Adoptieadvies kaderbrief 2026 GGD Hart voor Brabant gemeente Maashorst

Raadsvoorstel Zaaknummer: 98576 / 2024 Onderwerp: Kadernota 2026 GGD Hart voor Brabant Auteur

:

Dionne Kamp

Domein/team

:

Sociaal / Sociaal beleid

E-mail

:

Dionne.Kamp@gemeentemaashorst.nl

Effect op de begroting

Port.

:

R. Sour-van de Ven

☒Ja

☐Nee

Onderwerp Kadernota 2026 GGD Hart voor Brabant Voorstel 1. De volgende zienswijze naar voren te brengen op de kadernota 2026 van de GGD Hart voor Brabant: a. Om onder de aandacht te brengen dat er een duidelijkere verbinding met het transitieplan en het beleidsplan, met name het onderdeel ‘GGD als organisatie voor en van mensen’ gemaakt moet worden, waarbij: i. We verwachten dat er meer aandacht gegeven zal worden aan de verslechterde financiële positie van gemeenten en gezocht wordt naar mogelijkheden om de inwonerbijdrage niet te laten stijgen; ii. We verwachten dat de GGD terughoudend is met het toevoegen van nieuwe taken. Onderbouwing van nut en noodzaak in relatie tot de doelen uit het transitieplan en beleidsplan is hiervoor nodig. Op onderdelen ontbreekt de link in deze kadernota; iii. Dekking van nieuwe taken gevonden zal moeten worden binnen de eigen begroting. In de kadernota wordt hier onvoldoende duidelijkheid over gegeven; iv. We de GGD oproepen om hun gedurfde geluid te laten horen. Waarbij de GGD kritisch kijkt naar hun activiteiten. Leg aan gemeenten voor welke taken, binnen de vastgestelde doelen, kunnen vervallen of verminderen. En leg daarbij aanvullend aan gemeenten voor welke doelen bijgesteld zouden kunnen worden, waardoor taken kunnen vervallen/verminderen. Benoem daarbij de impact. Dit ontbreekt in deze kadernota. v.

We toejuichen dat de GGD bezig is met innovatie en de mogelijkheden van AI verkent. We daarbij wel mee willen geven dat indien nodig persoonlijk contact wel altijd mogelijk moet zijn.

1/6

b. Er rekening mee te houden dat gemeenten tijdig worden betrokken bij en goed op de hoogte worden gehouden van de samenwerking met de GGD WestBrabant. Waarbij: i. We de samenwerking met als doel efficiënter en effectiever te kunnen werken ondersteunen; ii. Een fusie of stappen in die richting wat ons betreft niet aan de orde is zonder gemeenten hierin te kennen. c. Bij de financiën rekening te houden met: i. Dat de term budgetneutraliteit niet passend is voor alle (individuele) gemeenten. Wel passend is ‘gemeenten ontvangen voor deze taak een extra toevoeging aan het gemeentefonds’; ii. Dat niet alle specifieke uitkeringen (SPUK) per definitie onderdeel zijn van het basispakket of betrekking hebben op een nieuwe wettelijke taak en dat de specifieke uitkeringen daarmee niet per definitie onderdeel (kunnen) worden van de inwonersbijdrage; iii. Dat in de afgesproken systematiek van indexatie conform gemeente Tilburg ook een looncomponent is opgenomen en het uitgangspunt is dat CAO-stijgingen daarmee worden opgevangen. We wijzen extra indexering vanwege CAO-stijgingen dan ook af.

Inleiding In de Wet publieke gezondheid (Wpg) is geregeld dat gemeenten een gemeentelijke gezondheidsdienst in stand houden. De 19 deelnemende gemeenten in Midden-Brabant en Brabant-Noordoost hebben hiervoor een Gemeenschappelijke Regeling GGD Hart voor Brabant (GGD) vastgesteld. De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van alle burgers en heeft speciale aandacht voor kwetsbare inwoners en de jeugd. Nu wordt de kadernota 2026 (bijlage 1) voorgelegd. De kadernota geeft aan welke belangrijkste inhoudelijke en financiële uitgangspunten de GGD hanteert voor de begroting 2026. Via een zienswijze kan de gemeenteraad zijn beleidsmatige en/of financiële aandachtspunten meegeven. Beoogd effect De kadernota is de eerste stap naar de begroting van de GGD voor 2026. Via deze zienswijze geeft de Raad aandachtspunten mee aan de GGD die worden meegenomen in de uitwerking van de begroting voor 2026. De Raad geeft door het indienen van een zienswijze mede richting aan de inhoudelijke en financiële koers van de GGD. Argumenten 1.1 De uitgangspunten passen binnen het doel van de Gemeenschappelijke Regeling. De GGD heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg.

De GGD voert taken uit de Wet publieke gezondheid, toezichtstaken uit de Wet kinderopvang, gemeentelijke lijkschouwers taken vanuit de Wet op de lijkbezorging, diensten voor de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) en Toezichtstaken vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning. De taken van de GGD zijn ondergebracht in het basispakket en in de plustaken. Het basispakket vloeit voort uit wettelijke verplichtingen en uit de keuzes van het algemeen bestuur en vormt een verplicht pakket. De uitgangspunten in de kadernota passen binnen dit verplichte pakket.

2/6

We zien dat enkele doelstellingen vanuit de kadernota 2025 naar verwachting in 2025 niet volledig kunnen worden gerealiseerd, zoals de integratie van het Vaccinatie Expertise Centrum (VEC), en daarom nog een uitloop hebben in het plan voor 2026. 1.2 Deze kadernota sluit aan bij bestaand beleid van Maashorst. De kadernota is een uitwerking van de toekomstvisie ‘Wij maken gezond gewoon’ en het beleidsplan ‘wij maken samen gezond gewoon 2024-2027’ (zoals vastgesteld in de raadsvergadering van 16 mei 2023) van de GGD. 2026 is het laatste jaar van deze beleidsperiode. Doelstellingen die in deze kadernota zijn opgenomen sluiten aan bij het beleidsplan 2024-2027 en bij het beleid van Maashorst. We vinden preventie noodzakelijk om de opgaven waar we voor staan in gezamenlijkheid aan te kunnen pakken. Inwonersparticipatie en meer pro-actief groepen opzoeken sluit hierbij aan. De GGD speelt hierbij, samen met andere partijen, een belangrijke rol. Kanttekeningen 1.1 De koppeling met het transitieplan ontbreekt. In 2024 is de GGD gestart met het transitieplan ‘toekomstbestendige GGD’ wat als doel heeft om de GGD financieel fit en gezond te krijgen en houden op de lange termijn. Met dit plan wordt een stevige basis gerealiseerd om inhoudelijke, personele en financiële uitdagingen het hoofd te bieden.

In de kadernota wordt vanuit dit transitieplan omschreven dat de GGD kritisch is op hun uitgaven en dat ze terughoudend zijn met eventuele kostenverhogingen. Bij de ambities die daarna in de kadernota staan mist echter de koppeling met het transitieplan. We zien dat in de kadernota nieuwe taken worden voorgesteld om de doelstellingen te bereiken. Zoals toezicht op de Voorschoolse educatie. Hierbij wordt niet duidelijk of er budget mee komt om deze nieuwe taken te kunnen uitvoeren. Of dat dit tot gevolg heeft dat andere taken minder of niet meer gedaan zullen worden. Ook staat opgenomen dat de GGD inzet op digitalisering. Het is daarbij nog niet duidelijk wat de gevolgen zijn voor het persoonlijk contact. In het algemeen staat opgeschreven dat de GGD stopt met diensten die niet werken of die niet passen bij de GGD als organisatie. En bij ‘iedereen verschillend’ en ‘allemaal gelijk’ wordt genoemd dat zorg zich zal richten op specifieke, kwetsbare groepen en dat bezien wordt of er interventies kunnen worden afgebouwd. Hoe dit eruit gaat zien moet nog onderzocht en afgestemd worden. Het is een risico dat er wel nieuwe taken worden toegevoegd maar nog niet concreet is wat er minder wordt. Het is daarom belangrijk dat er op gestuurd blijft worden dat dit ook gebeurt. Mede met het oog op het binnen de eigen begroting blijven. 1.2 Het gedurfde geluid wordt gemist.

De GGD heeft om de doelen vanuit het beleidsplan 2024-2027 te bereiken een eigen geluid volgens de kernwaarden eerlijk, gedurfd en vernieuwend. In de kadernota 2026 komen bij ‘de toekomstbestendige organisatie’ het eerlijke en vernieuwende geluid terug. Het gedurfde geluid ontbreekt. Hierdoor krijgen we, in aansluiting bij kanttekening 1.1, geen inzage in hoe de GGD effect gaat bereiken, en -waarschijnlijk moeilijke - keuzes gaat maken in het laten vervallen van oude taken en focussen op kwetsbare doelgroepen. 1.3 Gemeenten moeten op tijd bij de samenwerking worden betrokken. Om doelstellingen op het gebied van preventie te bereiken is samenwerking ontzettend belangrijk. De opgaven hangen met elkaar samen en zullen dus ook gezamenlijk moeten worden aangepakt. De GGD moet daarom nadrukkelijk samenwerken met gemeenten, zodat wat de GGD

3/6

doet aansluit bij gemeentelijk beleid. Het is ook van belang dat de GGD met andere GGD-en en partijen samenwerkt. De GGD Hart voor Brabant onderzoekt in 2025 in het bijzonder kansen voor sterkere samenwerking met GGD West-Brabant. Het is van belang dat gemeenten worden betrokken bij en goed op de hoogte worden gehouden van deze samenwerking. 1.4 ‘Budgetneutraal’ is geen passende term. In de indicatie gemeentelijke bijdrage 2026 staan diverse indicatoren nog als PM post opgenomen. De GGD gebruikt regelmatig de term ‘budgetneutraal’ voor deze PM posten wanneer gemeenten hiervoor een extra toevoeging ontvangen aan het gemeentefonds. Dit kan om een budget neutrale wijziging gaan, maar er wordt geen rekening gehouden met dat er individuele verschillen tussen gemeenten kunnen zijn. Hiervoor zijn 2 redenen: Ten eerste heeft de gemeente de vrijheid om deze middelen op eigen wijze in te zetten. Ten tweede kan de indicator die de hoogte van de toevoeging aan het gemeentefonds bepaald verschillend zijn van de indicator die de hoogte van de inwonersbijdrage bepaald. Hierdoor kan de GGD en niet zonder meer vanuit gaan dat budgetneutraal zal zijn voor alle gemeenten. 1.5 Overheveling en eventuele verhoging van de inwonersbijdrage moet per SPUK bekeken worden. De GGD gaat nog uit van een budgetkorting van 10% per specifieke uitkering (SPUK). Hier is echter nog geen duidelijkheid over.

Niet alle SPUK’s zullen naar gemeenten worden overgeheveld, en niet alle SPUK’s zullen met (exact) 10% gekort worden. Of overheveling leidt tot een verhoging van de inwonerbijdrage moet nog per regeling bekeken gaan worden. De GGD kan alleen de inwonersbijdrage verhogen bij SPUK’s die passen bij wettelijke taken of het vastgestelde basispakket. 1.6 Extra verhoging door CAO-akkoord kan niet worden doorberekend aan gemeenten. In het transitieplan is afgesproken dat de GGD structureel hogere salariskosten opvangt in de eigen begroting. Ook is in de GR afgesproken dat de systematiek van indexering van de gemeente Tilburg wordt aangehouden. In deze systematiek wordt als basis voor de lonen uitgegaan van de cao-index voor gemeenten. Het is een risico dat de werkelijke cao-index nog niet bekend is, maar wel zal doorwerken in de index voor de begroting van de GGD. In deze indexering wordt al rekening gehouden met stijgende loonkosten. Het is dan ook niet passend om daarnaast een extra verhoging door het CAO-akkoord door te berekenen aan gemeenten. Financiën De kosten voor de basistaken van de GGD worden op basis van de kadernota begroot op €2.722.901. In de begroting is voor GGD basistaken een budget beschikbaar van €2.656.611.

In het basisbeeld is voor de kadernota van Maashorst aan dit budget toegevoegd een (voorlopig) bedrag van €51.802 vanwege de indexering en een (voorlopig) bedrag van €14.983 vanwege een hoger inwoneraantal. Dit is op basis van een inwonersaantal van 59.543 (1 september 2024). De definitieve cijfers worden gebaseerd op de inwonersaantallen per 1 januari 2025. Dat is dan de basis voor de begroting 2026 van de GGD. Als dit tot een verschil leidt, dan wordt dit verwerkt in het basisbeeld voor de begroting van Maashorst. De plustaken worden niet benoemd, omdat die per gemeente apart worden ingekocht.

4/6

In deze bijdrage is nog geen rekening gehouden met de kosten voor de aanpassing van het contactschema RijksVaccinatieProgramma (RVP) en met de kosten voor een eventuele overheveling van SPUK-regelingen van het Rijk naar gemeenten. Opbouw inwonerbijdrage Voorlopige berekening gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2026 Gemeentelijke bijdrage basispakket 2025 (per inwoner)

€44,86

Indexering 2026 1,93% Aanpassingen contactschema RVP (indicenteel) Aanpassingen contactschema RVP (incidenteel) Overheveling SPUK-regelingen naar gemeenten Gemeentelijke bijdrage basispakket 2026 (per inwoner)

€45,73

+ €0,87 + PM + PM + PM

Indexering Conform de afspraken in de GR voor het bepalen van de nominale ontwikkeling wordt de indexeringssystematiek van de gemeente Tilburg gehanteerd. Jaarlijks voorspelt zij de loon- en prijsstijgingen op basis van het CPB, met een correctie voor de werkelijke ontwikkeling in de twee vorige jaren. De raming van Tilburg resulteert in een voorlopige indexering van 1,93%. In maart 2025 worden de cijfers definitief bekend en verwerkt in de begroting van 2026. Deze indexering wordt conform lokale afspraken verwerkt in de gemeentelijke kadernota 2026. Aanpassing contactschema RVP In 2026 worden verschillende wijzigingen doorgevoerd in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). De GGD voert dit uit en de gemeenten worden hiervoor gecompenseerd via het gemeentefonds. Als het bekend is bij aanleveren van de conceptbegroting van de GGD, dan wordt het opgenomen in het basisbeeld van de programmabegroting. Als dit later bekend wordt, wordt een begrotingswijziging aan de Raad voorgelegd. Overheveling SPUK-regelingen naar gemeenten Dit wordt nog verder uitgewerkt. Als bij aanleveren van de conceptbegroting van de GGD bekend is dat er daadwerkelijk een toevoeging aan het gemeentefonds komt, dan wordt dit opgenomen in de programmabegroting. Als dit later bekend wordt, wordt een begrotingswijziging aan de Raad voorgelegd. Duurzaamheid

☐ ☐

☒

☐

☐

☐

☒

☐

☐ ☐

☐

5/6

☐ ☐

☐

☐

☐

☐

Participatie Omdat Maashorst deze keer het adoptievoorstel verzorgt, is de beleidsadviseur al eerder betrokken in het bespreken van de concept kadernota 2026 en het leveren van input voor het komen tot de kadernota 2026 waarop een zienswijze mag worden ingediend. Het vragen om zienswijze is voor dergelijke stukken de gebruikelijke wijze van meedenken over beleidskeuzes en richting. Communicatie Het Algemeen Bestuur van de GGD stelt de Kadernota op 26 maart 2025 definitief vast. Een eventuele zienswijze kan de Raad vóór 10 maart 2025 kenbaar maken, zodat deze bij de definitieve vaststelling van de Kadernota 2025 kan worden meegewogen. Vervolg Na besluitvorming door de raad wordt een brief verzonden aan de GGD met de zienswijze. De kadernota wordt vervolgens door het algemeen bestuur van de GGD vastgesteld en vormt de basis voor de GGD-begroting 2026. Bijlagen die onderdeel uitmaken van het besluit 1. Kadernota 2026 GGD Hart voor Brabant 2. Raadsbesluit 3. Brief aan de GGD met zienswijze kadernota 2026 Bijlagen ter informatie 4. Aanbiedingsbrief bij kadernota 2026 GGD Hart voor Brabant Uden, 27 februari 2025 Burgemeester en wethouders van gemeente Maashorst, de secretaris, de burgemeester, {{ZTA:Type(signature):Signatory(0):Size(120:50 {{ZTA:Type(signature):Signatory(1):Size(120:50 )}} )}}

J.A.G.M. van Aaken

J.A. van der Pas

6/6