Verantwoordingsrapportage 2021
Tekst van het document
1
2
INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 INLEIDING ............................................................................................................5 HOOFDSTUK 2...................................................................................................................................6 FINANCIËN SOCIAAL DOMEIN .....................................................................................................6 2.1 JAAROVERZICHT 2021...........................................................................................................6 2.2 ONTWIKKELING VAN DE RIJKSMIDDELEN...................................................................13 2.3 RESULTAAT OVER 2021 TEN OPZICHTE VAN BESCHIKBARE MIDDELEN.............14 HOOFDSTUK 3.................................................................................................................................16 BEELD ZORGTOEWIJZINGEN......................................................................................................16 3.1 KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP 2021 ................................................16 3.2 NADERE DETAILLERING EN ANALYSE KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP 2021............................................................................................................................17 3.3 OVERZICHT TELEFONISCH CONTACT INWONERS MET VOORMEKAAR...............21 HOOFDSTUK
4.................................................................................................................................22 INZET VAN HET UITVOERINGSPROGRAMMA........................................................................22 4.1 EVALUATIE KNOOPPUNT MANTELZORG ......................................................................22 4.2 EVALUATIE VRIJWILLIGERSPLATFORM .......................................................................23 4.3 EVALUATIE DORPSKAMERS .............................................................................................24 4.4 EVALUATIE TOOL ‘CHECK WAAR JE RECHT OP HEBT’ .............................................25 4.5 FINANCIEEL OVERZICHT UITVOERINGSPROGRAMMA .............................................26
3
HOOFDSTUK 1 INLEIDING DE GEMEENTE BERKELLAND GEEFT UITVOERING AAN HET SOCIAAL DOMEIN DOOR ONDER ANDERE HET UITVOEREN VAN DE WET OP MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING EN DE JEUGDWET. WIJ WILLEN INWONERS DE ZORG GEVEN DIE ZIJ NODIG HEBBEN EN DAT BINNEN DE BESCHIKBARE MIDDELEN EN MET DE BESCHIKBARE MENSKRACHT.
Binnen het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ werken we hard aan deze opgave. We zetten in op preventie en op zorg die zo licht is als mogelijk en zo zwaar als nodig. Wij willen zoveel mogelijk voorkomen dat een hulpvraag uitgroeit tot een zorgvraag. De verantwoording van het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ vindt plaats binnen de reguliere verantwoording (P&C-cyclus). Naast deze reguliere cyclus geven wij jaarlijks een extra verantwoording waarin er meer ruimte is voor een toelichting op de volgende onderdelen: - Een financieel overzicht van de Wmo en Jeugdhulp; - Een cijfermatige terugblik op de uitvoering van Wmo en Jeugdhulp; - Een evaluatie van de resterende projecten uit het uitvoeringsprogramma ‘Samen Denken Samen Doen’ en de maatschappelijke effecten waar wij op sturen. Invloed van corona op zorg en ondersteuning Net als in 2020 had corona in 2021 een grote invloed op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners en daarmee op het sociaal domein. In raadsbrieven bent u geïnformeerd over de gevolgen voor inwoners en welk beleid we hierop hebben uitgezet. In deze verantwoordingsrapportage beperken we ons tot de gevolgen op het zorggebruik en de uiteindelijke financiële gevolgen.
We volgen in deze verantwoordingsrapportage de volgende opzet: - Hoofdstuk 2: inzicht in de financiën in het sociaal domein; - Hoofdstuk 3: een beeld van de zorgtoewijzingen Jeugdhulp en Wmo; - Hoofdstuk 4: de inzet van het uitvoeringsprogramma en de maatschappelijke effecten die wij beogen; - Bijlage 1: een verdere monitoring in de beleidsindicatoren; - Bijlage 2, 3 en 4: aanvullende informatie bij de evaluatie van een aantal projecten uit het uitvoeringsprogramma ‘Samen Denken, Samen Doen’.
4
HOOFDSTUK 2 FINANCIËN SOCIAAL DOMEIN IN DIT HOOFDSTUK GAAN WE IN OP DE FINANCIËN BINNEN HET SOCIAAL DOMEIN. WE GEVEN EEN BEELD VAN 2021. DIT BEELD KOMT OOK TERUG IN DE JAARRAPPORTAGE BINNEN DE REGULIERE P&C-CYCLUS VAN DE GEMEENTE, MAAR IN DEZE VERANTWOORDINGSRAPPORTAGE KRIJGT U EEN UITGEBREIDE INHOUDELIJKE TOELICHTING. TENSLOTTE VOLGT EEN SAMENVATTING VAN DE FINANCIËN EN EEN MEERJARIG VOORUITZICHT.
2.1
JAAROVERZICHT 2021
Het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ sluit 2021 af met een nadeel van €1.802.000,- (peildatum 17 maart 2022). Er vindt op dit moment nog volop afstemming plaats over de geleverde productie in 2021 met de zorgaanbieders. Het daadwerkelijke resultaat kan daardoor nog veranderen. We zien dat het afgelopen jaar meer hulp en ondersteuning is geleverd en dat heeft effect op onze financiële jaarcijfers met name op het gebied van de Jeugdhulp. In de volgende tabel geven we een cijfermatig overzicht van het resultaat van dit moment (voorlaatste kolom) en de afwijking ten opzichte van de begroting. Lasten en baten 2021 (x 1.000)
Realisatie Begroting Realisatie Afwijkin 2020 2021 2021 g 2021
Lasten A Maatschappelijke Ondersteuning
10.839
11.247
11.179
69
B PGB Jeugd
309
318
235
83
C PGB Wmo
493
467
490
-23
D Zorg In Natura Jeugd
11.015
11.050
12.629
-1.579
E Algemene voorzieningen
1.852
2.318
1.734
584
F Inburgering
395
673
424
249
G Uitvoeringsplan Samen Denken, Samen Doen
717
1.163
324
838
H Meerkostenregeling Covid-19
55
52
-52
4.606
432
248
-248
I
Overhead/loonkosten
4.124
5.037
J Reserves
267
K Taakstelling
0
-1.295
0
-1.295
Totaal lasten
30.066
30.978
31.921
-943
Eigen bijdrage
564
467
467
-
Incidentele baat beschermd wonen
611
692
-692
L Baten
Verevening
2
Inburgering 5
Uitvoeringsprogramma Samen Denken, Samen Doen
7
Overige baten
86
201
35
166
Reserves
2.778
2.919
1.533
1.386
Totaal baten
3.962
3.587
2.727
860
Saldo
26.104
27.391
29.193
-1.802
Hieronder volgt een toelichting op de verschillende activiteiten uit deze tabel die samen het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ vormen. Er is voor gekozen om in de toelichting niet alleen de vergelijking tussen begroting en realisatie te maken. Er wordt ook een toelichting gegeven op de ontwikkeling van de lasten van 2021 ten opzichte van 2020. Elke titel begint met een hoofdletter, deze hoofdletter komt terug in bovenstaande tabel.
A Maatschappelijke ondersteuning Om meer duidelijkheid te kunnen geven over de kosten van post ‘Maatschappelijke ondersteuning’, maken we gebruik van onderstaande tabel met een verder uitgesplitst overzicht van de totale lasten per voorziening in 2020 en in 2021. Tabel Maatschappelijke ondersteuning. Lasten per voorziening 2020 en 2021 (peildatum 17 maart 2022)( x 1.000) Soort
Realisatie Begroting Realisatie Afwijking 2020 2021 2021 2021
Algemene voorzieningen
262
238
309
-71
Mantelzorgcompliment
61
46
35
11
Ondersteunende begeleiding
6
0
0
Vervoersvoorzieningen
925
752
921
-169
Woonvoorzieningen
227
290
465
-175
Rolstoelen
262
225
224
1
Onderhoud Wmo voorzieningen
20
196
99
97
Huishoudelijke verzorging
3.370
2.380
4.417
-2.037
Ondersteuning Thuis
1.570
2.416
342
2.074
11
190
0
190
4.029
4.354
4.277
77
Overige
95
160
88
72
Totaal
10.839
11.247
11.178
69
Huishoudelijke Hulp Toelage Begeleiding Individueel (inclusief dagbesteding)
Binnen de voorziening ‘Maatschappelijke ondersteuning’ is sprake van een nadeel van € 105.000. Naast een paar kleine afwijkingen is dit nadeel vooral te verklaren door een toename van de lasten van de zogenaamde ‘oude’ Wmo voorzieningen (woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen, inclusief het onderhoud van voorzieningen) en dan met name de vervoersvoorzieningen. Ten opzichte van de begroting is er een voordeel zichtbaar op Huishoudelijke Hulp, Ondersteuning Thuis en de Huishoudelijke Hulp toelage. Het voordelig verschil ten opzichte van de begroting bedraagt € 227.000. Op begeleiding en dagbesteding is sprake van een klein voordeel van € 77.000. Zoals te zien is in de tabel, kent ‘Maatschappelijke ondersteuning’ in 2021 ten opzichte van de jaarrekening van 2020 een lastenstijging van € 513.000. In hoofdstuk 3 geven we een nadere toelichting op de 6
maatwerkvoorzieningen en de historische ontwikkeling daarvan. Vooralsnog is de constatering dat de voornaamste lastenstijging zichtbaar is op de ‘oude’ Wmo voorzieningen en begeleiding en dagbesteding.
B en C Persoonsgebonden Budget (PGB) Jeugd en Wmo De lasten op de onderdelen Persoonsgebonden budget (PGB) Jeugd en Wmo laten net als voorgaande jaren relatief weinig verschillen zien ten opzichte van de begroting en het vorige boekjaar. We kiezen er daarom voor om de toelichting voor de PGB Jeugd en Wmo samen te behandelen. Er is sprake van een klein voordeel. In Berkelland gaan we zorgvuldig om met het inzetten van een PGB. Inwoners die een PGB aanvragen, krijgen een bewustkeuzegesprek. Uit dit gesprek komt naar voren of de inwoner een PGB kan beheren. Vanaf 2015 is er sprake van een gestaag dalende lijn voor wat betreft de lasten, die nu tot stilstand lijkt te zijn gekomen. Waar de lasten in 2020 uitkwamen op € 802.000,- (waarop ook de begroting 2020 is gebaseerd) is er in 2021 sprake van iets lagere lasten tot een bedrag van € 725.000,-.
D Zorg in Natura Jeugd Om dieper op de kostenpost ‘Zorg in Natura Jeugd’ in te kunnen gaan, maken we gebruik van onderstaande tabel met een verder uitgesplitst overzicht van de totale lasten per voorziening binnen ‘Zorg en Natura Jeugd’ in 2020 en in 2021. Tabel Zorg in natura. Lasten per voorziening Jeugdhulp 2020 en 2021 (peildatum 17 maart 2022)( x 1.000) Soort
Subsidie jeugd aan zet in crisistijd
Realisatie 2020 9
Jongerenwerk Jimmy's
Begroting 2021 10 205
Perspectief met MDT
Realisatie 2021
Afwijking 2021 5
193 50
12 50
Landelijke zorg
83
GGz en Dyslexie
1.647
1.792
2.276
-485
Opvoedhulp, verblijf en Ambulante zorg
7.978
7.904
8.760
-856
-
-
-
Compensatie Continuïteitsregeling corona
95
19
5
7 8
Respijtzorg
47
Vervoer
36
Veilig Thuis Noord Oost Gelderland
289
301
301
-
Zorg van Gecertificeerde instellingen
926
669
934
-265
11.015
11.051
12.628
-1.578
Totaal
50 25
57
76
33
Ten opzichte van de begroting is er vrijwel op alle jeugdzorgvormen sprake van een nadeel ten opzichte van de opgenomen begrotingsbedragen. Dit past in het beeld dat landelijk te zien is van de kosten in de jeugdhulp. Verklaring van deze verschillen Op de toename van de lasten voor zorg van Gecertificeerde Instellingen (GI’s) zijn meerdere factoren van invloed (aangescherpte Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, een betere samenwerking tussen Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen, lokale teams, de beschikbaarheid passende jeugdhulp). Er ligt een relatie tussen de toename van kosten van GI’s en de toename van kosten van jeugdhulp. Als GI’s namelijk betrokken 7
zijn, is er meestal ook sprake van zeer intensieve ambulante jeugdhulp of jeugdhulp met verblijf. Voor een groot deel gaat het hierbij om kosten voor kinderen met een voogdij-maatregel. Als de kosten hoger zijn dan het budget dat we hiervoor krijgen, kunnen we aanspraak maken op een separate compensatieregeling van het Rijk. In verband met aanpassing van het woonplaatsbeginsel is deze(?) compensatieregeling ook aangepast. In plaats van jaarlijks kan nu nog voor de jaren 2020 en 2021 samen een aanvraag worden ingediend. Rond de zomer van 2022 brengen we in beeld hoe de kosten van voogdij voor 2020 en 2021 zich verhouden tot het budget. Indien we -net als over 2019- weer aanspraak kunnen maken op een compensatie, dan wordt die toegekend voor het jaar 2023. In hoofdstuk 3 is een nadere toelichting opgenomen op de maatwerkvoorzieningen. Voor jeugdhulp gaat het om een totaalbedrag van € 11.814.461. Het verband tussen die kosten en de specificatie in bovenstaande tabel is als volgt: Soort Bedrag x 1.000 Toelichting
Betreft met name Jongerenwerk, Veilig Thuis, Dyslexie vanaf 1 september 814 2021 11.814 Opgenomen in hoofdstuk 3 12.628
Reguliere kosten (facturen, subsidies e.d.) Zorgkosten 2021 Totaal kosten jeugdzorg
Zoals uit dit overzicht blijkt, is de begroting 2021 grotendeels gebaseerd op de realisatie 2020. De toelichting die hierboven is gegeven, geldt daarom ook voor de afwijking ten opzichte van 2020. Daarnaast geven we in hoofdstuk 3 een nadere toelichting op de maatwerkvoorzieningen en de historische ontwikkeling daarvan.
E Algemene Voorzieningen Dit zijn de voorzieningen waar geen verwijzing voor nodig is. In de volgende tabel worden deze verder uitgesplitst. Tabel Lasten Algemene Voorzieningen 2020 en 2021 (peildatum 17 maart 2022) (x 1.000) Realisatie Begroting Realisatie Afwijking Soort 2020 2021 2021 2021 Subsidies Gemeenschappelijke regelingen Overige Totaal
1.112 691 48 1.852
1.245
912
332
722
727
-6
351
94
257
2.318
1.734
584
Onder ’Algemene Voorzieningen’ vallen met name subsidies aan verschillende instellingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de subsidies en gemeenschappelijke regelingen. We verstrekken deze subsidies, omdat deze instellingen uitvoering geven aan wettelijke taken en/of preventieve activiteiten in Berkelland. Op de begroting 2021 is een voordeel zichtbaar van bijna € 585.000,-. Dit komt met name door de afbouw van de subsidie aan Betula en de ruimte die daardoor gevormd is om succesvolle initiatieven uit het uitvoeringsplan ‘Samen Denken, Samen Doen’ een structureel vervolg te geven. Daarnaast is er sprake van een voordeel op de middelen voor de lokale inclusie agenda. Tot slot hebben we de huurdersverplichtingen van Betula aan ’t Twickel overgenomen. Een deel van de gereserveerde middelen is aangewend. De resterende middelen worden overgeheveld naar 2022 voor toekomstige verplichtingen. Voor het overige bestaat het resultaat uit verschillende kleine verschillen op subsidies.
F Inburgering In 2021 is veel energie gestoken in de voorbereiding van de implementatie van de nieuwe inburgeringswet per 1 januari 2022. We hadden door de coronacrisis te maken met stagnatie in de huisvesting van statushouders. 8
Daardoor is de achterstand opgelopen en konden we niet aan onze taakstelling voldoen. Onze taakstelling is verdubbeld. De uitgaven liepen achter op de begroting. Dat heeft de volgende oorzaken: - Door corona is een aantal activiteiten vertraagd - We hebben door de coronacrisis en een tekort aan huurwoningen een achterstand opgelopen in de huisvesting van statushouders. Daardoor werd er minder geld besteed aan maatschappelijke begeleiding en trainingen. Voor 2021 zijn middelen toegevoegd aan de algemene uitkering die we niet volledig hebben benut. Voor 2022 en daarna zijn er echter verschillende ontwikkelingen waardoor we verwachten dat we niet uitkomen met de beschikbare middelen. Het gaat dan vooral over de inzet van de nieuwe leerroutes, de ondersteuning aan de ‘ondertussengroep’ (de huidige inburgeraars) en de grote stijging in het aantal te huisvesten statushouders. Daarnaast is er, met name door een tekort aan geschikte woningen en corona, een hiaat tussen onze opdracht en het tempo waarin we deze uit kunnen voeren. Daarom worden de resterende middelen voor deze activiteit overgeheveld naar 2022 (€248.000). We zetten de komende jaren in op een goede monitoring van kosten, zodat we inzichtelijk kunnen maken of deze middelen voldoende zijn.
Er zijn namelijk breed gedeelde zorgen of de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen voldoende zijn om onze opdracht goed uit te voeren. Deze zorgen zijn via het samenwerkingsverband van de grootste plattelandsgemeenten P10 kenbaar gemaakt en als zodanig ook gehoord door de VNG.
G Uitvoeringsprogramma ‘Samen Denken, Samen Doen’ In hoofdstuk 4 van deze verantwoordingsrapportage gaan we inhoudelijk dieper in op het uitvoeringsprogramma en de effecten die we beogen. Er is een voordeel zichtbaar op deze activiteit. Dit komt vooral omdat hier projecten worden begroot die meerjarig kunnen zijn. In dat geval worden de totale lasten voor de gehele looptijd bij aanvang begroot, terwijl de daadwerkelijke realisatie verspreid wordt over meerdere boekjaren. Het resterende budget wordt dan overgeheveld naar het volgende boekjaar.
H Meerkostenregeling Covid-19 Naast de Compensatie Continuïteitsregeling corona konden zorgaanbieders in 2021 ook meerkosten indienen via de landelijke meerkostenregeling Covid-19. Het gaat dan om maatregelen die zorgaanbieders hebben getroffen om het aanbod van zorg op een veilige manier plaats te laten vinden. Aanvragen konden tot 1 februari 2021 ingediend worden en zijn in regionaal verband beoordeeld.
I Uitvoeringskosten (overhead/loonkosten) Vanaf 2018 is Voormekaar onderdeel van de gemeentelijke organisatie en daarmee ook technisch een team, net als alle andere teams van de gemeente Berkelland. Dit betekent dat de lasten worden verrekend volgens de gemeentelijke systematiek. De indirecte uitvoeringslasten (zoals huisvesting, ICT etc. ) worden toegeschreven aan bedrijfsvoering. Zoals u kunt lezen in de tabel ‘lasten en baten 2021’ op pagina 6/7, zijn er lagere lasten voor uitvoering doorbelast aan het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ dan begroot. Ook in 2021 is extra geïnvesteerd in de uitvoeringsorganisatie van Voormekaar. Op het aanvullend budget dat hiervoor beschikbaar is gesteld, is een resultaat bereikt. Bij de jaarrekening stellen we voor dit resultaat over te hevelen naar 2022.
J Reserves Onder ‘Reserves’ in de tabel ‘Lasten en baten 2021’ zijn de middelen opgenomen die resteren voor de activiteit inburgering. De gemeente Berkelland heeft een “in de plaatsstelling” opgenomen, om de verplichtingen met ’t Twickel af te wikkelen aangaande de locatie ’t Hof. Het gaat dan om het doorlopende huurcontract dat Betula nog heeft met ’t Twickel. Deze verplichtingen moeten met de middelen uit de vrijval van de afgebouwde subsidie aan Betula afgerond worden.
K Taakstelling Op aangeven van de provincie hebben we eerdere jaren een bedrag als taakstelling in de begroting verwerkt, zonder dat deze was onderbouwd met daadwerkelijke maatregelen. Medio 2020 is een doorrekening van de plannen uit ‘Doorpakken sturen in het sociaal domein’ gemaakt. Het resultaat daarvan is opgenomen als taakstelling in de 9
begroting. We hebben de taakstelling in 2021 niet kunnen realiseren. Dit komt onder andere doordat de maatregelen zijn uitgesteld (regionale inkoop). Daarnaast zien we dat de vraag naar zorg in natura zowel op het gebied van Wmo als Jeugdhulp is toegenomen.
L Baten We noemen de belangrijkste afwijkingen: Eigen Bijdrage De daadwerkelijke ontvangen eigen bijdragen zijn lager dan verwacht. In het voorgaande jaar heeft het CAK meer eigen bijdragen geïnd en afgedragen uit de voorgaande boekjaren.. Incidentele Baat Beschermd Wonen Onder incidentele baat Beschermd Wonen staat in de tabel ‘lasten en baten 2021’ een incidentele, niet geraamde opbrengst vanuit de gemeente Doetinchem. Dit zijn middelen die uit de voorgaande jaren (2019-2020) resteren op de uitvoering van Beschermd Wonen door de Gemeente Doetinchem . Reserves Met ingang van de begroting 2021 maakt het beroep op de reserves onderdeel uit van het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’. Deze begrotingspost kent de volgende opbouw en realisatie: Beroep op reserve Begroot Realisatie Afwijking
Overheveling uit 2020
-22
-5
-17
Overheveling Betula
-267
-5
-262
Inburgering: Powervrouwen
-28
-28
0
Nieuwe inburgeringswet
-79
-79
-1
Uitvoeringsprogramma
-875
-282
-593
Investeren in Voormekaar
-645
-313
-332
Geraamde tekort uit reserve
-1.003
-821
-182
Totaal
-2.919
-1.533
-1.386
•
Inburgering Powervrouwen Dit betreft het overgehevelde budget uit 2020. Dit is met een begrotingswijziging aan het budget toegevoegd. Dit beroep op de reserve staat daar tegenover.
•
Uitvoeringsprogramma ‘Samen Denken Samen Doen’ Dit betreft het beroep op de reserve voor de middelen van het uitvoeringsplan. In de realisatie is de dekking van de daadwerkelijke lasten opgenomen.
•
Investeren in Voormekaar Tijdelijk worden er in 2020 en 2021 aanvullende middelen ingezet voor Voormekaar. Hier is voor 2021 een bedrag gemoeid van € 645.000. De niet bestede middelen zijn niet aan de reserve onttrokken.
•
Geraamde tekort Net als voorgaande jaren wordt het geraamde tekort in de begroting bij de jaarrekening onttrokken aan de reserve. Voor een toelichting op het werkelijke tekort verwijzen we u naar paragraaf 2.3.
2.2 ONTWIKKELING VAN DE RIJKSMIDDELEN Zoals vorig jaar ook is aangegeven, zijn de middelen die het Rijk beschikbaar stelt sinds 2019 niet meer als apart onderdeel van de algemene uitkering zichtbaar. Het is daarmee ook niet meer volledig te bepalen in hoeverre wij als gemeente gecompenseerd worden voor de uitvoering van de taken in het sociaal domein. Dat zou er toe kunnen leiden dat onder de invloed van autonome prijsontwikkelingen de taakstelling verder onder druk komt te 10
staan. Terwijl we daar eigenlijk, maar dus niet specifiek te herleiden, voor worden gecompenseerd in de algemene uitkering. Het college hanteert daarom de volgende uitgangspunten: - het aandeel van de algemene uitkering sociaal domein is gebaseerd op de oorspronkelijke integratieuitkering Sociaal Domein zoals die tot en met 2018 bestond (voor Jeugd en Wmo); - wanneer de algemene uitkering stijgt (acres), wordt deze naar rato toegerekend aan het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’; - wanneer het Rijk een specifieke vergoeding voor een beleidsmatige ontwikkeling voor Jeugd en Wmo toevoegt, wordt deze volledig ingezet ter dekking van het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’; - de feitelijke stand van zaken van het programma wordt in het boekjaar zelf vastgesteld tijdens de rapportages van de reguliere planning en control cyclus. In de volgende tabel ziet u het verloop van de rijksuitkering voor de uitvoering van de taken op het gebied van Wmo en Jeugd. Het bedrag onder ‘Wmo 1995’ is niet meer specifiek te herleiden uit de huidige opbouw van het rijksbudget en is daarom indicatief bedoeld en gebaseerd op wat we van oudsher ontvingen voor uitvoering van de zogenaamde klassieke Wmo voorzieningen, zoals rolstoelen, woningaanpassingen en woonvoorzieningen. Ontwikkeling middelen van het Rijk en overige dekkingsmiddelen Sociaal Domein (x1000) Realisatie 2019
Realisatie 2020
Begroot primitief 2021
Begroot na wijziging 2021
20.000
21.878
23.243
23.243
23.243
-
1.828
1.828
1.828
Septembercirculaire 2021
260
260
Decembercirculaire 2021
246
246
25.577
2.334
Algemene uitkering aandeel SD Meicirculaire 2021
Totaal
20.000
21.878
23.243
25.071
Realisatie Afwijking 2021 2021
De bijstelling in de meicirculaire 2021 komt voornamelijk door de uitkomst van de arbitragezaak rondom de extra jeugdzorgmiddelen. De aanpassing in de septembercirculaire 2021 betreft voornamelijk de toerekening aan het sociaal domein van een verhoging van allerlei algemene maatstaven. De bijstelling in de decembercirculaire bestaat vooral uit een toegekende compensatie continuïteit van zorg, hetgeen ook specifiek hoort bij het sociaal domein.
2.3 RESULTAAT OVER 2021 TEN OPZICHTE VAN BESCHIKBARE MIDDELEN Zoals in paragraaf 2.1 op pagina 10 en 11 bij de baten uit de reservemutaties is vermeld, wordt het geraamde tekort onttrokken aan de reserve. Het verschil met het werkelijke tekort ten opzichte van de rijksmiddelen is als saldo in de totale jaarrekening van de gemeente opgenomen. Om hier inzicht in te geven, volgt een overzicht van de stand van zaken over 2021 volgens deze werkwijze. Ter verduidelijking: dit is een pro forma overzicht en is niet de manier waarop het tekort in 2021 is verwerkt in de jaarrekening.
Soort
Begroot primitief 2021
Begroot na wijziging 2021
Realisatie 2021
Afwijking 2021
Wmo
10.453
10.645
11.179
-534
PGB
785
785
725
60
Jeugd
10.065
10.357
12.629
-2.272
Algemene voorzieningen
1.641
2.318
1.734
584
875
1.163
324
839
Stimuleren nieuwe vormen van zorg
11
Meerkostenregelingen Covid-19
0
0
52
-52
Inburgering
337
673
424
249
Loonkosten
4.159
5.033
4.602
431
4
4
4
0
248
-248
Rente en afschrijving Reserve Taakstelling sociaal domein
0
0
0
0
Subtotaal programma (baten en lasten)
28.319
30.978
31.921
-943
Af: Rijksbijdrage en reguliere eigen middelen
-26.473
-28.522
-29.554
1.032
Saldo baten en lasten (excl. reservemutaties)
1.847
2.456
2.367
89
Dekking reserve t.b.v. uitvoeringsprogr./projecten
-875
-1.809
-605
-1.204
0
-107
-107
-1
Dekking tekort t.l.v. reserve nadelen decentralis.
-821
-1.003
-821
-182
Dekking tekort ten laste van algemene middelen
-151
463
-834
1.297
Totaal dekking uit reserves
-1.847
-2.456
-2.367
-89
Saldo na reservemutaties
0
0
0
0
Dekking reserve t.b.v. inburgering
Ten opzichte van de tabel aan het begin van paragraaf 2.1 zijn de baten en lasten van het programma samengeteld en zijn de reservemutaties apart gezet, zoals we dat ook doen in de jaarrekening. Het totaal aan baten en lasten van het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ geeft hierin een nadeel van € 2.367.000. Daarvan heeft een bedrag van € 605.000 te maken met het uitvoeringsprogramma en de afwikkeling van Betula. De mutatie daarvan is opgenomen in de “dekking reserve t.b.v. uitvoeringsprogramma/projecten”. Daarnaast heeft € 107.000 betrekking op inburgering, die separaat wordt gedekt uit de reserve. Daarmee resteert een “regulier” saldo op het programma van € 1.655.000 nadelig. Dat is in feite het werkelijke tekort dat wordt gedekt uit de reserves nadelen decentralisatie en de algemene middelen.
12
HOOFDSTUK 3 BEELD ZORGTOEWIJZINGEN DE GEMEENTE IS VANUIT DE JEUGDWET EN WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) VERANTWOORDELIJK VOOR DE HULP EN ONDERSTEUNING. TOEWIJZINGEN NAAR MAATWERKVOORZIENINGEN WORDEN NIET ALLEEN GEDAAN DOOR VOORMEKAAR, MAAR OOK DOOR HUISARTSEN EN GECERTIFICEERDE INSTELLINGEN. IN DIT HOOFDSTUK VINDT U EEN OVERZICHT VAN HET AANTAL INWONERS EN DE KOSTEN PER MAATWERKVOORZIENINGEN. ER IS EEN OVERZICHT GEGEVEN VAN DE KOSTEN PER SOORT EN DAARNAAST EEN UITSPLITSING GEMAAKT OP KERNNIVEAU.
3.1
KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP 2021
In onderstaande tabellen vindt u een overzicht van de kosten en aantal cliënten per soort van Wmo en Jeugdhulp in 2021, alsmede gemiddelde kosten per cliënt. Deze cijfers zijn gebaseerd op declaraties van zorgaanbieders die we tot medio maart 2022 hebben ontvangen over 2021. Deze cijfers zijn exclusief de betaalde bedragen aan zorgaanbieders uit hoofde van de landelijke continuïteitsregeling voor het compenseren van niet geleverde-zorg.
Zorg in natura Wmo Soort zorg
Jeugdhulp Aantal cliënten
Kosten
Kosten/ client
01 Vervoersvoorzieningen
410
402.633
982
02 Woonvoorzieningen
109
435.708
3.997
Soort zorg
Aantal cliënten
Kosten
Kosten/ client
3
25.125
8.375
41 Dagbehandeling
113
673.131
5.957
40 Persoonlijke verzorging
03 Rolstoelen
250
272.144
1.089
42 Vervoerdiensten
31
23.813
768
04 Huishoudelijke Verzorging
1652
4.392.045
2.659
43 Jeugdhulp verblijf (incl.)
80
3.641.515
45.519
07 Dagbesteding
285
1.524.254
5.348
84
712.858
8.486
10 Begeleiding Individueel
598
2.747.090
4.594
44 Jeugdhulp verblijf (excl. beh) 45 Jeugdhulp ambulant
650
3.575.137
5.500
12 Persoonlijke Verzorging
11
18.781
1.707
46 Jeugdhulp crisis
26
187.022
7.193
13 Verblijf Tijdelijk
3
2.172
724
47 Jeugdreclassering
15
55.882
3.725
152
338.720
2.228
48 Jeugdbescherming
127
779.727
6.140
53 Kindergeneeskunde
24
10.096
421
54 Jeugd-ggz
494
2.098.021
4.247
9
32.134
3.570
1.098
11.814.461
10.760
20 Ondersteuning Thuis
55 Landelijk ingekochte zorg Totaal
2.630
10.133.545
3.853
Totaal
Wmo Kern Borculo/Geesteren/Gelselaar/Haarlo/Beltrum
Jeugdhulp
Aantal cliënten
Kosten
Kosten/ client
Aantal cliënten
Kosten
Kosten/ client
609
2.038.293
3.347
283
2.964.539
10.475 13
Eibergen/Rekken
835
3.362.203
4.027
337
3.181.261
9.440
Neede/Rietmolen/Noordijk
660
2.667.550
4.042
273
3.078.775
11.278
Ruurlo
452
1.814.100
4.013
172
1.142.007
6.640
Buiten Berkelland
74
251.399
3.397
70
1.447.879
20.684
2.630
10.133.545
3.853
1.098
11.814.461
10.760
Totaal
PGB’s Bestedingen PGB budget 2021 via SVB
Aantal cliënten
Bedrag in €
Wmo (HH)
62
92.739
Wmo (Begeleiding)
60
333.559
Jeugdwet
39
215.474
Totaal
154
641.773
WMO BG
Jeugdwet
PGB’s 2021
Wmo HH
Kern
Aantal Kosten Aantal cliënten Kosten /client cliënten Kosten
Kosten Aantal /client cliënten Kosten
Kosten /client
Borculo/Geest./Gelsel./Haarlo/Beltr.
19
22.217
1.169
9
35.440
3.938
6
60.864
10.144
Eibergen/Rekken
14
21.728
1.552
27
154.405
5.719
13
39.567
3.044
Neede/Rietmolen/Noordijk
25
42.374
1.695
15
112.131
7.475
16
85.972
5.373
Ruurlo
3
6.421
2.140
8
27.887
3.486
3
5.466
1.822
Buiten Berkelland
1
0
0
1
3.695
3.695
1
23.605
23.605
Totaal
62
92.739
1.496
60
333.559
5.559
39
215.474
5.525
3.2 NADERE DETAILLERING EN ANALYSE KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP 2021 Wmo De grootste posten binnen de Wmo bestaan naast Huishoudelijke Verzorging en Ondersteuning Thuis uit de nieuwe taken die de gemeente sinds 2015 uitvoert als dagbesteding, begeleiding, persoonlijke verzorging en kort verblijf. Wmo Soort zorg (in natura)
2019
2020
Aantal unieke cliënten
Kosten
04 Huishoudelijke Verzorging
796
20 Ondersteuning Thuis
735
Totaal
1461
2021 Kosten
Aantal unieke cliënten
Kosten
2.182.509
Aantal unieke cliënten 1353
3.303.426
1652
4.392.045
2.450.780
553
1.530.595
152
338.720
4.633.289
1608
4.834.021
1711
4.730.765
Het verloop van Huishoudelijke Verzorging en Ondersteuning Thuis laat vanaf 2018 een stijging van het aantal cliënten zien. De belangrijkste reden hiervoor is de invoering van het abonnementstarief. Tegelijkertijd dalen de gemiddelde kosten per cliënt licht. Daarbij moet in ogenschouw genomen worden dat in verband met een nieuw
14
administratieprotocol het aantal perioden in 2021 twaalf is, waar dat in eerdere jaren nog dertien was.
450.000 400.000 350.000 300.000 250.000 200.000 150.000 100.000 50.000 0
1400 1200 1000 800 600 400 200
kosten per periode
aantal unieke clienten
Wmo
2019
Soort zorg (in natura)
Aantal unieke cliënten 286
10 Begeleiding Individueel
472
12 Persoonlijke Verzorging
4
07 Dagbesteding
13 Verblijf Tijdelijk Totaal
2021-1 2021-2 2021-3 2021-4 2021-5 2021-6 2021-7 2021-8 2021-9 2021-10 2021-11 2021-12
2020-1 2020-2 2020-3 2020-4 2020-5 2020-6 2020-7 2020-8 2020-9 2020-10 2020-11 2020-12 2020-13
0
gemiddelde kosten per client
2020 Kosten
Kosten per periode in euro
1600
2019-1 2019-2 2019-3 2019-4 2019-5 2019-6 2019-7 2019-8 2019-9 2019-10 2019-11 2019-12 2019-13
Aantal clienten (blauwe lijn) en gemiddelde kosten/client in euro (oranje lijn)
Huishoudelijke verzorging en Ondersteuning thuis samen
1.750.343
Aantal unieke cliënten 263
2.267.375
545
10.002
13
2021 Kosten
1.288.203
Aantal unieke cliënten 285
Kosten
1.524.254
2.408.526
598
2.747.090
33.686
11
18.781
6
19.814
1
973
3
2.172
6741
4.047.534
7313
3.731.388
7903
4.292.295
De totale kosten voor deze nieuwe Wmo-taken zijn in 2021 gestegen ten opzichte van 2020. Voor een deel komt dit door de lockdown in het voorjaar, waardoor bepaalde zorg in 2020 niet geleverd kon worden. Daardoor zien we een daling op de kosten van de geleverde zorg in 2020, maar aanbieders zijn hier wel voor gecompenseerd. Die kosten komen voor onze rekening, maar zijn niet opgenomen in dit hoofdstuk, omdat deze kosten niet tot individuele cliënten terug te voeren zijn. Het aantal cliënten voor de nieuwe zorgtaken binnen de Wmo stijgt al geruime tijd licht, terwijl de gemiddelde kosten over een aantal jaar bezien redelijk stabiel blijven.
800
450000
700
400000
600
350000 300000
500
250000
400
200000
300
150000
200
100000
100
50000
0
Kosten per periode in euro
Aantal clienten (blauwe lijn) en gemiddelde kosten/client in euro (oranje lijn)
Begeleiding, dagbesteding, persoonlijke verzorging en kort verblijf
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
kosten per periode
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
aantal unieke clienten
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
gemiddelde kosten per client
1 Doordat cliënten meerdere voorzieningen kunnen hebben is het totaal aantal lager dan de telling van de individuele
onderdelen. 15
Het verloop van de gemiddelde maandelijkse kosten van de 4 grootste Wmo-zorgsoorten is sinds 2017 als volgt:
Gemiddelde maandelijkse kosten 4 grootste WMO-zorgsoorten 400.000 300.000 200.000 100.000 0 Huishoudelijke hulp
Ondersteuning thuis 2018
2019
Dagbesteding 2020
Begeleiding
2021
De stijging van de Huishoudelijke Hulp in 2021 valt redelijk weg tegen de daling op Ondersteuning Thuis. De stijging van de kosten van dagbesteding in 2021 komt voor een deel door de eerste corona-lockdown in 2020. De stijging van individuele begeleiding wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door een toename van het aantal cliënten.
Jeugdhulp De kosten van Jeugdhulp blijven stijgen, terwijl het aantal cliënten op lange termijn redelijk stabiel blijft. In 2020 en 2021 komt dit voor een groot deel door de kosten van jeugdhulp met verblijf en jeugdbescherming. Dit hangt samen met de komst van nieuwe verblijfplekken in Berkelland wat een aanzuigende werking lijkt te hebben op plaatsing van voogdijkinderen van buiten Berkelland. Jeugd Soort zorg (in natura)
2019
2020
Aantal unieke cliënten 8
Kosten
41 Dagbehandeling 42 Vervoerdiensten
2021 Kosten
19.223
Aantal unieke cliënten 5
Kosten
23.492
Aantal unieke cliënten 3
100
591.446
28
24.546
88
513.223
113
673.131
24
27.677
31
23.813
43 Jeugdhulp verblijf (incl.)
67
44 Jeugdhulp verblijf (excl. beh)
86
3.154.553
70
3.618.284
80
3.641.515
681.333
79
654.873
84
712.858
45 Jeugdhulp ambulant
608
2.955.631
594
3.065.349
650
3.575.137
46 Jeugdhulp crisis
9
44.356
9
99.016
26
187.022
47 Jeugdreclassering
16
73.287
22
123.213
15
55.882
48 Jeugdbescherming
97
579.255
113
710.815
127
779.727
40 Persoonlijke verzorging
25.125
53 Kindergeneeskunde
65
28.409
61
24.194
24
10.096
54 Jeugd-ggz
495
1.719.236
457
1.526.468
494
2.098.021
55 Landelijk ingekochte zorg
11
96.021
9
81.833
9
32.134
9.967.297
1.0634
10.468.437
1.0984
11.814.461
Totaal
1.0902
Sinds 2018 is het aantal cliënten redelijk stabiel, maar stijgen de kosten per cliënt licht. Voor een deel komt dit door reguliere indexeringen van tarieven, maar ook doordat meer zorg is geleverd. De zorgzwaarte is vooral in 2021 behoorlijk toegenomen en dan vooral in de jeugd ggz en in de ambulante zorg. Dit kan samenhangen met de impact van de coronamaatregelen op kinderen en gezinnen. De scholensluiting gaf extra reden om aandacht te hebben voor kinderen in kwetsbare gezinnen. Van professionals horen we terug dat latente problemen (zoals armoede, psychische problemen, schooluitval) door corona zichtbaar zijn geworden.
2 Doordat cliënten meerdere voorzieningen kunnen hebben is het totaal aantal lager dan de telling van de individuele
onderdelen. 16
1.200.000 1.000.000 800.000 600.000 400.000 200.000
Kosten per periode in euro
1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0
kosten per periode
2021-1 2021-2 2021-3 2021-4 2021-5 2021-6 2021-7 2021-8 2021-9 2021-10 2021-11 2021-12
2020-1 2020-2 2020-3 2020-4 2020-5 2020-6 2020-7 2020-8 2020-9 2020-10 2020-11 2020-12 2020-13
0 2019-1 2019-2 2019-3 2019-4 2019-5 2019-6 2019-7 2019-8 2019-9 2019-10 2019-11 2019-12 2019-13
Aantal clienten (blauwe lijn) en gemiddelde kosten/client in euro (oranje lijn)
Jeugdzorg totaal
aantal unieke clienten
gemiddelde kosten per client
Het verloop van de gemiddelde maandelijkse kosten van de 6 grootste jeugdzorgsoorten is sinds 2018 als volgt:
Gemiddelde maandelijkse kosten 6 grootste Jeugdzorgsoorten 400.000 300.000 200.000 100.000 0 Dagbehandeling
Jeugdhulp verblijf Jeugdhulp verblijf (incl.) (excl. beh) 2018
3.3
2019
2020
Jeugdhulp ambulant
Jeugdbescherming
Jeugd-ggz
2021
OVERZICHT TELEFONISCH CONTACT INWONERS MET VOORMEKAAR aantal gesprekken
Aantal meldingen
Wel gesprek geen melding
2018
7086
1854
5232
2019
7719
1792
5927
2020
7837
2082
5755
2021
7078
1826
5252
(EXCLUSIEF DIRECT CONTACT MET VMK REGISSEUR)
In bovenstaande tabel is het aantal telefonische contactmomenten met inwoners weergegeven. Als een telefoongesprek leidt tot een melding, volgt er een keukentafelgesprek. Wanneer er geen melding volgt, betekent dit dat door het telefonisch contact de inwoner ondersteund is in, of begeleid naar, het vinden van de juiste voorliggende voorziening, gebruik van een algemene voorziening of is verwezen naar een andere organisatie.
17
HOOFDSTUK 4 INZET VAN HET UITVOERINGSPROGRAMMA IN 2018 ZIJN WIJ GESTART MET HET UITVOERINGSPROGRAMMA ‘SAMEN DENKEN, SAMEN DOEN’. DIT UITVOERINGSPROGRAMMA IS TOT STAND GEKOMEN VANUIT DE BEHOEFTE VAN INWONERS EN PROFESSIONALS. HET VALT ONDER HET PROGRAMMA ‘ZORG VOOR WIE DAT NODIG HEEFT’, MAAR OMVAT, OM ONZE INTEGRALE AANPAK TE STIMULEREN, OOK PROJECTEN VANUIT DE PARTICIPATIEWET. HET UITVOERINGSPROGRAMMA ZET IN OP HET REALISEREN VAN MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN IN HET SOCIAAL DOMEIN. HIERMEE WILLEN WE EEN STRUCTURELE BIJDRAGE LEVEREN AAN BETERE EN PASSENDE(?) DIENSTVERLENING VOOR INWONERS EN KIJKEN WE OOK NAAR KOSTENVERLAGING. IN DIT HOOFDSTUK EVALUEREN WIJ DE PROJECTEN BINNEN HET UITVOERINGSPROGRAMMA DIE IN DE EERDERE VERANTWOORDINGSRAPPORTAGES NIET ZIJN GEËVALUEERD.
Met het uitvoeringsprogramma beogen we maatschappelijke effecten te sorteren. Deze maatschappelijke effecten zijn op onderdelen meetbaar gemaakt met indicatoren. Deze worden jaarlijks bijgehouden en vindt u in de bijlage. Inmiddels zijn deze indicatoren aangevuld met indicatoren vanuit de beleidsdoelstellingen jeugd en het beleidskader preventie. Hiermee beogen we ook op langere termijn dat de verantwoordingsrapportage het medium is om ons beleid sociaal domein te monitoren. In de verantwoordingsrapportage 2020 is de evaluatie over bijna alle projecten uit het uitvoeringsprogramma afgerond. Hiermee is het uitvoeringsprogramma als totaal geëvalueerd en daarmee maakt dit vanaf nu geen onderdeel meer uit van deze verantwoordingsrapportage. Van een aantal projecten was de conclusie dat deze nog tijdelijk gecontinueerd werden met middelen uit het uitvoeringsprogramma. Deze projecten worden in deze verantwoordingsrapportage wél geëvalueerd. We maken aan de hand van deze evaluatie een afweging wat het vervolg van deze projecten wordt. Ten slotte volgt onder 4.5 een actueel financieel overzicht van het uitvoeringsprogramma.
4.1
EVALUATIE KNOOPPUNT MANTELZORG
De rol van mantelzorgers is onmisbaar in de maatschappij. Door de taken die zij vervullen dragen ze bij aan de betaalbaarheid en kwaliteit van zorg. Uitval van mantelzorgers leidt al snel tot hoge maatschappelijke kosten. Het blijft dan ook van belang om mantelzorgers te ondersteunen in het langer en beter kunnen volhouden van hun zorgtaken. Op basis van deze evaluatie zien wij de volgende uitgangspunten voor de toekomst: -
We streven naar een verbetering van de toegang tot mantelzorgregelingen; We blijven inzetten op de groep jonge mantelzorgers; We behouden en verstevigen de verbinding met bedrijven, scholen, vrijwilligersorganisaties en zorginstellingen en denken met hen mee over hoe zij vanuit de werkwijze van het Knooppunt Mantelzorg dat iedereen iets kan betekenen voor de mantelzorger, zelf de mantelzorgers kunnen ondersteunen; We blijven mantelzorgers met complexe mantelzorgvragen laagdrempelig ondersteunen; We gaan samen met ketenpartners op zoek naar passend aanbod om mantelzorgproblemen op te lossen (voorbeeld project respijtvrijwilligers). Om deze uitgangspunten waar te maken, stellen wij voor om de rol van mantelzorgcoach voort te zetten. Zij zullen mantelzorgers met mantelzorgvragen laagdrempelig ondersteunen. Deze rol blijft dan onderdeel van het brede takenpakket van de welzijnsmedewerkers. Om te voorkomen dat mantelzorg een onderbelicht thema wordt, stellen wij daarnaast voor om structureel iemand naast de mantelzorgcoaches te zetten. De huidige rol van kwartiermaker zal daarmee vervangen worden door een netwerkcoördinator. De inzet van de kwartiermaker richtte zich op het samenbrengen van partijen en het vormgeven van het project Knooppunt Mantelzorg. Nu de contouren staan, is het tijd om dit project te borgen met de rol van een netwerkcoördinator. De netwerkcoördinator 18
stimuleert, motiveert en faciliteert de mantelzorgcoaches om hun rol op te pakken. Daarnaast zien wij deze persoon als initiatiefnemer om de mantelzorgondersteuning in gemeente Berkelland verder te verbeteren, met in de komende periode specifieke aandacht voor de toegang tot mantelzorgregelingen. De netwerkcoördinator gaat ook op pad om het al opgebouwde netwerk te verstevigen en uit te breiden, met als doel om samen met ketenpartners op zoek te gaan naar passend aanbod om mantelzorgproblemen op te lossen. Voor de netwerkcoördinatie gaan we uit van 18 uur per week (€55.000,-). Daarnaast begroten we kosten voor het project respijtvrijwilligers en activiteiten/cursussen voor (jonge) mantelzorgers met bijbehorende PR (€10.000,-). In totaal is er jaarlijks €65.000,- nodig voor het structureel borgen en verder stimuleren van de werkwijze van het Knooppunt Mantelzorg.
4.2
EVALUATIE VRIJWILLIGERSPLATFORM
De coronacrisis heeft in de afgelopen jaren grote invloed gehad op het vrijwilligerswerk. Enerzijds was er een grote bereidheid om elkaar (vaak kortdurend en incidenteel) te helpen. Anderzijds heeft veel vrijwilligerswerk door de maatregelen langere tijd stil gelegen en was dit voor een groep vrijwilligers het moment om te stoppen met vrijwilligerswerk. Dit betekent dat de uitdagingen voor organisaties en verenigingen om vrijwilligers te vinden en binden wellicht nog groter zijn geworden en dat in veel gevallen een andere kijk op vrijwilligerswerk nodig is om nieuwe groepen vrijwilligers aan te trekken. Vrijwilligerswerk heeft een maatschappelijke waarde: voor de vrijwilliger, de ontvanger van vrijwilligerswerk maar ook voor de leefbaarheid in de kernen. In 2020 zijn we samen met 15 organisaties gestart met het Platform Vrijwilligers Berkelland. Een plek en platform waar kennis, kunde en ervaring op het gebied van vrijwilligerswerk gedeeld kan worden. Met het Platform beoogden we het vrijwilligerswerk een stimulans te geven en wilden we de (lokale) vrijwillige inzet behouden en vergroten. We streefden daarbij naar een besparingspotentieel voor de kosten in het sociaal domein. We constateren echter dat het Platform Vrijwilligers niet werkt als sturingsmaatregel.
We kunnen niet aantonen dat de komst van het Platform Vrijwilligers leidt tot meer vrijwilligers, die een deel van de kosten in het sociaal domein ondervangen. Wel zien we dat een aantal concrete resultaten succesvol zijn. Met het digitale platform Berkelland Doet! is het gelukt om vraag en aanbod overzichtelijker in beeld te krijgen. Een diversiteit aan organisaties en verenigingen maakt onderdeel uit van dit platform, waardoor er minder versnippering is en capaciteiten beter benut worden. Dit onderdeel van het Platform Vrijwilligers willen we dan ook voortzetten. Hier is vanuit de gemeente weinig inzet voor nodig. Daarnaast blijkt dat een grote groep (ruim 100) organisaties en verenigingen zich hebben aangesloten bij het Platform. Zij ontvangen de nieuwsbrief en nemen neem aan de bijeenkomsten waar kennis en ervaringen uitgewisseld worden. Deze bijeenkomsten worden goed gewaardeerd. Vanuit deze bijeenkomsten komen vragen naar voren die leven bij organisaties en verenigingen. Er blijft een behoefte vanuit deze partijen om antwoord te krijgen op deze vragen. Wij vinden het logischer om de functie van vraagbaak te beleggen op een ‘natuurlijke vindplaats’, zoals bijvoorbeeld de Sport Federatie Berkelland. Er zijn al combinatiefunctionarissen werkzaam die deze rol deels vervullen. Wij onderzoeken of deze rol bij hen uitgebreid/versterkt kan worden.
De georganiseerde bijeenkomsten hebben een duidelijke meerwaarde. Wij stellen voor om ook dit onderdeel voort te zetten. Naast deze behaalde resultaten zien we aanvullende vragen waar we als gemeente op willen inspelen: - Organisaties en verenigingen gaan verschillend om met vrijwilligers, bijvoorbeeld als het gaat om waardering en het wel/niet aanbieden van een vrijwilligersovereenkomst. Ook zijn er vragen over beleid rondom ongewenst gedrag. Dit vraagt om meer uniformiteit in de vorm van vrijwilligersbeleid. Vanuit de gemeente nemen wij het initiatief om tot dit beleid te komen. - We zien een mogelijkheid om cliëntondersteuning lokaal anders vorm te geven met de inzet van vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. Dit vraagt om een aanspreekpunt voor onder andere afstemming, coördinatie en deskundigheidsbevordering. Voor genoemde onderdelen zien wij een rol weggelegd voor de netwerkcoördinator die ook werkzaam is om de werkwijze van het Knooppunt Mantelzorg te stimuleren. Voor de te behouden onderdelen van het Platform Vrijwilligers en de aanvullende taken (vrijwilligersbeleid en cliëntondersteuning) gaan we uit van 8 uur per week (€25.000,-). Aanvullend vragen we een budget voor het organiseren van de bijeenkomsten en activiteiten (€2.500,-). In totaal komen we op een structureel budget van €27.500,-. 19
4.3
EVALUATIE DORPSKAMERS
In het afgelopen half jaar hebben ruim 100 inwoners zich gemeld bij de dorpskamers in Eibergen en Neede. Een groot deel van deze inwoners komt regelmatig op bezoek, zo’n 10% komt meerdere dagdelen per week. We schatten in dat er nog een groter bereik mogelijk is. We concluderen dat de komst van de dorpskamers een positief effect heeft op onze inwoners. Het biedt hen een zinvolle daginvulling, het vergroot het sociale netwerk en het biedt kansen om stappen te zetten op de participatieladder. We zien de potentie om de dorpskamers in de toekomst vaker in te zetten als middel voor inwoners om stappen te zetten op de participatieladder. Hoewel we nog niet concreet kunnen aantonen dat we met de komst van de dorpskamers ook kosten besparen binnen de Wmo, verwachten we wel dat de dorpskamers voorliggend kunnen zijn op een maatwerkvoorziening. We schatten in dat de dorpskamers kunnen bijdragen aan een succesvolle ‘landing in de wijk’ voor mensen die van een beschermde woonvorm uitstromen naar reguliere huisvesting in de wijk. We zien daarnaast dat de dorpskamers een natuurlijke vindplek zijn voor mensen uit de (O)GGZ doelgroep. Deze doelgroep is daarmee steeds beter in beeld, waardoor mensen (indien nodig) makkelijker richting passende ondersteuning begeleid kunnen worden.
Tot slot zien we voor de toekomst ook de mogelijkheid om de dorpskamers in te zetten als locatie waar mensen zonder een vaste woon- of verblijfplaats hun post kunnen halen (briefadres). Indien er meer aan de hand is, kunnen ook deze mensen (indien nodig) begeleid worden naar passende ondersteuning.
Aandachtspunten De locatie in Eibergen behoeft aandacht. De ruimte in de bibliotheek wordt op dit moment als minder passend ervaren vanwege de grootte, maar met name vanwege de beperking om bepaalde activiteiten te ontplooien. Een alternatieve locatie is nog moeilijk te vinden. Een ander aandachtspunt richt zich op de andere inwonersinitiatieven op het gebied van ontmoeten, zoals de Weggeefwinkel in Eibergen en het Burgerlokaal in Borculo. Een groot deel van deze initiatieven subsidiëren we op dit moment niet. Dit vraagt een nadere uitwerking op de vraag welk initiatief wel of niet in aanmerking komt voor een subsidie. We kunnen concluderen dat er in een half jaar tijd al mooie resultaten zijn bereikt, maar dat we nog te weinig beeld hebben om de keuze te maken voor een structurele investering in de dorpskamers. De komst van de dorpskamers heeft een lange aanloop gehad. Afbouwen van een dergelijke voorziening is relatief eenvoudig, het opnieuw opbouwen ervan niet. Het stopzetten van één dorpskamer brengt het risico met zich mee dat inwoners de afstand tot de overgebleven dorpskamer te groot vinden en er daardoor geen gebruik van maken. Dit zien we bijvoorbeeld terug in de lage animo voor de dorpskamers door inwoners van Ruurlo.
Om tot een zorgvuldige afweging te komen of de dorpskamers echt een meerwaarde hebben, stellen wij voor om de subsidie na september 2022 met een half jaar te verlengen. In het najaar 2022 kunnen we dan een goede afweging maken. Daarna verwachten we meer zicht te hebben op de groei van het aantal bezoekers, hebben we meer zicht op het effect van de dorpskamers en kunnen we beter inschatten wat de meerwaarde van een dorpskamer is als voorliggende voorziening op duurdere geïndiceerde zorg. De keuze voor een eventuele structurele investering leggen wij dan opnieuw voor.
4.4
EVALUATIE TOOL ‘CHECK WAAR JE RECHT OP HEBT’
Inwoners met een laag inkomen of schulden hebben minder te besteden. De gemeente Berkelland kent daarom meerdere regelingen die onze inwoners kunnen aanvragen en ertoe leiden dat volwassenen en kinderen mee kunnen doen aan de samenleving. Hierbij valt te denken aan de minimaregelingen en bijzondere bijstand. Steeds weer blijkt dat deze doelgroep het bestaan van en de toegang tot deze regelingen niet goed weet te vinden. Inwoners die deze ondersteuning nodig hebben, ploeteren onnodig lang voort of trekken pas aan de bel als het te laat is. Omdat wij het belangrijk vinden dat inwoners gebruik kunnen maken van onze regelingen, is er vanuit het uitvoeringsprogramma extra geïnvesteerd in de informatievoorziening op het gebied van armoede. De online tool ‘Check waar je recht op hebt’ vervult hierin een essentiële rol. Via de online tool ‘Check waar je recht op hebt’ op Berkellandwijzer kunnen inwoners met behulp van enkele vragen inzicht krijgen in regelingen waar deze mogelijkerwijs recht op heeft. De tool geeft overzichtelijk weer 20
welke regelingen er bestaan en waarvoor je in aanmerking komt. Ook worden de betreffende links en/of aanvraagformulieren aan de betrokkene getoond. We zien dat de Berkellandwijzer goed wordt gevonden de afgelopen jaren. Zo is het aantal sessies meer dan verdubbeld; van 5.515 in 2020 naar 12.111 in 2021. Ook het aantal bezoekers is meer dan verdubbeld; van 3.027 in 2020 naar 7.736 in 2021. Deze toename zien we ook terug in het gebruik van de tool ‘Check waar je recht op hebt’. Het aantal gebruikers ligt voor 2021 op 561. Daarnaast wordt samen met het communicatiebureau Hollandsch Welvaren verder gebouwd aan de online aanwezigheid en bereikbaarheid van onze gemeente via de Berkellandwijzer. Aangezien de tool prominent op de Berkellandwijzer aanwezig is, verwachten we dat het bezoek en gebruik alleen maar zal toenemen. In de informatievoorziening over onze minimaregelingen en bijzondere bijstand is de online tool ‘Check waar je recht op hebt’ een belangrijke pijler. Periodieke wijzigingen van bijstandsnormen, beleidswijzigingen en of toevoegingen aan ons minimabeleid kunnen eenvoudig worden verwerkt in de tool. Dit in tegenstelling tot papieren ‘sociale kaarten’. Het is duidelijk dat de tool goed bezocht en gebruikt wordt en de verwachting is dat dit de komende jaren verder toeneemt.
Daarom willen we de tool structureel borgen in ons beleid, waarvoor een budget van €3.500 per jaar nodig is.
4.5
FINANCIEEL OVERZICHT UITVOERINGSPROGRAMMA
21
Financieel overzicht projecten uitvoeringsprogramma Samen Denken Samen Doen Totale inzet middelen vanuit het Project uitvoeringsprogramma A. Werken vanuit de bedoeling; Eén Verordening sociaal € 33.000 domein B.
Bestaande netwerk sociaal domein herijken
C. Berkellandwijzer (inclusief nieuw te ontwikkelen platform voor vrijwilligers en verenigingen)
€0 € 50.000
D.
Eén gezin, één plan, één regisseur
€0
E.
Onafhankelijke cliëntondersteuning
€0
F.
Multifunctionele Ontmoetingsplekken
€ 228.000
G.
Platform Vrijwilligers
€ 86.000
H.
Dementievriendelijke samenleving
€ 134.000
I.
Ondersteuning thuis
J.
Meedoenapplicatie en meedoenarrangement
€ 201.000
K.
Jongerenwerk en Jimmy’s
€ 607.000
L.
Sterk netwerk gericht op preventie
€0
€0
M. Pilot steungezinnen
€ 43.000
N.
POH-jeugd
€ 256.000
O.
Heerlijk thuis in huis
€ 76.000
P.
Meldpunt niet acute zorg
€ 5.000
Q.
Vroegsignalering
R.
Platform Financieel Gezond Berkelland
S.
Tool Check waar je recht op hebt
€ 17.000
T.
Toegang tot schuldhulpverlening
€0
U.
Stimuleren van een rookvrije sportomgeving
€0
V.
Clubkadercoach
€ 110.000
W. Welzijn op recept
€ 10.000
X.
Preventie Platform Jeugd
€ 104.000
Y.
Knooppunt Mantelzorg
€ 283.000
Z.
Kleine prjecten en onvoorzien
€ 80.000
Totaal kosten uitvoeringsprogramma
€ 2.435.000
€ 112.000 €0
22
23