T_Bijlage 9 Archeologische waarden- en verwachtingkaart
Tekst van het document
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
AWV categorie 6: Gebieden met een hoge archeologische verwachting. Streven naar behoud in huidige staat; inventariserend archeologisch onderzoek is verplicht als de oppervlakt e van de ingreep groter is dan 250 m² én de diepte van de ingreep dieper reikt dan 30 cm -Mv; AWV categorie 7: Gebieden met een middelmatige archeologische verwachting. Streven naar behoud in huidige staat; inventariserend archeologisch onderzoek is verpli cht als de oppervlakte van de ingreep groter is dan 1 .000 m² én de diepte van de ingreep dieper reikt dan 30 cm -Mv; AWV categorie 8: Gebieden met een lage archeologische verwachting. Streven naar behoud in huidige staat niet vereist; inventariserend archeologisch onderzoek is verplicht als de oppervlakte van de ingreep groter is dan 5 .000 m² én de diepte van de ingreep dieper reikt dan 30 cm -Mv; AWV categorie 9: Gebieden met een lage archeologische verwachting. Streven naar behoud in huidige staat; inventariserend archeologisch onderzoek is verplicht als de oppervlakte van de ingreep groter is dan 5.000 m² én de diepte van de ingreep dieper reikt dan 30 cm -Mv.
4.3 Legenda-eenheden op de beleidskaart Op de archeologische beleidskaart is geen onderscheid gemaakt in archeologische perioden en wordt de archeologische verwachting aangeduid met de termen hoog en afgedekt, hoog, middelmatig, laag en ‘laag voor nederzettingsresten, hoog voor water gerelateerde archeologische resten’. Op de archeologische beleidskaart staat kort aangegeven wat het gewenste beleid is, hetgeen in dit hoofdstuk verder is uitgewerkt. Op de archeologische beleidskaart zijn de volgende eenheden te onderscheiden : Archeologisch Waardevolle Gebieden (AWG) Het op de verbeelding van het bestemmingsplan plaatsen van bekende en onbekende archeologische waarden is een belangrijke stap om het belang van archeologie in de ruimtelijke ordening aan te geven. Van Archeologisch Waardevolle Gebieden weet men (globaal) wat er aanwezig is en er is sprake van een duidelijke, vaak kadastrale, begrenzing. Hierbij worden de volgende drie categorieën onderscheiden: AMK-terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd (beschermd archeologisch monument; AWG categorie 1); AMK-terrein van (hoge) archeologische waarde (archeologisch monument; AWG categorie 2); bekende archeologische vindplaats of historische nederzettingslocatie (AWG categorie 3); historische stads- of dorpskern (AWG categorie 4); AWG categorie 5 (de circumvallatielinie rondom Groenlo [GCVL].
Inclusief foutenmarge van 50 m aan weerszijde van niet vastgestelde delen (rode lijn) en archeologische bufferzone van 25 m aan weerszijde van wel vastgestelde delen (oranje lijn).
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
De gemeentelijke monumenten en gebouwde rijksmonumenten zijn niet op de kaart opgenomen. Archeologische Waardevolle Verwachtingsgebieden (AWV) Op basis van archeologische kennis en fysieke kenmerken van het landschap zijn vijf verwachtingsgebieden onderscheiden waarin sprake is van verschillen in de verwachte dichtheid waarin archeologische resten voorkomen. Deze gebieden zijn relevant in het buitengebied en in delen van de bebouwde kom buiten de historische kern van Berkelland. In tegenstelling tot de voornoemde terreinen van archeologische waarde (AWG categorieën 1 en 2) is in deze gebieden de dichtheid aan (en de ligging, omvang en conservering van) terreinen met archeologische resten slechts in grote lijnen bekend. De verwachtingsgebieden worden op de beleidskaart aangeduid al s Archeologisch Waardevol Verwachtingsgebied (AWV) waarbij nog wel een onderscheid in de mate van verwachting (hoog, middelmatig en laag) wordt aangebracht.
De volgende vijf categorieën Archeologisch Waardevolle Verwachtingsgebieden worden onderscheiden: geomorfologische eenheden met een conserverend plaggendek of stuifzand, gebieden met een hoge archeologische verwachting, (AWV categorie 5); overige gebieden met een hoge archeologische verwachting , inclusief de bufferzones rondom historische nederzettingslocaties (AWV categorie 6); gebieden met een middelmatige archeologische verwachting (AWV categorie 7); gebieden met een lage archeologische verwachting (AWV categorie 8); gebieden met een lage verwachting voor nederzettingsresten, maar met een verhoogde kans op watergerelateerde archeologische resten (AWV categorie 9).
4.4 Beleidsuitgangspunten gemeente Berkelland 4.4.1 Ten geleide De wet- en regelgeving rond archeologie en ruimtelijke ordening in ons land is sterk in beweging. Sinds 1 september 2007 is het wettelijk kader voor archeologie, de Monumentenwet, via een wijzigingswet herzien. Daarnaast is de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro) per 1 juli 2008 ingegaan. Gemeenten dienen bij de vaststelling van een bestemmingsplan of beheersverordening als bedoeld in artikel 3.1 en 3.38 Wro altijd rekening te houden met in de grond aanwezige dan wel te verwachten archeologische waarden. Deze bestemmingsplanverplichting brengt met zich mee dat gemeenten het kader moeten stellen voor de archeologische monumentenzorg. Zij hebben dus een kerntaak in de uitvoering van de archeologische monumentenzorg en moeten bij ruimtelijke besluitvorming het archeologische belang afwegen tegen de andere belangen. Per januari 2012 is het Besluit ruimtelijke ordening zodanig gewijzigd, dat naast archeologie ook de overige cultuurhistorische waarden (historische bouwkunst, cultuurlandschap, historische ecologie, aardkundige waarden) in het
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
bestemmingsplan aandacht krijgen. In de toelichting dient te worden gemotiveerd hoe met al die waarden is omgegaan. Om hieraan te voldoen wordt voor de Archeologisch Waardevolle Gebieden (AWG’s) en de Archeologisch Waardevolle Verwachtingszones (AWV’s) aanbevolen deze op te nemen in het gemeentelijk bestemmingsplan (aanduiding op de verbeelding en vermelden in de toelichting). Van de AWG’s is vastgesteld dat er archeologische resten aanwezig zijn; in het geval van de AWV’s kan aangenomen worden dat er archeologische resten verscholen gaan waarvan de waarde gelijk of zelfs (veel) groter kan zijn dan die van de op de AMK-Gelderland opgenomen terreinen van archeologische waarde. Binnen de verwachtingsgebieden (AWV’s) kunnen alsnog grote gebieden voorkomen waarin archeologische resten grotendeels of zelfs geheel ontbreken , zelfs indien er sprake is van een hoge verwachte dichtheid aan archeologische resten. Om op een goede manier met deze onzekerheid om te gaan gelden zijn twee afwegingen van belang. De eerste afweging betreft de kans dat er bij een bodemingreep van een bepaalde omvang daadwerkelijk sprake zal zijn van verstoring van waardevolle archeologische resten. 48 Hierbij geldt het eenvoudige principe hoe kleiner de ingreep, hoe geringer de kans op verstoring.
De tweede afweging betreft de mogelijkheden die de huidige archeologische onderzoeksmethod en bieden om de aanwezigheid van deze waardevolle resten, en daarmee de verstoring daarvan, werkelijk aan te tonen. In gebieden met een globale archeologische verwachting, waarvoor slechts op hoofdlijnen aangegeven kan worden welke archeologische resten aanwezig kunnen zijn, is het doorgaans niet mogelijk om een onderzoeksmethode te kiezen die naadloos aansluit bij het karakter van de aanwezige archeologische resten. Wanneer de archeologische verwachting niet voldoende gespecificeerd kan worden om onderzoeksmethode en -intensiteit op maat te kunnen bepalen, zal gekozen moeten worden voor een methode met een acceptabele opsporingskans voor een breed scala aan vindplaatstypen. 49 Om archeologische resten te kunnen opsporen wordt daarom gebruik gemaakt van relatief goedkope standaardonderzoeksmethoden (bureau- en/of booronderzoek, proefsleuven) die gericht zijn op het steekproefsgewijs verzamelen van (globale) informatie met betrekking tot de aan- of afwezigheid van archeologische resten en hun landschappelijke context. Bij dergelijke onderzoeken is het een voorwaarde dat het aantal waarnemingen voldoende groot is en een dusdanige spreiding kent dat het mogelijk is om (via
48
Willemse & Kocken, 2012, schakel 1.
49
Willemse & Kocken, 2012, schakel 2.
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
ruimtelijke analyse) tot een interpretatie van de onderzoeksresultaten en tot een waardestell ing van de aangetroffen archeologische resten te komen. 50 Initiatiefnemers van projecten die kleiner zijn dan 100 m² kunnen op basis van landelijke regelgeving niet worden belast met archeologische onderzoeksplicht. Afwijking van de ondergrens van 100 m² is zowel in opwaartse als in neerwaartse zin mogelijk. Op gezag van de regionaal archeoloog, drs. M. Kocken, is, in samenspraak met de gemeente en RAAP Archeologisch Adviesbureau, dat jarenlange praktijkervaring heeft met prospectief onderzoek in de Achterhoek, besloten de onderstaande oppervlakte- en dieptematen en beleidsuitgangspunten per categorie (AWG/AWV categorie 1 t/m 9 en onderzoeksmeldingen en bodemverstoringen) te hanteren. Als achterliggend verantwoordingsdocument wordt verwezen naar de vastgestelde Nota ‘Archeologie met beleid’. Afwegingskader voor archeologiebeleid in de Regio Achterhoek. 51 De beleidsuitgangspunten worden behandeld per categorie (zie kader voor een korte samenvatting van de beleidsuitgangspunten per categorie). 52
4.4.2 AWG categorie 1 Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd - Voor beschermde terreinen van zeer hoge archeologische waarde geldt een wettelijke bescherming van de Monumentenwet 1988. Binnen het gemeentegebied van Berkelland bevinden zich drie terreinen met een wettelijke bescherming. In aledrie degevallen betrfet het een grafheuvel met een vrij brede datering (Laat Neolithicum tot en met Bronstijd). De gemeente Berkelland heeft ervoor gekozen om deze van rijkswege beschermde grafheuvelterreinen met een attentiezone van 50 m te bufferen. De attentiezone wordt aangehouden omdat de begrenzing van het gebied met archeologische resten meestal niet exact bekend is. Veelal komen de begrenzingen van alle AMK-terreinen voort uit administratieve grenzen. Ook de Circumvallatielinie rondom Groenlo gaat een Rijksmonument worden. Op de beleidskaart is deze status reeds meegenomen door de bufferzone rondom de Linie onder AWG categorie 1 te scharen. Deze buffer betreft een zone ter grootte van 50 meter ter weerszijde van de vermoedde elementen en een zone van 25 meter ter weerszijde van de bekende elementen.
50
Ibid.
51
Willemse & Kocken 2012 (RAAP-rapport 2501).
52
De Regionale Norm voor archeologisch onderzoek is beschikbaar onder www.achterhoek2020.nl/wpcontent/uploads/2012/12/Normblad-archeologisch-vooronderzoek-gemeenten-Regio-Achterhoek-versie-1.2-sept2013.docx.
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
Voor de reeds wettelijk beschermde monumenten wordt geadviseerd deze met vermelding van de wettelijk beschermde status op te nemen in het gemeentelijk bestemmingspl an (aanduiding op de verbeelding en vermelden in de toelichting). Afgeraden wordt een aanlegvergunning te laten rusten op wettelijk beschermde monumenten, omdat hiervoor al een monumentenvergunning geldt. Voor een eventuele sloop -, bouw- en/of aanlegvergunning geldt een aanhoudingsplicht totdat de monumentenwetvergunning is verleend. Bij planvorming is besluitname door het bevoegd gezag wettelijk vereist. De Monumentenwetprocedure ex. artikel 11 is verplicht. Voor de archeologische rijksmonumenten is de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed het bevoegd gezag.
4.4.3 AWG categorie 2 Terrein van (hoge) archeologische waarde - Het gaat hierbij in principe om gewaardeerde archeologische vindplaatsen waarin de aanwezigheid, de aard, datering en de omvang van de archeologische resten (tot op zekere hoogte) bekend zijn. Gemeenten dienen conform de Monumentenwet 1988 bij de vaststelling van een bestemmingsplan als bedoeld in artikel 38 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) altijd rekening te houden met in de grond aanwezige dan wel te verwachten archeologische waarden. Aanbevolen wordt om deze terreinen in het bestemmingsplan op te nemen als archeologisch waardevol gebied, zowel op de verbeelding als in de regels en de toelichting. Ingrepen die kunnen leiden tot verstoring of vernietiging van de archeologische resten binnen deze gebieden dienen te worden voorkomen. In het geval dat ruimtelijke ingrepen die de aanwezige archeologische resten kunnen beschadigen onvermijdelijk zijn, dient, ongeacht de ruimtelijke omvang van de ingreep, archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden confo rm KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). De gemeente Berkelland hanteert voor deze terreinen als uitgangspunt dat een archeologisch onderzoek verplicht is bij ingrepen dieper dan 30 cm of dieper dan de bekende bodemverstoring, ongeacht de oppervlakte van de ingreep.
De minimum onderzoekseis is een archeologisch bureauonderzoek waarin de ingreep op zijn schadelijkheid wordt beoordeeld en waa rin wordt geadviseerd over de eventueel te nemen vervolgstappen in de vorm van veldonderzoek. De intensiteit van eventueel vervolgonderzoek is afhankelijk van de exacte ligging, aard en omvang van de ingreep en van de verwachte omvang van de schade aan arc heologische resten. Werkzaamheden die kunnen leiden tot verstoring van archeologische resten dienen gekoppeld te worden aan een aanlegvergunningenstelsel. In de bouwregels worden voorwaarden opgenomen als het om bouwen gaat. De gemeente Berkelland heeft ervoor gekozen om aan de terreinen van archeologische waarde een attentiezone van 50 m te geven. Voor deze zone gelden dezelfde restricties.
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
4.4.4 AWG categorie 3 Bekende archeologische vindplaats - Het merendeel van de bekende archeologische vindplaatsen in het landelijk gebied van Berkelland zijn gebieden zonder status. Dit wil zeggen dat het gebied niet is opgenomen op de AMK-Gelderland, omdat het over het algemeen niet gewaardeerde vindplaatsen zijn. De conservering, de omvang en de aard van de archeologische resten zijn niet of slechts ten dele bekend. Onder deze vindplaatsen kunnen zich zowel zeer waardevolle en puntgave terreinen met archeologische resten als geheel verstoorde terreinen bevinden. Het kan gaan om een enkel fragment laat-middeleeuws aardewerk dat met bemesting op een akker is terechtgekomen, maar ook om een intact nederzettingsterrein. De desbetreffende vindplaatsen, die wel een rol gespeeld hebben bij begrenzen van de verwachtingszones, zijn indicatief op de archeologische verwachtingskaart opgenomen. Bij gebrek aan een begrenzing van de vindplaats is een attentiezone van 50 m rondom de centrumcoördinaat gehanteerd als zone waarbinnen een verhoogde kans bestaat op het aantreffen van archeologische resten.
Indien maatregelen (ingrepen) in deze zone onvermijdelijk zijn en fysieke aantasting van de vindplaats wordt verwacht, dient in een zo vroeg mogelijk stadium van de planvorming inventariserend archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd, confo rm KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). Het uitgangspunt voor de AWG categorie 3 gebieden van de gemeente Berkelland is om bij ingrepen van dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en plangebieden groter dan 50 m² een inventariserend archeologisch onderzoek verplicht te stellen, confo rm KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). Op deze wijze kan de aard, datering, omvang, etc. van de vindplaats worden bepaald. Aan de hand hiervan kan een selectiebesluit worden genomen.
4.4.5 AWG categorie 4 Historische stads- en dorpskernen - Op basis van historisch kaartmateriaal en andere bronnen is het duidelijk dat in de historische kernen Gelselaar, Geesteren, Borculo, Ruurlo, Eibergen en Neede vanaf de Middeleeuwen sprake was van een clustering van bebouwing. In de historisch waardevolle kernen komen archeologische resten in principe direct onder het maaiveld voor. De
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
historische kernen van Eibergen en Borculo zijn aangemerkt als terrein van archeologische waarde (respectievelijk monumentnummers 13208 en 13199). 53 Voor de historische kernen wordt geadviseerd te streven naar planologische bescherming via het gemeentelijke bestemmingsplan. Aanbevolen wordt om de desbetreffende gebieden i n het bestemmingsplan op te nemen als archeologisch waardevol terrein. Ingrepen die kunnen leiden tot verstoring of vernietiging van de archeologische resten binnen deze terreinen dienen te worden voorkomen. Het uitgangspunt van de gemeente Berkelland voor deze gebieden is om bij ingrepen dieper dan 30 cm -Mv (of dieper dan de bekende bodemverstoring ) en een omvang groter dan 50 m² een archeologisch onderzoek te verplichten, conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). Dit onderzoek dient allereerst te bestaan uit een gedetailleerd bureauonderzoek. Het bureauonderzoek spitst zich toe op archeologisch en bouwhistorisch onderzoek, een inventarisatie van de bodemverstoringen, aanvullende informatie van de afdeling bouwen en wonen van de gemeente Berkelland en een specificatie van de archeologische verwachting met betrekking tot het onderzoeksgebied. Hierbij is van belang dat inzicht ontstaat in de aard van de te verwachten archeologische resten en in de verwach te conservering van deze resten.
Bij het laatste moet gedacht worden aan gegevens met betrekking tot de omvang en diepte van de bestaande (of voormalige) bebouwing (uit het bouwkundig archief). Op basis van het resultaat van het bureauonderzoek moet een be slissing genomen worden over het al dan niet uitvoeren van een veldonderzoek en over de aard daarvan (archeologische (sloop)begeleiding of proefsleuven). Veldonderzoek zal duidelijk moeten maken welke archeologische resten op de desbetreffende locatie aanwezig zijn en wat de datering, conservering en diepteligging daarvan is. Aan de hand van de resultaten zal het vervolgtraject moeten worden bepaald. Indien behoud in situ niet mogelijk is, dient rekening gehouden te worden met de noodzaak van gecombineerd bouwhistorisch en archeologisch veldonderzoek (opgraving/archeologische begeleiding) alvorens nieuwbouw gerealiseerd kan worden.
4.4.6 AWV categorieën 5 en 6 Gebieden met een hoge archeologische verwachting - In Berkelland is onderscheid gemaakt tussen twee zones met een hoge archeologische verwachting. Onder AWV 5 zijn alle landschappelijke eenheden met een dikkere afdekkende laag weergegeven (profieltype 1). Voor
53
Voor de beschrijving van de historische stadsk ern, zie Van Oosterhout, 2008.
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
gebieden met plaggendekken geldt bijvoorbeeld een verhoogde kans op de aanwezigheid van archeologische resten. De reden is dat gebieden waar plaggendekken voorkomen waarschijnlijk ook in de Prehistorie al aantrekkelijke vestigingslocaties waren. Mogelijk aanwezige archeologische resten zijn door het plaggendek goed afgedekt en hierdoor (mogelijk) goed beschermd. AWV 6 betreft alle overige landschappelijke eenheden waar voor een hoge verwachting geldt (profieltypen 2 en 3). In gebieden met een hoge archeologische verwachting wordt de hoogste dichtheid aan archeologische vindplaatsen verwacht. Ingrepen die kunnen leiden tot verstoring of vernietiging van de archeologische resten binnen deze terreinen dienen te worden voorkomen. Hierbij dient uitgegaan te worden van ingrepen dieper dan 40 cm (AWV 5) of 30 cm (AWV 6) of dieper dan de bekende bodemverstoring en plangebieden die groter dan 250 m² zijn. In geval van planvorming en voorafgaand aan vergunningverlening voor bodemingrepen moet vroegtijdig archeologisch onderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (kartering) worden uitgevoerd, conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). Bij vaststelling van archeologische waarden zal hiervan de omvang en gaafheid moeten worden vastgesteld aan de hand van een inventariserend veldonderzoek (waardering).
De resultaten van een inventariserend veldonderzoek zouden kunnen leiden tot inpassing van vastgestelde archeologische waarden in een inrichtingsplan van een ruimtelijke ontwikkeling of tot het aanhouden of niet verlenen van een vergunning. Indien behoud niet mogelijk is, kunnen de resultaten van een inventariserend veldonderzoek aanleiding geven tot een opgraving. Hierbij wordt informatie over archeologische resten opgetekend en gedocumenteerd, waarna de geplande maatregelen zonder verdere beperking en kunnen worden uitgevoerd. De resultaten van een inventariserend veldonderzoek kunnen ook zodanig zijn dat verder onderzoek en/of behoud niet noodzakelijk wordt geacht. Een dergelijke keuze wordt in de vorm van een advies (selectieadvies) ter besluitvorm ing voorgelegd aan de gemeente als het bevoegde gezag.
4.4.7 AWV categorie 7 Gebieden met een middelmatige archeologische verwachting - In gebieden met een middelmatige archeologische verwachting (profieltypen 4, 5 en 6) wordt een lagere dichtheid aan archeologische vindplaatsen verwacht dan in gebieden met een hoge archeologische verwachting. Ook voor deze gebieden geldt dat er bij voorkeur geen werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd die tot fysieke aantasting leiden van archeologische resten. Het b eleid is immers gericht op behoud van archeologische resten in de ondergrond. In geval van planvorming en voorafgaand aan vergunningverlening voor bodemingrepen moet vroegtijdig archeologisch onderzoek in de vorm van een bureauonderzoek, eventueel gevolgd door een inventariserend veldonderzoek (kartering) worden uitgevoerd, confo rm KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). Dit betreft
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
bodemingrepen dieper dan 30 cm of dieper dan de bekende bodemverstoring en plangebieden die groter dan 1.000 m² zijn. Van eventuele archeologische waarden zal de omvang en gaafheid moeten worden vastgesteld aan de hand van een inventariserend veldonderzoek (waardering). De resultaten van het inventariserend veldonderzoek zouden kun nen leiden tot inpassing van vastgestelde archeologische waarden in een inrichtingsplan van een ruimtelijke ontwikkeling of tot het aanhouden of niet verlenen van een vergunning. Indien behoud niet mogelijk is, kunnen de resultaten van een inventariserend veldonderzoek aanleiding geven tot een opgraving. Hierbij wordt informatie over archeologische resten opgetekend en gedocumenteerd, waarna de geplande maatregelen zonder verdere beperkingen kunnen worden uitgevoerd. De resultaten van een inventariserend veldonderzoek kunnen ook zodanig zijn dat verder onderzoek en/of behoud niet noodzakelijk wordt geacht. Een dergelijke keuze wordt in de vorm van een advies (selectieadvies) ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeente als het bevoegde gezag.
4.4.8 AWV categorieën 8 en 9 Gebieden met een lage archeologische verwachting - In gebieden met een lage archeologische verwachting wordt een lagere dichtheid aan archeologische vindplaatsen verwacht dan in gebieden met een hoge en middelmatige archeologische verwachting (profieltype 9). Wel kunnen hier toevalsvondsten aangetroffen worden, waarvoor een meldingsplicht geldt. Vooral langs randen naar hogere delen in het landschap bestaat een verhoogde kans op archeologische resten. Voor de natte gebiedsdelen geldt een lage archeologische verwachting voor nederzettingsresten, maar een hoge archeologische verwachting voor resten van beekaccessen, beekovergangen, tijdelijke jachtkampen, afvaldumps en/of verdedigingswerken, jachtattributen, rituele deposities, verdedigingswerken, oeverbeschoeiingen, aanlegplaatsen en/of visattributen. Om te benadrukken dat het hierbij om een bijzondere categorie binnen de gebieden met een lage verwachting gaat is ervoor gekozen om de beekdalen ( profieltypen 12 en 16) in een eigen verwachtingszone in te delen (AWV 9). Het gaat hier om een intact (oorspronkelijk) landschap waarin zeer bijzondere archeologische resten verwacht kunnen worden. Voor de oude rivierbeddingen geldt derhalve dat er bij voorkeur geen (grootschalige) werkzaamheden diene n te worden uitgevoerd die tot fysieke aantasting leiden van archeologische resten.
Hierbij moet gedacht worden aan het uitgraven van restgeulen etc. Vooral als deze eenheid in samenhang met gebieden met een hogere archeologische verwachting word t aangetroffen, is het gewenst het gehele gebied (dus hoog en laag) als geheel een hoge verwachting toe te kennen, met het daarbij horende beleid. Het beleid is gericht op behoud van zowel het landschap als ook van archeologische resten in de ondergrond. In geval van planvorming en voorafgaand aan vergunningverlening voor bodemingrepen moet vroegtijdig archeologisch onderzoek in de vorm van een bureauonderzoek, eventueel gevolgd door een inventariserend veldonderzoek (kartering) worden uitgevoerd, confo rm KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies). Dit betreft
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
bodemingrepen die dieper dan 30 cm of de bekende bodemverstoring gaan en plangebieden die groter dan 5.000 m² zijn. Bij vaststelling van archeologische waarden zal hiervan de omvang en gaafheid moeten worden bepaald aan de hand van een inventariserend veldonderzoek (waardering). De resultaten van het inventariserend veldonderzoek zouden kunnen leiden tot inpassing van vastgestelde archeologische waarden in een inrichtingsplan van een ruimtelijke ontwikkeling of tot het aanhouden of niet verlenen van een vergunning. Indien behoud niet mogelijk is, kunnen de resultaten van een inventariserend veldonderzoek aanleiding geven tot een opgraving. Hierbij wordt informatie over archeologische resten opgetekend en gedocumenteerd, waarna de geplande maatregelen zonder verdere beperkingen kunnen worden uitgevoerd. De resultaten van een inventariserend veldonderzoek kunnen ook zodanig zijn dat verder onderzoek en/of behoud niet noodzakelijk wordt geacht. Een dergelijke keuze wordt in de vorm van een advies (selectieadvies) ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeente als het bevoegde gezag.
4.4.9 Bodemverstoringen Er is onderscheid gemaakt tussen bodemverstoringsgegevens die afkomstig zijn uit veldbodemkundige onderzoeken door het Staring Centrum en Alterra, en gegevens betreffende ontgrondingen waarvoor een provinciale ontgrondingsvergunning is afgegeven . Voor het te voeren beleid is informatie over de bodemverstoring van grote waa rde. Afhankelijk van de diepte en verspreiding van de bodemverstoringen kan de aanwezigheid van archeologische resten wel of niet uitgesloten worden. Met het oog op een zorgvuldige belangenafweging moet, voorafgaand aan bodemingrepen, in de vroegste fase van planvorming een archeologisch bureauonderzoek worden uitgevoerd, eventueel gevolgd door een veldinspectie met als doel de diepte van de bodemverstoring te bepalen. Bij bodemingrepen in gebieden die als vergraven zijn aangegeven, wordt geadviseerd om de verstoringsdiepte te achterhalen. Afhankelijk van de diepte van de bodemverstoringen kan de aanwezigheid van archeologische resten wel of niet uitgesloten worden. Met het oog op een zorgvuldige belangenafweging moet, voorafgaand aan bodemingrepen, in de v roegste fase van planvorming een archeologisch bureauonderzoek worden uitgevoerd, eventueel gevolgd door een veldinspectie met als doel de diepte van de bodemverstoring te bepalen.
4.4.10 Onderzoeksgebieden In gebieden waar archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden, dient de gemeente de onderzoeksresultaten eerst te beoordelen om het onderzoekstraject te bepalen. Er dient opgemerkt te worden dat niet alle onderzoeksmeldingen volledig zijn ingevoerd. Hierdoor valt een groot aantal meldingen in de groep waarvan de status van het onderzoek onbekend is. Alleen door nader onderzoek (het lezen van het bij het onderzoek horende rapport) kan binnen deze groep meer onderscheid gemaakt worden . Indien archeologisch vervolgonderzoek zinvol blijkt, geldt het beleid voor de onderliggende (AWG-/AWV-)zone.
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
Literatuur Bade, T. & G. Smid, 2008. Eigen haard is goud waard. Over de economische baten van cultuurhistorisch erfgoed. Utrecht. Bakker, H. de & J. Schelling, 1966. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. Pudoc, Wageningen. Beek, R. van, 2009. Reliëf in tijd en ruimte: interdisciplinair onderzoek naar bewoning en landschap van Oost-Nederland tussen vroege prehistorie en middeleeuwen. Wageningen Universiteit, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2004. Fysische Geografie van Nederland. Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen. Brandt, R.W., E. Drenth, M. Montforts, R.H.P. Proos, I.M. Roorda & R. Wiemer, 1992. Archeologisch Basis Register, versie 1.0. ARCHIS, Amersfoort. Brouwer, F. 1994. De bodemgesteldheid van het ruilverkavelingsgebied Hupsel -Zwolle. Resultaten van een bodemgeografisch onderzoek. DLO-Staringcentrum rapport 328. Dienst Landelijk Onderzoek/Staring Centrum, Wageningen. Dekker, J.M.J. 1997. De bodemgesteldheid van het landinrichtingsgebied Beltrum -Eibergen. Resultaten van een bodemgeografisch onderzoek. DLO -Staringcentrum rapport 462. Dienst Landelijk Onderzoek/Staring Centrum, Wageningen Doesburg, J. van, M. de Boer, J. Deeben, B.J. Groenewoudt & T. de Groot (red.), 2007. Essen in zicht: essen en plaggendekken in Nederland: onderzoek en beleid. Nederlandse Archeologische Rapporten 34.
Rijksdienst voor Archeologie, Monumenten en Cultuurlandschap, Amersfoort. Driessen, A.M.A.J., G.P. van de Ven & H.J. Wasser, 2000. Gij beken eeuwig vloeiend, water in de streek van Rijn en IJssel. Waterschap Rijn en IJssel/Stichting Matrijs, Utrecht. Fontijn, D.R., 2008. Everything in its right place? On selective deposition, landscape and the construction of identity in Late Prehistory. In: A. Jones (ed.), Prehistoric Europe: theory and practice. John Wiley and sons, Chichester, p. 86 -106. Groenewoudt, B.J. & L.J. Keunen, 2008. ‘Berlewalde’: een verdwenen Achterhoekse wildernis. Vitruvius, nummer 5 (oktober 2008). Educom Communicatie, Rotterdam. Groenewoudt, B.J., 1994. Prospectie, waardering en selectie van archeologische vindplaatsen: een beleidsgerichte verkenning van middelen en mogelijkheden. Nederlandse Archeologische Rapporten 17. Rijksdienst voor het Ou dheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort. Groot, T. de, A. Koekelkoren, M. Lobbes & B. Smit, 2011. Effecten van vrijstellingen voor archeologisch erfgoed. In: Lauwerier e.a.: Onderzoek naar de effectiviteit van de onderzoeksketen, sluipende degradatie en de effecten van vrijstellingen. RAM 196. AmersfoortDoesburg, J. van, M. de Boer, J. Deeben, B.J. Groenewoudt, T. de Groot (red.), 2007. Essen in zicht: essen en plaggendekken in Nederland: onderzoek en
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
beleid. Nederlandse Archeologische Rapporten 34. Rijksdie nst voor Archeologie, Monumenten en Cultuurlandschap, Amersfoort. Harbers, P.& H. Rosing, 1983. Bodemkaart van Nederland 1:50.000, blad 41 West Aalten, 41 Oost Aalten.Wageningen. Heerd, R. van, E. Kuijlaars, M. Teeuw & R. van ‘t Zand, 2000. Productspecificatie AHN 2000. Rapportnummer MDTGM 2000.13. Rijkswaterstaat Adviesdienst Geo -informatie en ICT, Delft. Hoek, W.Z., 1997: Palaeogeography of late-glacial vegetations: aspects of late-glacial and early Holocene vegetation, abiotic landscape and climate in th e Netherlands Utrecht, KNAG, Netherlands Geographical Studies 230, 147 pp. Isarin, R.F.B., 1997: The climate in north-western Europe during the Younger Dryas. A comparison of multi-proxy climate reconstructions with simulation experiments. Academisch proefschrift, Vrije Universiteit te Amsterdam. Jas, J., F. Keverling Buisman, E. Storms-Smeets, A. te Stroete & M. Wingens (red.), 2013. Kastelen in Gelderland. Matrijs, Utrecht. Jungerius, P.D., E.A Koster, & F.J.P.M. Kwaad, 1973. Fysische geografie, aspecten van het landschapsonderzoek. Oosthoek, Utrecht. Keunen, L., 2006. Biografie van een boerenerf in de buurschap Wechele bij Deventer. ‘den camp te Weechle daer die bussch plach te stane’. Historisch -Geografisch Tijdschrift, jaargang 24 (2006), p. 49-57. Matrijs, Utrecht. Keunen, L.J., manuscript. Eeuwig grensland.
Een historisch-geografische studie van Salland en de Achterhoek. Kleijer, H. 2000. De bodemgesteldheid van de gebieden Berkeldal, Grafschap, Wildenborch, Warnsveld-Vierakker en Hummelo-Keppel. Alter-rapport 090. Alterra, Wageningen Lange, G.W. & J.A.M. ten Cate, 1980. Geomorfologische Kaart van Nederland 1:50.000. Stichting voor Bodemkartering, Wageningen/Rijksgeologische Dienst, Haarlem. Leusen, M. van & H. Kamermans (red.), 2005. Predictive modelling for archaeological heritage management: a research agenda. Nederlandse Archeologische Rapporten 29. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort. Rappol, M., 1991. De landijsbedekking in het Saalien. KNAG Geografisch Tijdschrift 15(4). Rensink, E. (ed.).2008. Archeologie en beekdalen. Stichting Matrijs, Utrecht. Renssen, H., 1997: The climate during the Younger Dryas stadial. Academisch Proefschrift, Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen, Universiteit Utrecht/ Nederlandse geografische Studies 217, Utrecht. ROB, 1998. Het handboek van ROB-specificaties - juni 1988. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort. ROB, 2001. Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) 2e generatie. Globale Archeologische Kaart van het continentale Plat. Archeologische Monumentenkaart. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort (cd -rom). ROB, 2005.
Toelichting op de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW versie 2.1). Globale Archeologische Kaart van het continentale Plat. Archeologische
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
Monumentenkaart. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Amersfoort. Roebroeks, W., 1990. Oermensen in Nederland. De Archeologie van de oude steentijd. Meulenhoff, Amsterdam. . Roode, F. de, E.I. Schuurman & D.E. Smal, 2009. Archeologische monumentenzorg in de gemeente Berkelland; deel 1: startnota archeologische monumentenzorg; deel 2: toelichting op archeologische landschappen- en beleidskaart. RAAP-rapport 1701. RAAP archeologisch adviesbureau, Weesp. Vangheluwe, D., & Th. Spek, 2008. De laatmiddeleeuwse transitie van landschap en landbouw in de Noordbrabantse Kempen: geïllustreerd aan de hand van een detailstudie van de Enderakkers bij Bergeijk, Historisch Geografisch Tijdschrift 26, 1-23. Vaarwerk, B.H.M. te, 2001. De Hof te Vaarwerk en zijn bewoners 1188 -1900. Eigen uitgave, Eibergen. Willemse, N.W. & M.H.J.M. Kocken 2012. Archeologie met beleid. Afwegingskader voor archeologiebeleid in de Regio Achterhoek. RAAP-rapport 2501. RAAP Archeologisch Adviesbureau, Weesp Willemse, N.W., 2006. Gemeente Doesburg: een archeologische beleidsadvieskaart voor de historische stad en het buitengebied. RAAP-rapport 1163. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., Amsterdam. Willemse, N.W., 2007. Beekdal- en waterloopprojecten Waterschap Rijn en IJssel 2007-2007. RAAP-rapport 1405. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., Weesp. Willemse, N.W., 2008. Land in lagen.
De geschiedenis van het Oost -Nederlandse beekdallandschap. In: E. Rensink (ed.) Archeologie en beekdalen. Stichtin g Matrijs, Utrecht Willemse, N.W., L.J. Keunen, L.M.P. van Meijel & T. Bouma, 2013. “… Die plaatsen, welke in de Douwelerkolk verdronken zijn…”. Fysisch- en historisch-geografische bouwstenen voor een archeologische verwachtingskaart van de gemeente Deven ter. RAAPrapport 2571. RAAP Archeologisch Adviesbureau, Weesp.
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
Gebruikte afkortingen AHN
Actueel Hoogtebestand Nederland
AMK
Archeologische MonumentenKaart
ARCHIS
ARCHeologisch Informatie Systeem
CHW
Cultuurhistorische WaardenKaart
IKAW
Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden
KNA
Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie
-Mv
beneden maaiveld
NAP
Normaal Amsterdams Peil
NITG
Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen
OAT
Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel
SIKB
Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer
TNO
Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
Verklarende woordenlijst afzetting Neerslag of bezinking van materiaal. antropogeen Ten gevolge van menselijk handelen (door mensen gemaakt/veroorzaakt). artefact Alle door de mens gemaakte of gebruikte voorwerpen. complex Het totaal van bij één vindplaats behorend materiaal. dekzand Fijnzandige afzettingen die onder periglaciale omstandigheden voornamelijk door windwerking ontstaan zijn; de dekzanden van het Weichselien vormen in grote delen van Nederland een ‘dek’ (Saalien: Formatie van Eindhoven; Weichselien: Formatie van Twente). depositie Het opzettelijk deponeren van een voorwerp of voorwerpen op een bepaalde locatie; wordt vaak geïnterpreteerd als rituele handeling. eolisch Door de wind gevormd, afgezet. erosie Verzamelnaam voor processen die het aardoppervlak aantasten en los materiaal afvoeren. Dit vindt voornamelijk plaats door wind, ijs en stromend water. Formatie Een sedimentpakket dat qua herkomst en lithologische sam enstelling een eenheid vormt. gebint Samenstel van een bint met twee vrijstaande stijlen en bijbehorende hoekverstijvingen. De afmeting van een huis werd in Oost-Nederland vaak in gebinten uitgedrukt. geomorfologie Verklarende beschrijving van de vormen van de aardoppervlakte in verband met de wijze van hun ontstaan. glaciaal A) IJstijd: koude periode uit het Pleistoceen; b) betrekking hebbende op het landijs.
grondsporen Sporen van menselijke werkzaamheden in het verleden (kuilen, greppels, paalgaten), herkenbaar als verkleuringen en verstoringen van de bodemstructuur. havezate Ridderlijk goed of kasteel in de oostelijke provincies. horizont Een bodemlaag waarin zich bepaalde bodemkundige processen afspelen.
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
in situ Achtergebleven op exact de plaats waar de laatste gebruiker het heeft gedeponeerd, weggegooid of verloren. Behoud in situ: het behouden van archeologische waarden in de bodem. kom Laag gebied waar na overstroming van een rivier vaak water blijft staan en klei kan bezinken. lithostratigrafie Classificatie van aardlagen op grond van kenmerken ontleend aan aard en samenstelling van de sedimentaire gesteenten. nederzetting(sterrein) Woonplaats; de aard en samenstelling van het in het veld aangetroffen sporen en materiaal wordt geïnterpreteerd als resten van bewoning in het verleden. organisch Van plantaardige of dierlijke oorsprong. periglaciaal Heeft betrekking op de stroken rondom het door landijs bedekte gebied, op het daarop heersende klimaat en op kenmerkende verschijnselen in dit gebied. plaggendek Oud verhoogd bouwland, ontstaan door ophoging ten gevolge van bemesting. Voor de bemesting werden plaggen of met zand vermengde potstalmest opgebracht. podzol Bodem met een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (B-horizont). Het proces van het uitlogen van de E-horizont en de vorming van een B-horizont door inspoeling van amorfe humus en ijzer wordt podzolering genoemd. restgeul Een door afsnijding, verlaten en daardoor inactief deel van een rivier of geul, dat geen beduidende rol meer speelt bij de afvoer van rivierwater.
rivierterras Door een rivier verlaten en daarna versneden dalbodem. sedentair Op een vaste plaats gevestigd. sediment Afzetting gevormd door het bijeenbrengen van losse gesteentefragmentjes (zoals zand of klei) en eventueel delen van organismen. sedimentatie Het afzetten van materiaal. vlechtende rivier Stelsel van meerdere, ondiepe waterlopen die zich herhaaldelijk splitsen en samenvoegen .
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
Overzicht van figuren, tabellen en (kaart)bijlagen Figuur 1.
Ligging van het onderzoeksgebied.
Figuur 2.
De fysisch-geografische hoofdlandschappen binnen de gemeente Berkelland (Tabel 4, Attribuut ‘Landschap’).
Figuur 3.
Overzicht per deelgebied van de gebruikte detailbodemkarteringen. Zie verder de literatuurlijst.
Figuur 4.
Opbouw van de kaartcodes van kaartbijlage 2. De ingekaderde code Edr1h linksboven is bedoeld als voorbeeld van een willekeurige codeopbouw.
Figuur 5.
Uitsnede uit een 25x25 m digitaal hoogtemodel met globaal de ligging van grotere complexen met dekzandruggen (donkergrijs), de stuwwallen van Midden Nederland (Veluwe) en de Achterhoek (felrood), laagveenmoerassen (grijs), beken en rivieren (blauw) en de ligging van het Oost-Nederlandse Plateau (rood). (bron hoogtemodel: Actueel Hoogebestand Nederland).
Figuur 6.
Geregistreerde bijlvondsten, grafheuvels en urnenvelden binnen de gemeente Berkelland.
Figuur 7.
Kastelen, omgrachte terreinen en kerken in de gemeente Berkelland.
Figuur 8.
Vergelijking tussen de verwachtingskaarten uit 2010 en 2014.
Tabel 1.
Geologische en archeologische tijdschaal.
Tabel 2.
GIS-tabellen behorende bij de kaartbijlagen 1 en 2.
Tabel 3.
Profieltypen voor de archeologische verwachtingswaarden (verwachting en dikte van een eventuele conserverende laag naar klassen: 0-30; 30-50; > 50 cm).
Tabel 4.
Tabelstructuur van het fysisch-geografisch basisbestand BLBA3_vw_0414
Tabel 5.
Tabelstructuur van het bestand BLBA3_vp180714
Tabel 6.
Tabelstructuur van het bestand BLBA3_histned_punt
Tabel 7.
Tabelstructuur van het bestand BLBA3_histned_punt
Tabel 8.
Tabelstructuur van het bestand BLBA3_amk_0913.
Tabel 9.
Tabelstructuur van het bestand BLBA3_ozk114
Tabel 10. Tabelstructuur van het bestand BLBA3_Bodemverstoringen Tabel 11. Tabelstructuur van het bestand BLBA3_Ontgrondingen_PrvGelderland Tabel 12.
Vergelijking van de oppervlaktepercentages van de verschillende verwachtingszones binnen het grondgebied van de gemeente Berkelland in 2009 (vorige kaart) en 2014 (huidige kaart).
Bijlage 1. (op cd-rom). Catalogus van archeologische vindplaatsen in de gemeente Berkelland (MS-Excel 2010). Bijlage 2. (op cd-rom). Catalogus met AMK-terreinen (MS-Excel 2010).
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
Archeologie in de gemeente Berkelland. Een actualisatie van de archeologische waarden - en verwachtingskaart
Bijlage 3. (op cd-rom). Catalogus met onderzoeksgebieden (MS-Excel 2010). Bijlage 4. (op cd-rom). Toegekende generieke verwachtingswaarde per landschappelijke eenheid. Bijlage 5. GIS-tabellen behorende bij kaartbijlage 1 en 2
Kaartbijlage 1.
Aardkundige kaart met reliëfvormen en ontstaanswijzen, schaal 1:25.000
Kaartbijlage 2 (in vijfbladen). Archeologische waarden- en verwachtingenkaart, schaal 1:10.000
RAAP-rapport 2878 / eindversie 20 december 2014
224500
225000
225500
226000
226500
227000
227500
228000
228500
229000
229500
230000
230500
231000
231500
232000
232500 467000
467000
224000
Bladindeling kaartbijlagen 2 en 3
Archeologie Archeologie in in de de gemeente gemeente Berkelland Berkelland
Archeologische beleidskaart Archeologische beleidskaart gemeente Berkelland RAAP-rapport 2878, kaartbijlage 3, blad 1, schaal 1:10.000 legenda uitgangspunten archeologiebeleid (incl. onderzoeksverplichting)
AWG categorie 1 (beschermd archeologisch monument met attentiezone 50 m)
Wettelijk beschermd rijksmonument. Bij planvorming is besluitname door het bevoegd gezag wettelijk vereist. Monumentenwetprocedure ex. artikel 11 is verplicht. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is bevoegd gezag voor archeologische rijksmonumenten, de gemeente voor gebouwde rijksmonumenten.
AWG categorie 2 (archeologische monumenten met attentiezone 50 m)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWG categorie 3 (bekende archeologische vindplaats met rondom attentiezone van 50 m)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 50 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWG categorie 4 (historische stads- en dorpskern)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 50 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
Circumvallatielinie, element bekend Circumvallatielinie, element bij benadering bekend
blad 1
blad 2
blad 3
466500
466500
Archeologisch Waardevolle Gebieden (AWG)
Zie beleid AWG-1 (wettelijk beschermd rijksmonument)
AWV categorie 5 (hoog+afgedekt)
Bij bodemingrepen dieper dan 40 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 250 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 6 (hoog)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 250 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 7 (middelmatig)
blad 4
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 1000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 8 (laag)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 5000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 9 (laag voor nederzettingsresten, hoog voor water gerelateerde archeologische resten)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 5000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
16
blad 5 Gelselaarsche Gelselaarsche Broek Broek
465500
465500
2007
466000
466000
Archeologische Waardevol Verwachtingsgebieden (AWV)
G G ee ll ss ee ll aa aa rr ss cc hh ee B B rr oo ee kk
bodemverstoringen ontgronding
Gemeente beoordeelt ontgrondingsdossier Provincie Gelderland. Indien archeologisch onderzoek zinvol blijkt, zie beleid onderliggende verwachtingszone.
vergraven, opgehoogd of afgegraven
Gemeente beoordeelt bodemverstoringsgegevens. Indien archeologisch onderzoek zinvol blijkt, zie beleid onderliggende verwachtingszone.
20
onderzoeksgebieden archeologisch onderzoeksgebied
Gemeente beoordeelt onderzoeksresultaten. Indien archeologisch onderzoek zinvol blijkt, zie beleid onderliggende verwachtingszone.
465000
465000
overig
20369
AMK-nummer
123 123 123 123 123 123
catalogusnummer vindplaatsen
367
464500
464500
grens gemeente Berkelland
464000
464000
17
463500
463500
25
463000
463000
369
LL ee m m pp ee rr hh oo ee kk
12
379
462500
462500
Kulsdom Kulsdom
376
462000
462000
Baneimun Baneimun
KK aa
461500
461500
13 Wolferdink Wolferdink
tt tt ee nn BB ee
ee kk
461000
461000
460500
Respelhoek Respelhoek
460500 460000
460000
26
459500
459500
H H ee uu rr nn ee
SS cc
hh oo oo
ll tt
G G oo oo
tt
24
13199 13199
368 459000
22
459000
Palsenberg Palsenberg
Den Den Dam Dam
23
458500
Het Het Minvelt Minvelt
18
458500
19 21
458000
458000
De De Lebbenbrugge Lebbenbrugge
Dijkhoek Dijkhoek
457500
457500
Bekhorst Bekhorst
457000
457000
Wennink Wennink
Blankenborg Blankenborg 14 15 411 456500
456500
E E vv ee rr w w ee nn nn ii nn kk hh oo ee kk LL E EO O -- S S TT II C CH H TT II N NG G
Brinkmansbroek Brinkmansbroek
11
410 456000
339
412 414 3
338
335 8
6
334
7 340
R RU UU UR R LL O O
456000
413
337 10
0
100
200
300
400
500
B B aa aa kk ss ee
m 224000
224500
225000
225500
226000
226500
227000
BLBA3_kb3_NW1 910x1230 mm
455500
455500
336
Kasteel Kasteel Ruurlo Ruurlo
B B ee ee kk
227500
2 5 4
228000
228500
357
13177 13177
229000
229500
230000
230500
231000
231500
232000
232500
27
233500
234000
234500
235000
235500
236000
236500
237000
237500
238000
238500
239000
239500
240000
240500
241000 467000
467000
233000
Bladindeling kaartbijlagen 2 en 3
Archeologie in de gemeente Berkelland Archeologische beleidskaart gemeente Berkelland RAAP-rapport 2878, kaartbijlage 3, blad 2, schaal 1:10.000 Voor legenda, zie ander blad
blad 1
blad 3 466500
466500
blad 2
blad 4 466000
34 465500
15609 15609
465500
466000
blad 5
35 39 Groot Groot
36
20
Veen Veen 43
Philipsh Philipsh Philips Markeveldsche Markeveldsche Watermolen Watermolen 60
99
465000
465000
42
367 Noordijkerveld Noordijkerveld G G ee ll ss ee ll aa aa rr
47
464500
464500
46
464000
Keizer Keizer
464000
79 78
44
463500
25
BB oo ll kk
463500
49
Lonneken Lonneken
ss bb ee ee kk
86
LL O OC CH HH HU U II ZZ E EN N
67
156
463000
463000
369
LL ee m m pp ee rr hh oo ee kk
66 N N oo oo rr dd ii jj kk
462500
462500
74
77 76 Flierbrug Flierbrug 341
94 93
376
96
462000
462000
100 Ruwenhof Ruwenhof
371
G G ee ee ss tt ee rr ee nn
N NE EE ED DE E
120 331
65 362 37
109
372 361 54
363
386
375
461500
461500
385 114 113
387
145
352 364 K K ii ss vv ee ll dd
83
111 89 90
63
31
342 353
80
110
98
461000
461000
117 118
112 119
103 B B oo ll kk ss bb ee ee kk
87 91 85 84
33 32
106 358
vveenn wijijggggrraa TTw
107 408
374
460500
460500
97
403
41 75 134 343
71 H H oo oo nn tt ee
45 50 26 460000
460000
70
B BO OR RC CU U LL O O
95 144 143
K K aa tt tt ee nn
12727 12727
Hesselink Hesselink
135
Avinksluis Avinksluis
O O vv ee rr bb ii ee ll
381
142
12725 12725 459500
459500
B B ee ee kk
409
38
B B oo ll kk ss bb ee ee kk
48
152
3247 3247
88
59
137
12728 12728 De De Hooge Hooge Brug Brug
24
13199 13199
22
27
397
177
64 159
370 29 30
82
459000
459000
368
153
68
Oversteeksbrug Oversteeksbrug 58
De De Nieuwe Nieuwe Molen Molen
H H aa aa rr ll oo
2542 2542
384
51 28
407 73 23
122
aa rr ll oo
ss cc
168 167
395 123
Veldink Veldink
hh ee
132
125
12733 12733 12733 12733
21
164
158
458500
354 172
12724 12724 398
150 12743 12743
A A ff w w aa tt ee rr ii nn gg 53 69 133
355
458000
458000
171 327 165 359
328
174 166 170 169
321
162
332
326
175
333
ee ee LL rr ii
388
kk bb nn ee ee
102 457500
457500
kk
92
Haarlose Haarlose Veld Veld
3249 3249
3248 3248
72
116
12770 12770
3250 3250 128
396
147 457000
457000
149
12747 12747
151
141 115
2541 2541 126
131 138
3253 3253
356
380
456500
456500
127
104
348
108 105
124
130
456000
456000
121
400
12730 12730 BLBA3_kb3_NW1 910x1230 mm
101
455500
155
157 0
100
200
300
400
500
233500
234000
234500
235000
235500
236000
236500
237000
ee dd uu O O
233000
Hupsel Hupsel
382
m
237500
238000
238500
239000
239500
rr ii ee ee LL
129
240000
139
240500
416
176
13208 13208 360
40
179
173
161
136
455500
19
458500
H H aa
Stokkersbrug Stokkersbrug
Klein Klein Veldink Veldink
241000
178
242000
242500
243000
243500
244000
244500
245000
245500
246000
246500
247000
247500
248000
248500
249000
249500 467000
467000
241500
Archeologie in de gemeente Berkelland Archeologische beleidskaart gemeente Berkelland RAAP-rapport 2878, kaartbijlage 3, blad 3, schaal 1:10.000
Archeologie in de gemeente Berkelland Archeologische beleidskaart
legenda uitgangspunten archeologiebeleid (incl. onderzoeksverplichting)
AWG categorie 1 (beschermd archeologisch monument met attentiezone 50 m)
Wettelijk beschermd rijksmonument. Bij planvorming is besluitname door het bevoegd gezag wettelijk vereist. Monumentenwetprocedure ex. artikel 11 is verplicht. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is bevoegd gezag voor archeologische rijksmonumenten, de gemeente voor gebouwde rijksmonumenten.
AWG categorie 2 (archeologische monumenten met attentiezone 50 m)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWG categorie 3 (bekende archeologische vindplaats met rondom attentiezone van 50 m)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 50 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWG categorie 4 (historische stads- en dorpskern)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 50 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
Circumvallatielinie, element bekend
466500
466500
Archeologisch Waardevolle Gebieden (AWG)
Zie beleid AWG-1 (wettelijk beschermd rijksmonument)
Circumvallatielinie, element bij benadering bekend
465500
Bij bodemingrepen dieper dan 40 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 250 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 6 (hoog)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 250 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 7 (middelmatig)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 1000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 8 (laag)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 5000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWV categorie 9 (laag voor nederzettingsresten, hoog voor water gerelateerde archeologische resten)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring en bij plangebieden groter dan 5000 m² vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
bodemverstoringen ontgronding
Gemeente beoordeelt ontgrondingsdossier Provincie Gelderland. Indien archeologisch onderzoek zinvol blijkt, zie beleid onderliggende verwachtingszone.
vergraven, opgehoogd of afgegraven
Gemeente beoordeelt bodemverstoringsgegevens. Indien archeologisch onderzoek zinvol blijkt, zie beleid onderliggende verwachtingszone.
465500
AWV categorie 5 (hoog+afgedekt)
466000
466000
Archeologische Waardevol Verwachtingsgebieden (AWV)
Philipshuis Philipshuis onderzoeksgebieden archeologisch onderzoeksgebied overig
465000
465000
196
Gemeente beoordeelt onderzoeksresultaten. Indien archeologisch onderzoek zinvol blijkt, zie beleid onderliggende verwachtingszone.
20369
AMK-nummer
123 123 123 123 123 123
catalogusnummer vindplaatsen
grens gemeente Berkelland
Bladindeling kaartbijlagen 2 en 3 464500
464500
Temmink Temmink Stege Stege
blad 1
blad 3
464000
464000
blad 2
blad 4
463500
blad 5
463500
221
2009 2008
462500
462500
463000
463000
Bornegoor Bornegoor
217
462000
462000
R R ii ee tt m m oo ll ee nn
461500
461500
202
460500
460500
461000
461000
2010
238
460000
Hoones Hoones Bosch Bosch 460000
224
12753 12753
192
12735 12735
282
232
250 256
12670 12670
273 274
12672 12672 12671 12671
318
272
459500
459500
249 242 248
219 244
12752 12752
237 234 235 345 320
177
12751 12751 231 206
2542 2542
319
459000
459000
12673 12673 236
270
12748 12748
243
12745 12745
167 168
315 314
172
228 229 227
2676 2676
213
204 2675 2675
269
12744 12744
205 Mallumse Mallumse 12720 Watermolen Watermolen 12720
233
12721 12721
216 377 200 198 199
240
225
183 182
185
12741 12741
BB ee
12736 12736
rr kk
174
166
181
176
332
344 365 373 383
175
333
388
14586 14586
212
180 190
13208 13208 360
ll
226
173 170 169
ee
458000
458000
171 179
458500
458500
207
191
197
189
178
218
208 203 195
277
215 211
186
255 194
201
210
257 276
R Raam mssbb eeeekk
214
184
305
389
457500
457500
E E II B BE ER RG GE EN N
251 298
188 261 262
254 260
R R ee kk kk ee nn
264
285
287
12737 12737
283 284
12677 12677
290
267 268
297
303 302
316
291 457000
271
457000
292
280 265
275
266
289 346
304
350
294 293 279
300
347
281
311
12676 12676
299
308 307
301
456500
456500
351
390
239
309
278
12738 12738
310 391
12734 12734
12742 12742
253
456000
349
456000
241
12674 12674
286
209
12739 12739
259
288
317
455500
455500
263 223 222 258
0
313 241500
242000
242500
243000
230
243500
244000
247
244500
245000
245500
246000
246500
247000
247500
312 295
12675 12675
100
200
300
400
BLBA3_kb3_NW1 910x1230 mm
306
500
m 248000
248500
249000
249500
224000
224500
225000
225500
226000
226500
227000
227500
228000
228500
229000
229500
230000
230500
231000
231500
232000
232500
233000
233500
234000
234500
235000
235500
Archeologische beleidskaart RAAP-rapport 2878, kaartbijlage 3, blad 4, schaal 1:10.000
B B aa aa kk ss ee
Kasteel Kasteel Ruurlo Ruurlo
B B ee ee kk
382
2 5 4
455000
455000
Archeologie in de gemeente Berkelland
357
13177 13177 Waterrad Waterrad De De Vente Vente
Pasman Pasman
Broek Broek 52
57
12731 12731
454500
454500
Lindtveldsche Lindtveldsche
56
454000
454000
Noordelijke Noordelijke Broek Broek
B Baaaakkssee B Beeeekk
1
61
453500
453500
12723 12723 12723 12723
Winkelerhoek Winkelerhoek
453000
Kerkwijker Kerkwijker Bosch Bosch
453000
55
452500
452500
kk eeee ee BB aakkss BBaa 452000
452000
erenbeek ek Van Van Heeck Heeckerenbe
392
Ruurlosche Ruurlosche
451500
451500
Broek Broek
Mauricebaan Mauricebaan
451000
451000
B Baaaa kkssee B Beeee kk
450500
450500
het het Veller Veller
Beltrumsche Beltrumsche Veld Veld
450000
450000
Bladindeling kaartbijlagen 2 en 3
blad 1
blad 3
449500
449500
blad 2
blad 4
449000
449000
blad 5
9
Archeologie in de gemeente Berkelland
legenda uitgangspunten archeologiebeleid (incl. onderzoeksverplichting)
AWG categorie 1 (beschermd archeologisch monument met attentiezone 50 m)
Wettelijk beschermd rijksmonument. Bij planvorming is besluitname door het bevoegd gezag wettelijk vereist. Monumentenwetprocedure ex. artikel 11 is verplicht. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is bevoegd gezag voor archeologische rijksmonumenten, de gemeente voor gebouwde rijksmonumenten.
AWG categorie 2 (archeologische monumenten met attentiezone 50 m)
Bij bodemingrepen dieper dan 30 cm -Mv of dieper dan de bekende bodemverstoring vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, confom KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies).
AWG categorie 3 (bekende archeologische vindplaats met rondom attentiezone van 50 m)