Coalitieakkoord juni 2022
Tekst van het document
WEDERZIJDS VERTROUWEN Coalitieakkoord 2022-2026 1
2
Inhoud Wederzijds vertrouwen
05
Werken vanuit de bedoeling bij de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet
24
Samenwerking met de raad
07
Gerichte armoedebestrijding
25
Leefbaar Berkelland
09
Een sterke sociale basis gericht op preventie en gezondheid
26
Wijk- en kerngericht werken
09
Sport & Cultuur
28
Klimaatbestendige leefomgeving
10
Werken en Leren
31
Mobiliteit
11
Onderwijs
31
Van afval naar grondstof
11
Samenwerken met bedrijfsleven
32
Een passende woning
12
Ontwikkeling van bedrijventerreinen
32
Vitaal platteland
15
Actieve deelname aan de arbeidsmarkt voor iedereen die dat kan (Participatiewet)
33
Agrarische sector
15
Promotie van Berkelland
33
Natuur & landschap
16
Veiligheid
34
Toerisme en recreatie
16
Algemeen bestuur en bedrijfsvoering
36
Nieuwe energie
19
Financiën
36
Duurzame energieopwekking
19
Dienstverlening
38
Besparing en innovatie
20
Bedrijfsvoering en organisatie
38
Een toekomstbestendig Sociaal Domein
23
Bijlage 1: Portefeuilleverdeling college
39
Gelijke kansen en toegankelijkheid
23
Bijlage 2: Scenario’s financiële positie
40
3
4
Wederzijds vertrouwen Berkelland is de mooiste gemeente van Nederland! Er wonen zo’n 44.000 mensen, en we
opvattingen in de hele raad en de gemeente. Met ons programma willen we recht doen
hebben de wens om te groeien. Iedereen kan hier wonen en werken, zich ontwikkelen,
aan die diversiteit.
ondernemen en een toekomst opbouwen. We zien om naar onze naasten, naar kwetsbare inwoners en nieuwkomers. We bieden elkaar kansen, koesteren tradities en maken samen
We blijven investeren! Van het investeringsbudget uit de vorige periode is nog een
plezier. Zo is het nu en zo moet het in de toekomst ook zijn. Deze coalitie van CDA, D66, VVD
derde te besteden. Veel van dit geld is al opgenomen in de meerjarenplanning. We gaan
en PvdA gelooft in de veerkrachtige inwoners in onze vitale plattelandsgemeente.
op de meeste punten door met dat onderhanden werk. We willen daarbij de ambtelijke realisatiekracht snel versterken, want daarmee hebben we echt een groot knelpunt dat
De komende raadsperiode werken we aan vertrouwen en contact. Vertrouwen tussen
niet zomaar is opgelost. Aan het investeringsprogramma geven we een ombuiging en een
inwoners en gemeente, tussen raad, college en ambtelijke organisatie. Dat vraagt van
bescheiden plus door onze financiële reserves verder in te zetten, uiteraard met behoud van
het college om verbindend te besturen, over alle partijen heen. We gaan de wijken in en
een sluitende meerjarenbegroting. Naar verwachting blijft het lastig om te anticiperen op
nodigen inwoners als gesprekspartner aan tafel uit. Als we er na inspraak niet uitkomen, dan
maatregelen vanuit de Rijksoverheid, bijvoorbeeld als het gaat om de jeugdzorg of om de
zullen we heldere politieke keuzes maken die we op een respectvolle manier delen met de
hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds.
samenleving. We beseffen dat dit soms ook een moeilijke boodschap kan zijn. Zo willen we als college en raad samen de kloof tussen inwoner en gemeente overbruggen.
Wij hebben zin om samen met u de komende jaren voor ons mooie Berkelland aan de slag te gaan, in wederzijds vertrouwen!
Actuele vraagstukken zoals klimaatverandering, de energietransitie en het op peil houden van de zorg stellen de veerkracht van inwoners, ondernemers en organisaties in Berkelland op de proef. Om onze toekomst zeker te stellen, moeten we onze manier van leven en
Borculo, 15 juni 2022
werken op allerlei terreinen ingrijpend veranderen. De gemeente Berkelland heeft een goede financiële reserve. Daarom kunnen we investeren, ondersteunen en faciliteren.
Namens CDA Berkelland, Theo Helmers
Dit is het coalitieakkoord van CDA, D66, PvdA en VVD voor 2022-2026. Met 17 van de
Namens D66 Berkelland, Han Boer
27 zetels in de gemeenteraad vertegenwoordigen wij een ruime meerderheid van de
Namens VVD Berkelland, Marcellino Kropman
Berkellandse kiezers. Bovendien vertegenwoordigt deze coalitie de diversiteit aan politieke
Namens PvdA Berkelland, Betsy Wormgoor
5
6
Samenwerking met de raad Dit akkoord bevat plannen die niet in beton zijn gegoten. De raad is het hoogste orgaan
bestuurlijke vernieuwing en afval. We willen allemaal weg van het coalitie-oppositiedenken.
binnen het gemeentebestuur en dit leven we na in de praktijk. Wij willen dat de raad tot
Als nieuwe coalitie vertrouwen wij erop dat de samenwerking met alle partijen in de raad
zijn recht komt: de raad beslist en het college voert de besluiten van de gemeenteraad uit.
de democratie vleugels geeft.
Wederzijds vertrouwen is ons uitgangspunt, naar de raad, de samenleving en de gemeentelijke organisatie. We gaan in gesprek met alle drie geledingen, met uitgestoken hand en
Het college toetst zijn opvattingen aan de coalitie- en de oppositiepartijen. Het college gaat
een luisterend oor.
dus in gesprek met de raad, het luistert en deelt zijn dilemma’s waar nodig in sessies voorafgaand aan raadsvoorstellen (thema-avond, informele bijeenkomsten).
Aan de hand van dit coalitieakkoord gaan we straks met de raad in gesprek als beleidsthema’s op de agenda komen. Dit is om de raad ruimte te geven. Het eerste moment om
In raadsvoorstellen zelf biedt het college straks scenario’s en keuzemogelijkheden als dat
integraal over dit coalitieakkoord en de beleidsmatige uitwerking te spreken is bij de be-
kan, waarbij het college de optie van zijn voorkeur deelt en die beargumenteert. Daarna is
handeling van de begroting dit najaar, waarin de budgettaire gevolgen worden verwerkt.
het aan de raad om te beslissen. Zo kan de raad samen met het college besluiten over de beste uitvoering van beleid, met uiteraard een sluitende meerjarenbegroting als randvoor-
Al direct na de verkiezingen was er nieuw elan voelbaar in het duidingsdebat, de unaniem
waarde.
ingeslagen weg in de informatie en in de bijpraatsessies tijdens de formatie. De opbrengst van de eerste besprekingen van een raadsagenda zijn meegenomen. Dit zijn onderwerpen
Over twee jaar evalueren we met het college of we ver genoeg zijn met het waarmaken van
die in het inwerkweekend van de raad aan de orde kwamen: wonen, energietransitie, zorg,
de ambities van ons programma. We delen deze evaluatie met de raad.
7
8
Leefbaar Berkelland Omgevingswet De verwachte invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2023 heeft consequenties voor onze gemeente en gemeentelijke organisatie. We zien het als kans om onze processen, informatisering/ automatisering, de manier van werken en uiteindelijk onze dienstverlening naar onze inwoners te verbeteren. Onze inwoners merken dat: onze basishouding is ‘ja, mits’. De vast te stellen omgevingsvisie heeft een sturende werking op alle ontwikkelingen binnen het fysieke domein in de gemeente. De afgelopen jaren heeft een raadswerkgroep de aanzet gemaakt voor de omgevingsvisie. De omgevingsvisie biedt houvast en uitgangspunten voor het op te stellen omgevingsplan. Eén gemeentedekkend omgevingsplan vervangt uiterlijk 2029 alle gemeentelijke bestemmingsplannen, verordeningen en beleidskaders op de fysieke leefomgeving en brengt deze samen. In het omgevingsplan nemen we op waar we ruimte geven aan initiatieven, waar we meer of juist minder regels en
Wat willen we bereiken? We zijn klaar voor de invoering van de Omgevingswet. We zorgen dat de inwoners dat merken via een ‘ja, mits’-houding.
Hoe willen we dat bereiken? • Met de samenleving doorloopt de gemeente opnieuw een gedegen participatietraject, waarna de input van inwoners verwerkt wordt. • We laten het vervolg van de omgevingsvisie graag aan de raadswerkgroep. • We vragen de werkgroep op basis van de geschetste scenario’s een voorkeursvariant voor te leggen aan de raad. • Medio 2023 stelt de gemeenteraad de omgevingsvisie Berkelland vast met daarin integrale en richtinggevende keuzes. • We stellen deze periode een transitieplan voor om uiterlijk 2029 één gemeentedekkend omgevingsplan te hebben. In de raadswerkgroep Omgevingswet worden de stappen en keuzes voorbereid en wordt geborgd dat de uitwerking aansluit bij de keuzes en richting uit de omgevingsvisie.
kaders willen stellen.
9
Wijk- en kerngericht werken
Klimaatbestendige leefomgeving
Het wijk- en kerngericht werken is een vaste werkwijze geworden binnen onze gemeente
Het is fijn leven in onze gemeente en dat willen we zo houden. Een schone, groene, duur-
waarbij er veel aandacht uitgaat naar onze samenleving. We kijken in wijken en kernen ver-
zame, toegankelijke, klimaatbestendige en kleurrijke leefomgeving die uitnodigt tot be-
der dan één domein. We proberen zo veel mogelijk in te spelen op de behoefte, kennis en
wegen, vergroot de aantrekkelijkheid van Berkelland voor onze inwoners, maar ook voor
het eigen kunnen van onze samenleving in de diverse kernen en wijken. Ervaring leert ons
nieuwkomers en toeristen. We moeten onze leefomgeving bestendig maken tegen de
dat we hierdoor geen geld of tijd besparen. Sterker nog: deze werkwijze kost tijd en geld,
klimaatverandering, zowel de kernen als het buitengebied. We hebben en krijgen steeds
maar doorgaans levert het resultaat van het gelopen proces daarna wel meer draagvlak op
meer te maken met hevige regenval, droogteperioden en hoge temperaturen. Dit zorgt er-
in de samenleving.
voor dat de kwaliteit van ons groen onder druk staat, bijvoorbeeld door bomensterfte door droogte. Daarnaast werken we bij de inrichting van onze riolen en waterafvoer klimaat-
We gaan door met het ‘Naoberfonds Berkelland’ om initiatieven uit de samenleving
adaptief, waarbij er veel aandacht is voor waterinfiltratie/scheiding van riool- en hemel-
te stimuleren. Hiervoor stellen we geld beschikbaar. Ook voor processen en projecten in
waterafvoer en mogelijke knelpunten van wateroverlast. Gebieden die gevoelig zijn voor
wijken en kernen die worden voorgedragen vanuit de samenleving maken we ruimte.
droogte en hitteoverlast verdienen onze aandacht. Bij particuliere ontwikkelingen moet er voldoende aandacht zijn voor klimaatadaptatie en duurzaamheid. Aandachtspunten hierbij zijn voldoende groen, circulariteit en de verwerking van hemelwater. We zetten samen met
Wat willen we bereiken?
het waterschap en partners de overeenkomst Aanpak Droogte Achterhoek vol door.
Draagvlak en betrokkenheid van de samenleving bij onderwerpen die ons samen aangaan.
Hoe willen we dat bereiken?
Wat willen we bereiken? Een op het veranderende klimaat ingerichte groene leefomgeving die verdroging en vernatting kan opvangen.
• We gaan door met het Naoberfonds. • We kiezen voor integrale oplossingen in wijken en kernen.
Hoe willen we dat bereiken? • Aandacht en middelen besteden aan het efficiënt en doelgericht klimaatbestendig en biodivers maken van het (openbaar) groen. • In het nieuwe watertakenplan blijven inzetten op een klimaatadaptieve wijze van inrichting van ons riool en waterstelsel. • In de kernen zetten we ons in op het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte. • We stimuleren inwoners om hun tuinen te vergroenen. • In het buitengebied gaan we samen met het Waterschap verder met de droogte en klimaatmaatregelen voor zowel de korte als lange termijn.
10
Mobiliteit
Van afval naar grondstof
De Berkellandse wegen- en padenstructuur is niet alleen mooi, zij moet ook veilig zijn. De laatste
Vanuit de landelijke doelstelling ‘Van afval naar grondstof’ (VANG) richten we ons op het
jaren zijn de wegen op peil gehouden met incidentele middelen. Dat is niet langer verantwoord. We
verbeteren van de kwaliteit van afvalstromen. Uiteindelijk streven we ernaar om zoveel
maken een plus in het wegenbeheer om op het afgesproken kwaliteitsniveau te blijven, ten bedrage
mogelijk kwalitatieve reststoffen als grondstof te hergebruiken zodat er niets of maar een
van ca. 500.000 euro per jaar. Bij meevallers in de gemeentelijke begroting, wordt het bedrag ver-
heel klein deel restafval overblijft. Onze doelstelling is om minder dan 100 kilo huishoude-
hoogd naar ca. 800.000 euro per jaar. We maken een omslag naar een vorm van beheer waarbij de
lijk restafval per inwoner in te zamelen. We zitten nu nog een eind van de doelstelling van
keuze voor een investering of onderhoud altijd gebaseerd is op een goede afweging tussen kosten
minder dan 100 kilo restafval per inwoner vandaan (in 2021 168 kilo per inwoner). We gaan
(langjarig bezien), prestaties (o.a. gebruik en aanzien van de weg) en risico’s (o.a. hoe lang kan weg
op zoek naar een methode die deze doelstelling gaat realiseren. Er zijn meer wegen die ons
nog veilig gebruikt worden). De komende jaren richten we ons niet alleen op onderhoud, maar ook
naar deze doelstelling kunnen leiden waarmee ook verschillende kostenplaatjes gemoeid
op rehabilitatie van wegen, fietsverbindingen en paden. Mocht blijken dat incidenteel ergens sprake
zijn. We onderzoeken of zelf ophalen op een duurzame en economisch verantwoorde wijze
is van achterstand in het onderhoud, dan kan zo nodig een eenmalig budget worden aangewend.
uitvoerbaar is.
We kijken altijd of we ‘werk met werk kunnen maken’. We hebben aandacht voor de positie van de oude en nieuwe N18 in Eibergen, met oog voor het onderliggende wegennet. Veranderend weggebruik, bijvoorbeeld veroorzaakt door groter wordende landbouwvoertuigen en elektrische fietsen, vraagt om aandacht voor verkeersveiligheid. We richten ons op goede doorstroming zodat we snel van A naar B komen. Regulier openbaar vervoer vinden we ook daarom onmisbaar voor onze inwoners. We zetten ons in voor het behoud van verbindingen in het openbaar vervoer en voor verbetering van het openbaar vervoer. Hierbij is ook aandacht voor ZOOV en de buurtbus. Wat ons betreft komt er geen ‘Noordtak’ van de Betuwelijn door ons mooie landschap.
Wat willen we bereiken?
Wat willen we bereiken?
Veilige en goed onderhouden wegen en paden voor inwoners, ondernemers en
Minder dan 100 kilo huishoudelijk restafval per inwoner inzamelen waarvan zoveel
bezoekers van onze gemeente. We handhaven het afgesproken kwaliteitsniveau
mogelijk grondstoffen van goede kwaliteit.
‘overwegend laag’.
Hoe willen we dat bereiken? Hoe willen we dat bereiken?
• Verschillende opties van afvalinzameling en het stimuleren van grondstof en
• We verhogen het structureel onderhoudsbudget voor adequaat onderhoud.
afvalscheiding tegen elkaar afwegen.De raad kiest een methodiek die én een
• We dragen meer projecten voor op de jaarlijkse investeringslijst voor.
optimale kwaliteit/hoeveelheid grondstof en een goede kostprijs oplevert.
11
Een passende woning Het is fijn wonen in Berkelland. Onze inwoners zijn gelukkig en beoordelen de leefbaar-
gemeente ondersteunt initiatieven. Om kwaliteit te kunnen blijven bieden, vragen we
heid met een 8,2! Wij willen dat onze inwoners zich veilig en prettig blijven voelen. De
leges voor nieuwe initiatieven. Woningbouw is een prioriteit, daar hoort ook ambtelijke
krimp valt weg achter de horizon. Het is steeds moeilijker om in Berkelland een woning
slagkracht bij. Er komt een evaluatie van de pilot welstandsvrij bouwen. Daarna werken
te vinden. De al ingezette impuls op nieuwbouw zetten we door, in álle kernen, groot en
we toe naar zoveel mogelijk welstandsvrij bouwen.
klein. We gaan voor een jaarlijks constante en gemiddelde toevoeging, en blijven actief plannen. Dat is beter voor de woningmarkt, geeft bouwers duidelijkheid en is behapbaar
We streven naar een inclusief woonbeleid. We willen voldoende woningen voor aan-
voor onze organisatie. Het toevoegen van woningen doen we waar dat logisch is én snel
dachtgroepen. Dit zijn bijvoorbeeld ouderen met dementie, statushouders, vluchtelin-
kan. Dit betekent dat we naast inbreiding en transformatie ook gaan kijken naar grotere
gen, arbeidsmigranten en bewoners van verschillende vormen van beschermd wonen.
locaties zoals transformatielocatie de Rapenburg in Neede en uitbreidingslocaties.
Deze inwoners zijn onderdeel van onze maatschappij. Daarom kiezen we voor woon- en zorgplekken in onze kernen en centra. Alleen als bewoners een prikkelarme omgeving
Zoals door de raad aangenomen met motie M-21-27, bouwen we voor de lokale behoef-
nodig hebben, zijn er mogelijkheden om wonen met zorginitiatieven in het buitengebied
te, voor onze kinderen. Om dat mogelijk te maken, gebruiken we de instrumenten die we
te realiseren. In alle gevallen werken we vanuit een lokale behoefte met oog voor regio-
daarvoor mogen inzetten, zoals een huisvestingsverordening. Starters, jonge gezinnen en
nale vraagstukken. We stellen een woonzorgvisie op. Wij willen dat arbeidsmigranten en
senioren blijven onze prioriteit. Nieuwbouwwoningen moeten goed en betaalbaar zijn.
seizoensarbeiders uit andere EU-landen goed gehuisvest worden door of namens hun
Om aan te sluiten bij de grote behoefte aan betaalbare woningen, streven we ernaar dat
werkgevers. De gemeente moet hiervoor kaders stellen en daarop handhaven.
ten minste twee derde van de nieuwe woningen betaalbare woningen zijn (tot de NHGgrens en middenhuur). Hiervan is minimaal de helft bereikbaar voor huishoudens met
Wonen is breder dan woningbouw. Ondanks dat we in Berkelland hoog scoren, is er nog
een laag inkomen (de ‘sociale doelgroep’). Dit wordt meerjarig gemiddeld berekend en
veel te doen. We gaan verder met het aanmoedigen en aanjagen van verduurzaming en
gevolgd. Hiermee volgen we de nieuwe rijksregels. We bouwen ook om doorstroming
klimaatadaptatie van de bestaande woningen en leefomgeving. Dit draagt bij aan het
aan te jagen. Iedereen die verhuist binnen Berkelland, laat ook weer een woning achter.
tegengaan van energiearmoede. We werken creatief en flexibel samen met woningaan-
CPO blijven we ruim baan geven als waardevolle toevoeging tot de verschillende bouw-
bieders aan (tijdelijke) huisvesting in bijvoorbeeld lege panden. Levensloopgeschikte wo-
methoden.
ningen zijn nodig voor het vergrijzende deel van de inwoners. Met ProWonen en de huurdersorganisaties maken we prestatieafspraken over onder andere woningverbetering en
12
Om de bouw te versnellen, kijken we naar onze processen, naar nieuwe vormen van sa-
nieuwbouw, ook in het middensegment. Er is meer mogelijk nu de armslag voor woning-
menwerking met de markt en woningcorporatie, en naar de mogelijkheid van een regio-
corporaties door de afschaffing van de verhuurderheffing enorm is verbeterd. Samen met
nale flexpool van ambtenaren. De invoering van de Omgevingswet zien we als kans. De
ProWonen gaan we door met de wijkaanpak Neede Noord Oost.
Wat willen we bereiken? Een goede en passende woning voor onze inwoners en woningzoekenden. Een stabiele ontwikkeling van nieuwbouwwoningen die voldoet aan de vraag. Onze basishouding bij nieuwe initiatieven is ‘ja-mits’ en we versnellen bouwprocessen. De bestaande woningvoorraad wordt verduurzaamd om energie te besparen en bij te dragen aan het tegengaan van energiearmoede.
Hoe willen we dat bereiken? • We blijven lobbyen bij andere overheden voor nieuwbouw. • We onderzoeken een regionale flexpool van ambtenaren voor extra capaciteit voor nieuwbouwplannen.
• We experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking met de markt en woningcorporatie.
• We heroverwegen de kwalitatieve criteria voor woningbouw. • We onderzoeken mogelijkheden om te sturen op woningtoewijzing en betaalbaarheid, zoals een regionale huisvestingsverordening.
• We rekenen leges voor medewerking aan nieuwe initiatieven. • We evalueren de pilot ‘Welstandsvrij bouwen’ en werken naar aanleiding van de uitkomst toe naar zoveel mogelijk welstandsvrij bouwen.
• We stellen een woonzorgvisie op en nieuw woonbeleid na het aflopen van de huidige woonvisie in 2025.
• We maken prestatieafspraken met ProWonen en de huurdersverenigingen.
13
14
Vitaal platteland Op het platteland komen steeds meer grote opgaven samen die allemaal ruimte vragen. Denk hierbij aan klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit en de versterking van het landschap, recreatie en toerisme, landbouwtransitie en de daarmee gepaarde transformatie van stallen en erven. Het is een uitdaging al deze opgaven op een goede manier samen te brengen op het platteland en daarmee ons platteland vitaal te houden.
Agrarische sector De agrarische sector is een belangrijke pijler in ons buitengebied. De sector wordt de komende jaren voor grote uitdagingen gesteld, onder meer door de stikstofproblematiek. We willen agrariërs de ruimte geven te innoveren en te ontwikkelen richting een meer duurzame vorm van landbouw, zoals kringlooplandbouw. We hebben aandacht voor hun verdienmodel en willen het agrariërs als gemeente zeker niet moeilijker maken. We komen niet aan opgebouwde rechten van onze agrariërs. Tegelijkertijd zorgen de vele stoppers in Berkelland voor nieuwe ruimtelijke uitdagingen door onder meer de vrijkomende agrarische bebouwing. We zorgen voor consistentie van beleid door de kansen van vrijkomende agrarische bebouwing (rood voor rood, woningsplitsingen etc.) en vrijwillige kavelruil mogelijk te blijven maken. Het inzetten van vrijgekomen agrarische bebouwing voor andere economische activiteiten behoort, binnen de huidige bebouwing, tot de mogelijkheden. We pleiten ervoor dat eventuele vrijgekomen stikstofrechten door bedrijfsbeëindigingen ten goede komen aan lokale projecten. We stellen ons de vraag of de in 2018 met de raad afgesproken geuranalyse nog uitgevoerd moet worden. Als overheidsregelingen dit vragen dan zorgen we, waar mogelijk, voor passend flankerend maatwerk vanuit de gemeente.
We lobbyen bij andere overheden via onze samenwerkingsverbanden zoals de P10, de VNG en de 8RHK Ambassadeurs voor de sector
Wat willen we bereiken? • Ruimte voor ontwikkeling naar duurzame landbouw. • Ruimte voor herontwikkeling van het (agrarisch) erf.
Hoe willen we dat bereiken? • We brengen in beeld hoe we agrariërs kunnen ondersteunen bij innovatie. We haken daarnaast zoveel mogelijk aan bij de mogelijkheden die het Rijk gaat bieden met bijvoorbeeld het Nationaal Programma Landelijk Gebied. We stimuleren de verbinding tussen agrariërs en inwoners, bij voorbeeld door het ondersteunen van korte voedselketens. • We stimuleren de herontwikkeling van vrijkomende agrarische bebouwing. Onder andere door voor deze erven voldoende ruimte te bieden voor functieverandering, zodat de erven toekomstbestendig worden ingericht en ondermijning geen kans krijgt. Waar herontwikkeling van vrijkomende agrarische bebouwing geen optie is, bieden we ondersteuning voor de sloop. Ook de verwijdering van asbestdaken blijven we stimuleren.
en ons buitengebied.
15
Natuur en Landschap
Toerisme en recreatie
Berkelland heeft een prachtig coulisselandschap dat een fijne leefomgeving biedt voor onze
Toeristen en recreanten weten de Achterhoek, en daarmee ook Berkelland,
inwoners en een visitekaartje is voor bezoekers. Tegelijkertijd zien we dat de natuur, het land-
steeds vaker te vinden. We willen het toeristisch-recreatieve aanbod in Berkel-
schap en de biodiversiteit van verschillende kanten sterk onder druk staan. We doen al veel
land, als onderdeel van het merk Achterhoek, verder versterken en onder de
mooie dingen samen met inwoners en organisaties om dit te verbeteren, en gaan hiermee
aandacht blijven brengen van potentiële bezoekers. Hierdoor blijft de toeris-
door.
tische sector niet alleen bijdragen aan de lokale en regionale economie, maar bovenal aan de leefbaarheid van zowel de kernen als het buitengebied. Door-
We gaan het bermbeheer buitengebied op een nieuwe leest schoeien. De bermpalen worden
ontwikkeling van de sector moet wel passen bij de samenleving en omgeving
overbodig zodra het RVO, zoals afgesproken, gebruik gaat maken van de gedigitaliseerde ka-
van Berkelland. We werken samen in de Euregio over dit onderwerp en bredere
dastrale grenzen. De gemeente kiest nadrukkelijker dan voorheen voor het overlegmodel over
thema’s (werkgelegenheid, EU steun).
de concrete invulling van akkerrandbeheer en eventuele (natuurlijke) afrastering. Van klompen- en kerkenpaden wordt veel gebruikgemaakt en ze worden geWij kijken op een andere manier naar het verwijderen van landschapselementen en handhaven
vonden en gewaardeerd door toeristen. We zetten in op voortzetting van de
daar stevig op. Op erven en in tuinen staat het kappen van bomen vrij, met uitzondering van
ondersteuning aan klompenpaden.
de bomen op de bomenlijsten. In het buitengebied is ons uitgangspunt een werkbare situatie voor agrariërs met behoud van natuur en landschap, vanuit een te ontwikkelen landschapsvisie. We moedigen nieuwe aanplant van bomen aan.
Wat willen we bereiken? Behoud en versterking van ons coulisselandschap en verhoging van de biodiversiteit.
Wat willen we bereiken? Versterking van toeristisch-recreatieve aanbod.
Hoe willen we dat bereiken?
16
Bewustwording vergroten, door advies en subsidies voor aanleg, behoud en herstel
Hoe willen we dat bereiken?
van coulisselandschap te stimuleren. Ook gaan we in gesprek met gebruikers en
We versterken het toeristisch-recreatieve aanbod en blijven
beheerders van het landschap en handhaven we wanneer dat nodig is. Ook gaan
Berkelland onder aandacht brengen van potentiële bezoekers
we aan de slag met de uitvoering van het biodiversiteitsplan.
volgens de uitvoeringsagenda ‘Beleef het in Berkelland 2021-2024’.
17
18
Nieuwe energie
Wat willen we bereiken?
Elk jaar wordt het belang van een energietransitie naar gebruik van schone en duurzame bronnen duidelijker. We
zonnepanelen op daken
willen af van fossiele brandstoffen. Dit vinden we belangrijk om klimaatverandering tegen te gaan, vanwege de
Groei in duurzame energieopwekking, bij voorkeur
maatschappelijke en geopolitieke effecten van olie- en gaswinning én met het oog op mogelijke lagere lasten
Hoe willen we dat bereiken?
voor inwoners en bedrijven. We gaan voor een 100% energieneutraal Berkelland, uiterlijk in 2050. Als tussenstap
• Er komen geen nieuwe zonneparken op landbouwgrond
streven we ernaar om in 2030 20% minder aardgas te verbruiken. Er moeten hiervoor nog veel stappen gezet
meer bij. We blijven zon op dak stimuleren.
worden onder meer in de verduurzaming van de woningvoorraad en bij bedrijven. Dit willen we als gemeente
We zien dit als de beste optie voor grootschalige energie-
graag samen doen met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en Achterhoekse partners.
opwekking. De gezondheid van onze inwoners en onze leefomgeving zijn voor ons belangrijk. Windmolens willen
Duurzame energieopwekking
we alleen als er duidelijke normen worden gehanteerd,
Het is onvermijdelijk om methoden van duurzame energieopwekking toe te passen in
zoals ruime afstand tot woningen en behoud van natuur- en
Berkelland. Dit doen we met aandacht voor het landschap en participatie van inwoners. Draagvlak is een belang-
landschappelijke waarden. Als gemeente nemen we de
rijk criterium. Dat betekent overigens niet dat er sprake moet zijn van 100% instemming. We zetten hierbij vooral
regie op windmolenprojecten (bijv. via een maatschappelijke
in op zon op dak en op terreinen die dubbel gebruikt zouden kunnen worden, denk daarbij aan parkeerterreinen.
tender), zodat inwoners ook actief kunnen participeren in
Er wordt, zoals besloten door de raad, maximaal 140 ha landbouwgrond ingezet voor zonneparken.
een mogelijk windmolenproject.
Onze voorkeur heeft de zonneparken zoveel mogelijk te spreiden over de gemeente. We vinden dat ook de
• De afspraken in de RES Achterhoek zijn voor ons het kader
andere Achterhoekse gemeenten extra stappen moeten zetten in duurzame energieopwekking om zo aan de
waar we ons aan conformeren, qua opwek en zoekgebieden.
afspraken van de RES tegemoet te komen.
Vervolgens gaan we dit met de raad verder invullen.
19
Besparing en innovatie Er zal nog veel moeten gebeuren om in 2030 20% minder aardgas te verbruiken. De huidige woning-
Wat willen we bereiken? • 20% minder aardgasverbruik bij woningen en bedrijven in 2030
voorraad en onze bedrijven moeten verduurzamen
• Ruimte voor innovatie in de energie-infrastructuur
en aardgasvrij worden gemaakt. Het verminderen van
• Gemeente als goede voorbeeld in de energietransitie
het energieverbruik is een belangrijke eerste stap. We zijn hierin afhankelijk van de eigen keuzes van huiseigenaren en onze bedrijven. We hebben in Berkelland
• Huiseigenaren en bedrijven 1) maken we bewust van de urgentie, 2) informeren we over de
last van de netcongestie. Zon op dak, elektrisch rijden
mogelijkheden en 3) ondersteunen we bij het nemen van maatregelen. We zetten daarom in
(meer laadpalen bij huis), meer stroomgebruik voor
op voorlichtingscampagnes en coaches om inwoners te helpen om de juiste keuzes te maken.
warmtepompen en bedrijfsuitbreiding: ons elektrici-
Daarnaast zetten we in op subsidies en duurzaamheidsleningen om wonen en leven betaal-
teitsnet kan deze nieuwe ontwikkelingen niet altijd
baar te houden voor gezinnen en ondernemers. We werken toe naar meer wijkgerichte aan
aan, ondanks alle investeringen van netbeheerders.
pakken voor energiebesparing. We maken een plan hoe wij buurtinitiatieven van inwoners en/
We zien dat er veel innovatie nodig is in de ener-
of organisaties kunnen ondersteunen.
gietransitie. We zoeken de mogelijkheden op die de
• Met de stijgende energieprijzen zien we steeds meer huishoudens die een energierekening
huidige wetgeving biedt. Bijvoorbeeld om industrie-
moeilijk kunnen betalen. We hebben extra aandacht voor deze inwoners in onze gemeente die
terreinen van het net af te koppelen, zodat bedrijven
te maken hebben met energiearmoede. We stellen een plan van aanpak op om hen te helpen.
onderling stroom kunnen uitwisselen. De gemeente
• We stimuleren innovatie in de energietransitie. Mogelijke oplossingen zijn energieopslag, en het
kan dit soort initiatieven ondersteunen, bijvoorbeeld
slim koppelen van energievraag en -aanbod. Het mede mogelijk maken van innovatie in de
met ambtelijke capaciteit. We werken samen met Li-
energietransitie in onze gemeente is nodig voor een fijne leefomgeving en een goed vestigings
ander aan slimme oplossingen voor netcongestie en
klimaat.
lobbyen dat Berkelland een hoge prioriteit krijgt. Met onze eigen organisatie geven we het goede voorbeeld met de energietransitie. Met de stappen die wij doen willen wij inwoners en bedrijven inspireren.
20
Hoe willen we dat bereiken?
• We gaan verder met het verduurzamen van ons eigen vastgoed en we investeren in eigen opwek. We brengen onze eigen acties goed onder de aandacht.
21 21
22
Een toekomstbestendig Sociaal Domein Ondersteuning bieden aan inwoners die dit nodig hebben én een financieel evenwicht bereiken in het sociaal domein: dat is waar we in Berkelland voor staan. We willen dat onze inwoners zo lang, zo vitaal en zo actief als mogelijk mee kunnen doen. We willen dat onze jongeren veilig en ‘zo thuis mogelijk’ kunnen opgroeien en zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige volwassenen. We gaan voor de effectiefst mogelijke hulp en ondersteuning en voor zo min mogelijk kosten. Onze doelstelling is om die kosten niet verder te laten stijgen. We zijn ons er wel van bewust dat we door de openeinderegelingen hier zelf beperkte invloed op hebben.
Gelijke kansen en toegankelijkheid We zetten ons in voor een zelfredzame, vitale en inclusieve samenleving. Gelukkig zijn de meeste inwoners goed in staat zichzelf te redden. Tegelijkertijd zien we ook dat dit niet iedereen lukt. Een sociaal-economische achterstand heeft bijvoorbeeld direct effect op de gezondheid en ontwikkeling van inwoners. Dat zet hen op achterstand, terwijl we staan voor gelijke kansen voor iedereen. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de inburgering van nieuwkomers en voor opvang van vluchtelingen. Deze opgave is door de oorlog in Oekraïne vergroot. Ook voor mensen uit Oekraïne richten we ons op een kansrijke start en toegankelijke ondersteuning.
De huidige uitgangspunten in het sociaal domein blijven onverminderd van kracht: positieve gezondheid, normaliseren en de-medicaliseren en werken vanuit de bedoeling. Deze zijn leidend in de transformatie van het sociaal domein: in het anders denken en doen als het gaat om het bieden van hulp en ondersteuning. In onze visie blijft centraal staan dat we hulp en ondersteuning bieden aan wie dat écht nodig heeft. Dit is leidend in de opgave om nu en in de toekomst betaalbaar te houden en de hulp en ondersteuning beschikbaar. Landelijk en lokaal is van belang dat er wordt ingezet op een gedrags- en cultuurverandering, waarin we als overheid minder overnemen van wat inwoners zelf kunnen en waarin we gaan normaliseren (en dus geen medische / professionele inzet leveren wanneer dit niet noodzakelijk is). Pas dan blijven hulp en ondersteuning ook in de toekomst betaalbaar en beschikbaar. Hierin is ook veranderde wetgeving noodzakelijk. Daarbij hanteren we de volgende speerpunten: • Gelijke kansen en toegankelijkheid; • Werken vanuit de bedoeling bij de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet; • Een integrale benadering van gezondheid met samenwerking vanuit alle domeinen; • Gerichte armoedebestrijding voor wie dat nodig heeft;
Wat willen we bereiken? We ondersteunen inwoners die dit nodig hebben en zorgen voor optimale afstemming tussen regelingen vanuit verschillende wetten. We stimuleren inwoners de regie over hun leven en gezondheid te houden of te herwinnen als dat nodig is. In plaats van voor iedere afwijking van het ‘normale’ een aparte (en veelal duurdere) oplossing te bedenken, willen we naar een inclusieve samenleving waarin dat niet nodig is. We gebruiken actief ervaringsdeskundigheid van inwoners.
Hoe willen we dat bereiken? • We investeren in de toegankelijkheid van zorg en ondersteuning . • Bij het opstellen van de nieuwe Lokale inclusieagenda (LIA) geven we diversiteit meer aandacht. • We versterken de formele en informele cliëntondersteuning en de inzet van cultuurverbinders. • We zetten in op verminderen van laaggeletterdheid.
• Een sterke sociale basis gericht op preventie en gezondheid.
23
Werken vanuit de bedoeling bij de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet We willen een zorg- en hulpverleningsstelsel waarin inwoners geholpen worden met kwalitatief goede en effectieve hulp, dat -ook op langere termijn- betaalbaar is. Daarbij staat de bedoeling centraal wat inwoners echt nodig hebben en niet de systeemwereld met regels en structuren. We realiseren ons dat onze
hoe we inkopen en welke zorg onder de Jeugdwet blijft vallen. Daarnaast verwachten we nieuwe landelijke wetgeving voor het abonnementstarief (het tarief dat inwoners betalen voor Wmo-voorzieningen). Deze wetgeving over de huidige inkomensonafhankelijke eigen bijdrage heeft gezorgd voor een grote toename van zorggebruik bij Hulp bij het Huishouden. Als gemeente moeten we een duidelijke visie ontwikkelen op de inzet van die ondersteuning, omdat die visie mede bepaalt op welke manier we sturen in de kosten in het sociaal domein.
directe invloed beperkt is, doordat we te maken hebben met landelijke wet- en regelgeving. Bovendien is het stelsel nog steeds in beweging. Dat maakt het lastig om een betrouwbaar meerjarenperspectief te schetsen. We willen naar een aanpak waarin de samenleving, onze partners, het eigen netwerk én de individuele inwoners een gezamenlijke rol en gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben. Hulp en ondersteuning zijn hierin niet een doel, maar een middel voor inwoners die het (nog) niet lukt op eigen kracht volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Ondersteuning is nadrukkelijk gericht op versterking van de eigen kracht. Regionaal zijn we bezig met een nieuw inkooptraject voor Wmo en Jeugd. De samenwerking met zorgaanbieders en een nieuw zorglandschap moeten worden bestendigd. Bij de implementatie van deze aanbesteding zetten we centraal hoe we zorgen dat het zorglandschap dekkend blijft en we onze transformatiedoelen zo goed mogelijk bereiken. De nieuwe inkoop geeft een gewijzigde situatie waardoor we onze sturingsmaatregel ‘actieve casusregie’ (hoe we als gemeente zorg toewijzen en hier verder bij betrokken zijn) opnieuw gaan inrichten. Daarnaast investeren we nadrukkelijk in langdurige relaties en duurzaam partnerschap met zorgaanbieders. We zullen de komende jaren te maken hebben met kinderziekten van deze inkoop. Hier sturen we actief op bij.
Er komt nieuwe landelijke wetgeving op het gebied van de Jeugdwet (jeugdbescherming, hervormingsagenda) aan. Dit betekent dat er voor de Jeugdwet een scherper kader komt waar we als gemeente voor verantwoordelijk zijn. Deze landelijke wetgeving is van grote invloed op het werk van het Voormekaarteam,
24
Wat willen we bereiken? Vanuit positieve gezondheid zetten we in op de eigen kracht van onze inwoners. We willen samen met de raad aan de inwoners duidelijk maken dat ondersteuning een voorziening waar je alleen gebruik van kan maken als je er zelf niet voor kan/kon zorgen. Dat is best een moeilijk verhaal, maar wel noodzakelijk voor een begrotingspost die inmiddels gegroeid is naar 13 miljoen euro per jaar. We willen een reële keuzemogelijkheid bieden tussen Persoonsgebonden Budget (PGB) en zorg in natura (ZIN) met eerlijke tarieven.
Hoe willen we dat bereiken? • We blijven voortdurend op zoek naar wat werkt en wat niet. Nieuwe kansen pakken we op om onze sturingsmaatregelen te optimaliseren, waarbij de focus ligt op inhoudelijke verbeteringen die een positief effect hebben op de financiën. • Aangaan van het maatschappelijke debat over de eigen verantwoordelijkheid van inwoners en de grenzen van formele zorg. • Aansluiting blijven vinden bij onze belangenvertegenwoordigers VNG en P10 met betrekking tot de financiële kaders en veranderende wetgeving. • We stimuleren een dekkend zorglandschap en beschikbaarheid van zorg. • Bij het vaststellen van de verordening en beleidsregels evalueren we de tarieven (inclusief PGB) . • Van de raad vragen we vertrouwen en tijd om de huidige aanpak te bestendigen. En leidende principes over de eigen verantwoordelijkheid van inwoners enerzijds en formele zorg anderzijds. • We maken prestatieafspraken met ProWonen en de huurdersverenigingen.
Gerichte armoedebestrijding In de afgelopen jaren is het thema armoede op verschillende manieren meer op de agenda komen te staan. Er is in toenemende mate een kloof ontstaan in de inkomenspositie van inwoners, bijvoorbeeld ten
Wat willen we bereiken?
gevolge van toegenomen huizenprijzen, de coronacrisis en de gevolgen van inflatie, meer specifiek de
We willen ons leidend principe (werken vanuit de bedoeling)
sterk gestegen energieprijzen. Dit vraagt om een andere zienswijze, een herbeoordeling van bestaande
versterken. We willen inwoners die in de knel zitten, binnen onze
subsidierelaties en het maken van toekomstbestendige keuzes.
mogelijkheden en verantwoordelijkheden, financiële rust bieden en duurzame financiële zelfredzaamheid bereiken.
Het voorzien in het wettelijk minimuminkomen en het hierop aanvullende gemeentelijk minimabeleid is een taak van de gemeente en wordt door partners, zoals werkleerbedrijf Fijnder en de Stadsbank, uitge-
Hoe willen we dat bereiken?
voerd. In sommige gevallen blijken ondersteunende regelingen onvoldoende passend bij de individuele
• Beleid ontwikkelen om minimabeleid flexibeler en slimmer te
situatie van de inwoners. Nog meer dan de afgelopen periode moeten nut, noodzaak en reden van de hulpvraag in ogenschouw worden genomen bij het verstrekken van bijstand. Het leveren van maatwerk, vanuit de bedoeling van de wet, is een werkmethode die binnen onze Voormekaarteams steeds meer ge-
kunnen inzetten. • Versterken van werken vanuit de bedoeling ten behoeve van bestaanszekerheid
meengoed wordt. Dit wordt versterkt door Samen aan het Stuur, waarbij de gemeente eerstelijnsorganisa-
• Versteviging lokale aanpak van schuldhulpverlening.
tie is geworden en er in de uitvoering een nauwere samenwerking bestaat tussen Voormekaar en Fijnder.
• Opstellen aanpak energiearmoede. • Intensivering van de samenwerking tussen medewerkers
Op het gebied van schuldhulpverlening hebben we al de nodige stappen gezet. Vroegsignalering en de
gemeentelijke schuldhulpverlening en medewerkers terug-
verbinding met onze vrijwillige en professionele hulpverleners staan stevig in de schoenen. Er blijft ruimte
vordering en invordering van Fijnder, zodat nog meer maatwerk
voor verbetering, van de intake schuldhulpverlening en onze invulling van het adviesrecht bij schulden-
kan worden geboden.
bewind, tot het bieden van nazorg. Op de praktische invulling hiervan willen we ons de komende jaren, samen met onze partners, toeleggen.
25
Wat willen we bereiken?
Een sterke sociale basis gericht op preventie en gezondheid
De afgelopen jaren hebben we ons geconcentreerd op het uitvoeren van de wettelijke (zorg)taken. De focus
Het huidige systeem van hulp en ondersteuning loopt
inwoners met elkaar en voor elkaar kunnen doen wat naar de achtergrond verschoven. Daarbij willen we een
vast. Zorgvragen nemen toe, de beroepsbevolking en
sociale basis die niet op zichzelf staat, maar nadrukkelijk een actieve rol heeft bij het voorkomen van zwaarde-
dus ook het zorgpersoneel neemt af, informele hulp
re inzet binnen het gehele sociaal domein. Preventie staat daarin centraal. Op termijn zal dit bijdragen aan het
en naoberschap staan onder druk, wachtlijsten ne-
in de hand houden van de kosten in de zorg. Die besparing komt wat ons betreft straks ook bij de gemeente
men toe. We kunnen niet alles met (meer) ondersteu-
terecht.
is daarmee sterk gericht op individuele hulpverlening. Hierdoor is de collectieve benadering en het besef wat
ning oplossen en we vinden dat dat ook niet hoeft. Door meer te investeren in preventie kunnen we
Hoe willen we dat bereiken?
voorkomen dat problemen ontstaan of erger worden.
• Integrale samenwerking met het ruimtelijk domein,
Door in te zetten op wat mensen wél kunnen en hoe ze zelf regie houden op het leven in plaats van ons te richten op wat de problemen zijn, kunnen we toe met
• Investeren in de verbinding tussen laagdrempelige voorzieningen zoals het jongerenwerk en het Preventie Platform Jeugd en aanbieders van hulp-op-maat (bijvoorbeeld Jimmy’s).
minder hulp en ondersteuning. Dat vraagt om een
• Een goede evaluatie van (nieuwe) pilots en initiatieven om te besluiten over het vervolg.
sterke sociale basis van betrokken inwoners, vitale ker-
• Ondersteunen van mantelzorg en vrijwilligerswerk.
nen en goede infrastructuur aan algemene voorzie-
• De huidige uitgangspunten in het sociaal domein verder verankeren in de uitvoering van ons beleid.
ningen. Een basis die essentieel is voor inwoners om
• Preventie blijft een speerpunt binnen ons beleid. Het beleidskader preventie dat in 2021 is vastgesteld, is
zich goed en thuis te voelen in hun eigen buurt. Een basis waarmee we eenzaamheid kunnen voorkomen, zodat mensen zich gezonder voelen.
26
veiligheid, sport, cultuur en (voor)schoolse voorzieningen.
daarin leidend. We kijken daarin ook scherp naar wat beter kan. • We vragen van de raad ruimte en vertrouwen om de huidige aanpak, zoals actieve casusregie, POH-jeugd (praktijkondersteuner huisarts) en inkoop, met onze partners te bestengen en te optimaliseren.
27
Sport & Cultuur
28
Een clubwedstrijd spelen, zingen in een koor of het mee-
met 80 partijen is een voorbeeld van hoe beleid vanuit de
steeds minder gebruikt maar blijven de iconische beelden
werken aan een corsowagen. Het zijn allemaal voorbeel-
samenleving kan komen, en niet in de eerste plaats vanuit
in dorpen. Waar gewenst denken we mee met gebouwei-
den van sport en cultuur, die bijdragen aan zelfvertrouwen,
de gemeente. Het sportakkoord krijgt een vervolg in een
genaren. De ozb compensatie voor verenigingen wordt
plezier en ontspanning en daarmee ook aan leefbaarheid
sportvisie. We willen dat de cultuur- en erfgoedvisie naar
doorgezet. Het college komt met een uitwerking ten aan-
en (mentale) gezondheid. Meedoen maakt dat je beter in
voorbeeld van het sportakkoord breed wordt uitgewerkt
zien van gelijkwaardige beloning voor niet-ozb-plichtige
je vel zit en je fitter en gelukkiger voelt. Meedoen zorgt
in een nieuw beleidskader.
verenigingen. We hebben de voorkeur om op termijn te
voor cohesie in de samenleving. Achterhoekse sporten zo-
Sport en cultuur zijn overal. Vaak worden accom-
komen tot een integrale regeling.
als klootschieten, touwtrekken en survival doen wij niet al-
modaties gebruikt zoals zwembaden, gymzalen en
De regionale samenwerking op sport, cultuur en erfgoed
leen graag, maar trekken ook toeristen en recreanten naar
dorpshuizen.
onderdeel
is nergens zo sterk als in de Achterhoek. We bundelen de
Berkelland. We maken ruim baan voor onze 400+ evene-
van een kern of wijk, mensen ontmoeten elkaar hier.
krachten binnen Achterhoek in Beweging en zetten ons
menten. Van Reurpop tot de Survivalruns en van kermis tot
De kwaliteit van een deel van deze accommodaties is
daarmee als voorbeeldregio landelijk op de kaart. Het ver-
carnaval. We willen nog meer mensen verbinden en hel-
momenteel niet voldoende. Ook is er leegstand vanwege
sterken van de culturele infrastructuur kunnen we niet al-
pen organisaties met een evenementenmakelaar. We zien
veranderend gebruik en behoeftes. In plaats van ad hoc
leen lokaal, maar moeten we zeker regionaal blijven doen.
sport en cultuur ook als preventiemiddelen om de zorg te
te reageren op onderhoud, veranderen we naar integraal
Deelname aan het Cultuur & Erfgoedpact Achterhoek is
ontlasten. Daarom zetten we in op preventie. We willen dat
huisvestingsbeleid. Om dit te bereiken schrijven we een
daarvoor de basis.
elk kind kan sporten en kennis maakt met muziek, kunst
visie op (binnen)sportaccommodaties, inclusief zwemba-
Cultuur verbindt en verheft en is er voor én door iedereen.
en cultuur. Bewegingsonderwijs en cultuuronderwijs zijn
den. Aan de hand hiervan bepalen we een strategie voor
Cultuur is belangrijk voor de economie en voor onze socia-
een springplank naar de verenigingen. Onze combinatie-
de aanpak. Een van de uitgangspunten zal zijn dat de ge-
le cohesie. Wij zetten ons ervoor in om het huidige cultuur-
functionarissen dragen hier aan bij. We waarderen sport
meente geen (groot) onderhoud betaalt van gebouwen
en erfgoedaanbod te behouden, te verstevigen en uit te
en cultuur. Van de eerdere taakstellingen voor cultuur en
die niet in eigendom zijn van de gemeente. Een ander
breiden. We gaan aan de slag met de uitkomsten van de
sport zien we af.
uitgangspunt is dat we de sportaccommodaties per stuk,
museumvisie. Museum More is een landelijke trekker ge-
Het Berkellands verenigingsleven is van onschatbare waar-
na elkaar, aanpakken. We kunnen niet alles tegelijk aanpak-
worden. We verbeteren de verbinding tussen het museum
de en essentieel voor een sterke sociale basis. De vereni-
ken. Met de huidige
en het centrum.
gingen dragen bij aan ons woongeluk. Het sportlandschap
hoge bouwprijzen is dit ook niet verstandig. Dit betekent
Een bibliotheek is meer dan een verzameling boeken.
verandert. We blijven verenigingen steunen en aanmoedi-
dat we werken met een gepaste timing in de grootscha-
We vinden het van belang dat de maatschappelijke functie
gen toekomstbestendig te worden.
lige aanpak en nieuwbouw van sporthallen. We knappen
van de bibliotheek behouden blijft. Hier worden mensen
Het transformatiefonds sport wordt voortgezet en het
waar nodig onze bestaande gymzalen en sporthallen op
effectief geholpen als ze analfabeet of laaggeletterd zijn en
transformatiefonds cultuur wordt in 2022 open gesteld. De
zodat ze weer op niveau zijn en langer mee kunnen. Ruurlo
ze worden er digitaal vaardig, zodat ze beter mee kunnen
club van de toekomst is een open en brede club. Iedereen
kan hier niet op wachten, we volgen het raadsbesluit. Ook
doen in de samenleving. De inzet is dat in elke grote kern
kan en mag meedoen. Het sluiten van het sportakkoord
kijken we naar cultuurhistorisch vastgoed. Kerken worden
de bibliotheek te bezoeken is, in een eigen vestiging of als
Deze
accommodaties
zijn
balie met afgiftepunt in een ander gebouw. Het herhuisvestingsvraagstuk van de bibliotheek Borculo zien we als kans voor de bibliotheek van de toekomst. Ten aanzien van erfgoedbeleid zetten we in op de waardering van monumenten, ook uit de wederopbouwperiode. Het cultuurhistorische landschap is de sleutel en inspiratiebron voor ruimtelijke opgaven op de langere termijn. Hergebruik, herbestemming, transformatie en circulariteit gaan voor (gehele) sloop en nieuwbouw.
Wat willen we bereiken? Iedere inwoner van Berkelland, van jong tot oud, ongeacht inkomen, heeft de mogelijkheid te sporten of zich cultureel te ontwikkelen. We zorgen voor voldoende, kwalitatief goede en breed inzetbare sport- en cultuuraccommodaties. Met sport en cultuur zetten we in op preventie en hebben we als doel uiteindelijk te besparen op zorgkosten. Monumenten worden gekoesterd en behouden.
Hoe willen we dat bereiken? • We stellen samen met de partners van het lokaal sportakkoord een sportvisie en beleid/ uitvoeringsplan op. • We gaan experimenteren met pilots preventie om tot een toekomstige besparing in de zorg te kunnen komen. • We stellen samen met de partners van het lokaal cultuurakkoord een verbeterd beleidska der op. • We inventariseren het sport- en cultureel vastgoed in de gemeente en maken hiervoor een integrale visie / huisvestingsplan. • We ondersteunen het jeugdfonds sport en cultuur. • We continueren de inzet van Combinatiefunctionarissen, inclusief een cultuurcoach. • De ozb-compensatie voor verenigingen wordt voortgezet. • We gaan aan de slag met de uitkomsten van de museumvisie. • We blijven bijdragen aan de instandhouding van monumenten.
29
30
Werken en Leren Berkelland is in trek om te leren, werken en ondernemen. Dat komt niet vanzelf en het
Het aantal leerlingen in de gemeente is gedaald en veel onderwijshuisvesting
is en blijft van groot belang om hier voortdurend actief op in te zetten. Daarbij doen we
is toe aan renovatie. De gemeente Berkelland heeft vooruitlopend op landelijke
als gemeente wat we kunnen om ondernemers te helpen, zowel bij nieuwvestiging als bij
wetgeving zelf al een integraal huisvestingsplan (IHP) voor onderwijshuisves-
ontwikkeling van al gevestigde bedrijven. We faciliteren bedrijven en zo nodig stimuleren
ting opgesteld. De eerste fase van het IHP is gedekt in de begroting. De voor-
we ze. We stimuleren en ondersteunen vrijwilligerswerk door financiële en bureaucratische
bereidingen voor de tweede fase zijn in gang gezet. Niet alle scholen kunnen
drempels weg te nemen en samen te werken met het onderwijs en verenigingen.
qua vernieuwing op hetzelfde moment worden gestart. We blijven investeren en maken daarvoor ook gebruik van de reserve onderwijshuisvesting en vullen
Onderwijs
deze aan. Hierbij gebruiken we een flexibele planning: het geld is er, als het
Onderwijs is de motor voor emancipatie. Het draagt bij aan een leven lang leren en is van
nodig is. Zo is duidelijk welk budget beschikbaar is. Resterende boekwaardes
belang voor de veranderende arbeidsmarkt. Berkelland heeft een compleet aanbod van
van vrijkomende scholen vormen vaak een kostenpost. Nu de woningmarkt
primair en voortgezet onderwijs. We zijn trots op ons onderwijs. Vorig jaar werd bekend dat
aantrekt, kunnen locaties mogelijk ook geld opleveren. Dit draagt bij aan de
in onze gemeente veel leerlingen van hun school een te laag advies voor vervolgonderwijs
financierbaarheid van de scholen.
krijgen. Wij geven prioriteit aan het terugdringen van kansenongelijkheid in het onderwijs. Onderwijs krijgt een steeds grotere rol in de samenleving. Het draagt bij aan een leven lang leren en is van belang voor de veranderende arbeidsmarkt. Op school leren kinderen sport en cultuur kennen, waardoor ze eerder bij een vereniging gaan. Nieuwe onderwijsconcepten vragen andere scholen. Ook op het gebied van duurzaamheid is veel te winnen. De schoolbesturen gaan zelf over huisvesting en het daarbij gewenste kwaliteitsniveau van voorzieningen (zoals ventilatie en verduurzaming). Daar passen ook eigen bijdragen in. Ons streven is dat er in elke kern minimaal een basisschool open blijft. Mits een school het minimum aantal leerlingen heeft, zoals vastgesteld door het Rijk, en
Wat willen we bereiken? Adequate en zo duurzaam mogelijke onderwijshuisvesting in alle kernen binnen onze gemeente.
Hoe willen we dat bereiken? • Uitvoering van het afgesproken IHP 2020-2036.
daarmee de kwaliteit van onderwijs gegarandeerd kan blijven.
31
Samenwerken met bedrijfsleven Het zijn onze ondernemers die het moeten doen: ondernemen. Maar wij willen hen daarbij zo goed mogelijk faciliteren en adviseren. Zo wordt het contact met en het advies van onze gemeente door onze ondernemers hoog gewaardeerd. Samen met onze ondernemers werken we samen in de Bedrijvenkring Berkelland en voeren we een economische agenda uit. Gemeentelijke opdrachten worden zoveel mogelijk door lokale partijen uitgevoerd.
Ontwikkeling van bedrijventerreinen Aantrekkelijke bedrijventerreinen en voldoende ontwikkelingsmogelijkheden zijn voorwaardelijk om ondernemers te boeien (nieuwkomers) en te binden (huidige ondernemers). Dat betekent dat er voldoende ruimte moet zijn op (lokale en regionale) bedrijventerreinen. Op dit moment lopen we zowel regionaal als lokaal tegen de grenzen van de beschikbare ruimte aan. Daarbij speelt steeds meer een rol dat (medewerkers van) bedrijven de directe omgeving van de bedrijven (openbare ruimte) belangrijk vinden bij het kiezen van hun werkomgeving. Het is dus zaak om ervoor te zorgen dat de bedrijventerreinen er verzorgd en groen uitzien en er oog is voor circulariteit, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Naast de uitvoering van
Wat willen we bereiken?
de centrumplannen gaan we aan de slag met het revitaliseren van de bedrijventerreinen.
Bedrijven voelen zich welkom, ondersteund en geholpen. Werkgevers, ondernemers en zzp’ers krijgen goede mogelijkheden om zich in Berkelland te vestigen en zich hier te handhaven en ontwikkelen.
Wat willen we bereiken?
Onze lokale middenstand verdient onze aandacht bij het ontwikkelen
Voldoende, duurzame, innovatieve en toekomstbestendige bedrijventerreinen.
van nieuwe kansen.
Hoe willen we dat bereiken?
32
Hoe willen we dat bereiken?
Op zoek gaan naar lokale en regionale uitbreidingsmogelijkheden van bedrij-
Actieve samenwerking via Bedrijvenkring Berkelland en persoonlijk
venterreinen en inzetten op de ontwikkeling van groene, duurzame en innova-
contact voor bedrijven met team Economische Zaken. Uitvoeren (en
tieve (van nieuwe en bestaande) bedrijventerreinen. Met ondernemers in kleine
zo nodig actualiseren) van de economische agenda.
kernen en buurtschappen denken we mee in mogelijkheden en maatwerk.
Actieve deelname aan de arbeidsmarkt voor iedereen die dat kan (Participatiewet)
Promotie van Berkelland
Iedereen is van waarde en we willen dat iedereen een betekenisvol leven leidt. Deelname aan de samenleving via be-
In de vorige raadsperiode is de basis gelegd voor een goede pro-
taald werk is daarbij leidend en één van de meest effectieve manieren. In de uitvoering van de Participatiewet door
filering van de gemeente Berkelland. Het is nu zaak om deze profi-
Fijnder zien we opgaven, kansen en uitdagingen voor de lange termijn. Zo zien we op het gebied van de arbeids-
lering (door de gemeenteraad op 8 maart 2022 vastgesteld via het
markt kansen in sectoren zoals de zorg, de vrijetijdssector en bouw/-techniek. Het matchen van vraag en aanbod, on-
zogenaamde Merkpaspoort) verder uit te voeren in daadwerkelijke
der andere uitgevoerd door het Werkgeversservicepunt Achterhoek (WSPA), is hierbij een uitdaging. Er liggen kansen
promotie van Berkelland. In het merkpaspoort zijn de identiteit en
om verbindingen te leggen tussen deze ontwikkeling en zorg, bijvoorbeeld op het vlak van mantelzorg/vrijwilligers.
de positionering van Berkelland opgenomen. Op basis hiervan is
Niet iedereen is in staat om betaalde arbeid te verrichten, bijvoorbeeld door ziekte of psychische problematiek. Dit is
voor de onderdelen Bewoners, Bedrijven en Bezoekers een Mer-
de zogenaamde ‘meedoengroep’, van wie betaald werk niet altijd verlangd kan worden. Deze inwoners willen we wel
kroute beschreven, inclusief mogelijke strategieën. We hebben een
graag maximaal laten participeren in de samenleving. Dit kan op verschillende manieren, van dagbesteding tot on-
welwillende houding ten aanzien van nieuwe marktomstandighe-
betaald (vrijwilligers)werk. Deze doelgroep vraagt specifieke ondersteuning. Dit doen we zo lokaal mogelijk binnen
den, zoals beoogd in de Omgevingswet. De promotie van Berkel-
onze gemeente. Fijnder is hiervoor een uitvoeringsorganisatie; een ‘trampoline’ die mensen moet helpen naar werk
land moet ondersteund worden met structureel budget.
binnen onze gemeente. Onze lokale Berkellandse visie en aanpak moet aansluiten bij de regionale verdeelsleutel.
Wat willen we bereiken? Voor de klanten van Fijnder willen we participatie stimuleren zodat actief deelgenomen wordt aan de samenleving, waarbij het minimum deelname aan de samenleving is en betaald werk het uiteindelijke einddoel is. Werkgevers en werkzoekenden koppelen blijft een belangrijk punt. We willen daarbij specifiek aandacht hebben voor statushouders; waardoor we hen gericht aan het werk kunnen helpen op plekken waar krapte is. We maken hiervoor gebruik van initiatieven die er ook nu al (regionaal) zijn, met aandacht voor unieke aspecten van statushouders (bijvoorbeeld taal en cultuur). Ook het nieuwe werkleerbedrijf heeft hier een opdracht in. We helpen statushouders instromen op de lokale arbeidsmarkt.
Hoe willen we dat bereiken? • Toeleiding naar werk doorontwikkelen .
Wat willen we bereiken? Beleving bij bewoners, bedrijven en bezoekers dat Berkelland aantrekkelijk is om te leven, ondernemen en recreëren.
Hoe willen we dat bereiken? • Opstellen strategisch actieplan via een hybride organisatie, waarin alle relevante stakeholders - inclusief de gemeente – zijn vertegenwoordigd, die gezamenlijk de financiering dragen.
• Goede uitvoering van Simpel Switchen via Fijnder. • Bestendigen huidige aanpak meedoengroep. • Uitbreiden lokale initiatieven.
33
Veiligheid Veiligheid draagt bij aan een goede woonomgeving. In de wijken en kernen worden we te veel geconfronteerd met vernielingen en jeugdoverlast. Ook zien we meer drugsgebruik onder jongeren. Daarom is veiligheid onderdeel van integrale aanpakken en beoordelingen. Onze boa’s zetten gericht in op een dienstverlenende rol. Zij vormen een belangrijke schakel tussen verschillende hulp-
Wat willen we bereiken? Op basis van een integraal risicoprofiel maken we onderbouwde, integrale
verleners in een wijk, zijn oren en ogen in een wijk en kennen/worden gekend door de inwoners. On-
en beleidsmatige keuzes op het brede gebied van veiligheid voor onze
dermijning (criminelen die voor illegale activiteiten gebruik proberen te maken van legale diensten)
inwoners en ondernemers.
vraagt om bewustwording, slim combineren van informatie, scherp signaleren en het voorkomen van situaties/randvoorwaarden die ondermijning mogelijk maken. We hebben ook aandacht voor onze digitale veiligheid. Naast phishing en gijzelsoftware komen datalekken en schending van pri-
Voor 2023 is er een integraal risicoprofiel voor de gemeente Berkelland
vacy vaker voor.
opgesteld. Dit gebruiken we als onderlegger voor beleidsmatige keuzes
We gaan uit van vertrouwen. Waar nodig, handhaven we. Het opstellen van regels heeft namelijk
op die beleidsvelden waar dat nodig is. Ook is dit de basis voor het vanaf
geen zin als er vervolgens niet op gehandhaafd wordt. Boa’s zijn de gastvrouwen en gastheren van
2023 verplichte integrale veiligheidsplan. We werken aan bewustwording
de gemeente, visitekaartjes van een gastvrij Berkelland. Handhaven is ook het goede gesprek met als
over digitale veiligheid binnen onze organisatie. Waar nodig nemen we bij
ultimum remedium het opleggen van een maatregel of een boete. In de beweging naar Beschermd
beleidsvoorstellen//verordeningen een handhavingsparagraaf op.
thuis hebben we oog voor veiligheid, normaliseren en een inclusieve samenleving.
34
Hoe willen we dat bereiken?
35
Algemeen bestuur en bedrijfsvoering Financiën
periode realiseren we door enerzijds de lastenkant van de begroting scherper te ramen en
Onze financiële positie is gunstig. We hebben een sterke reservepositie, maar het evenwicht
anderzijds door zoveel mogelijk uit te gaan van positieve scenario’s aan de batenkant.
tussen structurele baten en structurele lasten is kwetsbaar. Dit beeld zien we overigens bij vrijwel alle gemeenten in Nederland. De gevolgen van de coronacrisis en de oorlog in Oe-
In bijlage 2 zijn een drietal scenario’s opgenomen ten aanzien van onze financiële positie,
kraïne zien we terug in de beperkte beschikbaarheid van grondstoffen en stijgende prijzen.
gebaseerd op de maartcirculaire 2022 van het Rijk.