouwd uit een
is in 2007 reeds vervangen en voorzien van terugliggend
een binnenblad van metselwerk. De technische staat van de
bakstenen buitenblad, een spouw van ca. 50mm en een
doorgestreken voegwerk in een donker grijze kleur (foto 11).
bakstenen is goed. De spouw is voorzien van een minerale isolatieplaat van ca. 100mm (foto 14). Het voegwerk is
metselwerkbinnenblad. De technische staat van de bakstenen
terugliggend doorgestreken uitgevoerd en van goede kwaliteit.
is redelijk tot goed. Slechts enkele beschadigingen en
De buitengevel van de uitbreiding 1981 is opgebouwd uit een
scheuren (zie casco) zijn waargenomen. De spouw is in het
bakstenen buitenblad, een spouw van ca. 40-50mm en metselwerk
verleden al na-geisoleerd (foto 09). Het isolatiemateriaal
binnenblad. De technische staat van de bakstenen redelijk,
Van school 1939 zijn de kozijnen van de klaslokalen en leerpleinen
en het jaartal van na-isolatie is onbekend. Origineel zijn
echter licht vervuild (foto 12). De spouw is bij de nieuwbouw
in hout uitgevoerd. Deze kozijnen zijn niet origineel en technisch
openstootvoegen aanwezig voor de ventilatie van de spouw
voorzien van de isolatieplaat van minerale wol van 20-30mm
in redelijk tot goede staat. De afwerking van de kozijnen aan de
en kruipruimte. Onduidelijk is of deze na het na-isoleren van
(foto 13). Ten behoeve van de ventilatie van de kruipruimte zijn
binnenzijde biedt weinig ruimte om eventueel isolatie aan de
de spouw nog functioneren als ventilatievoorziening voor de
ventilatiekokers ingemetseld. Het voegwerk van de uitbreiding
binnenzijde aan te brengen (foto 15-detail Eikenburg Bluedeck).
kruipruimte. Het voegwerk van de school 1939 is matig en
1981 is platvol uitgevoerd en technisch in redelijke staat.
De onderdorpel van de kozijnen is voorzien van een opgelijmde
Foto 09
Foto 10
Foto 11
Foto 12
Foto 13
Foto 14
Foto 15
Detail Eikenburg Bluedeck
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
32
pagina 4/10
ronde neus (foto 16). De achterzijde van de neus is strak tegen het
De kozijnen van de uitbrieding 1981 zijn van hout en voorzien
Aan de binnenzijde van de hoofdentree is vocht en/of
metselwerk geplaatst. Advies is om deze dorpel aan achterzijde
van isolatieglas (foto 21). Aangezien geen datum stempel in het
schimmelvorming waargenomen waardoor ook het metalen
los te maken van het metselwerk zodat de achterzijde bereikbaar
glas is opgenomen is het vermoeden dat deze beglazing origineel
hoekprofiel van het stucwerk is gaan roesten (foto 24).
is voor schilderwerk (foto 17). In klaslokalen en leerpleinen is
is en daarmee is de isolerende werking zeer beperkt. De houten
Aannemelijk is dat condensatie tegen de massieve hardstenen
isolerende beglazing uit 1997 geplaatst (foto 18). Gezien de
kozijnen zijn aan buitenzijde dekkend geschilderd, aan binnenzijde
bekleding aan de buitenzijde dit probleem veroorzaakt.
leeftijd van de beglazing is het vermoeden dat de kozijnen in 1997
transparant afgelakt. Zowel kozijnen als het schilderwerk is in
reeds zijn vervangen. De houten kozijnen in de monumentale
redelijke staat. In de houten kozijnen zijn originele aluminium
De gevelbetimmering van de uitbreiding 1981 is uitgevoerd
gangen zijn van hout en van matig kwaliteit en voorzien van
schuiframen opgenomen. Ook deze ramen zijn voorzien van
in Werzalith (geplastificeerd spaanplaat). Aannemelijk is
enkele beglazing (foto 19). In de toiletgroep op de verdieping,
oud isolatieglas (foto 22). Gezien de leeftijd van de aluminium
dat deze gevelbetimmering later is aangebracht en over /
en op de zolders zijn originele stalen kozijnen met enkel glas
schuiframen is het aannemelijk dat het profiel ongëisoleerd is.
op de oude afwerking is geplaatst (foto 25). De technische staat van de Werzalith is matig tot slecht. Onbekend is of
aanwezig. Het glas en staal is van redelijke kwaliteit. Een mooi detail is de hardstenen condensspuwer aan de onderzijde
De kozijnen van uitbreiding 2007 zijn van hout, voorzien
van ronde stalen ramen (foto 20). Voorstel is deze ramen te
van HR++ beglazing, geïsoleerde buitendeuren. De
handhaven en te voorzien van een geïsoleerd voorzet kozijn.
kwaliteit van de kozijnen is goed (foto 23).
achter de gevelbekleding isolatiemateriaal aanwezig is.
Foto 16
Foto 17
Foto 18
Foto 19
Foto 20
Foto 21
Foto 22
Foto 23
Foto 24
Foto 25
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
33
pagina 5/10
Maatregelen o.b.v. onderhoud
Maatregelen o.b.v. verduurzaming
¤
School 1939 Vervangen voegwerk excl. voorgevel hoofdentree
¤
¤
School 1939 Aanpassen onderdorpeldetail houten kozijnen
School 1939 Na-isoleren (restruimte) bestaande metselwerkspouw
¤
School 1939 Schilderen houten en stalen kozijnen
¤
School 1939 Aanbrengen geïsoleerde voorzetwanden
¤
School 1939 Schilderen houten kozijnen
¤
School 1939 Vervangen enkel glas door HR++ beglazing
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen gevelbetimmering Werzalith
¤
School 1939 Vervangen isolatieglas door HR++ beglazing
¤
Uitbreiding 1981 Schilderen houten kozijnen
¤
¤
Uitbreiding 1981 Aanbrengen kruipluiken begane grond
School 1939 Vervangen stalen en houten kozijnen door kozijnen met tripple beglazing
¤
School 1939 Vervangen houten buitendeuren door geïsoleerde buitendeuren
¤
Uitbreiding 1981 Na-isoleren (restruimte) bestaande metselwerk spouw
¤
Uitbreiding 1981 Na-isoleren gevelbetimmering Werzalith
¤
Uitbreiding 1981 Aanbrengen buitengevelisolatiesysteem
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen enkel glas door HR++ beglazing
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen isolatieglas door HR++ beglazing
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen ongeïsoleerde aluminium schuiframen door houten ramen met HR++ beglazing
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen houten kozijnen door kozijnen met tripple beglazing
¤
Uitbrieding 1981 Vervangen houten buitendeuren door geïsoleerde buitendeuren
¤
Uitbreiding 1981 Aanbrengen zonwering westgevel (peuterlokalen)
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
34
pagina 6/10
DAK Beoordeling bestaande kwaliteit
aangebracht en als verholen goot uitgevoerd. Op verschillende
panlengte is onvoldoende waardoor aan bovenzijde loodafdekking
plekken is het lood openstaand of niet dekkend (foto 31).
slechts een beperkte overlap met dakpannen heeft (foto 37).
houten spanten en gordingen met daarop een massief houten
De keramische dakpannen van school 1939 zijn sterk verouderd
De houten zoldervloer van school 1939 is geïsoleerd door toepassing
planken dakbeschot (foto 26). Deze houten onderdelen zijn in
en hebben veelvuldig mosaanslag met name op de schaduwrijke
van een combinatie van EPS en minerale wol. De EPS-isolatie
goede staat. Op enkele plaatsen zijn leksporen op het houten
plekken. De toplaag van de dakpannen is poreus waardoor de pannen
van 60mm is aangebracht onder de spaanplatenvloerafwerking
dakbeschot waargenomen (foto 27). Met name de gording van de
matig tot slecht waterdicht zijn (foto 32). De nokvorsten zijn in specie
van de zolder (foto 38). Daar naast tot aan de buitengevels
linkerzijde vertoont een aanzienlijke doorbuiging. De gordingen
gelegd, en daardoor niet ventilerend. Ook zijn geen ventilatiepannen
is op de plafonds van de gangen en klaslokalen ca. 80mm
zijn in het verleden versterkt, echter de doorbuiging is daarbij niet
toegepast waardoor de dakpannen langduriger nat blijven en hiermee
minerale wol aangebracht. De minerale wol isolatie is op diverse
hersteld wat zichtbaar is over de pannenlijn (foto 28 en 29). Door
wordt mosgroei bevorderd (foto 33 en 34). Bij de kilgoot zijn de
plaatsen niet (meer) sluitend aangebracht (foto 39 en 40).
werking van het houten dakbeschot en door later aangebrachte
dakpannen tekort waardoor het hout van de tengels en panlatten
dakdoorvoeren is de dakconstructie zeer slecht luchtdicht (foto 30).
aan het weer worden bloot gesteld (foto 35 en 36). Bij de dakpannen
De dakconstructie van de uitbreiding uit 1981 bestaat uit een
zijn geen vogelschoten toegepast waardoor het aannemelijk is dat
houten balklaag met houten dakbeschot. De kwaliteit hiervan
Van school 1939 zijn de waterkeringen van lood ter plaatse
vogels onder dakpannen nestelen. Van het kleine dakvlak rechts
is zonder destructieve maatregelen niet vast te stellen. De
opgaande metselwerk gevels sterk verouderd, zeer matig
naast de hoofdentree zijn de dakpannen reeds vervangen, echter de
bitumineuze dakbedekking van deze dakvlakken is redelijk en
De constructie van het hellende dak van school 1939 bestaat uit
Foto 26
Foto 27
Foto 28
Foto 31
Foto 32
Foto 33
Foto 29
Foto 30
Foto 34
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
35
pagina 7/10
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen asbest golfplaten
dakplaat met daarop EPS-isolatie en bitumineuze dakbedekking. De
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen goten en hwa’s
deze daken (foto 41). De lichtkoepels zijn van dubbelwandig
technische staat van het bitumen is redelijk, de isolatiewaarde goed
¤
Uitbreiding 1981 Vervangen loden waterkeringen
kunststof en licht verweerd. Het afschot in de platte dakvlakken
en het afschot voldoende. De detaillering van de dakranden biedt
is voldoende voor de afvoer van regenwater. De dakranden,
mogelijkheden aanvullende isolatie op de dakbedekking aan te brengen.
-opstanden en hoogtes van waterkeringen zijn echter zeer beperkt
De dubbelwandige kunststof lichtkoepels zijn licht verweerd (foto 42).
naar verwachting aangebracht in 2007. De technische staat is
De dakconstructie van de uitbreiding 2007 bestaat uit een stalen
redelijk, onduidelijk is wat de dikte en type dakisolatie is van
om aanvullende isolatie op het platte dak aan te kunnen brengen. Maatregelen o.b.v. onderhoud De hellende daken van de uitbreiding 1981 zijn waarschijnlijk afgewerkt
¤
School 1939 Herstellen doorbuiging gordingen dak
¤
School 1939 Vervangen dakpannen
beperkte isolatie van enkele centimeters is voorzien. De zakgoten tussen
¤
School 1939 Vervangen goten en hwa’s
de hellende dakvlakken kunnen tot lekkage leiden bij sterke regenval
¤
School 1939 Vervangen loden waterkeringen
met asbesthoudende golfplaten. Onduidelijk is of deze dakvlakken zijn geïsoleerd. Op basis van het bouwjaar kan worden aangenomen dat zeer
Maatregelen o.b.v. verduurzaming ¤
School 1939 Na-isoleren houten begane grondvloer
¤
School 1939 Vervangen houten begane grondvloer door geïsoleerde betonvloer
¤
Uitbreiding 1981 Na-isoleren begane grondvloer
door de beperkte afvoermogelijkheid van overtollig water (foto 42)
Foto 35
Foto 36
Foto 37
Foto 38
Foto 39
Foto 40
Foto 41
Foto 42
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
36
pagina 8/10
INBOUW Beoordeling bestaande kwaliteit
klompenbakken in de gangdelen is van redelijke kwaliteit. Op enkele plekken zijn gebruikssporen waargenomen.
De vloertegelafwerking in de monumentale gangdelen van
Maatregelen o.b.v. onderhoud ¤
Vervangen vloerafwerking toiletgroepen
¤
Vervangen linoleum vloerafwerking
school 1939 zijn in technische redelijk staat. Slechts enkele
De plafonds in de gehele school bestaan hoofdzakelijk uit
vloertegels klinken hol of zijn gescheurd en dienen gerepareerd
verlaagde systeemplafonds van redelijke kwaliteit (foto
¤
Herstellen vloertegelwerk monumentale gangdelen
te worden. De vloerafwerking van de toiletgroepen is een
46). In de gangen, klaslokalen en leerpleinen zijn steenwol
¤
Herstellen scheuren wandstucwerk
gietvloer. De technische staat is zeer matig. Op verschillende
plafondplaten opgenomen, in de toiletgroepen zijn gipsplafonds
¤
Herstellen terrazzo / tegelwerk monumentale hoofdtrap
plaatsen zijn blazen, beschadigingen en onthechting van de
toegepast. De schuine plafonds in de uitbreiding zijn voorzien
ondervloer waargenomen (foto 43). De vloerafwerking van de
van akoestische bekleding van redelijk kwaliteit.
¤
Vervangen houten trap hoofdentree door stalen trap met kunststenen treden
¤
Schilderen afwerking van wanden, kozijnen en trappen
overige ruimtes is marmoleum en van matige kwaliteit. De monumentale hoofdtrap is op een paar beschadigingen na De wanden van de gehele school is hoofdzakelijk afgewerkt
in goede staat. Herstel van de terazzo-afwerking is pleksgewijs
met stucwerk voorzien van spuitpleister. Op enkel plaatsen
aan de orde, als ook het herstel van een enkele tegel van de
zijn scheuren en beschadigingen door gebruik waargenomen.
balustrade (foto 47). Het monumentale balustradehekwerk
De wandafwerking van de toiletgroepen is wandtegelwerk tot
voldoet niet aan de regelgeving in kader van veiligheid voor wat
aan plafond en in redelijke staat (foto 44). De toiletcabines
betreft hoogte en tussenruimtes (foto 48). De houten hoofdtrap
vertonen regelmatig gebruikssporen. De stalen kozijnen van de
met houten hekwerk nabij de hoofdentree is matige kwaliteit.
leslokalen van school 1939 zijn matig van kwaliteit en voorzien
De beloopbaarheid van de trap is matig en de lakafwerking
van enkel glas (foto 45). De monumentale wandafwerking inclusief
van de trap is in de looplijn sterk verschaald (foto 49).
Foto 43
Foto 44
Foto 45
Foto 46
Foto 47
Foto 48
Maatregelen o.b.v. verduurzaming ¤
Niet van toepassing
Foto 49
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
37
pagina 9/10
INSTALLATIES Beoordeling bestaande kwaliteit
zichtbaar (foto 55). Over het algemeen is de technische
op termijn aan de orde is. De dakdoorvoeren door het
staat van de verwarmingsinstallatie redelijk te noemen.
dak zijn niet lucht- en muisdicht afgewerkt (foto 57).
verwarmingsbron van CV-ketels (cascade-opstelling) en
Warmtapwater wordt in de school pleksgewijs nabij de
Het sanitair van de toiletgroepen vertoont enkele gebruikssporen,
radiatoren als verwarmingselementen (foto 50 en 51). De
warmwaterkranen voorzien door elektrische close-in boilers. De
maar is in algemeen van redelijke kwaliteit. De waterleiding
leeftijd van de cv-ketels is onbekend, op basis van het type
technische staat van de boilers is wisselt matig tot redelijk.
bestaat deels uit kunststofleiding, en deels uit koperleidingen.
De bestaande verwarmingsinstallatie bestaat uit een
is het vermoeden dat deze bij de laatste verbouwing in 2007
Zichtbaar is dat bij de verschillende verbouwingen in het verleden
zijn aangebracht. De cv-leidingen zijn in de kruipruimte en
De luchtbehandeling van het schoolgebouw bestaat uit
aanpassingen en uitbreidingen aan de toen bestaande installatie
kelder geïsoleerd (foto 52 en 53). De radiatoren zijn veelal
mechanische balansventilatie zonder warmteterugwinning.
heeft plaatsgevonden. In de kelder zijn enkele oude niet functionele
ongeschermd. De cv-ruimte op de zolder van school 1939
De ventilatie-units zijn geplaatst op de zolder van school
waterleidingen waargenomen. De gasleiding is uitgevoerd in
is volledig onverwarmd en ongeïsoleerd wat bij storing van
1939 (foto 56) en op de dakvlakken van de uitbreidingen
stalen leidingen met gelaste koppelingen en in goede conditie.
de cv-ketels bevriezing van het verwarmingssysteem tot
1981 en 2007 (buitenopstelling). De leeftijd van de installatie
De vloerdoorvoeren zijn niet brandwerend afgewerkt (foto 58).
gevolg kan hebben (foto 54). Daarnaast zijn de brandwerende
is onbekend, maar aannemelijk is dat deze in 2007 zijn
voorzieningen tegen het plafond matig uitgevoerd en zijn
aangebracht. De resterende technische levensduur van
De elektrische installatie is functioneel ingericht. Op
openstaande naden tussen de brandwerende bekleding
deze installatie is daarmee beperkt, waardoor vervanging
enkele plaatsen zijn uitbreidingen met verlengsnoeren
Foto 50
Foto 51
Foto 52
Foto 53
Foto 54
Foto 55
Foto 56
Foto 57
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
38
pagina 10/10
waargenomen. De verlichting bestaat grotendeels uit regulier armaturen. De data installatie is vanuit de patchkast in de kelder veelal via de kruipruimte met losse kabels naar de aansluitpunten in klaslokalen en leerpleinen aangebracht (foto 58). De technische staat van deze installatie is matig.
Maatregelen o.b.v. onderhoud
Maatregelen o.b.v. verduurzaming
¤
Vervangen CV-ketels HR107
¤
Vervangen CV-ketel door warmtepomp LT met vloerverwarming
¤
Vervangen oude stalen gasleidingen
¤
¤
Herstellen brandwerende doorvoeren
Vervangen mechanische balansventilatie door luchtbehandelingssysteem met CO2-sturing
¤
Herstellen luchtdichting rondom dakdoorvoeren
¤
Vervangen mechanische balansventilatie door luchtbehandelingssysteem met WTW-CO2-verwarming-koeling
¤
Vervangen boilers warmtapwater
¤
Verbeteren luchtdichtheid
¤
Vervangen armaturen door LED-armaturen
¤
Aanbrengen pv-panelen t.b.v. energie-opwekking
Foto 58
BS Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 april 2023
39
Toetsingsresultaat
Voorlopig ontwerp (VO)
BIJLAGE II | FRISSEBasisschool SCHOLENOpAMBITIETABEL Weg Project:
Toiletten
Klasse C
Legionella
Klasse B
Toetsingsresultaat
afgevoerd. -Vloeren en wanden (tot min. 70 cm hoogte) zijn zo uitgevoerd dat urine niet in het materiaal kan trekken. -Installaties voor warm en koud tapwater moeten worden uitgevoerd conform de bepalingen in ISSO-publicatie 55.1 Legionellabestrijding.
Voorlopig ontwerp (VO)
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
-In het schoolgebouw is geen asbest aanwezig dat een actueel risico oplevert (er is sprake van
3-3-2023 aan criteria Frisse Scholen - Bestaande bouw Datum: van beide scenario's Toetsing
Project: Datum:
Asbest
Basisschool Op Wegeen risico als asbest niet of nauwelijks met een bindmateriaal is toegepast, of als asbesthoudende pagina 1/3 3-3-2023 materiaal beschadigd of verweerd is).
Thema Energie
Thema Voldaan? Temperatuur Energie
Ambitieniveau Opmerkingen
Energieprestatie
Duurzame energie
Thermische isolatie gebouwschil
Energie-efficiënte ventilatie
Energie-efficiënte verwarming
Energie-efficiënte koeling
Energie-efficiënte verlichting
Ambitieniveau
Toetsingscriterium
Klasse B
Klasse B
- Het aandeel hernieuwbare energie (BENG 3) bedraagt minimaal 20% van de energiebehoefte (BENG 1).
Klasse B
- Voor gesloten delen: - De warmteweerstand voldoet minimaal aan de eisen voor nieuwbouw, zoals aangegeven in artikel 5.3 en tabel 5.1 van het bouwbesluit. - Voor ramen, deuren en kozijnen: - De gemiddelde warmtedoorgangscoëfficient bedraagt maximaal 1,65 W/m2K. (inclusief kozijn). - De luchtdoorlatendheid van de gebouwschil (qv;10) bedraagt maximaal 0,6 dm3/s.m2. - Bij volledige vervanging van de gevel: - De warmteweerstand voldoet minimaal aan de eisen voor nieuwbouw, zoals aangegeven in artikel 5.3 en tabel 5.1 van het bouwbesluit. - De luchtdoorlatendheid van de gebouwschil (qv;10) bedraagt maximaal 0,2 dm3/s.m2.
Klasse B
- Mechanische ventilatiesystemen hebben een energiezuinige ventilator (IE3-elektromotor of beter) met toerenregeling. - Een mechanisch ventilatiesysteem wordt ten minste geregeld op basis van weekprogramma (inclusief vakantieprogramma) en is voorzien van een overwerktimer. Daarnaast is er een regeling voor zomernachtventilatie. - Een ventilatiesysteem met mechanische luchttoe- en afvoer is voorzien van warmteterugwinning met een minimaal rendement van 75%.
Klasse B
- De warmteopwekking heeft een rendement van minimaal 95%. - De warmtedistributie heeft een rendement van minimaal 95% - De centrale warmte-opwekking wordt ten minste geregeld op basis van kloktijden, inclusief een weekend- en vakantieprogramma. - De verwarming kan per ruimte worden (na)geregeld. - Bij volledige vervanging van zowel de warmteopwekking als de warmtedistributie: De warmtevoorziening dient hoofdzakelijk aardgasvrij te worden uitgevoerd.
Klasse B
Klasse B
Lucht Luchtverversing
Klasse B
Spuiventilatie
Klasse C
Ruimtevolume
Klasse B
-Op alle daglichtopeningen (inclusief daklichten) behoudens de noordzijde is buitenzonwering (bijvoorbeeld screens of uitvalschermen of vaste zonwering zoals overstekken) aanwezig. -De warmteproductie door verlichting en andere gebouwgebonden apparatuur, met uitzondering van luchtbehandeling, bedraagt maximaal 15 W/m2. -Het mechanische ventilatiesysteem is voorzien van een automatische regeling voor zomernachtventilatie. -Er zijn spuiventilatievoorzieningen aanwezig overeenkomstig de eisen onder Luchtkwaliteit. -Het gebouw is niet voorzien van mechanische koeling OF de mechanische koeling heeft een SEER van minimaal 15,4 bepaald volgens AHRI 210/240. -Het geïnstalleerd vermogen van de verlichting in verblijfsruimten bedraagt maximaal 7,5 W/m2. -De verlichting in verblijfsruimten is geschakeld door middel van aanwezigheidsdetectie, welke kan worden overruled door de gebruiker. -De verlichting in toiletten en bergingen is geschakeld met behulp van aanwezigheidsdetectie. -De verlichting in ruimten waar daglicht aanwezig is wordt geregeld op basis van het daglichtaanbod.
-De CO2-concentratie in leslokalen (in de ademzone) is tijdens gebruikstijd maximaal 950 ppm. -Het ventilatiedebiet (hoeveelheid verse luchttoe- en/of afvoer) is minimaal 8,5 dm3/s (30,6 m3/uur) per persoon. -De capaciteit van de spuiventilatievoorzieningen is minimaal 6 dm³/s per m² vloeroppervlak. -In leslokalen is de afstand van vloer tot (verlaagd) plafond minimaal 2,8 m. -Aanwezige ventilatiesystemen (natuurlijk of mechanisch) zijn zodanig gematerialiseerd, geproduceerd en afgewerkt dat na ingebruikname de luchtkwaliteit niet nadelig kan worden beïnvloed. -Er wordt geen gebruik gemaakt van recirculatie (recirculatie op ruimteniveau is wel toegestaan). -Bij warmteterugwinning wordt gebruik gemaakt van een type warmteterugwinsysteem dat 100% scheiding tussen retourlucht en toevoerlucht garandeert (bijv. een kruiswisselaar of twincoil). -De afstand tussen een afvoervoorziening voor luchtverversing en een instroomopening voor de
Klasse B
Temperatuur winter
Klasse B
Wordt aan eis voldaan? Energieprestatie
Klasse B
Temperatuur zomer
Klasse B
Wordt aan eis voldaan? Duurzame energie
Klasse B
Thermische isolatie Wordt aan eis voldaan? gebouwschil
Klasse B
Individuele beïnvloeding
Klasse B
Energie-efficiënte Wordt aan eis voldaan? ventilatie
Klasse B
Ventilatieve koeling
Klasse B
Energie-efficiënte Wordt aan eis voldaan? verwarming
Klasse B
Tocht
Wordt aan eis voldaan?koeling Energie-efficiënte
Klasse B
Klasse B
Lokaal thermisch discomfort
Klasse C
Energie-efficiënte Licht Wordt aan eis voldaan? verlichting
Klasse B
Lucht Kunstlicht Wordt aan eis voldaan? Luchtverversing
Klasse B Klasse B
Wordt aan eis voldaan? Spuiventilatie
Klasse C
Ruimtevolume Wordt aan eis voldaan? Daglicht
Klasse B Klasse B
Helderheidswering
Klasse B
-Wanneer asbest in het gebouw aanwezig is dat geen actueel risico oplevert is, is bekend waar dit aanwezig is en wat de risico’s zijn. Dit is vastgelegd in een asbestbeheersplan.
Omschrijving risico'sToetsingscriterium
-De operatieve temperatuur (combinatie van de luchttemperatuur en stralingstemperatuur) ligt in het stookseizoen tussen 19 en 24°C. -Het verwarmingssysteem is zodanig gedimensioneerd en uitgevoerd dat de operatieve temperatuur in de verblijfsruimten minimaal 20°C is. -Voor de temperatuur in de zomer en het tussenseizoen geldt een glijdende temperatuurschaal, waarbij de grenswaarden van de temperatuur binnen enigszins oplopen met de buitentemperatuur volgens de volgende formule: -operatieve temperatuur binnen = 0,33 lopende gemiddelde buitentemperatuur +16,4 ± 3°C. - Het aandeel hernieuwbare (BENG 3) bedraagt vanofderuimten energiebehoefte -In situaties zonder passieve energie koeling (o.a. ruimten zonderminimaal te openen20% ramen met lokaal (BENG 1).actieve koeling) geldt aanvullend dat de operatieve temperatuur niet hoger wordt dan regelbare 26°C. - Voor gesloten delen: -De temperatuur is in het stookseizoen (in elk geval bij een daggemiddelde buitentemperatuur - De warmteweerstand voldoet minimaal aan de eisen voor nieuwbouw, zoals aangegeven in tussen 0 en handmatig regelbaar binnen +/- 2 graden rondom het setpoint artikel 5.3 en14°C) tabel per 5.1 verblijfsruimte van het bouwbesluit. (standaard uitgangspunt - Voor ramen, deuren en 21°C).
kozijnen: -Indien lokaal regelbare koeling is toegepast is debedraagt temperatuur in het1,65 koelseizoen elk geval bij - De gemiddelde warmtedoorgangscoëfficient maximaal W/m2K. (in (inclusief kozijn). een buitentemperatuur tussen(qv;10) 20°C en 30°C) per verblijfsruimte handmatig - De daggemiddelde luchtdoorlatendheid van de gebouwschil bedraagt maximaal 0,6 dm3/s.m2. regelbaar binnen +/- 2 graden rondom - Bij volledige vervanging van de gevel:het setpoint (standaard uitgangspunt 24,5°C). -De snelheid van de temperatuurregeling is aan minimaal 1 graad half uur na verstelling van de - De warmteweerstand voldoet minimaal de eisen voor per nieuwbouw, zoals aangegeven in bedienknop. artikel 5.3 en tabel 5.1 van het bouwbesluit. -Handmatig naregelen van de is mogelijk een knop, bedienunit of app die zonder - De luchtdoorlatendheid vantemperatuur de gebouwschil (qv;10)via bedraagt maximaal 0,2 dm3/s.m2. instructie te begrijpen is en die goed in het zicht is geplaatst. - Mechanische ventilatiesystemen hebben een energiezuinige (IE3-elektromotor -In de lokalen waar (buiten)zonwering aanwezig is dient deze inventilator de ruimte bedienbaar of teof beter) met toerenregeling. overrulen te zijn. - Een mechanisch ventilatiesysteem wordt ten minste geregeld op basis van weekprogramma (inclusief vakantieprogramma) en is voorzien van een overwerktimer.
Daarnaast is er een regeling -Leslokalen hebben ten minste 4 te openen ramen. voor zomernachtventilatie. -Van het oppervlak van de te openen delen is minimaal 30% aanwezig boven in de gevel (> 1,8 - Een ventilatiesysteem met mechanische luchttoe- en afvoer is voorzien van warmteterugwinning m) en minimaal 30% onder in de gevel (<1,8 m). De te openen delen bovenin en onderin zijn met een minimaal rendement van 75%. afzonderlijk van elkaar te openen. -De licht bedienbaar staand95%. vanaf de vloer en hebben meerdere - Despuiventilatievoorzieningen warmteopwekking heeft eenzijn rendement van minimaal fixeerstanden (incl. kierstand) of zijn traploosvan instelbaar. - De warmtedistributie heeft een rendement minimaal 95% -De tegelijkertijd de buitenzonwering te gebruiken. De een - Despuiventilatievoorzieningen centrale warmte-opwekkingzijn wordt ten minstemet geregeld op basis van kloktijden, inclusief luchtstroom niet door bijv. screens belemmerd. weekend- enwordt vakantieprogramma. -De vankan de per spuivoorzieningen voldoet aan de eisen voor spuiventilatie (zie 'Lucht'). - Decapaciteit verwarming ruimte worden (na)geregeld. - Bij volledige vervanging van zowel de warmteopwekking als de warmtedistributie: De -De luchtsnelheden dient in de hoofdzakelijk leefzone (het aardgasvrij deel van hetteleslokaal waar leerlingen en docenten warmtevoorziening worden uitgevoerd.
verblijven) zijn 's zomers niet hoger dan 0,20 m/s. -Op luchtsnelheden alle daglichtopeningen (inclusief de noordzijde -De in de leefzone zijndaklichten) 's winters behoudens niet hoger dan 0,16 m/s. is buitenzonwering (bijvoorbeeld screens of uitvalschermen of vaste zonwering zoals overstekken) aanwezig. -De warmteproductie door verlichting en andere gebouwgebonden apparatuur, met uitzondering -Vloeren zijn dusdanig bedraagt geïsoleerd, afgewerkt verwarmd dat de vloertemperatuur minimaal 17 van luchtbehandeling, maximaal 15 en/of W/m2. °C -Hetis.mechanische ventilatiesysteem is voorzien van een automatische regeling voor -De verticale temperatuurgradiënt (verschil tussen de luchttemperatuur op enkel- en hoofdhoogte) is zomernachtventilatie. <4 -Er K/m. zijn spuiventilatievoorzieningen aanwezig overeenkomstig de eisen onder Luchtkwaliteit. -De (verschil inkoeling temperatuur tegenoverliggende vlakken) -Hetstralingstemperatuurasymmetrie gebouw is niet voorzien van mechanische OF devan mechanische koeling heeft een is: - bij een warm plafond SEER van minimaal 15,4 <7°C; bepaald volgens AHRI 210/240. - bij een koude wand <13°C; - bij een koud plafond <18°C; -Het geïnstalleerd vermogen van de verlichting in verblijfsruimten bedraagt maximaal 7,5 W/m2. - bij een warme wand <35°C.
is geschakeld door middel van aanwezigheidsdetectie, welke kan -De verlichting in verblijfsruimten worden overruled door de gebruiker. -De verlichting in toiletten en bergingen is geschakeld met behulp van aanwezigheidsdetectie. in ruimten waar daglichtisaanwezig is wordt geregeld op500 basis -De verlichting verlichtingssterkte door kunstlicht op werkvlakniveau minimaal luxvan methet een daglichtaanbod. gelijkmatigheidsindex van minimaal 0,6. -De UGRL (waarde voor de beperking van de 'verblindingshinder') van de in de leslokalen toegepaste armaturen is ≤19. -De kleurweergaveindex (Ra) van de verlichting is minimaal 80 of vergelijkbaar. Bij led-verlichting: -De CO2-concentratie in leslokalen (in de ademzone) is tijdens gebruikstijd maximaal 950 ppm. bovendien een R9-waarde van minimaal 10. -Het ventilatiedebiet (hoeveelheid verse luchttoe- en/of afvoer) is minimaal 8,5 dm3/s (30,6 -Bij led-verlichting: m3/uur) per persoon. -Kies verlichting met een flickerfrequentie van minimaal 100Hz en met een flickerpercentage <3% conform IEEE standard 1789. -De capaciteit van de spuiventilatievoorzieningen is minimaal 6 dm³/s per m² vloeroppervlak. -Kies voor (voldoende) diffuse optieken met een egale structuur, zoals opaalglas. -In leslokalen is de afstand van vloer tot (verlaagd) plafond minimaal 2,8 m. -De daglichtfactor DT in de leslokalen is minimaal 2,1% in meer dan 50% van de ruimte.
-Aanwezige ventilatiesystemen (natuurlijk of mechanisch) zijn zodanig gematerialiseerd, -In de leslokalen bij alle ramen aan de noordzijde) helderheidswering aanwezig, waarmee geproduceerd enisafgewerkt dat na(ook ingebruikname de luchtkwaliteit niet nadelig kan worden hinderlijk beïnvloed.tegenlicht en hinderlijke reflecties worden voorkomen. -De helderheidswering zodanig geselecteerd dat luminantieverhoudingen in het -Er wordt geen gebruik wordt gemaakt van recirculatie (recirculatie op ruimteniveau is ('contrasten' wel toegestaan). Op Weg Haalbaarheidsonderzoek 21 en april 2023 gezichtsveld) tussenBS taak (bijv. schrift), directe omgeving (bijv.warmteterugwinsysteem tafelblad) perifirie (bijv. -Bij warmteterugwinning wordt gebruik gemaakt van een type datraam) 100% maximaal 1:10:30retourlucht (taak:directe bedragen. scheiding tussen en omgeving:periferie) toevoerlucht garandeert (bijv. een kruiswisselaar of twincoil). -De lichtdoorlatendheid de helderheidswering is dusdanig dat voldaan aan Klasse voor afstand tussen een van afvoervoorziening voor luchtverversing en wordt een instroomopening voor3de
Wordt aan eis volda
Voldaan?
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda Wordt aan eis volda
40
Wordt aan eis volda
Energie-efficiënte koeling
Klasse B
Toetsingsresultaat
Project:
Energie-efficiënte Datum: verlichting
Thema Energie Lucht
van luchtbehandeling, bedraagt maximaal 15 W/m2. -Het mechanische ventilatiesysteem is voorzien van een automatische regeling voor zomernachtventilatie. -Er zijn spuiventilatievoorzieningen aanwezig overeenkomstig de eisen onder Luchtkwaliteit. -Het gebouw is niet voorzien van mechanische koeling OF de mechanische koeling heeft een SEER van minimaal 15,4 bepaald volgens AHRI 210/240.
Voorlopig ontwerp (VO)
-Het geïnstalleerd vermogen van de verlichting in verblijfsruimten bedraagt maximaal 7,5 W/m2. -De verlichting in verblijfsruimten is geschakeld door middel van aanwezigheidsdetectie, welke kan Basisschool Op Wegworden overruled door de gebruiker. 3-3-2023 -De verlichting in toiletten en bergingen is geschakeld met behulp van aanwezigheidsdetectie. Klasse B -De verlichting in ruimten waar daglicht aanwezig is wordt geregeld op basis van het daglichtaanbod.
Ambitieniveau
Luchtverversing
Klasse B
Energieprestatie Spuiventilatie
Klasse B Klasse C
Ruimtevolume
Klasse B
Duurzame energie
Klasse B
Thermische isolatie gebouwschil
Klasse B
Kwaliteit van de toevoerlucht
Klasse B
Energie-efficiënte ventilatie
Klasse B
Energie-efficiënte verwarming
Klasse B
Fijnstof
Klasse C
Energie-efficiënte koeling
Klasse B
Emissies van materialen
Klasse B
Energie-efficiënte verlichting
Klasse B
Lucht Luchtverversing
Klasse B
Spuiventilatie
Klasse C
Ruimtevolume
Klasse B
Toetsingscriterium
-De CO2-concentratie in leslokalen (in de ademzone) is tijdens gebruikstijd maximaal 950 ppm. -Het ventilatiedebiet (hoeveelheid verse luchttoe- en/of afvoer) is minimaal 8,5 dm3/s (30,6 m3/uur) per persoon. -De capaciteit van de spuiventilatievoorzieningen is minimaal 6 dm³/s per m² vloeroppervlak. -In leslokalen is de afstand van vloer tot (verlaagd) plafond minimaal 2,8 m.
Wordt aan eis voldaan?koeling Energie-efficiënte
-De capaciteit van de spuiventilatievoorzieningen is minimaal 6 dm³/s per m² vloeroppervlak. -In leslokalen is de afstand van vloer tot (verlaagd) plafond minimaal 2,8 m. -Aanwezige ventilatiesystemen (natuurlijk of mechanisch) zijn zodanig gematerialiseerd, geproduceerd en afgewerkt dat na ingebruikname de luchtkwaliteit niet nadelig kan worden beïnvloed. -Er wordt geen gebruik gemaakt van recirculatie (recirculatie op ruimteniveau is wel toegestaan). -Bij warmteterugwinning wordt gebruik gemaakt van een type warmteterugwinsysteem dat 100% scheiding tussen retourlucht en toevoerlucht garandeert (bijv. een kruiswisselaar of twincoil). -De afstand tussen een afvoervoorziening voor luchtverversing en een instroomopening voor de
van luchtbehandeling, bedraagt maximaal 15 W/m2. -Het mechanische ventilatiesysteem is voorzien van een automatische regeling voor zomernachtventilatie. -Er zijn spuiventilatievoorzieningen aanwezig overeenkomstig de eisen onder Luchtkwaliteit. -Het gebouw is niet voorzien van mechanische koeling OF de mechanische koeling heeft een SEER van minimaal 15,4 bepaald volgens AHRI 210/240.
Wordt aan eis volda
-Het geïnstalleerd vermogen van de verlichting Toetsingsresultaat Voorlopig ontwerp (VO) in verblijfsruimten bedraagt maximaal 7,5 W/m2. -De verlichting in verblijfsruimten is geschakeld door middel van aanwezigheidsdetectie, welke kan Toetsingsresultaat Voorlopig ontwerp (VO) Basisschool Op Wegworden Project: pagina 2/3 overruled door de gebruiker.
Energie-efficiënte Datum: Project: Wordt aan eis voldaan? verlichting
Datum:
Thema Voldaan? Thema Energie Lucht Energie
3-3-2023 Basisschool Klasse BOp Weg-De verlichting in toiletten en bergingen is geschakeld met behulp van aanwezigheidsdetectie. -De verlichting in ruimten waar daglicht aanwezig is wordt geregeld op basis van het 3-3-2023
Ambitieniveau Opmerkingen Ambitieniveau
Wordt aan eis voldaan? Luchtverversing Emissies van apparatuur
Klasse B Klasse B
Wordt aan eis voldaan? Energieprestatie Wordt aan eis voldaan? Spuiventilatie
Klasse B Klasse C
Schoonmaakbaarheid Ruimtevolume Wordt aan eis voldaan?
Klasse B Klasse B
- Het aandeel hernieuwbare energie (BENG 3) bedraagt minimaal 20%gematerialiseerd, van de energiebehoefte -Aanwezige ventilatiesystemen (natuurlijk of mechanisch) zijn zodanig Wordt Duurzame aan eis voldaan? energie Tabaksrook (BENG 1). geproduceerd en afgewerkt dat na ingebruikname de luchtkwaliteit niet nadelig kan worden beïnvloed. - Voor gesloten delen: gemaakt van recirculatie (recirculatie op ruimteniveau is wel toegestaan). -Er wordt geen gebruik warmteweerstandwordt voldoet minimaal aan de voor warmteterugwinsysteem nieuwbouw, zoals aangegeven in -Bij- De warmteterugwinning gebruik gemaakt vaneisen een type dat 100% artikel 5.3 tussen en tabelretourlucht 5.1 van het scheiding enbouwbesluit. toevoerlucht garandeert (bijv. een kruiswisselaar of twincoil). - Voor ramen, deuren enafvoervoorziening kozijnen: -De afstand tussen een voor luchtverversing en een instroomopening voor de - De gemiddelde warmtedoorgangscoëfficient maximaal 1,65 W/m2K. (inclusief kozijn). Toiletten toevoer van verse lucht is zodanig dat de volgensbedraagt NEN1087 bepaalde verdunningsfactor maximaal Thermische isolatie Wordt aan eis voldaan? - De luchtdoorlatendheid van de gebouwschil (qv;10) bedraagt maximaal 0,6 dm3/s.m2. 0,01 is.
gebouwschil - Bij afstand volledige vervanging van de gevel:van een gasgestookt verbrandingstoestel en een -De tussen een rookgasafvoer De warmteweerstand voldoet minimaal aan de eisen voor nieuwbouw, zoals aangegeven in instroomopening voor de toevoer van verse lucht is zodanig dat de volgens NEN2757 bepaalde artikel 5.3 en tabel maximaal 5.1 van het bouwbesluit. verdunningsfactor 0,01 is. Kwaliteit van de aan eis voldaan? - De luchtdoorlatendheid van deontworpen gebouwschil (qv;10) bedraagt maximaalonderhoud 0,2 dm3/s.m2. -Het ventilatiesysteem is zodanig en uitgevoerd dat hygiënisch mogelijk is. De Wordt toevoerlucht hoofdkanalen zijn op strategische plaatsen voorzien van inspectieluiken van dusdanige afmetingen Legionella - Mechanische ventilatiesystemen hebben een energiezuinige ventilator (IE3-elektromotor of beter) dat ze tevens gebruikt kunnen worden voor het schoonmaken van de kanalen. De in het luchtkanaal met toerenregeling. ingebouwde ventilatiecomponenten zijn zo veel mogelijk toegankelijk en demontabel voor - Een mechanisch ventilatiesysteem wordt ten minste geregeld op basis van weekprogramma schoonmaak, onderhoud en vervanging. Energie-efficiënte (inclusief vakantieprogramma) en is voorzien van een overwerktimer.
Daarnaast is er een regeling Wordt aan eis voldaan? -Luchtvoerkanalen en luchtbehandelingskasten moet zo rein mogelijk worden gehouden tijdens ventilatie voor zomernachtventilatie. Asbest realisatie (bijv. openingen van luchtkanalen worden op de bouwplaats afgedopt). Hiermee is het - Een ventilatiesysteem met mechanische luchttoe- en afvoer is voorzien van warmteterugwinning ventilatiesysteem zo veel mogelijk schoon en stofvrij bij oplevering, zodat de kans op met een minimaal rendement van 75%. stofverplaatsing door het luchtbehandelingssysteem naar de diverse ruimten zo klein mogelijk is. -Luchttoevoerkanalen luchtbehandelingskasten worden voor - De warmteopwekkingen heeft een rendement van minimaal 95%.ingebruikname goed inwendig Temperatuur gereinigd. - De warmtedistributie heeft een rendement van minimaal 95% - De centrale warmte-opwekking wordt ten minste geregeld op basis van kloktijden, inclusief een Energie-efficiënte weekenden vakantieprogramma. -Bij nieuwbouw en renovatie van scholen op een belaste locatie worden maatregelen genomen om Wordt aan eis voldaan? verwarming -de De verwarming kan per ruimte worden (na)geregeld.
Temperatuur winter invloed van de luchtkwaliteit buiten op de binnenlucht te verminderen: - Bij volledige vervanging van zowel de warmteopwekking alsaan de de warmtedistributie: De (gevel of -Aanvoer van verse buitenlucht vindt plaats op het dak of verkeersluwe zijde warmtevoorziening dient hoofdzakelijk aardgasvrij te worden uitgevoerd. een lager gelegen dakvlak). -Openen van ramen is niet nodig voor temperatuurbeheersing. Om aan de gestelde eisen voor -Op alle daglichtopeningen (inclusief daklichten) behoudens de noordzijde is buitenzonwering de temperatuur in de zomer te voldoen is lokaal regelbare mechanische koeling met voldoende (bijvoorbeeld screens of uitvalschermen of vaste zonwering zoals overstekken) aanwezig. capaciteit beschikbaar. Wordt aan eis voldaan? Fijnstof -De warmteproductie door verlichting en andere gebouwgebonden apparatuur, met uitzondering -Alleen bij nieuwbouw: De luchtdoorlatendheid van de gevel (qv,10) maximaal 0,15 is (zie Temperatuur zomer van luchtbehandeling, bedraagt maximaal 15 W/m2. Klasse A-eisen voor thermische isolatie gebouwschil). -Het mechanische ventilatiesysteem is voorzien van een automatische regeling voor Wordt aan eis voldaan?koeling Energie-efficiënte -Mechanische ventilatiesystemen zijn voorzien van filters in de toevoerlucht met een rendement zomernachtventilatie. ePM1 van minimaal 70% (NEN-EN-ISO 16890: ODA 2 / SUP2).
-Er zijn spuiventilatievoorzieningen aanwezig overeenkomstig de eisen onder Luchtkwaliteit. -Bij scholen op belaste locaties geldt dat mechanische ventilatiesystemen zijn voorzien van filters -Het gebouw is niet voorzien van mechanische koeling OF de mechanische koeling heeft een met een rendement ePM1 van minimaal 80% (NEN-EN-ISO 16890: ODA 3 / SUP2). SEER van minimaal 15,4 bepaald volgens AHRI 210/240. -De formaldehydeconcentratie is maximaal 30 microgram/m³. -Hettotale geïnstalleerd vanstoffen de verlichting in verblijfsruimtenbedraagt bedraagtmaximaal maximaal200 7,5 W/m2. -De vluchtigevermogen organische ofwel TVOC-concentratie -De verlichting in verblijfsruimten is geschakeld door middel van aanwezigheidsdetectie, welke kan Wordt microgram/m3. aan eisvan voldaan? Emissies materialen worden overruled door de gebruiker. -Bouw- en inrichtingsmaterialen bevatten geen schadelijke weekmakers/ftalaten (zoals DEHP, Energie-efficiënte -De verlichting Wordt aan eis voldaan? DBP en BBP). in toiletten en bergingen is geschakeld met behulp van aanwezigheidsdetectie. Individuele beïnvloeding verlichting -De verlichting in ruimten waar daglicht aanwezig is wordt geregeld op basis van het daglichtaanbod.
-De CO2-concentratie in leslokalen (in de ademzone) is tijdens gebruikstijd maximaal 950 ppm. -Het ventilatiedebiet (hoeveelheid verse luchttoe- en/of afvoer) is minimaal 8,5 dm3/s (30,6 m3/uur) per persoon.
Klasse B
Klasse B
Klasse C Klasse B
Klasse B Klasse B
Klasse B Klasse B
Klasse B Klasse B
Klasse C Klasse B Klasse B
Klasse B Klasse B
Lucht Wordt aan eis voldaan? Luchtverversing
Klasse B
Wordt aan eis voldaan? Spuiventilatie
Klasse C
Ventilatieve koeling Ruimtevolume Wordt aan eis voldaan?
Klasse B Klasse B
Tocht
Klasse B
daglichtaanbod.
Omschrijving risico'sToetsingscriterium Toetsingscriterium
-De CO2-concentratie in leslokalen (in de ademzone) is tijdens maximaal 950 ppm. -Verontreinigende apparatuur (bijv. printers, copiers) staat in eengebruikstijd aparte ruimte die op onderdruk -Het ventilatiedebiet (hoeveelheid staat t.o.v. omringende ruimten. verse luchttoe- en/of afvoer) is minimaal 8,5 dm3/s (30,6 m3/uur) -De luchtper uit persoon. reproruimten wordt direct uit deze ruimten naar buiten afgevoerd waardoor o.a. geurverspreiding in het gebouw wordt voorkomen. -De capaciteit van de spuiventilatievoorzieningen is minimaal 6 dm³/s per m² vloeroppervlak. -De constructie en detaillering bevordert geen aanhechting van stof, vuil, vocht e.d. -In leslokalen is de vanisvloer tot (verlaagd) plafond minimaal 2,8 m. -Vloerbedekking in afstand leslokalen eenvoudig reinigbaar.
Wordt aan eis volda
Voldaan? Voldaan?
Wordt aan eis volda Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda Wordt aan eis volda
Wordt aan eis volda Wordt aan eis volda
- Het hernieuwbare energie (BENG 3) bedraagt 20%gematerialiseerd, van de energiebehoefte -Aanwezige ventilatiesystemen (natuurlijk of mechanisch) zijn zodanig -In hetaandeel gebouw en op het schoolterrein wordt niet gerookt.minimaal Wordt aan eis volda (BENG 1). geproduceerd en afgewerkt dat na ingebruikname de luchtkwaliteit niet nadelig kan worden beïnvloed. - Voor gesloten delen: -Geurverspreiding vanuit toilettenvan naar elders in het gebouw wordt voorkomen.is wel toegestaan). -Er wordt geen gebruik gemaakt recirculatie (recirculatie op ruimteniveau warmteweerstand voldoet minimaal aangehouden de voor nieuwbouw, zoals aangegeven in -De toiletruimten worden wordt continu op onderdruk t.o.v.warmteterugwinsysteem de omliggende ruimten. -Bij- De warmteterugwinning gebruik gemaakt vaneisen een type dat 100% artikel 5.3 tussen en tabelretourlucht 5.1 van -De afvoercapaciteit van dehet toiletten bedraagtgarandeert minimaal 50 m3/uur afzuiging per toilet(pot)/urinoir. scheiding enbouwbesluit. toevoerlucht (bijv. een kruiswisselaar of twincoil). - Voor ramen, deuren enafvoervoorziening kozijnen: -De lucht uit tussen toiletten wordt beschouwd als voor retourlucht en wordt en direct deze ruimten naar -De afstand een luchtverversing eenuit instroomopening voorbuiten de - De gemiddelde warmtedoorgangscoëfficient maximaal 1,65 W/m2K. (inclusief kozijn). Wordt aan eis volda afgevoerd.
toevoer van verse lucht is zodanig dat de volgensbedraagt NEN1087 bepaalde verdunningsfactor maximaal Wordt aan eis volda - De luchtdoorlatendheid van de (qv;10) bedraagt maximaal 0,6 in dm3/s.m2. -Vloeren 70 gebouwschil cm hoogte) zijn zo uitgevoerd dat urine niet het materiaal kan 0,01 is. en wanden (tot min. --De Bij afstand volledige vervanging van de gevel: trekken. tussen een rookgasafvoer van een gasgestookt verbrandingstoestel en een - De warmteweerstand voldoet van minimaal voor nieuwbouw, aangegeven in instroomopening voor de toevoer verseaan luchtdeiseisen zodanig dat de volgenszoals NEN2757 bepaalde artikel 5.3 en tabel maximaal 5.1 van het bouwbesluit. verdunningsfactor 0,01 is. - De luchtdoorlatendheid van tapwater deontworpen gebouwschil (qv;10) maximaal 0,2 -Installaties voor warm is enzodanig koud moeten wordenbedraagt uitgevoerd conform dedm3/s.m2. bepalingen in is. De Wordt aan eis volda -Het ventilatiesysteem en uitgevoerd dat hygiënisch onderhoud mogelijk ISSO-publicatie 55.1 hoofdkanalen zijn op Legionellabestrijding. strategische plaatsen voorzien van inspectieluiken van dusdanige afmetingen Wordt aan eis volda - Mechanische ventilatiesystemen hebben een energiezuinige ventilator (IE3-elektromotor of beter) dat ze tevens gebruikt kunnen worden voor het schoonmaken van de kanalen. De in het luchtkanaal met toerenregeling.
ingebouwde ventilatiecomponenten zo veel dat mogelijk toegankelijk en demontabel voor van -In hetmechanisch schoolgebouw is geen asbestzijn aanwezig eengeregeld actueel risico oplevert (er is sprake - Een ventilatiesysteem wordt ten minste op basis van weekprogramma schoonmaak, onderhoud ennauwelijks vervanging. een risico als asbest niet of met een bindmateriaal is toegepast, of als asbesthoudende (inclusief vakantieprogramma) en is voorzien van een overwerktimer. Daarnaast is er een regeling Wordt aan eis volda -Luchtvoerkanalen en of luchtbehandelingskasten moet zo rein mogelijk worden gehouden tijdens materiaal beschadigd verweerd is). voor zomernachtventilatie. Wordt aan eis volda realisatie (bijv. openingen van luchtkanalen op de bouwplaats afgedopt). is hetdit -Wanneer asbest in het met gebouw aanwezig luchttoeisworden dat geen risico oplevert isHiermee bekend waar - Een ventilatiesysteem mechanische en actueel afvoer is voorzien vanis, warmteterugwinning ventilatiesysteem zode veel mogelijk schoon en stofvrijinbijeen oplevering, zodat de kans op aanwezig is en wat risico’s zijn. Dit is vastgelegd asbestbeheersplan. met een minimaal rendement van 75%. stofverplaatsing door het luchtbehandelingssysteem naar de diverse ruimten zo klein mogelijk is.
-Luchttoevoerkanalen luchtbehandelingskasten worden voor - De warmteopwekkingen heeft een rendement van minimaal 95%.ingebruikname goed inwendig gereinigd. - De warmtedistributie heeft een rendement van minimaal 95% -De temperatuur (combinatie van de luchttemperatuur en stralingstemperatuur) ligteen in - Deoperatieve centrale warmte-opwekking wordt ten minste geregeld op basis van kloktijden, inclusief het stookseizoen 19 en 24°C. weekenden vakantieprogramma. -Bij nieuwbouw entussen renovatie van scholen op een belaste locatie worden maatregelen genomen om Wordt aan eis volda -Het verwarmingssysteem is zodanig gedimensioneerd dat de operatieve - De verwarming per ruimte worden Wordt aan eis volda de invloed van dekan luchtkwaliteit buiten op(na)geregeld. de binnenluchtenteuitgevoerd verminderen: temperatuur invervanging de verblijfsruimten minimaal 20°C is. dak of - Bij volledige van zowel de warmteopwekking alsaan de de warmtedistributie: De (gevel of -Aanvoer van verse buitenlucht vindt plaats op het verkeersluwe zijde warmtevoorziening dient hoofdzakelijk aardgasvrij te worden uitgevoerd. een lager gelegen dakvlak). -Openen van rameninisde niet nodigenvoor Om aan detemperatuurschaal, gestelde eisen voor -Voor de temperatuur zomer het temperatuurbeheersing.
tussenseizoen geldtdeeen glijdende -Op alle daglichtopeningen (inclusief daklichten) behoudens noordzijde is buitenzonwering de temperatuur in de zomer voldoen is lokaal regelbare mechanische koeling met voldoende waarbij de grenswaarden vantede temperatuur binnen enigszins oplopen met de aanwezig. buitentemperatuur (bijvoorbeeld screens of uitvalschermen of vaste zonwering zoals overstekken) capaciteitdebeschikbaar. volgens volgende formule: Wordt aan eis volda -De warmteproductie door verlichting en andere gebouwgebonden apparatuur, met uitzondering -Alleen bijtemperatuur nieuwbouw:binnen De luchtdoorlatendheid van de gevel (qv,10) maximaal+16,4 0,15 ±is3°C. (zie -operatieve 0,33 lopende gemiddelde buitentemperatuur Wordt aan eis volda van luchtbehandeling, bedraagt = maximaal 15 W/m2. Klasse A-eisen voorpassieve thermische isolatie gebouwschil). -In situaties zonder koeling (o.a. ruimten zonder te openen ramen of ruimten -Het mechanische ventilatiesysteem is voorzien van een automatische regeling voor met lokaal Wordt aan eis volda -Mechanische ventilatiesystemen zijn voorzien filters in detemperatuur toevoerluchtniet methoger een rendement regelbare actieve koeling) geldt aanvullend dat van de operatieve wordt dan zomernachtventilatie. ePM1 van minimaal 70% (NEN-EN-ISO 16890: ODA 2 / SUP2). 26°C.
-Er zijn spuiventilatievoorzieningen aanwezig overeenkomstig de eisen onder Luchtkwaliteit. -Bij scholen op belaste locaties geldt dat(inmechanische zijn voorzien van filters -De is in het stookseizoen elk geval bij ventilatiesystemen een daggemiddelde -Hettemperatuur gebouw is niet voorzien van mechanische koeling OF de mechanischebuitentemperatuur koeling heeft een met een rendement ePM1 van minimaal 80% (NEN-EN-ISO 16890: ODA 3 / SUP2). tussen van 0 enminimaal 14°C) per15,4 verblijfsruimte handmatig SEER bepaald volgens AHRIregelbaar 210/240. binnen +/- 2 graden rondom het setpoint (standaard uitgangspunt 21°C).is maximaal 30 microgram/m³. -De formaldehydeconcentratie -Indien lokaal regelbare koeling isde toegepast is de temperatuur inbedraagt het koelseizoen (in 200 elk bij -Hettotale geïnstalleerd vermogen vanstoffen verlichting in verblijfsruimten bedraagt maximaal 7,5geval W/m2. -De vluchtige organische ofwel TVOC-concentratie maximaal een daggemiddelde buitentemperatuur tussen 20°C 30°C) peraanwezigheidsdetectie, verblijfsruimte handmatig -De verlichting in verblijfsruimten is geschakeld door en middel van welke kan Wordt aan eis volda microgram/m3. regelbaar binnen +/2 graden rondom hetgeen setpoint (standaard uitgangspunt 24,5°C). worden overruled door de gebruiker.
-Bouw- en inrichtingsmaterialen bevatten schadelijke weekmakers/ftalaten (zoals DEHP, -De de temperatuurregeling minimaal 1met graad per half na verstelling van de verlichting in toiletten en bergingen is is geschakeld behulp van uur aanwezigheidsdetectie. DBPsnelheid en BBP).van Wordt aan eis volda bedienknop. -De verlichting in ruimten waar daglicht aanwezig is wordt geregeld op basis van het -Handmatig naregelen van de temperatuur is mogelijk via een knop, bedienunit of app die zonder daglichtaanbod. instructie te begrijpen is en die goed in het zicht is geplaatst. -In de lokalen waar (buiten)zonwering aanwezig is dient deze in de ruimte bedienbaar of te overrulen te zijn. -De CO2-concentratie in leslokalen (in de ademzone) is tijdens gebruikstijd maximaal 950 ppm. -Het ventilatiedebiet (hoeveelheid verse luchttoe- en/of afvoer) is minimaal 8,5 dm3/s (30,6 Wordt aan eis volda -Leslokalen m3/uur) per hebben persoon.ten minste 4 te openen ramen. -Van het oppervlak van de te openen delen is minimaal 30% aanwezig boven in de gevel (> 1,8 -Deen capaciteit de onder spuiventilatievoorzieningen is minimaal dm³/s bovenin per m² vloeroppervlak. Pagina 1 van m) minimaalvan 30% in de3 gevel (<1,8 m). De te openen6 delen en onderin zijn Wordt aan eis volda afzonderlijk van elkaar te openen.