Bijlage 7 - De Achterhoek werkt door versie 2.0.
Tekst van het document
Bijlage 1 bij het AB voorstel “de Achterhoek werkt door 2.0” van 25 april 2018
De Achterhoek werkt door 2.0 Voorstel aan het AB van Regio Achterhoek voor een nieuwe regionale samenwerkingsstructuur
April 2018
1
INHOUD
Inleiding Leeswijzer
4
Hoofdstuk 1
Waar richt de regionale samenwerking zich op?
5
Hoofdstuk 2
De Achterhoek Raad
7
Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4
De Achterhoek Board De Achterhoek Thematafels
9 11
Hoofdstuk 5 Hoofdstuk 6 Hoofdstuk 7
Algemeen bestuur en dagelijks bestuur Regio Achterhoek De organisatie Financiën
14 16 19
Bijlage I Bijlage II Bijlage III Bijlage IV Bijlage H6-1 Bijlage H7-1 Bijlage H7-2
Totaaloverzicht nieuwe regionale samenwerking Eerste uitwerking Achterhoek Thematafels Welke route volgen de stukken? Wie krijgt welke stukken waarom en wanneer? Formatieplan strategische agenda Regio Achterhoek Verzamelstaat bijdragen gemeenten en provincie Investeringsfonds
22 23 26 30 31 32 33
2
Inleiding Woon je in de Achterhoek, dan woon je in eerste instantie in je buurtschap, dorp of stad maar (direct daarna) geldt dat je óók in de Achterhoek woont. Dat is de beleving van onze inwoners. Dat is ook de beleving van onze bedrijven en maatschappelijke organisaties. Deze beleving sluit aan bij het niveau waarop maatschappelijke opgaven zich aandienen: op het niveau van onze dorpen en steden maar ook op het niveau van onze regio. Vanuit deze achtergrond zijn we in de Achterhoek op zoek gegaan naar een versterking van de samenwerking op regionaal niveau. Een samenwerking die we allen willen, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat veel opgaven zich op het niveau van dorp en stad aandienen en dus ook op dat niveau om een antwoord vragen. Opgaven voor de Achterhoek Belangrijke opgaven die zich de komende jaren zullen aandienen voor de Achterhoek als geheel zijn de bevolkingsontwikkeling (minder inwoners, ontgroening, vergrijzing), de economische ontwikkeling, de ontwikkeling van de woningmarkt, de bereikbaarheid van de regio en de duurzaamheidsopgave. Deze opgaven vragen een gezamenlijke, regionale aanpak en dan niet van de overheid alleen, maar in gezamenlijkheid met het bedrijfsleven, de maatschappelijke organisaties en onze inwoners. Nieuwe structuur voor samenwerking Regionale samenwerking is gericht op het aanpakken van regionale opgaven.
Daar hoort een structuur bij die de regionale samenwerking vormgeeft. Maar wat is de beste structuur daarvoor? De vele discussies van de afgelopen anderhalf jaar laten zien dat er (blijkbaar) geen ideale structuur is, dat elke structuur bediscussieerd kan worden. In dit voorstel schetsen wij de toekomstige structuur van de nieuwe Regio Achterhoek. De basis hiervoor ligt in de richtinggevende uitspraken die de betrokken gemeenteraden hierover gedaan hebben. We weten dat niet alle raadsleden het eens zijn met deze richtinggevende uitspraken. We menen echter wel dat hier een structuuruitwerking voorligt die én bijdraagt aan een goede gezamenlijke aanpak van maatschappelijke opgaven én gedragen wordt door een meerderheid van de raden en raadsleden. En we weten dat het voorstel op draagvlak kan rekenen van onze maatschappelijke partners en ondernemers. We denken dat door in de nieuwe structuur aan de slag te gaan, we onze focus kunnen richten op belangrijke maatschappelijke opgaven en tegelijk kunnen ervaren waar de nieuwe werkwijze goed loopt en waar deze ‘knelt’. Zo kunnen we ‘werkendeweg’ tot een steeds betere, effectievere samenwerkingsvorm komen. De samenwerkingsregeling Regio Achterhoek als ‘gemeenschappelijke regeling plus’ De basis voor de nieuwe regionale samenwerkingsstructuur is Regio Achterhoek als openbaar lichaam conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).
Deze wet regelt een aantal zaken, zoals een bestuur en de samenstelling daarvan, de verhouding tussen bestuur en de gemeenteraden en de betrokkenheid van de gemeenteraden bij jaarstukken, kadernota en begroting. In de hier voorgestelde samenwerkingsregeling Regio Achterhoek zijn al deze elementen uit de Wgr overgenomen. Aanvullend daarop is een drietal gremia toegevoegd aan de samenwerkingsregeling: de Achterhoek Raad, de Achterhoek Board en de Achterhoek Thematafels. Hiermee formaliseren we de samenwerking tussen de drie O’s (overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties) en versterken we de rol van de gemeenteraden in de samenwerking. De Achterhoek Board en de Achterhoek Thematafels geven de samenwerking tussen de drie O’s gestalte, de een op strategische beleidsniveau, de ander op operationeel beleidsniveau. De Achterhoek Raad geeft de gemeenteraden op twee manieren een sterkere rol in de regionale samenwerking: ten eerste gaat de Achterhoek Raad over het Jaarplan, zonder de bevoegdheden van de individuele gemeenteraden over te nemen.
Ten tweede brengt de Achterhoek Raad raadsleden van alle betrokken gemeenten bij elkaar rondom inhoudelijke thema’s, waardoor de mogelijkheid ontstaat voor meer gezamenlijke sturing aan de voorkant van beleidsprocessen (richting Achterhoek Board en algemeen bestuur) en voor beter op elkaar afgestemde besluitvorming binnen de eigen gemeenteraden. Het moge duidelijk zijn dat de samenwerkingsregeling Regio Achterhoek hiermee een ‘gemeenschappelijke regeling met een plus’ is. Want naast een openbare lichaam conform de Wgr (Regio Achterhoek) bevat de samenwerkingsregeling drie aanvullende gremia. Door deze aanvullende gremia op te nemen in de samenwerkingsregeling, zijn ze even ´echt´ als het openbaar lichaam.
3
Leeswijzer Dit voorstel voor een nieuwe regionale samenwerkingsstructuur op basis van de Wgr, is geschreven met het oog op het gemeentelijk proces en het daarbij behorende detailniveau. Het voorstel gaat ervan uit dat de lezer bekend is met de opgaven voor de Achterhoek en de wens van ondernemers en maatschappelijke organisaties om samen met de overheid op te trekken en effectief samen te werken om deze opgaven aan te gaan. Het maken van afspraken over een nieuwe samenwerkingsstructuur die daarbij aansluit, is in dat licht een logische stap. Het document behandelt de nieuwe samenwerkingsstructuur met de onderdelen Achterhoek Raad, Achterhoek Board, Achterhoek Thematafels en Regio Achterhoek. Het is opgebouwd aan de hand van de kleuren in onderstaande figuur (zie bijlage I voor een versie inclusief de stukkenstroom): Oranje: Groen: Blauw: Rood: Paars:
Gemeenteraden en colleges van de zeven gemeenten; De samenwerking tussen ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en de overheid (3O-samenwerking) in de Achterhoek Board en de Achterhoek Thematafels; Algemeen en dagelijks bestuur, organisatie en financiering van Regio Achterhoek Ondernemers en maatschappelijke Organisaties Provincie Gelderland
4
Hoofdstuk 1 Waar richt de regionale samenwerking zich op? Achterhoekers werken van oudsher sterk samen, en zijn daar ook goed in. Ze doen dat niet omdat het in de mode is, maar omdat het in hun DNA zit. De samenwerking tussen overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties kent een lange geschiedenis. Achterhoekers denken vanuit hun dorp, maar zeker ook vanuit de Achterhoek als geheel. Sommige zaken kun je nu eenmaal niet alleen aanpakken. Uitgangspunt voor de regionale samenwerking is dat het gaat om gemeentegrensoverschrijdende vraagstukken, die je als overheid, ondernemer of maatschappelijke organisatie niet alleen, maar uitsluitend gezamenlijk kunt oplossen.
Achterhoek 2020
In 2014 is gekozen voor de thema´s Werken, Wonen en Bereikbaarheid. In 2016 is de focus gelegd op ‘Smart” werken waarbij Wonen en Bereikbaarheid vooral als randvoorwaarden zijn opgevat. Om een bloeiende economie te kunnen behouden, is het essentieel om over een woningvoorraad te beschikken die aansluit bij de vraag. En zonder snelle verbindingen over weg, spoor en digitaal lukt het niet om (jong)talent, dat elders in Nederland woont, te binden. De focus van de afgelopen jaren op de economie in de Achterhoek begint zijn vruchten af te werpen. Ongeveer 80 bedrijven hebben zich bij SmartHub Achterhoek aangesloten om de Achterhoek samen te profileren als Smart Industry Regio en dé stage en afstudeerregio van Nederland. Projecten als Innovatiehubs en de Talententuin binden jonge mensen aan Achterhoekse bedrijven. Met projecten als STERA worden middelbare scholieren geïnteresseerd voor techniek. Bedrijven zoeken elkaar steeds meer op en doen aan Facility Sharing, met het Smart Business Centre als spil. We lopen voorop in de toepassing van het LoRa-netwerk (sensornetwerk) en zetten in op circulaire landbouw. De samenwerking met de Westfälische Hochschule in Bocholt heeft vorm gekregen en er is een grensoverschrijdend aanspreekpunt voor bedrijven gerealiseerd.
De Toekomstagenda en het vervolgproces
Intussen komt het jaar 2020 steeds dichterbij en is er veel nieuwe informatie beschikbaar over de staat van de Achterhoek1. Daarom is de Stuurgroep Achterhoek2020 gestart met een interactief proces om te bepalen hoe de agenda richting 2030 eruit moet zien. Bij dit proces zijn honderden mensen professioneel en als actieve en betrokken Achterhoeker aangesloten. Na een startbijeenkomst in oktober 2017 zijn acht ‘toekomstreizen’ georganiseerd rondom een aantal voor de Achterhoek belangrijke thema’s. In maart 2018 biedt de Stuurgroep de Toekomstagenda op hoofdlijnen aan (in de vorm van een Toekomst Krant) aan de gedeputeerde voor de gebiedsopgaven en de voorzitter van Regio Achterhoek.
Focus van de regionale agenda richting 2030
De samenwerking in de Achterhoek blijft zich richten op de ruimtelijk-economische agenda. Leidend is het draaiende houden en versterken van de economie. Hiervoor werken we aan een goed vestigingsklimaat voor bedrijven, aan goed en juist opgeleid personeel en een mooie en prettige woonomgeving. Een goede (digitale) bereikbaarheid is essentieel voor onze bedrijven en voor onze inwoners. Bovengenoemde opgaven kunnen we alleen realiseren door samen te werken en de
1
Denk aan de Transitieatlas voortgezet onderwijs (november 2017) die verschillen laat zien tussen de vraag naar personeel en het aanbod, de negatieve pendel (de Achterhoek uit) en de afname van het aantal werknemers. Op het gebied van wonen is er het onderzoek naar de Achterhoekse Woonwensen en Leefbaarheid (AWLO 2017) en het onderzoek van Overmorgen die de mismatch tussen aanbod van en vraag naar woningen laat zien.
5
opgaven op het gebied van leefbaarheid, bereikbaarheid, vestigingsklimaat, infrastructuur en werk in samenhang te bekijken. Bedrijven in de Achterhoek geven aan dat hun voortbestaan en groei staat of valt met de beschikbaarheid van goed opgeleid (technisch) personeel. Ook op het gebied van de zorg zien we deze ontwikkeling. Er is dus meer aandacht nodig voor de manier waarop we vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op elkaar laten aansluiten. Goede bereikbaarheid van (en binnen) de Achterhoek is hiervoor een randvoorwaarde. De tevredenheid van Achterhoekers over hun woonomgeving is groot. Deze kwaliteiten willen we behouden c.q. versterken. Om dit duurzaam te kunnen doen, zetten we in op circulaire economie en de energietransitie. Dit resulteert in de volgende thema’s voor de inrichting van de regionale samenwerking: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Smart Werken en Innovatie Onderwijs en Arbeidsmarkt Vastgoed en Woningmarkt Mobiliteit en Bereikbaarheid Circulaire economie en Energietransitie Zorginnovatie
Voor deze thema’s worden Thematafels ingericht (zie Hoofdstuk 4). Een eerste uitwerking van de onderwerpen die de Thematafels oppakken, is opgenomen in Bijlage II.
Samenwerking met Duitsland
Om onze ambities te kunnen waarmaken, heeft een goede samenwerking met Duitsland grote meerwaarde. Wanneer we in staat zijn de grensbarrière op te lossen, is het economisch potentieel van de Achterhoek veel groter dan nu het geval is. Vlak over de grens bevindt zich bovendien een uitstekende technische hogeschool. De samenwerking met Duitsland krijgt dan ook een duidelijke plek in de regionale samenwerking. Om deze samenwerking niet als doel op zich te benaderen, maar als logisch gegeven voor alle Thematafels, wordt geen aparte Thematafel gevormd voor grensoverschrijdende samenwerking. Voor de Achterhoek zijn zowel de Euregio als de Euregio Rijn Waal van belang. De samenwerking met de Euregio’s willen we in de komende periode intensiveren. Hierbij helpt het maken van massa, zoals nu wordt ingezet door samen met Twente op te trekken in de Euregio, onder meer in de commissie grens. Achterhoekse gemeenten investeren steeds meer in de samenwerking met gemeenten over de grens, onder ander via de Grenzhoppers.
Intergemeentelijke samenwerking
De Achterhoekse gemeenten werken naast deze ruimtelijk-economische agenda op tal van terreinen samen. Niet op alle onderwerpen gebeurt deze samenwerking onder de vlag van Regio Achterhoek. Zo valt het sociaal domein (uitgezonderd zorginnovatie) op dit moment buiten de samenwerking die gefaciliteerd wordt vanuit Regio Achterhoek. Ditzelfde geldt voor Vrijetijdseconomie, Sport en Cultuur.
6
Hoofdstuk 2 De Achterhoek Raad Wat willen we bereiken? Een van de belangrijkste aanleidingen voor het doorontwikkelingstraject is om de sturingsmogelijkheden te vergroten die raadsleden hebben voor de regionale ontwikkelingen/besluitvorming. Hiervoor is het belangrijk dat raadsleden vroeg in het proces van regionale visievorming of beleidsontwikkeling kaderstellend op inhoud betrokken worden. Hiertoe wordt een Achterhoek Raad geïnstalleerd; een democratisch gelegitimeerd orgaan van raadsleden dat instemt met de grote lijnen van de regionale samenwerking en functioneert als ‘ambassadeur’ naar de lokale raden. Raadsleden uit verschillende gemeenten treffen elkaar hier en bepalen samen de globale koers voor de Achterhoek. Wij stellen voor de naam Achterhoek Raad te hanteren. Deze naam zegt niets over de formele status van het orgaan, maar doet wel recht aan het idee achter de versterkte samenwerking. Deze Achterhoek Raad gaat over de inhoud van de samenwerking, en benoemt de kaders en thema’s die, eerst in de visie en daarna jaarlijks, belangrijk gevonden worden, en waarmee de Achterhoek Board aan de slag moet. Voorwaarde is dat de Achterhoek Raad kan ‘sturen aan de voorkant van het proces’ en goed gefaciliteerd wordt.
Hoe organiseren we dit? Bevoegdheden en taken van de Achterhoek Raad
De Achterhoek Raad krijgt geen formele, publiekrechtelijke bevoegdheden overgedragen. Dat betekent dat bijvoorbeeld het geven van zienswijzen op de begroting van Regio Achterhoek een bevoegdheid van de individuele gemeenteraad blijft, evenals het benoemen van leden in het algemeen bestuur. In juridische zin verandert er weinig aan de huidige situatie, maar in de inhoudelijke aansturing wel:
De Achterhoek Raad stemt (al dan niet) in met de Achterhoek Agenda, Jaarplannen en evaluaties zoals die voorbereid en voorgesteld worden door de Achterhoek Board en stuurt daarmee aan de voorkant op de Agenda; De Achterhoek Raad krijgt het recht te amenderen en/of moties in te dienen op voorstellen van de Achterhoek Board (bijvoorbeeld het Jaarplan); De Achterhoek Raad krijgt de taak om de leden van de Achterhoek Board te benoemen; voordracht geschiedt door het algemeen bestuur en de achterbannen van de andere O’s; De Achterhoek Raad kan een Thematafel op ieder moment verzoeken om geïnformeerd te worden over de stand van zaken en kan de Achterhoek Board actuele onderwerpen meegeven; De leden van de Achterhoek Raad zijn ‘ambassadeurs’ van de regionale samenwerking in hun eigen gemeenteraad.
Individuele gemeenteraad
Achterhoek Raad
Zienswijzen geven op de begroting van Regio Achterhoek
Instemmen met de inhoud van de Achterhoek Agenda
Besluiten over grote, regionale projecten met ‘nieuw’ budget
Instemmen met de inhoud van de Jaarplannen
Voordragen en benoemen van leden algemeen bestuur van Regio Achterhoek
Benoemen van leden Achterhoek Board
7
Samenstelling van de Achterhoek Raad Het voorstel is dat de Achterhoek Raad zal bestaan uit: -
-
-
Eén vertegenwoordiger per fractie van elke deelnemende gemeente. Zo is elk politiek geluid vertegenwoordigd, maar wordt wel recht gedaan aan de electorale verhoudingen binnen de gemeenten; Deze vertegenwoordiger krijgt zoveel ‘stempunten’ als zijn fractie raadsleden kent. Dat betekent bijvoorbeeld dat de stem van een vertegenwoordiger van een fractie van vijf raadsleden vijf keer meetelt tijdens de stemming; De Achterhoek Raad wordt voorgezeten door de voorzitter van Regio Achterhoek.
De vertegenwoordiger is in principe een raadslid, maar kan in bepaalde gevallen ook vervangen worden door een raadsopvolger (bijvoorbeeld bij ziekte van een éénmansfractie). Ook is het mogelijk dat een raadslid uit één gemeente meerdere fracties (uit dezelfde óf een andere gemeente) vertegenwoordigt. Coalitievorming is mogelijk, maar natuurlijk niet verplicht. Raadsleden die niet als vertegenwoordiger benoemd zijn, zijn wel van harte welkom bij de bijeenkomsten van de Achterhoek Raad. De bijeenkomsten zijn openbaar.
Hoe wordt dit gefaciliteerd?
De frequentie van vergaderen wordt vastgesteld op minimaal driemaal per jaar. Elke gemeenteraad kan vragen om extra beraadslaging wanneer hij dat nodig vindt. Het is de verantwoordelijkheid van de Achterhoek Board om een vergadering van de Achterhoek Raad inhoudelijk voor te bereiden. De cyclus van de Achterhoek Raad wordt zo goed mogelijk afgestemd op de cyclus van de gemeenteraden, zodat bijvoorbeeld het geven van zienswijzen op de begroting (door de gemeenteraad) en het stemmen over een Jaarplan (door de Achterhoek Raad) op passende momenten plaatsvinden. Vergaderingen van de Achterhoek Raad zijn openbaar, en (zo spoedig mogelijk) digitaal te volgen. Vergaderstukken worden ruimschoots op tijd toegezonden, zijn voor iedereen inzichtelijk en voor de leden van de Achterhoek Raad komt (griffie)ondersteuning vanuit Regio Achterhoek of vanuit de Achterhoekse gemeenten beschikbaar.
8
Hoofdstuk 3 De Achterhoek Board Wat willen we bereiken? De samenwerking in de Achterhoek tussen ondernemers, maatschappelijke organisaties en de overheid is van oudsher sterk. De noodzaak tot samenwerking in 3O-verband is bovendien steeds sterker geworden. De opgaven en uitdagingen waar de Achterhoek voor staat, kunnen alleen door een gezamenlijke inspanning van ondernemers, woningbouwcorporaties, zorginstellingen, het onderwijs en de overheid worden opgepakt. De Achterhoek Board is de motor die deze samenwerking initieert en kracht geeft.
Hoe organiseren we dit? De bevoegdheden en taken van de Achterhoek Board
De Achterhoek Board gaat vooral over de inhoudelijke voorbereiding en uitvoering van de thema’s waarop we als gemeenten met de andere twee O’s samenwerken: het is de Achterhoek Raad die instemt met de grote lijnen en de thema’s, het is de Board die voorbereidt, uitvoert (of hiervoor opdracht geeft), toeziet op de voortgang en terugkoppelt. De Board wordt ook verantwoordelijk voor de coördinatie van de lobby en de grensoverschrijdende samenwerking, met name gericht op Duitsland. Dit laatste gaat lopen via een bestuurlijk coördinatieteam, zoals de huidige D5-bestuurders. De Achterhoek Board krijgt geen formele, publiekrechtelijke bevoegdheden overgedragen. Dat betekent bijvoorbeeld dat het vaststellen van de begroting de taak blijft van het algemeen bestuur. Dat is nu ook al zo. In juridische zin verandert er weinig aan de huidige situatie, maar wat betreft inhoudelijke aansturing wel. Derhalve heeft de Board ten minste als taken:
Voorbereiden van de beleidsinhoudelijke Achterhoek Agenda, de Jaarplannen en evaluaties en deze voorleggen aan de Achterhoek Raad; Voortgang en resultaten van de beleidsinhoudelijke Achterhoek Agenda en Jaarplannen bewaken zoals de Thematafels deze uitvoeren; Voorbereiden van beraadslagingen en bijeenkomsten van de Achterhoek Raad; Aanvullende taken op het gebied van lobby. We kiezen daarvoor omdat de Board het gezicht wordt van de Achterhoekse samenwerking tussen overheid, maatschappelijke organisaties en ondernemers.
De samenstelling van de Achterhoek Board
Het voorstel is dat de Achterhoek Board zal bestaan uit vertegenwoordigers van wat in de volksmond de ‘drie O’s’ zijn gaan heten: Overheid, maatschappelijke Organisaties en Ondernemers. Dat betekent dat de Board een mix zal worden van: Aantal 3 leden
1 lid
Wie Wethouders (uit de deelnemende gemeenten) Afgevaardigden namens de maatschappelijke organisaties (onderwijs, zorg en de woningbouwcorporaties) Afgevaardigden namens de ondernemers (VNO-NCW Achterhoek, MKB-Midden en SIKA) Gedeputeerde (van de provincie Gelderland)
1 voorzitter
De voorzitter van Regio Achterhoek
3 leden 3 leden
Voorgedragen door Het algemeen bestuur van Regio Achterhoek De maatschappelijke organisaties De ondernemers Het college van Gedeputeerde Staten van Gelderland Het algemeen bestuur van Regio Achterhoek
De Board zal dus bestaan uit elf personen; de voorzitter van de Board heeft geen stemrecht. De Achterhoek Raad benoemt de leden voor vier jaar. De maatschappelijke organisaties en de 9
ondernemers bepalen zelf op welke wijze zij tot een voordracht komen. De voorzitter van Regio Achterhoek is ook de voorzitter van de Achterhoek Board. Naast de voorzitter zullen twee vicevoorzitters worden aangewezen; een vanuit de maatschappelijke organisaties en een vanuit de ondernemers.
Checks & balances rondom de Achterhoek Board
Het systeem gaat uit van vertrouwen. Toch willen we een aantal checks en balances organiseren. Hierbij gelden de volgende uitgangspunten:
Er gaan geen publiekrechtelijke bevoegdheden over naar de Board; De Achterhoek Raad benoemt de leden van de Board; Bij de benoeming van Boardleden door de Achterhoek Raad krijgen zij van hen het vertrouwen, dit vertrouwen kan worden opgezegd met een motie van wantrouwen. Het is vervolgens aan de Boardleden of aan degenen die hen hebben voorgedragen om daar eventuele consequenties aan te verbinden; De Achterhoek Board komt minimaal vier keer per jaar bijeen, maar zoveel vaker als nodig is;
10
Hoofdstuk 4 De Achterhoek Thematafels
Wat willen we bereiken? De Achterhoek Thematafels zijn specifieke overlegtafels waarin leden van de 3 O’s samenwerken aan
het realiseren van concrete projecten en doelstellingen zoals de Achterhoek Board en Achterhoek Raad die vastgesteld hebben. Een Thematafel is altijd gekoppeld aan een specifiek onderwerp van de Achterhoekse samenwerking. Er wordt gestart met zes Thematafels:
Smart werken & Innovatie Onderwijs & Arbeidsmarkt Vastgoed & Woningmarkt Mobiliteit & Bereikbaarheid Circulaire economie & energietransitie Zorginnovatie
Hoe organiseren we dit? Bevoegdheden en taken van de Achterhoek Thematafels
Elke Achterhoek Thematafel werkt aan concrete opdrachten. Deze opdrachten staan beschreven in de Jaarplannen, die de Achterhoek Board voorbereidt en coördineert, en waarmee de Achterhoek Raad instemt. Omdat een Thematafel over veel expertise beschikt, heeft deze een belangrijke taak bij het opstellen van de Jaarplannen en het informeren van de Achterhoek Raad. Zo kunnen ook initiatieven vanuit de maatschappelijke partners en ondernemers een plek krijgen in de samenwerking (maar wel altijd met instemming van de democratisch gelegitimeerde organen). De Thematafels hebben geen formele, publiekrechtelijke bevoegdheden. De Achterhoek Thematafels krijgen ten minste als taken:
De uitvoering van de Jaarplannen van de Achterhoek Board; Het ophalen van projecten; Een inhoudelijke bijdrage leveren aan de voorbereiding van de beleidsinhoudelijke Achterhoek Agenda en Jaarplannen van de Achterhoek Board; De inhoudelijke voorbereiding van bijeenkomsten van de Achterhoek Raad en het informeren van leden van de Raad over ontwikkelingen ter zake van de werkzaamheden van de Thematafel;
De doelen en resultaten die we nastreven met het samenwerken op deze onderdelen, worden bepaald door de Achterhoek Raad, op voordracht van de Achterhoek Board. Daarmee zitten Raad en Board ‘aan het stuur’ van de samenwerking en is het vaak de Thematafel die de ‘stuurbewegingen’ daadwerkelijk realiseert. In principe vervangen de Thematafels de poho’s voor de onderwerpen waarop 3O-samengewerkt gaat worden. Dit is in alle poho’s besproken en akkoord bevonden, mits er ruimte blijft voor intergemeentelijke afstemming. Dit betekent dat het poho Sociaal blijft bestaan in zijn huidige vorm en met de huidige ondersteuning. Het poho Werk & Inkomen geeft aan hier op termijn in op te willen gaan. Het Werkbedrijf en het Platform Onderwijs en Arbeidsmarkt (POA) zijn zichzelf al gezamenlijk aan het organiseren. Zij vormen straks de Thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt. Deze tafel zoekt nadrukkelijk afstemming met uitvoeringsorganisaties als Laborijn. Het poho Vrijetijdseconomie, de samenwerking binnen de Stichting Achterhoek Toerisme en het bestuurlijke overleg sport blijven ongewijzigd en worden (nog) niet meegenomen in de nieuwe werkwijze. Voor de organisatie hiervan blijven de gemeenten verantwoordelijk.
Zie bijlage II voor de eerste uitwerking van de Thematafels. 11
Samenstelling van de Achterhoek Thematafels
Anders dan bij de Achterhoek Raad en -Board willen we de samenstelling van Thematafels niet op voorhand exact vastleggen. Een goede samenstelling kan immers per Thematafel (per onderwerp) verschillen. Het is om die reden erg belangrijk dat elke Thematafel een goede voorzitter krijgt: een kartrekker die goed weet hoe hij/zij de opdrachten van Raad en Board kan realiseren, en welke mensen hij/zij daarvoor nodig heeft. De Thematafel kiest een voorzitter uit haar midden, aan de hand van een functieprofiel. Hierbij wordt gestreefd naar een goede balans tussen voorzitters vanuit de overheid en vanuit maatschappelijke organisaties en ondernemers. Om de bezetting van de Thematafels de eerste keer te organiseren, vraagt de voorzitter van de Board relevante gremia om met kandidaten te komen.
De leden van de Thematafel kunnen zelf de verdere bezetting bepalen, die dus kan variëren per Thematafel en ook door de tijd heen flexibel kan worden ingevuld: Er wordt gewerkt met duo’s, een voorzitter en een vicevoorzitter; één van beiden is een wethouder; De samenstelling is als volgt: - De thematafel kent ten minste één vertegenwoordiger vanuit de overheid, één vanuit de maatschappelijke organisaties en één vanuit de ondernemers; - Per gemeente wordt één wethouder uitgenodigd; - Alleen leden van het college van burgemeesters en wethouders, bestuurders of directeuren van bedrijven/instellingen kunnen aansluiten bij de Thematafel (het gaat immers om bestuurlijke tafels); Er liggen kansen om in de Thematafels ook actief te werken aan de vernieuwing van de samenwerkingsmethode; bijvoorbeeld volgens de Harvard-methode Open onderhandelen.
Checks & balances rondom de Achterhoek Thematafels
Het systeem gaat uit van vertrouwen. Toch willen we een aantal checks en balances organiseren. Hierbij gelden de volgende uitgangspunten:
De (vice)voorzitter kan ontslagen worden door de Achterhoek Board; De Thematafels komen zo vaak bijeen als zij wenselijk achten, maar minimaal vier keer per jaar;
Het Jaarplan
De Achterhoek Board maakt op basis van de input van de Thematafels een Jaarplan. Hierin worden afspraken gemaakt over de doelen, resultaten en inzet. Dit plan wordt voorgelegd aan de Achterhoek Raad. Wat staat er in het Jaarplan?
Het WAAROM: de noodzaak en/of kans; Het WAARTOE: het (tussen)resultaat per jaar (wat willen we bereiken en wat moeten we daarvoor doen?) Het HOE: de projectdefinities; wat gaan we doen en met wie? De capaciteit en kwaliteit: welke capaciteit en kwaliteit levert elke partner?
Iedere voorzitter krijgt ondersteuning van een programmaregisseur van Regio Achterhoek. Daarnaast is ondersteuning van een projectmedewerker beschikbaar. Het Jaarplan wordt tijdig besproken met de gemeentesecretarissen om afspraken te maken over ambtelijke inzet voor het komende jaar.
Hoe wordt dit gefaciliteerd?
Vanaf september 2018 is het op een vaste maand per dag Regiodag. Alle Thematafels kunnen op deze dag te overleggen. Er is op die dag ook ruimte voor intergemeentelijke afstemming tussen wethouders, bilateralen en ambtelijke afstemming; Optie is om op de Regiodag ook de Achterhoek Board en de Achterhoek Raad bijeen te laten komen;
12
Inhoudelijk gedeputeerden sluiten naar behoefte een aantal maal per jaar aan bij de Thematafels; Iedere voorzitter wordt ondersteund door een programmaregisseur; daarnaast is ondersteuning van een projectmedewerker beschikbaar (beiden vanuit de Regio Achterhoek); Vergaderstukken van de Thematafels worden twee weken van tevoren door de programmaregisseur aan de gemeenten toegestuurd, zodat dit via de colleges kan lopen. Binnen een week na de vergadering volgt een afsprakenlijst; De huidige ambtelijke overleggen worden in de komende maanden opnieuw bekeken; zij blijven niet in dezelfde vorm bestaan. Onder de Thematafels wordt in programma’s of projecten gewerkt. De bedoeling is de inzet daarop flexibel te organiseren. Een en ander verloopt via het Jaarplan. Deze stroomlijning betekent dat er minder ambtelijke inzet nodig is voor het proces, zodat meer capaciteit beschikbaar is voor de inhoud; Het zou goed zijn binnen gemeenten te werken met een aanspreekpunt op regisseurs/ managementniveau per Thematafel (en zo mogelijk een combinatie van Thematafels). Deze kan met de programmaregisseur bekijken welke gemeentelijke inzet wenselijk en noodzakelijk is, en binnen gemeenten het (bestuurlijke) proces integraler dan nu bewaken c.q. borgen.
Eenzelfde werkwijze verkennen we met de provincie; Ook biedt bovenstaande de mogelijkheid voor de programmaregisseur om de agenda van de Thematafel op een eenduidige manier bij alle gemeenten onder de aandacht te brengen. Ook wanneer de betreffende gemeente niet deelneemt aan de Thematafel; Ondersteuning vanuit gemeenten in de vorm van poho-managers is niet meer nodig. Dit met uitzondering van zaken die intergemeentelijk worden georganiseerd, zoals het Sociaal domein en Vrijetijdseconomie.
13
Hoofdstuk 5 Algemeen en dagelijks bestuur Regio Achterhoek
Hoe organiseren we dit? Bevoegdheden en taken van het algemeen bestuur
Het algemeen bestuur krijgt in vergelijking met de oude situatie een minder inhoudelijke rol. De Achterhoek Board bepaalt immers samen met de Achterhoek Raad de inhoudelijke koers van de samenwerking. Het algemeen bestuur zal zich daarom meer gaan focussen op de formele, meer secundaire werkzaamheden van Regio Achterhoek. Deze werkzaamheden zijn zeker niet minder belangrijk, maar hebben wel een duidelijk ander karakter dan de taken van Achterhoek Raad en Achterhoek Board. Het algemeen bestuur gaat in hoofdzaak de volgende taken uitvoeren:
Besluiten over de begroting van Regio Achterhoek; PIOFACH-taken: bijvoorbeeld personele aangelegenheden, administratie- en archieftaken, financiën, automatisering en huisvesting; Communicatie; Subsidies en –werving.
Samenstelling van het algemeen bestuur
Er verdwijnen geen publiekrechtelijke taken bij het algemeen bestuur, juist om de democratisch legitimatie te waarborgen. De werkzaamheden van het algemeen bestuur worden echter wel wat meer secundair van aard en zijn wat minder richtingbepalend dan voorheen. Het is de bedoeling om van het algemeen bestuur een minder ‘politiek’ orgaan te maken, zodat de Achterhoek Raad en Achterhoek Board goed aan zet komen om de inhoudelijke koers te bepalen. Het is daarom wenselijk om algemeen bestuursleden te benoemen die het gewend zijn om boven de partijen te staan. De keuze om enkel burgemeesters in het algemeen bestuur te benoemen ligt dan voor de hand. Elke gemeenteraad kan zijn eigen burgemeester voordragen als algemeen bestuurslid. Zo ontstaat een algemeen bestuur dat bestaat uit zeven burgemeesters, waarvan er een door de algemeen bestuursleden gekozen wordt als voorzitter. Deze voorzitter is ook de voorzitter van het dagelijks bestuur, van de Achterhoek Raad en van de Achterhoek Board.
Bevoegdheden en taken van het dagelijks bestuur
Voor het dagelijks bestuur geldt eigenlijk hetzelfde als voor het algemeen bestuur: in vergelijking met de oude situatie krijgt het dagelijks bestuur een minder inhoudelijke, primaire rol, maar behoudt zijn publiekrechtelijke bevoegdheden. Daarmee blijft het dagelijks bestuur o.a. verantwoordelijk voor:
Voorbereiden en toezenden van de begroting van Regio Achterhoek; Voorbereiden van vergaderingen van het algemeen bestuur; De dagelijkse gang van zaken.
Samenstelling van het dagelijks bestuur
Het dagelijks bestuur wordt gevormd uit het algemeen bestuur: dit zijn altijd de gekozen voorzitter, plus twee andere leden. In de praktijk zal dit betekenen dat drie burgemeesters het dagelijks bestuur gaan vormen. Het algemeen bestuur kiest dus welk lid de voorzitter is (en daarmee automatisch voorzitter van het dagelijks bestuur) en welke twee leden daarnaast dagelijks-bestuurslid worden.
14
Taken Algemeen bestuur, Achterhoek Board en Achterhoek Thematafels
Algemeen bestuur
Achterhoek Board
Achterhoek Thematafels
Begroting Regio Achterhoek vaststellen na zienswijzen Raden (voorbereiding bij dagelijks bestuur)
Opstellen Achterhoek Agenda
Inhoudelijke voorbereiding Jaarplannen en bijbehorende financiële middelen
Kiezen van de voorzitter van Regio Achterhoek en leden van het
Voorbereiden, (laten) uitvoeren en bewaken van de voortgang van Jaarplannen
Uitvoeren van Jaarplannen (onderwerpspecifiek)
Voordragen van de leden (wethouders) van de Achterhoek
Lobby
Informeren van Achterhoek Raad over voortgang projecten
Subsidies en verantwoording
Toetsen projecten en monitoring voortgang en integraliteit
Initiëren projecten
PIOFACH-taken
Coördinatie grensoverschrijdende samenwerking
dagelijks bestuur
Board
15
Hoofdstuk 6 De organisatie Wat willen we bereiken? Het proces van de doorontwikkeling is gestart vanuit een drietal aanleidingen: 1. Het beter betrekken van raadsleden bij de regionale samenwerking 2. Meer slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming 3. Meer uitvoeringskracht Rondom de uitvoeringskracht worden twee problemen ervaren. Zo is de uitvoeringskracht op dit moment erg versnipperd, omdat regionale inzet zowel vanuit de Regio (GR) als vanuit de Stuurgroep 2020 én vanuit de portefeuillehoudersoverleggen wordt geïnitieerd en aangestuurd. Ten tweede is bij Regio Achterhoek bezuinigd op kwantiteit en kwaliteit. In de afgelopen jaren is ervoor gekozen de menskracht ook voor het faciliteren van de samenwerking voornamelijk vanuit de gemeenten te laten komen. Dit betekent dat er weinig formatie ingezet kan worden op lobby en ook bijna geen menskracht beschikbaar is voor de ondersteuning van de portefeuillehoudersoverleggen. De doorontwikkeling geeft de mogelijkheid de organisatie Regio Achterhoek een kwaliteitsslag te geven. Een nieuwe samenwerkingsagenda vraagt een andere organisatie. Versterking van de inzet op inhoud en lobby vraagt meer en andere capaciteit. Ook de in de nieuwe samenwerking te formuleren en uit te voeren ambitie Achterhoek 2030 vraagt om passende operationele capaciteit.
Denk wat betreft deze uitvoeringskracht aan de juiste inzet van mensen, kennis en technologie met passende financiële middelen. Focus in de nieuwe regionale samenwerking ligt voor wat betreft de inzet van Regio Achterhoek op inhoudelijke thema’s. De organisatie Regio Achterhoek gaat wat betreft deze benodigde operationele capaciteit een spilfunctie vervullen. De organisatie heeft daarin de rol om de verandering succesvol te (helpen) implementeren. Regio Achterhoek maakt zich daarom dit voorjaar op voor verdere invulling van de nieuwe werkwijze. Voorbereidingen voor doorontwikkeling naar de hierin besloten meer strategische kerntaken zijn gestart.
Hoe gaan we dat doen? Organisatie en onderbouwing formatie uitbreiding De kerntaken van Regio Achterhoek verschuiven richting ondersteuning op inhoud van de Thematafels. Veruit het grootste deel van de uitbreiding van de formatie gaat zitten in de programmaregisseursfunctie. Door hun inzet moet de sterkere samenwerking op inhoud vertaald worden naar voor de buitenwereld zichtbare acties. Daarnaast is er een uitbreiding op de capaciteit voor lobby, zowel voor Arnhem/ Den Haag als Duitsland/ Brussel. Onderstaand overzichtje laat de uitbreiding en inkrimping ten opzichte van de huidige situatie zien. Totale uitbreiding 6,85
onderverdeeld in: kerntaken overhead
6,60 0,25
Toelichting op uitbreiding/vermindering in fte's per taak op hoofdlijnen Ondersteuning Board en algemeen bestuur
0,5
Thematafels (proces en kennis), programmaregisseur en projectmedewerker Lobby Arnhem en Den Haag, en Duitsland/ Brussel (inclusief communicatie/profilering) Griffieondersteuning voor de Achterhoek Raad; Subsidiespecialisme (incl. financiële ondersteuning) Inzet op Duitsland (functie mdw grens vervalt, nieuwe functie adviseur bestuur Duitsland) Archiefmedewerker
3,35 2,0 0,5 1,5 -0,5 -0,5
Totaal uitbreiding
6,85
16
Regio Achterhoek streeft naar een slagvaardige en flexibele inrichting van de eigen organisatie. Daarvoor is een aangepast formatieplan nodig. Met name de capaciteit voor programmaregie en lobby moet worden vergroot. Per saldo wordt voorzien in een stijging van de formatie van nu 12,90 fte naar straks 19,75 fte. Vergeleken met de Regio Twente waar we ons (o.a.) qua lobby graag mee willen vergelijken is dit nog een zeer bescheiden regionale organisatie. Zie bijlage H6-1 voor gedetailleerd formatieplan.
Op andere plaatsen is minder inzet nodig.
De bundeling van inzet bij Regio Achterhoek betekent dat er minder tijd verloren gaat met afstemming en dat de samenwerking efficiënter en met minder overhead aangestuurd kan worden. Ook is minder inzet van relatief dure, ingehuurde capaciteit nodig. Voor de huidige inzet van de kennismakelaars en de ondersteuning van het POA kunnen we in de nieuwe organisatie ongeveer 2,5 fte aan programmaregisseurs inzetten. De financiering van deze huidige inzet komt voor een groot deel van de provincie. Zij zullen deze inzet financieel omzetten naar de nieuwe structuur. Zie hiervoor Hoofdstuk 7. Voor gemeenten betekent het dat zij veel beter worden gefaciliteerd dan in de huidige situatie. Zo is geen inzet van poho-managers meer nodig, behalve voor de bestaande structuren op het gebied van Vrijetijdseconomie en het sociaal domein. De programmaregisseurs hebben de capaciteiten en de tijd voor een goede programma- en procesregie. Zij zullen bestuurlijke stukken voorbereiden en hebben ook mogelijkheden om vanuit de Thematafels te zorgen voor een goede en tijdige voorbereiding en terugmelding van alle overleggen.
Duitsland
Op het gebied van de samenwerking met Duitsland zal de personele inzet van de Regio kleiner worden. Op dit moment wordt er nog veel ingezet op het draaien van projecten zoals de Dag van de Buurtaal. Taken van de Regio blijven:
Coördinatie en besluitvorming gemeentelijke afvaardiging naar Euregioraad; Coördinatie gemeentelijke bestuurlijke afvaardiging naar de Arbeitsgruppen Euregio; Voorbespreken en regionaal afstemmen Achterhoekse inbreng in de Arbeitsgruppen en Euregioraad via gezamenlijk commissie grens met Twente; Governance Grensoverschrijdende Economie en Arbeidsmarkt (GEA) samen met Twente; Voorbereiding Landräterkonferenz; Coördineren gemeentelijke cofinanciering Interregprojecten; Volgen ontwikkelingen in Euregio Rhein-Waal; Aanjagen van grensoverschrijdende samenwerking bij Thematafels.
17
Voornaamste veranderingen Regio Achterhoek ten opzichte van de huidige situatie
Huidige samenwerking Ten dienste van
-
Rol Taken
-
DB AB Stuurgroep Achterhoek 2020 Drie portefeuillehouders overleggen Regiegroep SI
Lobby voor de Achterhoek Subsidies voor de Achterhoek Grensoverschrijdende samenwerking Economische profilering Achterhoek Procesmanagement Achterhoek 2020 Communciatie Regio Achterhoek en Achterhoek 2020 Verbindingen tussen Achterhoek 2020 en poho’s
Nieuwe samenwerking -
Achterhoek Raad DB AB Achterhoek Board Thematafel Smart Werken en Innovatie Thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt Thematafel Vastgoed en Woningmarkt Thematafel Mobiliteit en Bereikbaarheid Thematafel Circulaire economie en Energietransitie Thematafel Zorginnovatie
Achterhoek Raad - Griffieondersteuning Achterhoek Board - Procesmanagement - Ondersteuning (o.a. voorbereiden vergadering Achterhoek Board en Achterhoek Raad) - Vorming en uitvoering Achterhoek Agenda (uitwerken Toekomst Krant, overdrachtsdocument stuurgroep A2020) en Jaarplannen Thematafels - Ondersteuning Thematafels (proces en kennis) - Adviseren en ondersteunen voorzitters Thematafel - Programmaregie: regie voeren, bestuurlijke aansluiting, sturen, organiseren, uitvoeren - Procesbegeleiding - Ondersteunen Thematafel op inhoud - Toekomst Krant (overdrachtsdocument vanuit Stuurgroep 2020) vertalen naar Thematafels en per tafel nader uitwerken in Achterhoek Agenda en Jaarplan - Hoofdredactie (eenmalig) format projectdefinities - Hoofdredactie projectdefinities Lobby - Zelfstandig als Regio Achterhoek, en massa makend met anderen waar nuttig - Lobbyist Arnhem / Den Haag - Lobbyist Duitsland / Brussel Overig - Communicatie - Subsidiespecialisme, advisering, aanvraag en verantwoording voor Gebiedsopgave, Interreg etc. - Verbinding thematafels - Faciliteren jaarlijkse Regiodag / ‘Dag van de Achterhoek’
18
Hoofdstuk 7 Financiën Bij een nieuw samenwerkingsmodel met een andere inzet van de organisatie Regio Achterhoek, hoort ook een ander kostenplaatje. In dit hoofdstuk vindt u een financiële vertaling van de uitgangspunten en werkafspraken zoals hierboven uitgewerkt.
Bijdragen gemeenten en provincie
Van de gemeenten wordt een extra bijdrage gevraagd van € 2 per inwoner. De totale bijdrage van de gemeenten bijdraagt dan € 6,47 per inwoner. Van de provincie wordt eveneens een bijdrage van € 2 per inwoner gevraagd.
Inwonerbijdrage na doorontwikkeling
Totaal Huidig vastgestelde inwonerbijdrage 2018
1.334.094
Taakstelling uit 2017 structureel op te lossen
31.000
Uitbreiding formatie/kosten ivm doorontwikkeling
731.820
Totaal inwonerbijdrage na doorontwikkeling
Dekking inwonerbijdrage na doorontwikkeling Gemeenten (€ 4,47 + € 2) Provincie (€ 1,50 in begroting + € 0,50 in investeringsfonds)
Totaal dekking inwonerbijdrage na doorontwikkeling
2.096.914
Totaal
pi
1.702.471
6,47
394.443
1,50
2.096.914
7,97
De bijdragen worden grotendeels gebruikt voor de operationele kosten in de programmabegroting en voor een klein deel als voeding van het investeringsfonds. De bijdrage van de gemeenten zit in eerste instantie in de operationele kosten van de begroting. Uitgangspunt is een eventueel overschot in het jaarresultaat toe te voegen aan het investeringsfonds met een beperking tot maximaal € 0,50 per inwoner. Vooral in het eerste jaar wordt een dergelijk overschot verwacht, aangezien de daadwerkelijke invulling van de vacatures niet direct per 1 juli geëffectueerd zal zijn en omdat de loonkosten op de maximale anciënniteit zijn begroot. Met dit laatste uitgangspunt verwachten we ook de komende jaren het tekort te kunnen opvangen dat ontstaat door de gekozen indexeringssystematiek voor gemeenschappelijke regelingen (de werkelijke loonindex ligt immers vaak boven de maximaal toegestane prijsindex). Zie bijlage H7-1 voor de gespecificeerde bijdrage per gemeente. De onderbouwing hiervan wordt gegeven in de (gewijzigde) programmabegroting en 1ste begrotingswijziging 2018, die separaat aan de gemeenten wordt voorgelegd. 19
Investeringsfonds
Voorgesteld wordt een investeringsfonds in te stellen. Hierin worden huidige beschikbare incidentele middelen samengebracht (bijlage H7-2). Dit investeringsfonds wordt voor een groot deel gevuld door de zogenoemde krimpgelden die vanuit het Rijk beschikbaar zijn gesteld voor de jaren 2016 t/m 2020. Dit betekent een overgang van deze middelen naar het investeringsfonds en heroverwegen van de uitgangspunten die eerder aan deze middelen zijn gekoppeld. Het is de bedoeling jaarlijks een klein deel van het investeringsfonds in te zetten als werkbudget voor de Board en de Thematafels. Voor de Thematafels is nu uitgegaan van €25.000 per jaar per Thematafel. Hiermee kan een onderzoek worden uitgezet of projectinitiatieven worden ondersteund. Daarnaast is € 100.000 gedacht als jaarlijks budget voor initiatieven vanuit de maatschappij en bijeenkomsten; hierover kan de Board besluiten. De werkbudgetten voor de Board en de Thematafels worden jaarlijks vastgesteld. Inzet van het investeringsfonds loopt via de begroting van Regio Achterhoek. Om de inzet vanuit dit fonds optimaal te kunnen laten renderen, worden de volgende criteria voorgesteld. Deze kunnen in een later stadium worden aangescherpt:
Het project draagt bij aan een sterke economie en/ of de doelstellingen van de Achterhoek Agenda; Het project levert een gemeentegrens-overstijgende bijdrage; Het project realiseert een multipliereffect: de investering moet renderen in een meervoudig en duurzaam effect op het regionaal product, op het regionaal inkomen, de regionale werkgelegenheid of draagt bij aan de leefbaarheid in de Achterhoek; Het project heeft een regionale impact; Er is draagvlak bij meerdere O’s (ondernemers, organisaties, overheid, ondernemende inwoner). Voor het project is een coalition of the willing die naar verhouding bijdraagt in het project (cofinanciering) en een uitgewerkt projectplan.
Financiële inbreng vanuit de andere O’s
Uitgangspunt in dit voorstel is dat de personele inzet binnen de GR gefinancierd wordt vanuit de overheid; gemeenten en provincie. De andere O’s dragen bij via bestuurlijke inzet in de Board, aan de Thematafels en door personele inzet in de voorbereiding en uitwerking van de projecten. Aan de Thematafel Smart Werken en Innovatie wordt de financiële inzet voor SmartHub vanuit ondernemers en maatschappelijke organisaties gekoppeld. Dit bedraagt (samen met de bijdrage van de provincie) € 300.000 per jaar. In de afgelopen jaren is bovendien gebleken dat de inbreng vanuit de Achterhoek in de cofinanciering voor de gebiedsopgave nu op ongeveer € 10 miljoen staat. Een groot deel van deze cofinanciering wordt opgebracht vanuit de ondernemers en maatschappelijke organisaties. In de aanloop naar de Board zullen toekomstige extra investeringen van de O-partners in de Achterhoek zichtbaar worden gemaakt, zoals bijvoorbeeld de extra inzet die het Graafschap College vanuit het Regeerakkoord beschikbaar heeft gekregen rondom het Bestuursakkoord MBO. Daarnaast zou een structurele bijdrage vanuit ondernemers en maatschappelijke organisaties een verrijking zijn van het systeem. Dit wordt in de komende periode verder verkend.
Wat levert het op?
De bundeling van inzet bij Regio Achterhoek betekent dat er minder tijd verloren gaat met afstemming en dat de samenwerking efficiënter en met minder overhead aangestuurd kan worden. Ook is minder inzet van relatief dure, ingehuurde capaciteit nodig. Voor de huidige inzet van de kennismakelaars en de ondersteuning van het POA kunnen we in de nieuwe organisatie ongeveer 2,5 fte aan programmaregisseurs inzetten. Voor gemeenten betekent het dat zij veel beter worden gefaciliteerd dan in de huidige situatie. Zo is geen inzet van poho-managers meer nodig, behalve voor de bestaande structuren op het gebied van Vrijetijdseconomie en het sociaal domein. De programmaregisseurs hebben de capaciteiten en de tijd voor een goede programma- en procesregie. Zij zullen bestuurlijke stukken voorbereiden en hebben ook mogelijkheden om vanuit de Thematafels te zorgen voor een goede en tijdige voorbereiding en terugmelding van alle overleggen.
20
Uitgangspunt Montferland
Wanneer Montferland wil aansluiten bij een van de Thematafels, wordt een afspraak gemaakt over een financiële bijdrage van Montferland aan Regio Achterhoek. Deze gemeente draagt nu immers niet bij aan de infrastructuur die de zeven Achterhoekse gemeenten met elkaar van de grond tillen. Bij de Thematafels zoals nu voorgesteld, zou het gaan om de Thematafel Circulaire economie en Energietransitie.
21
Bijlage I Totaaloverzicht nieuwe regionale samenwerking
22
Bijlage II
Eerste uitwerking Achterhoek Thematafels
1. Smart Werken en Innovatie (basis hiervoor is het Masterplan Smart Industry) Opdracht/doel: ‘Profileren van de Achterhoek als dé Stage en afstudeerregio van Nederland Implementatie principes Smart Industries in de Achterhoek Programma’s Uitvoeren Masterplan SmartHub (maakindustrie), stimuleren innovaties, inclusief economische profilering stage- en afstudeerregio Ten aanzien van de profilering bestaan twee hoofddoelstellingen: o Economische profilering van de Achterhoek als dé Smart Industry regio van Nederland die uitblinkt in veelzijdigheid, verbondenheid en vindingrijkheid. o Profilering van de Achterhoek als dé stage-, trainee- en afstudeerregio van Nederland (voor hbo- en wo-studenten met een Smart Industry gerelateerde studierichting). Stimuleren en initiëren Smart werken naar andere sectoren (crossovers) Eventueel: Regionaal programma bedrijventerreinen 2. Onderwijs en Arbeidsmarkt (basis hiervoor zijn POA en het werkbedrijf) Opdracht/doel: Een goede match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt; Een hoge arbeidsparticipatie; Beschikbaarheid van de juiste opleidingen. Twee inhoudelijke programma’s (uit notitie POA en Werkbedrijf over eigen nieuwe structuur)
Programma Human Capital Agenda
Het realiseren van crossovers tussen sectoren en opleidingen. Bevorderen van intersectorale mobiliteit; Versterken vraaggericht onderwijs; het binden van talent aan de Achterhoek; Investeren in de vitaliteit en inzetbaarheid van zittend personeel, omscholing en leerwerktrajecten; Het stimuleren/aanjagen van grensoverschrijdende samenwerking (GEA).
Programma Inclusieve arbeidsmarkt
Arbeidsbevorderende maatregelen; hoge arbeidsparticipatie; Wettelijke taken Werkbedrijf uit Wet SUWI en participatiewet; Adviesrol in besluitvorming inclusieve arbeidsmarkt (werkgeversdienstverlening, werkzoekendendienstverlening en banenafspraken).
3. Vastgoed en Woningmarkt Opdracht/Doel: Duurzame transitie van de woningvoorraad (kwantitatief en kwalitatief); Werken aan aantrekkelijke en compacte kernen; Integrale aanpak van leegstaand en leegkomend agrarisch, zakelijk en maatschappelijk vastgoed. Drie inhoudelijke programma’s:
Programma Vitale Kernen:
Regionaal programma met lokaal maatwerk voor het werken aan aantrekkelijke en compacte kernen. Specifieke thema’s die hierbij aan bod komen: o Aanpak leegstaand maatschappelijk en zakelijk vastgoed (herverkaveling, herbestemming, sloop, RO-aspecten); o Centrumontwikkeling/ omvormen aanloopstraten.
23
Programma Vitaal buitengebied:
Regionaal programma met lokaal maatwerk voor het versterken van de kwaliteit van het buitengebied. Specifieke thema’s die hierbij aan bod komen: o Aanpak leegstaande en leegkomende agrarische bebouwing (sloop, asbestsanering, functieverandering, RO-aspecten, energietransitie, erfdelen etc.).
Programma Woningmarkt:
Regionale woonagenda 2015-2025, met als doel de juiste woning op de juiste plek. Specifieke thema’s die hierbij aan bod komen: o Aanpak mismatch vraag en aanbod (kwaliteitsverbetering bestaande woningen, sloop, nieuwbouw, incl. ontwikkelen van nieuwe woonconcepten en toevoegen van woningen die in de bestaande voorraad niet voorhanden zijn; o Voorsorteren op lange termijn aanpak woningmarkt. o Verduurzaming woningen
Het ontwikkelen van (financieel) instrumentarium, een uitvoeringsorganisatie en de uitvoering van de Regiodeal worden onderdeel van deze thematafel. 4. Mobiliteit en Bereikbaarheid Doel van de thematafel is snelle en betrouwbare bereikbaarheid van, naar en in de Achterhoek door: Goede regionale ontsluiting via weg, spoor en water; Goede bereikbaarheid van voorzieningen; Goede digitale bereikbaarheid (breedband internet); Implementatie van slimme mobiliteit. Twee inhoudelijke programma’s
Programma weg, spoor en water
N18, A12/E3, A1 en hoofdwegen Spoorlijnen Arnhem-Doetinchem-Winterswijk en Winterswijk-Zutphen-Apeldoorn Ontsluiting regionale bedrijventerreinen Grensoverschrijdend OV OV-concessies Havens Emmerich, Doesburg, Lochem Functioneel kader wegennet Gelderland Functioneel kader fietsnetwerk Verkeersveiligheid en -educatie
Programma fijnmazige bereikbaarheid
Basismobiliteit / ZOOV (doelgroepenvervoer) OV-Visie voor het implementeren van een samenhangend kernnet/flexnet Lokale ‘smart’ initiatieven van vervoer die (vraaggestuurd) worden aangejaagd door ondernemers & organisaties. Zoals project Smart Mobility as a Service (SMAAS).
5. Circulaire economie en Energietransitie (basis hiervoor zijn de Tafel van Groenlo, Regiegroep kunstmestvrije Achterhoek en werkgroep circulair) Opdracht/Doel: Stimuleren en initiëren van de circulaire economie, door duurzame verwerving en het voorkomen van verspilling van grondstoffen Achterhoek energieneutraal in 2030 Achterhoek kunstmestvrij in 2030 Drie inhoudelijke programma’s:
Programma stimuleren van de circulaire economie
Circulair aanbesteden en inkopen DOE-scans bij het MKB Grond- en afvalstoffenbeurs (ketenbenadering) 24
Programma kunstmestvrije Achterhoek
Pilots en aanpassen regelgeving
Programma energietransitie
(Verduurzaming woningen, in samenspraak met Thematafel Vastgoed & woningmarkt) Energiebesparing bedrijven Stimuleringsprojecten als Zon op Erf, MKB-aanpak, Energieloket Stimulering energieopwekking
6. Zorginnovatie (basis hiervoor is de transitietafel Zorg) Opdracht/Doel: Innovatie in de zorg Toepassen van Smart technieken in de zorg
Programma zorginnovatie
Initiëren, ontwikkelen en toepassen van Smart technieken en andere innovaties (e-health, smart medicine, communicatie/zorg op afstand) in de zorg(keten) met als doel om mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen (vanuit positieve gezondheid werken aan een afname van cure en care). Aanpakken arbeidsmarktproblematiek Zorg: de aanpak van tekorten aan personeel in de zorg.
Samenhang tussen de Thematafels Voor welke indeling we ook kiezen, er zijn altijd enkele onderwerpen die raakvlakken hebben met meerdere Thematafels. Belangrijk is dan om het primaat bij één Thematafel neer te leggen. Deze Thematafel zorgt voor afstemming met de andere Thematafels. Voorbeeld hiervan is de verduurzaming van de woningen. Dit zelfde geldt als een onderwerp meerdere portefeuillehouders raakt. Ook dan is het zaak het primaat neer te leggen bij één portefeuillehouder en de andere hierin mee te nemen. Poho Sociaal blijft bestaan Het Poho Sociaal (en de samenwerkings- en uitvoeringsstructuur eronder, inclusief MOSD e.d.) is verantwoordelijk voor het gehele gemeentelijk regionale Sociaal Domein en de ontwikkeling daarvan (op regionaal niveau). Dat geldt voor alle functies/ taken: inkoop, transformatie, uitvoering, inrichten infrastructuur, beleid, onderzoek, relaties met aanbieders, etc. Afhankelijk van de beleidsdoelstellingen zijn er ook verbindingen met onderwijs, participatie, sport en met externe stakeholders. Tot slot De regionale aansturing van de vrijetijdseconomie blijft voorlopig belegd bij het Poho VE (met tien gemeenten) in samenwerking met Stichting Achterhoek Toerisme. Ook de regionale aansturing van sport (wethouders sport) wordt niet binnen de nieuwe 3O-structuur gebracht.
Een van de belangrijkste redenen hiervoor is dat we de focus willen houden op smart werken/innovatie en duurzame transitie (energie en circulariteit). Waarbij een goed woonklimaat en uitstekende bereikbaarheid rand voorwaardelijk zijn.
25
Bijlage III Welke route volgen de stukken? Kadernota Regio Achterhoek (voor organisatiekosten)
Beschrijving
De Kadernota Regio Achterhoek is het inhoudelijke en financiële (meerjarig) kader voor de Begroting Regio Achterhoek. De Kadernota bestaat uit een schets van ontwikkelingen die betrekking hebben op de Achterhoek en van de betekenis daarvan voor de activiteiten van de Regio Achterhoek en voor de daarmee samenhangende financiën. De ontwikkelingen voor het investeringsfonds volgen later in het jaar n.a.v. het Jaarplan.
Route -
Het dagelijks bestuur stelt de Kadernota op en biedt deze aan het algemeen bestuur aan ter vaststelling. Het algemeen bestuur stelt de Kadernota vast en biedt deze ter kennisname (conform de Wgr) vóór 15 april aan de gemeenteraden aan. Dit loopt via de colleges. De gemeenteraden gebruiken de Kadernota bij het beoordelen van de (ontwerp)Begroting Regio Achterhoek en het eventueel formuleren van een zienswijze op de (ontwerp)Begroting.
Gerelateerde producten
De Kadernota vormt de basis voor de Begroting Regio Achterhoek.
Begroting Regio Achterhoek
Beschrijving
De Begroting Regio Achterhoek geeft het inhoudelijke en financiële (meerjarig) kader voor de activiteiten die vanuit en door de Regio Achterhoek uitgevoerd gaan worden. Als zodanig is de Begroting het kader voor de Achterhoek Board en de Thematafels.
Route -
-
Het dagelijks bestuur stelt de ontwerpbegroting op en levert die acht weken voordat die behandeld wordt in het algemeen bestuur aan bij de gemeenteraden. Dit loopt via de colleges. De gemeenteraden hebben de mogelijkheid om een zienswijze op de ontwerpbegroting aan te geven en in te dienen bij het dagelijks bestuur. Het dagelijks bestuur biedt de ontwerpbegroting aan ter vaststelling aan het algemeen bestuur aan, inclusief een overzicht van de zienswijzen van de gemeenteraden en de wijze waarop het dagelijks bestuur de zienswijzen (wel of niet) verwerkt hebben in de ontwerpbegroting. Het algemeen bestuur stelt de Begroting Regio Achterhoek uiterlijk 1 augustus vast.
Gerelateerde producten
Het Jaarplan zal over het algemeen later worden vastgesteld dan de Begroting omdat deze bij een GR al vroeg in procedure wordt gebracht. Het Jaarplan zal kunnen leiden tot een Begrotingswijziging.
Jaarstukken Regio Achterhoek
Beschrijving
De jaarstukken bestaan uit een Jaarverslag met verantwoording en de (financiële) Jaarrekening.
Route -
-
-
Het dagelijks bestuur stelt het Jaarverslag en de Jaarrekening (tezamen vormend de Jaarstukken) Regio Achterhoek op en biedt de Jaarstukken ter vaststelling aan het algemeen bestuur aan. Het dagelijks bestuur biedt de (ontwerp)Jaarstukken vóór 15 april ter kennisname aan de gemeenteraden aan. Dit loopt via de colleges. De gemeenteraden gebruiken de Jaarstukken bij het beoordelen van de (ontwerp)Begroting Regio Achterhoek en het eventueel formuleren van een zienswijze op de (ontwerp)Begroting. Het algemeen bestuur stelt de Jaarstukken Regio Achterhoek uiterlijk 15 juli vast. 26
Gerelateerde producten
Zie Begroting en Jaarplan.
Jaarplan Regio Achterhoek (voor het investeringsfonds)
Beschrijving
Het Jaarplan Regio Achterhoek is het document waar alle activiteiten die vanuit de samenwerkingsregeling ondernomen worden in het betreffende jaar opgenomen zijn, inclusief de bijbehorende middelen uit het investeringsfonds (budgetten en personele ondersteuning).
Route -
De Achterhoek Board stelt het Jaarplan op en biedt het aan de Achterhoek Raad aan. De Achterhoek Raad stemt in met het Jaarplan. Het Jaarplan wordt door de Achterhoek Board samengesteld uit de Jaarplannen van alle Thematafels. Thematafels koppelen op gezette momenten de resultaten terug aan de Board en Achterhoek Raad.
Gerelateerde producten
Het Jaarplan vormt de input voor een 1e wijziging van de begroting van het betreffende jaar waarvoor de gemeenteraden (via de colleges) ook 8 weken de tijd krijgen om te reageren middels zienswijzen en die het algemeen bestuur vervolgens vaststelt.
Beleidsvoorstel Thematafel (binnen het Jaarplan vallend)
Beschrijving
Als een bepaald project binnen het Jaarplan valt (er zijn middelen voor én de Achterhoek Raad en Board hebben al ingestemd het project/de doelen/resultaten) gaat de Thematafel in principe zelfstandig aan de slag met de uitvoering daarvan.
Route -
Achterhoek Board bereidt Jaarplan voor, en haalt input voor concrete activiteiten op bij Thematafels. Achterhoek Raad spreekt zich uit over Jaarplan. Thematafels gaan aan de slag met uitvoering. Thematafels koppelen op gezette momenten de resultaten terug aan de Board en Achterhoek Raad.
Gerelateerde producten
In het Jaarplan worden zo veel mogelijke concrete opdrachten beschreven. Indien daar (additionele) middelen voor nodig blijken, loopt dit langs het begrotingstraject, en via het algemeen bestuur naar de gemeenteraden.
Beleidsvoorstel Thematafel (buiten het Jaarplan vallend)