CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 Rapportage binnensportacc Borculo Berkelland

Raadsvergadering 13 juli 2021, gemeente BerkellandBij agendapunt: Bespreekstuk / Aanvullende kredietaanvraag Campus De Wildbaan14.550 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Onderzoek toekomstig gebruik binnensportaccommodaties Borculo

www.icsadviseurs.nl

Opdrachtgever Gemeente Berkelland

Datum 3 juni 2021

Referentienummer 2210004/20210518Lke01

Auteurs Michel de Boer Rowan van Houwelingen

│ Onderdeel van ICS Ruimteregiegroep BV

Inhoudsopgave 1.

2.

Inleiding 1.1

Aanleiding en projectopdracht

4

1.2

Scope

5

1.3

Leeswijzer

5

Huidig aanbod en gebruik

4.

5.

6.

6

2.1

Gemeente en kernen

6

2.2

Huidige gebruikers

6

2.3

Huidige binnensportaccommodaties

7

2.4

Functionaliteit binnensportaccommodaties

8

2.5

Kwalitatieve beoordeling binnensportaccommodaties

9

2.5.1

Sporthal ‘t Timpke

9

2.5.2

Gymzalen

10

2.6

3.

4

Aanvullende behoefte binnensportaccommodaties

Huidige vraag

11

12

3.1

Huidige vraag onderwijs

12

3.2

Huidige vraag verenigingen

14

3.3

Huidige bezetting

14

3.3.1

Bezetting sporthal

14

3.3.2

Bezetting gymzalen

15

3.4

Aanvullende vraag

16

3.5

Wensen vanuit de gebruikers

17

Toekomstige vraag

18

4.1

Woningbouwontwikkelingen

18

4.2

Accommodatie-ontwikkelingen

19

4.3

Demografische ontwikkelingen

19

4.4

Leerlingenprognoses

19

4.5

Ontwikkeling sportdeelname

22

Constateringen

26

5.1

Huidig aanbod

26

5.2

Huidige vraag

26

5.3

Toekomstige vraag

26

Toekomstscenario’s

28

6.1

Toekomstige binnensportaccommodaties in Borculo

28

6.2

Type binnensportaccommodatie

29

www.icsadviseurs.nl

6.3

Scenario’s

30

6.4

Financiën

34

6.5

Voorkeursscenario

36

Bijlage 1 Rapport AlphaConsultancy Beoordeling sportaccommodatie ’t Timpke, Borculo

38

Bijlage 2 Weekendbezetting schema ‘t Timpke

43

Bijlage 3 Deelnemers / betrokkenen Onderzoek

44

De inhoud van deze uitgave is eigendom van ICSadviseurs B.V. te Zwolle. Enkel de opdrachtgever waarmee ICSadviseurs B.V. een overeenkomst is aangegaan, heeft een gebruiksrecht voor deze uitgave. De inhoud en omvang van dat gebruiksrecht zijn vastgelegd in de algemene voorwaarden van ICSadviseurs B.V., d.d. december 2008, dan wel in de overeenkomst zoals hiervoor bedoeld. Elk ander gebruik van deze uitgave, door opdrachtgever en of derden is uitgesloten, inhoudende dat niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, via internet, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ICSadviseurs B.V.

www.icsadviseurs.nl

1. Inleiding 1.1 Aanleiding en projectopdracht Op 7 juli 2020 heeft de gemeenteraad van Berkelland ingestemd met de nieuwbouw van het Staring College (voortgezet onderwijs) waarbij twee vestigingen (Beukenlaan en Herenlaan) worden samengevoegd in de nieuw te bouwen vestiging op Sportpark de Wildbaan in Borculo. Bij de school hoort ook een binnensportaccommodatie voor het bewegingsonderwijs. Deze kan wellicht worden gecombineerd met andere behoeften aan binnensportaccommodaties en/of bestaande voorzieningen van de nabijgelegen Sporthal ‘t Timpke op het sportpark. Naast de nieuwbouw van het Staring College, waarbij ICSadviseurs reeds begeleiding biedt, zijn er meer onderwijsontwikkelingen in Borculo. OBS Noord verhuist naar de voormalige school De Wereldboom in de tweede helft van 2021. Ook zal de Kiezel en Kei samen met de Heuvelschool gaan fuseren (waarschijnlijk uiterlijk 2024). Bovenstaande ontwikkelingen vragen om een brede kijk en toekomstige blik naar het bewegingsonderwijs en de binnensport in Borculo. Uw vraag aan ICSadviseurs is om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren waar en hoe de capaciteitsbehoefte aan binnensportaccommodaties in Borculo (met onder andere buurtschap Leo – Stichting) vanaf 2023 het beste kan worden ingevuld.

www.icsadviseurs.nl

4/45

ICSadviseurs heeft opdracht gekregen dit onderzoek naar de capaciteitsbehoefte uit te voeren. In deze rapportage zijn de uitkomsten van dit onderzoek vastgelegd. Bij het onderzoek is de volgende fasering aangebracht: 1. 2. 3.

Inventarisatie van het bestaande aanbod en gebruik; Bepalen huidige latente behoefte en verwachte ontwikkelingen in de behoefte naar aanleiding van lokale en landelijke trends en ontwikkelingen; Bepalen van de ontwikkeling in de benodigde capaciteit, type accommodaties en vertaling van de bevindingen naar toekomstscenario’s voor het aanbod van binnensportaccommodaties in Borculo.

1.2 Scope Het onderzoek concentreert zich op alle binnensportaccommodaties en alle gebruikers van de binnensportaccommodaties binnen Borculo met onder andere buurtschap Leo - Stichting. Het gaat hierbij om de volgende binnensportaccommodaties: Borculo ▪ ▪ ▪

Gymzaal Noord Sporthal ’t Timpke Staring College gymzaal (Beukenlaan)

Buurtschap Leo - Stichting ▪ ▪ ▪ ▪

Staring College gymzaal (Heerenlaan) Gymzaal Isidorusweg Twee gymzalen Schoollaan (VSO Klein Borculo) Gymzaal Octopus

1.3 Leeswijzer Hoofdstuk 2 geeft een beschrijving van het huidige aanbod aan binnensportaccommodaties in Borculo en de Leo – Stichting in type accommodatie en beschikbare uren ten behoeve van het bewegingsonderwijs en verenigingen. In hoofdstuk 3 wordt de huidige vraag aan sporturen vanuit het onderwijs en de verenigingen uiteengezet. Hoofdstuk 4 geeft een beschrijving van de toekomstige vraag waar we ingaan op relevante ontwikkelingen en prognoses in relatie tot de binnensportaccommodaties. Vervolgens worden in hoofdstuk 5, op basis van de resultaten zoals weergegeven in de voorgaande hoofdstukken, de (voornaamste) constateringen samengevat. Tot slot schetst hoofdstuk 6 de verschillende scenario’s met daarbij de financiële gevolgen.

www.icsadviseurs.nl

5/45

Legenda Binnensport accommodaties 1. Sporthal en zwembad ‘t Timpke 2. Gymzaal Noord 3. Gymzaal Staring College Beukenlaan 4. Toekomstige gymzaal in nieuwbouw Staring College Onderwijs 5. OBS De Heuvelschool 6. OBS Noord 7. OBS Kiezel en Kei 8. RKO Daltonschool Sint Joris 9. Zone College 10. Staring college 11. Nieuwbouw Staring college 12. Voormalige school CBS de Wereldboom Kinderopvang 13. Kindercentrum Avonturijn Borculo 14. Partou Kinderopvang Hoflaan 15. Partou Kinderopvang Hambroekweg Overige voorzieningen 16. Joriskerk 17. Onze Lieve Vrouw Tenhemelopneming Kerk 18. Wijkgebouw Borculo Kaart 2.1 Overzicht voorzieningen Borculo

2. Huidig aanbod en gebruik 2.1 Gemeente en kernen De gemeente Berkelland heeft circa 43.000 inwoners en heeft vier grotere kernen: Borculo, Eibergen, Neede en Ruurlo. In Borculo wonen totaal ongeveer 10.000 inwoners. In deze kernen is sprake van een rijk verenigingsleven; ongeveer 34,5% van de inwoners is lid van een sportvereniging (landelijk gemiddelde is 25%).

2.2 Huidige gebruikers Primair kennen de sportvoorzieningen twee typen gebruikers: het onderwijs en de verenigingen. Bij het in kaart brengen van de huidige situatie en vraag naar binnensportaccommodaties worden deze twee typen gebruikers apart inzichtelijk gemaakt: 1. Onderwijs Zowel het primair als het voortgezet onderwijs maken gebruik van de binnensportaccommodaties. In Borculo en de Leo - Stichting zijn er vier scholen binnen het primair onderwijs, één school in het speciaal onderwijs, twee scholen in het speciaal voortgezet onderwijs en twee scholen binnen het voortgezet onderwijs die gebruikmaken van de gemeentelijke binnensportaccommodaties. Zie voor een totaaloverzicht kaart 2.1 op pagina 6 en kaart 2.2 op pagina 8.

www.icsadviseurs.nl

6/45

2. Verenigingen In Borculo zijn er verschillende verenigingen die gebruikmaken van de binnensportaccommodaties. Het gaat hierbij om: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Zwem- en waterpolovereniging Schuurman BZC die landtrainingen heeft in ’t Timpke’ Turn- en gymnastiekvereniging G.V. Borchlo VV Reünie (zaalvoetbal) Olympia ’22 (korfbal en Jeu de Boules) Volleybalvereniging Kerkemeijer Gemini BC Babo (badminton en dynamic tennis) Kwoon Dat Mor (vechtsportvereniging met onder andere Shaolin Kempo en zelfverdediging) LG Dance (incidenteel actief met dans en theater in de binnensportvoorzieningen van Borculo)

2.3 Huidige binnensportaccommodaties Borculo heeft in relatie tot het aantal inwoners een ruim aanbod aan binnensportaccommodaties die inwoners uitnodigen om te sporten en te bewegen; het dorp heeft een sporthal en zeven gymzalen, waarvan vijf zijn gelegen in buurtschap Leo – Stichting. Zie het totaaloverzicht kaart 2.1 op pagina 6 en kaart 2.2 op pagina 8. Dit komt neer op tien zaalsporteenheden. Dit zijn er ongeveer negen meer dan het landelijke gemiddelde; zestien zaalsporteenheden per 25.000 inwoners. Hierbij telt een sporthal voor drie zaalsporteenheden en de gymzaal voor één zaalsporteenheid. De binnensportaccommodaties zijn in te delen in verschillende typen die hieronder worden toegelicht: Gymzalen Borculo beschikt over zeven gymzalen, waarvan alleen gymzaal Noord in het beheer is bij de gemeente Berkelland. De andere gymzalen zijn in beheer bij verschillende organisaties. Gymzalen van de Heerenlaan en Beukenlaan zijn in beheer bij het Staring College waarbij zij hun eigen bewegingsonderwijs verzorgen. Twee gymzalen zijn in beheer bij VSO Klein Borculo en ook zij verzorgen hun eigen bewegingsonderwijs. De laatste twee gymzalen zijn in beheer bij Pluryn, een organisatie gericht op maatschappelijk vastgoed. Sporthal Het sportcomplex van Borculo heet ‘t Timpke.

‘t Timpke is een multifunctioneel sportcomplex bestaande uit een sporthal, een zwembad, diverse kleinere sportruimten (onder andere een drietal squashzalen) en een horecagelegenheid. Hiervan is de sporthal deelbaar in drie separate zalen. ‘t Timpke is in beheer van een stichting. Daarnaast is ‘t Timpke gelegen op sportpark de Wildbaan. Dit is een sportpark waarbij vele buitensporten worden beoefend zoals voetbal, tennis, korfbal en schaatsen op natuurijs. Het totaaloverzicht van binnensportaccommodaties, ziet er als volgt uit: Tabel 2.1 Totaaloverzicht van binnensportaccommodaties

Kern Borculo

Sportaccommodatie t Timpke Gymlokaal Noord Staring Beukenlaan Leo - Stichting Staring Heerenlaan Gymlokaal Isidorusweg Gymlokaal 1 VSO Klein Borculo Gymlokaal 2 VSO Klein Borculo Gymlokaal Octopus

www.icsadviseurs.nl

Voorzieningen Afmeting Zaaldelen Sporthal 44x28x7 3 Gymlokaal 21x12x5,5 1 Gymlokaal 21x12x5,5 1 Gymlokaal 21x12x5,5 1 Gymlokaal 21x12x5,5 1 Gymlokaal 20x10x5,5 1 Gymlokaal 21x10,5x5,5 1 Gymlokaal 23x12x6 1

7/45

Legenda Binnensport accommodaties 1. Gymzaal Staring College Heerenlaan 2. Gymzaal 1 VSO Klein Borculo 3. Gymzaal 2 VSO Klein Borculo 4. Gymzaal Isidorusweg 5. Gymzaal Octopus Onderwijs 6. Staring College Heerenlaan 7. VSO-SO Klein Borculo & VSO Korte Dreef 8. VSO Korte Dreef

Kaart 2.2 Overzicht voorzieningen Leo - Stichting

2.4 Functionaliteit binnensportaccommodaties De functionaliteit van de binnensportaccommodaties wordt mede bepaald door de afmetingen van de voorzieningen. De afmetingen van de voorzieningen bepalen welke sporten er kunnen worden beoefend. Vanuit het bewegingsonderwijs worden de richtlijnen van Norm VNG (modelverordening) en de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) gebruikt. Voor het sportgebruik gelden de richtlijnen zoals deze zijn opgenomen in het Handboek Sportvoorzieningen van NOC*NSF. In deze analyse wordt alleen naar de vloerafmetingen gekeken. Geschiktheid voorzieningen – Norm VNG De VNG schrijft voor dat een zaal voor bewegingsonderwijs minimaal een oppervlakte heeft van 252 m² 1 (21 x 12 meter). Dit is de minimale afmeting waaraan een zaal voor bewegingsonderwijs moet voldoen. Echter gymzalen met deze afmetingen worden vaak als te klein ervaren. Het tegelijk lesgeven in meerdere activiteiten, het zwaaien over de breedte en sportspelen zijn allen minder goed mogelijk bij deze afmetingen. Geschiktheid voorzieningen - KVLO De KVLO schrijft voor dat een zaal voor bewegingsonderwijs minimaal 308 m² dient te zijn1 (22 x 14 meter). Daarnaast worden voor het voortgezet onderwijs (VO) en de binnensport, naast de minimale standaardzalen, grotere (26 x 14 meter) aanbevolen.

Het gelijktijdig zelfstandig en gedifferentieerd werken aan verschillende bewegingsactiviteiten in groepen, het (sport)spelen op aangepaste veldjes vraagt om deze bredere en grotere zalen, aldus de KVLO. Nemen we deze afmetingen als uitgangspunt, dan voldoet alleen ‘t Timpke aan

1 Handboek Huisvesting bewegingsonderwijs KVLO 2019

www.icsadviseurs.nl

8/45

de KVLO-afmetingen om bewegingsonderwijs te accommoderen. De andere accommodaties voldoen niet aan de KVLO-normeringen. Geschiktheid voorzieningen – NOC*NSF Het Handboek Sportvoorzieningen van NOC*NSF schrijft minimale afmetingseisen voor. Dit zowel voor de speelveldoppervlakte alsook voor de omloop rondom het speelveld. In onderstaande tabel zijn deze minimale afmetingen weergegeven: Tabel 2.2 Minimale afmetingen sportvoorzieningen per sport Sport

Lengte

Breedte

Hoogte

Badminton

15,4

8,1

7

Basketbal

28

16

7

Volleybal

24

15

7

Combiveld*

44

24

x

* Geschikt voor zaalhandbal, zaalhockey, zaalkorfbal en zaalvoetbal (Bron: Handboek Sportvoorzieningen).

Sporthal ‘t Timpke Sporthal ‘t Timpke voldoet aan de afmetingen van de bovengenoemde vloerafmetingen. Hierdoor voldoet het om de zaalsporten (zaalhandbal, zaalhockey, zaalkorfbal en zaalvoetbal) te huisvesten. Gymzalen Gymzalen hebben per definitie een te kleine oppervlakte om de meeste binnensporten te accommoderen. Een veld voor zaalhandbal, zaalhockey, zaalkorfbal en zaalvoetbal kan niet in een gymzaal worden uitgelijnd. Ook voor basketbal en volleybal voldoet een gymzaal niet aan de minimale afmetingen. Voor badminton en volleybal geldt dat de vloerafmetingen wel volstaan, maar dat de hoogte van een gymzaal een beperkende factor is. Een accommodatie dient minimaal 7 meter hoog te zijn. Gymzalen hebben doorgaans een hoogte van 5,5 meter. Dit is ook het geval voor de gymzalen in Borculo en de Leo - Stichting. Uiteraard kunnen binnensporten zonder belijning, zoals tafeltennis, gymnastiek en bepaalde disciplines binnen het turnen, wel plaatsvinden in de gymzalen.

2.5 Kwalitatieve beoordeling binnensportaccommodaties Naast het kunnen beschikken over voldoende trainingscapaciteit stellen verenigingen ook kwalitatieve eisen aan de voorzieningen. De scholen en de verenigingen hebben op uiteenlopende onderdelen (zoals gebruik, functionaliteit, materialen, tevredenheid, de prijs-kwaliteitverhouding en bereikbaarheid) van de voorzieningen beoordeeld waar zij gebruik van maken. Hieronder volgt een uiteenzetting waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen het sportcomplex en de gymzalen.

2.5.1 Sporthal ‘t Timpke Beoordeling gebruikers Over het algemeen zijn de verenigingen en scholen tevreden over de kwaliteit van de sportcomplex ‘t Timpke. Op een schaal van 1 (zeer ontevreden), 2 (ontevreden), 3 (gangbaar), 4 (tevreden) tot 5 (zeer tevreden) scoort ‘t Timpke gemiddeld een 3,9. Opvallend is hierbij dat scholen ’t Timpke beter beoordelen (4,2) dan de sportverenigingen (3,8). In de vragenlijst gaf een aantal verenigingen aan ter onderbouwing dat de sporthal regelmatig als te koud wordt ervaren en relatief duur is om te huren. Zowel de verenigingen als scholen geven aan minder tevreden te zijn met de beschikbare materialen. Omdat materialen worden

www.icsadviseurs.nl

9/45

gedeeld ervaren zij dat ze niet altijd gebruik kunnen maken van (kwalitatief) goede materialen. Anderzijds wordt de samenwerking met het ’t Timpke als zeer goed ervaren. Figuur 2.1 Weergave van de kwalitatieve beoordeling van ‘t Timpke door scholen en verenigingen.

Kwalitatieve beoordeling van t Timpke De bereikbaarheid De parkeergelegenheid auto De parkeergelegenheid fietsen De prijs-/kwaliteitsverhouding Was- en kleedgelegenheden Kwaliteit van de materialen Horecavoorziening Ventilatie Temperatuur Functionaliteit 0

0,5

1

1,5

Verenigingen

2

2,5

3

3,5

4

4,5

5

Scholen

Conditiemeting Het complex is overwegend in goede conditie waarbij de sportfunctie goed kan worden uitgevoerd, ook in de toekomst. Echter beginnen bepaalde elementen aan het complex op een aantal vlakken te verouderen, zie bijlage 1 rapport AlphaConsultancy. Wanneer deze bouwdelen worden vervangen en het normale onderhoud uitgevoerd blijft, is het complex in deze vorm prima door te exploiteren voor een langere periode. Het bestuur van ’t Timpke heeft aangegeven dat de gehele zone aan de zijde van de Haarloseweg wordt herontwikkeld voor sport. Vanuit het gebouw is het zeer goed mogelijk om uit te breiden in combinatie met renovatie van de bouwdelen 1992 en 2001. Dit zou dan moeten gebeuren op de huidige positie van de Haarloseweg Het handhaven van de bestaande sporthal en zwembad en eventueel squashbanen is daarbij mogelijk. Bij een uitbreiding zou de bestaande horeca kunnen worden verplaatst of uitgebreid aangezien dat nu een relatief smalle ruimte betreft met weinig daglichttoetreding. Nadeel van uitbreiding is wel dat het complex dan nog meer een mengelmoes van uitbreidingen wordt.

2.5.2 Gymzalen In relatie tot de kwaliteit van de gymzalen kan de conclusie worden getrokken dat zowel de verenigingen als de scholen tevreden zijn. De beoordelingen ontliepen elkaar niet zoveel. Op een schaal van 1 (niet tevreden) tot 5 (zeer tevreden) scoren de gymzalen gemiddeld een 3,9. Bij de gymzalen zijn de beoordelingen van de verenigingen gebaseerd op gymzaal Noord en de Beukenlaan. De beoordelingen van de scholen zijn gebaseerd op 5 van de 7 gymzalen2. Opvallend is dat de temperaturen in de gymzalen relatief slecht worden beoordeeld. Ook wordt de functionaliteit van de voorzieningen minder goed ervaren ten opzichte van ‘t Timpke. Anderzijds wordt de 2 Bij gymzalen Octopus en Isidorusweg is telefonisch contact geweest met de huidige gebruikers, waarbij gevraagd is naar hun

gebruikerservaringen in de betreffende zalen.

www.icsadviseurs.nl

10/45

prijs-kwaliteitverhouding als zeer positief ervaren door de sportverenigingen. De Octopuszaal wordt als slechtst ervaren. De gebruiker ervaart het gebouw als flink verouderd en het zou niet meer voldoen niet aan de huidige maatstaven en regelgeving. Figuur 2.2 Weergave van de kwalitatieve beoordeling van de gymzalen door scholen en verenigingen

Kwalitatieve beoordeling van gymzalen De bereikbaarheid De parkeergelegenheid auto De parkeergelegenheid fietsen De prijs-/kwaliteitsverhouding Was- en kleedgelegenheden Kwaliteit van de materialen Ventilatie Temperatuur Functionaliteit 0

0,5

1

1,5

Verenigingen

2

2,5

3

3,5

4

4,5

5

Scholen

2.6 Aanvullende behoefte binnensportaccommodaties Tijdens de gezamenlijke georganiseerde startbijeenkomst met de gebruikers van de binnensportvoorzieningen en de enquête kwam ter sprake dat gebruikers behoefte hebben aan een grotere diversiteit in het aanbod. Zo werd de wens geuit een multifunctionele zaal te realiseren waar diverse dans-, vechtsport- en beweegactiviteiten kunnen plaatsvinden. Ook bestaan wensen om kwetsbare groepen meer ruimte te bieden om te sporten en om meer geluiddempende maatregelen te treffen in de zalen. Tevens is bij een aantal gebruikers de wens uitgesproken om zoveel mogelijk voorzieningen te centraliseren. Hierbij gaat het om zoveel mogelijk de sportvoorzieningen bij elkaar te houden en niet zozeer ‘stand-alone’ sportvoorzieningen te realiseren. Voorbeelden hiervan zijn de nieuwe ontwikkelingen op de Wildbaan. Het centraliseren van voorzieningen kan een aantal voordelen geven, zoals de mogelijkheid om: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

ruimte te bieden aan nieuwe (bewegings)onderwijsconcepten (zoals het bewegend leren en lerend bewegen); een breed en gevarieerd (sport, beweeg- en maatschappelijk) aanbod te bieden; de samenwerking tussen binnen- en buitensportverenigingen onderling te versterken; de samenwerking tussen sportverenigingen en scholen en andere organisaties te versterken; gezamenlijk vorm te geven aan beheer & exploitatie (het efficiënter vormgeven van beheer & exploitatie.

www.icsadviseurs.nl

11/45

3. Huidige vraag 3.1 Huidige vraag onderwijs Op doordeweekse dagen tussen 08:00 uur en 16:00 uur staan de gemeentelijke sportvoorzieningen ter beschikking van het bewegingsonderwijs voor zowel het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs. De behoefte aan klokuren gym in het primair onderwijs wordt berekend aan de hand van het aantal bovenbouwgroepen. Groepen uit de onderbouw maken in principe gebruik van speelzalen in de schoolgebouwen zelf. Elke bovenbouwgroep heeft normatief (VNG-normering onderwijshuisvesting) per week 1,5 klokuur (2 lesuren van 45 minuten) in een gymzaal tot zijn beschikking. In werkelijkheid kan dit aantal afwijken. De normatieve vraag aan klokuren gym voor het primair onderwijs is in de onderstaande tabel weergegeven. Tabel 3.1 Normatieve behoefte bewegingsonderwijs primair onderwijs (DUO) Kern

Accommodatie School

Borculo

't Timpke 't Timpke Gymzaal Noord Gymzaal Noord

Totaal

www.icsadviseurs.nl

Daltonschool St Joris OBS Kiezel en Kei OBS H.W. Heuvelschool OBS Noord

Leerlingen Normatieve beschikbare (01-10klokuren klokuren (26 uur 2020) per week per zaaldeel) 201 74 177 124 576

9 5 9 5 27

Verschil

78

65

26 104

13 77

12/45

Door vervolgens de normatieve klokuren af te zetten tegen de huidige beschikbare capaciteit wordt duidelijk dat er ruim voldoende klokuren beschikbaar zijn voor het primair onderwijs om in de normatieve uren bewegingsonderwijs te kunnen voorzien. Dit is af te lezen in de laatste kolom van de bovenstaande tabel. De normatieve uren bewegingsonderwijs in het voortgezet onderwijs worden berekend aan de hand van het aantal leerlingen per onderwijsrichting. Dit wordt vervolgens vertaald naar de normatieve behoefte aan het aantal zaaldelen. De zaaldelen staan 40 uur per week3 ter beschikking voor het bewegingsonderwijs voor het voortgezet onderwijs. Het Staring College maakt gebruik van de eigen gymzalen en het Zone College maakt gebruik van de Sporthal ‘t Timpke. De huidige normatieve vraag aan klokuren gym voor het voortgezet onderwijs in Borculo en de Leo - Stichting is in de onderstaande tabel weergegeven: Tabel 3.2 Normatieve behoefte bewegingsonderwijs voortgezet onderwijs (Bron: DUO) Kern

Accommodatie

School

Borculo

Staring Beukenlaan Staring College

330

38,33

40

1,67

't Timpke

196

54,75

120

65,25

Zone College

Leerlingen Normatieve beschikbare (01-10klokuren klokuren (26 uur 2020) per week per zaaldeel)

Verschil

Leo - Stichting Staring Heerenlaan Staring College

99

18

40

22

Totaal

625

111

200

89

Ook voor het voortgezet onderwijs geldt dat er ruim voldoende uren beschikbaar zijn om in het bewegingsonderwijs te voorzien. De normatieve uren voor het bewegingsonderwijs van het (voortgezet) speciaal onderwijs worden berekend aan de hand van het aantal leerlingen gecombineerd met het leerlingencluster. Al de scholen voor het (voortgezet) speciaal onderwijs komen uit cluster 4. Hierbij heeft het (voortgezet) speciaal onderwijs recht op 2,25 klokuren per week bewegingsonderwijs. De huidige normatieve vraag aan klokuren gym voor het (voortgezet) speciaal onderwijs in Borculo en de Leo - Stichting is in de onderstaande tabel weergegeven: Tabel 3.3 Normatieve behoefte bewegingsonderwijs (voortgezet) speciaal onderwijs (Bron: DUO) Kern

Accommodatie

School

Leo - Stichting Isidorusweg Borculo SO Klein Borculo

Totaal

Leerlingen Normatieve beschikbare Verschil (01-10klokuren klokuren (26 uur 2020) per week per zaaldeel) 72 20,25 26 5,75

Schoollaan

VSO Klein Borculo

249

51,25

52

0,75

Octopus

VSO Korte Dreef

120

25,25

26

0,75

441

97

104

7

Conclusie is dat de huidige accommodaties net voldoende ruimte bieden voor het bewegingsonderwijs. Indien het leerlingenaantal zal groeien van VSO Klein Borculo of VSO Korte Dreef dient te worden uitgeweken naar een alternatieve accommodatie voor het bewegingsonderwijs.

3 Uiteraard is dit wel afhankelijk van de rooster(eind)tijden van de betreffende scholen.

www.icsadviseurs.nl

13/45

3.2 Huidige vraag verenigingen De verenigingen maken voornamelijk in de avonduren (na 16:00 uur) en in de weekenden gebruik van de binnensportaccommodaties voor zowel trainingen alsook wedstrijden. De huidige vraag naar binnensportaccommodaties kenmerkt zich in een structurele vraag en een incidentele vraag. Structureel Het structurele gebruik door verenigingen kent een regelmatige basis. Gedurende het sportseizoen worden er wekelijks zaal(delen) gehuurd voor trainingen en/of wedstrijden. Bij verenigingen die structureel gebruikmaken van binnensportaccommodaties is de afname aan uren in de meeste gevallen het hoogst. Deze verenigingen kunnen worden gezien als de hoofdgebruikers. Incidenteel De incidentele vraag komt voornamelijk van de buitensportverenigingen die gedurende enkele maanden gebruikmaken van de binnensportaccommodaties ten behoeve van de zaalcompetitie. Ook evenementen worden gezien als incidenteel gebruik. De incidentele vraag naar zaalcapaciteit wordt aanvullend op het structurele gebruik ingeroosterd.

3.3 Huidige bezetting Om de huidige bezetting van de binnensportaccommodaties in beeld te brengen is gebruikgemaakt van de roosters van het seizoen 2019 - 2020. Roosters van 2020 – 2021 kunnen een vertekend beeld geven door de huidige coronapandemie. Het valt hierbij op dat er nauwelijks op incidentiele basis gebruik wordt gemaakt van de binnensportvoorzieningen. Hierdoor zal deze paragraaf zich toespitsen op het structurele gebruik. Het gebruik van sporthallen kent een andere intensiteit dan de gymzalen. Bij het inzichtelijk maken van de bezettingsgraden wordt daarom onderscheid gemaakt tussen deze twee typen voorzieningen.

3.3.1 Bezetting sporthal De bezetting van Sporthal ‘t Timpke is berekend door het aantal verhuurde kwartieren per zaaldeel te delen door het aantal beschikbare halve uren per zaaldeel. Voor de beschikbaarheid is uitgegaan van een dagelijkse openstelling van 14 uur per dag (08:30 - 22:30) gedurende het gehele jaar (exclusief feestdagen en vakanties). Van de openstelling wordt 8 uur per weekdag gerekend voor het onderwijs en 6 uur voor de binnensport. Bij het onderwijs is rekening gehouden dat het primair onderwijs maximaal 26 uur per week in een zaaldeel wordt gehuisvest en dat naast deze uren het voortgezet onderwijs de overige 14 uur kan benutten. Tabel 3.4 Bezettingspercentages ’t Timpke

Bezetting 't Timpke 120% 100% 80%

101% 83% 75% 69%

60%

76% 56%

88% 66% 50%

63%58% 55%

82% 71%

63%

29%29%

40%

29%29%

20% 0% Maandag

Dinsdag

Woensdag Scholen

www.icsadviseurs.nl

Donderdag Sport

Vrijdag

Zaterdag

Zondag

Totaal

14/45

’t Timpke heeft een hoge doordeweekse bezetting; het bezettingspercentage ligt gemiddeld op 69%. De bezetting door de sportverenigingen is erg hoog met een gemiddelde van 83%. Dit betekent dat er weinig tot geen uren in de avonden nog beschikbaar zijn, vooral tijdens de piekuren (18.00 – 22.00 uur). Scholen hebben een relatief lage bezetting in ’t Timpke met een gemiddelde van 59%. Omdat de scholen een relatief lage bezetting hebben, is er doorgaans ook ruimte voor ‘de sport’ overdag (tot 17.00 uur). Hier maakt het S&S met het in beweging blijven van 50+ers gebruik van. Hierdoor wordt er op dinsdag meer dan 18 uur gesport in ’t Timpke, waardoor de sportbezetting op dinsdag boven de 100% uitkomt. Voor de weekenden geldt dat er niet ieder weekend wedstrijden zijn in de sporthal. Van de 40 beschikbare weekenden worden er in 30 weekenden gebruikgemaakt van ’t Timpke, zie bijlage 2. Hierdoor is de gemiddelde bezettingsgraad 29%. Als de gemiddelde bezetting wordt uitgerekend over de 30 weekenden dat ’t Timpke wordt gebruikt, komt hier een bezetting van 39% uit. Tabel 3.5 Urenverdeling per week ‘t Timpke Urenbezetting weekdagen 't Timpke Scholen Zone College Kiezel en Kei Sint Joris

Totaal

Uren

Sport

54,75 Gemini 3 NeVoBo en Olympia 12,5 KNVB Babo Olympia Kwon Dat Mor S&S 50+ BZC land training SFB Uitloop BRENG 70,25 Totaal

Uren 24,5 13,5 9 8,25 6,75 5,75 2,5 2,25 1 0,75 0,75 75

Sport

Urenbezetting weekend 't Timpke Totaal uren Gemiddeld per schooljaar weekend

Volleybal Korfbal Sport Overig/niet gespecificeerd

408 368,4 90,75 108,75

10,2 9,2 2,3 2,7

Totaal

975,9

24,4

3.3.2 Bezetting gymzalen Het onderwijs vormt de hoofdgebruiker van de gymzalen. Gemiddeld genomen is de bezetting over het gehele jaar gelijk, alleen Dansschool LG zorgde voor een iets hogere bezetting in de maanden november en december in gymzaal Noord. Ook hier is uitgegaan van een bezetting van 14 uur per dag, 8 voor het onderwijs en 6 voor de sport. De gemiddelde bezetting van gymzalen in Borculo en de Leo – Stichting is 36%, waarbij het percentage voor onderwijs op 78% ligt en voor sport op slechts 6%.

www.icsadviseurs.nl

15/45

Tabel 3.6 Gemiddelde bezetting gemeentelijke gymzalen

Bezettingspercentages gymzalen Borculo en de Leo Stichting 120% 80% 60% 40%

100%

96%

100% 64%

85% 69%

61% 45%

43% 42% 39%

31%

37%

Gymlokaal Gymlokaal 1 Gymlokaal 2 Isidorusweg VSO Klein VSO Klein SO Klein Borculo Borculo Borculo Sport Weekend Totaal

Gymlokaal Octopus

26%

15%

20%

85%

26%

31%

0% Gymlokaal noord

Staring Beukenlaan

Staring Heerenlaan

Scholen

Bewegingsonderwijs versus sport Bovenstaande figuur laat zien dat alleen gymzaal Noord en gymzaal Staring Beukenlaan, naast het gebruik door het onderwijs, ook wordt gebruikt door verenigingen. Zo maakt gymnastiekvereniging Borchlo veel gebruik van gymzaal Noord. Gemini volleybalt 4,5 uur per week in de Beukenlaan. Verder zijn er geen sportverenigingen (structureel) actief in de gymzalen van Borculo of de Leo - Stichting. Wel wordt gymzaal Isidorusweg af en toe gebruikt door jongeren van de crisisopvang Domus Dulcis Domus.

Totale bezetting gymzalen Gemiddeld genomen is de totale bezetting van de gymzalen laag, maar als wordt gekeken naar de bezetting van de scholen, waarbij het primair onderwijs voor maximaal 26 uur per locatie kan worden gegeven, dan valt het op dat de gymzalen van de Leo – Stichting een relatief hoog bezettingspercentage hebben. Wanneer in de nabije toekomst het Staring College uit de Leo - Stichting wegtrekt, is er relatief weinig vrije capaciteit voor het bewegingsonderwijs in de Leo – Stichting.

3.4 Aanvullende vraag Uit de vragenlijsten en telefonische contacten blijkt dat er verschillende ontwikkelingen zijn rondom de gymzalen in Borculo en de Leo – Stichting. Hieronder wordt voor zowel het onderwijs als de sportverenigingen uiteengezet wat de latente behoefte is aan extra uren. Onderwijs Uit de vragenlijsten blijkt dat geen enkele van de negen scholen door een gebrek aan zaalcapaciteit niet kan sporten. Alleen het Staring College sport op dit moment minder dan 1,5 uur per week wat als normatief geldt. Van de scholen die een wens hebben meer dan de normatieve uren te willen bewegen gaven drie scholen vanuit buurtschap Leo - Stichting aan dat deze uren in een gymzaal dienen plaats te vinden. Vanuit het speciaal onderwijs is de wens om meer uren aan bewegingsonderwijs te krijgen dan de huidige VNG-norm. Bewegingsonderwijs wordt als cruciaal gezien voor de ontwikkeling van leerlingen en 2,25 uur per groep wordt niet als voldoende ervaren.

www.icsadviseurs.nl

16/45

Dit heeft echter met inachtneming van de huidige normering van het speciaal onderwijs geen gevolgen op de toekomstige vraag naar binnensportaccommodaties in de gemeente. Verenigingen In de online vragenlijsten hebben twee verenigingen aangegeven structureel een gebrek aan beschikbare ruimten te hebben om te kunnen sporten. Zo ervaart Olympia ’22 een tekort van 2 uur op de donderdagavond en heeft Kwoon Dat Mor onvoldoende ruimte op vrijdag na 20.00 uur. Verder is er vanuit andere verenigingen geen latente vraag naar meer uren.

3.5 Wensen vanuit de gebruikers In de online vragenlijst is ook gevraagd of gebruikers zaken missen in de huidige gymzalen en sporthal en waar zij graag in de toekomst willen sporten. De resultaten hiervan zijn in onderstaande samengevat. Onderwijs Vanuit het onderwijs is de wens om moderne toepassingen in de accommodaties te realiseren. Hierdoor worden accommodaties geschikt voor het bewegend leren en andere nieuwe vormen van bewegingsonderwijs. Bij ’t Timpke is de wens vanuit het primair onderwijs voor meer materiaal zoals ballen en dergelijke en dat de akoestiek wordt verbeterd. Het onderwijs heeft een diverse voorkeur voor een toekomstige accommodatie. De meeste scholen willen dichtbij hun school gymmen. De Heuvelschool zou graag dichter bij haar school een gymzaal hebben. Dit wordt gezien als veiliger voor de kinderen en zorgt voor minder lesuitval. OBS Noord vind het erg prettig dat er een gymzaal dichtbij is en wil dit graag behouden. Ook wordt vanuit het speciaal onderwijs in de Leo – Stichting de behoefte kenbaar gemaakt dat zij graag meer beschikbare buitensportaccommodaties nabij de scholen willen.

Verenigingen Vanuit de sportverenigingen wordt aangegeven dat zij goede faciliteiten missen voor het freerunnen. Verder wordt gymzaal Noord als te klein ervaren voor het opbouwen van een (verende) turnvloer. Alle sportverenigingen geven aan of in ’t Timpke te willen blijven sporten en/of in de nieuw te bouwen binnensportvoorziening voor het Staring College. Vijf van de negen sportverenigingen geven aan interesse te hebben om te sporten in de nieuw te bouwen binnensportvoorziening van het Staring College. Bij nieuwbouw van het Staring zijn er twee concrete wensen. De eerste is dat deze hoger is dan een standaard gymzaal (5,5 meter hoogte). De tweede is een separate ingang voor de school, zodat sporters niet de gehele school door hoeven. Verder zou Borchlo graag zien dat er contact komt tussen de KNGU en ‘t Timpke, zodat in de toekomst ook turnwedstrijden kunnen plaatsvinden in ’t Timpke.

www.icsadviseurs.nl

17/45

4. Toekomstige vraag Naast de huidige vraag vanuit de sportverenigingen en scholen in Borculo en de Leo - Stichting zijn er ontwikkelingen en prognoses die relevant zijn voor het sportcapaciteitsvraagstuk. We behandelen achtereenvolgens de volgende ontwikkelingen: 1. 2. 3. 4. 5.

Woningbouwontwikkelingen; Accommodatie-ontwikkelingen; Demografische ontwikkelingen; Leerlingenprognose; Ontwikkeling sportdeelname.

4.1 Woningbouwontwikkelingen Borculo is gelegen in de gemeente Berkelland. De gemeente is als krimpgemeente aangewezen en daardoor is er de afgelopen 10 jaar relatief weinig gebouwd. Door de krapte op de huidige woningmarkt zullen in de komende jaren tot maximaal 850 nieuwbouwwoningen worden gebouwd4. Verwachting is dat de impact van deze nieuwbouwontwikkelingen op de hoeveelheid benodigde binnensportaccommodaties klein zal zijn, omdat de bouw van de woningen verspreid zal plaatsvinden over de verschillende kernen in de gemeente.

4 Omroep Gelderland op 11 November 2020.

www.icsadviseurs.nl

18/45

Wel is er een mogelijkheid dat wanneer er een school of een binnensportvoorziening verdwijnt in Borculo dit ruimte biedt voor nieuwe kleinschalige woningbouw.

4.2 Accommodatie-ontwikkelingen De huidige sportvoorzieningen in Borculo worden beïnvloed door de ontwikkelingen in relatie tot de nieuwbouw van het Staring College. Het Staring College zal van twee locaties, in Borculo en in de Leo – Stichting, naar een locatie gaan in Borculo. De nieuwe locatie zal zijn op het sportpark de Wildbaan. Het bewegingsonderwijs van het Staring College zal op een nieuwe locatie worden gehuisvest, aangezien de gymzalen op de Beukenlaan en Heerenlaan op termijn worden afgestoten. Daarnaast wordt sportpark de Wildbaan door de gemeente Berkelland gerevitaliseerd. Het sportpark zal opnieuw worden ingericht en wens is daarbij te komen tot één centrale sportplek. Mogelijk komt hierdoor meer vraag naar binnensportaccommodaties door de verbeterde samenwerking en ligging van ’t Timpke ten opzichte van de overige sportaccommodaties.

4.3 Demografische ontwikkelingen Uit bevolkingscijfers van de Ontwikkelagenda 2017 blijkt dat er binnen de gemeente sprake is van vergrijzing (meer ouderen) en ontgroening (minder jongeren). Het totale aantal inwoners zal de komende jaren licht dalen. Volgens het CBS en Berkelland in cijfers blijkt dat Borculo de afgelopen jaren een stabiel aantal inwoners heeft. Dit is te zien in de onderstaande tabel. Het is de verwachting dat deze trend zich doorzet in de komende jaren. Tabel 4.1 Bevolkingsontwikkeling van Borculo en de Leo – Stichting (bron: CBS & Berkelland in cijfers)

Bevolking Borculo en de Leo - Stichting Aantal inwoners 12000

10462 10549 10545 10550 10550 10595 10540 10660 10540 10485 10525 10395

10000 8000 6000 4000 2000 0 2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

4.4 Leerlingenprognoses Prognose primair onderwijs Uit de prognoses (bron: DUO) voor de scholen in het primair onderwijs blijkt dat het aantal leerlingen in Borculo tot 2024 zal afnemen van 576 in 2020 tot 478 leerlingen in 2024. Dit is een afname van ongeveer 100 leerlingen. Na 2027 zal het aantal weer groeien richting de 540 leerlingen.

www.icsadviseurs.nl

19/45

Prognose behoefte primair bewegingsonderwijs De totale behoefte vanuit het bewegingsonderwijs zal naar verwachting afnemen van 27 klokuren in 2020 naar 21 klokuren in 2024. Het aantal zal naar verwachting na 2029 weer iets groeien naar 24 klokuren per week. Tabel 4.2 Weergave van daling basisschoolleerlingen (Bron: DUO)

Leerlingen Basisschool

663

700

609

600

576

535

500

504 488 478 479 478

475 479 487 499

510 521 532

543

2034

738

2031

770 776 766

2027

800

2022

900

400 300 200 100

2033

2032

2030

2029

2028

2026

2025

2024

2023

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

0

Totaal Daltonschool St Joris OBS H.W. Heuvelschool OBS Noord OBS Kiezel en Kei Basisschool de Wereldboom Prognose voortgezet onderwijs De verwachting is dat het aantal leerlingen binnen het voortgezet onderwijs tot 2031 zal afnemen. Dit wordt ondersteunt door de prognoses van het Staring College en het Zone College. Het totaal aantal leerling zal dalen van 596 in 2021 tot ongeveer 480 in 2031, een daling van ongeveer 20%. De grootste daling van het leerlingenaantal zal plaatsvinden bij het Staring College, die van circa 400 gaan naar 320 leerlingen. Prognose behoefte voortgezet bewegingsonderwijs Het is de verwachting dat de behoefte aan klokuren vanuit het voortgezet onderwijs de komende jaren zal afnemen. Op dit moment maakt het voortgezet onderwijs van ongeveer 109 uur gebruik van de binnensportaccommodaties. Afgaande op de leerlingenprognoses zal dit percentage met 20% dalen tot ongeveer 88 uur per week in 2030.

www.icsadviseurs.nl

20/45

Tabel 4.3 Weergave van daling van voortgezet-onderwijsleerlingen, tot 10% in 2024 (Bron: gemeente Berkelland en DUO)

Leerlingen ontwikkeling voortgezet onderwijs 700

621

600 500

594 593 596 581

411 398 404 412 399

390 373

519 506

364 350

494 486 480 479 484 493

339 330 324

319 317 321 327

189 184 182 178 172

170 169 167 164 162 161 162 163 166

2026

209 202 200 210 196

2016

200

182 190

2014

300

545 534

2021

400

568

100

2034

2033

2032

2031

2030

2029

2028

2027

2025

2024

2023

2022

2020

2019

2018

2017

2015

0

Totaal Staring totaal (gem MOOZ VO + Foleta) Zone College Prognose (voortgezet) speciaal onderwijs Voor het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs zijn geen leerlingenprognoses beschikbaar. Het leerlingenaantal is sterk afhankelijk van het aantal kinderen wat behoefte heeft aan het type speciaal onderwijs, maar ook de landelijke normen welke kinderen in aanmerking komen voor het speciaal onderwijs. Hierdoor zijn accurate leerlingenprognoses moeilijk te maken. In de Leo – Stichting zijn alle scholen gericht op kinderen die in aanmerking komen voor cluster 4 van het speciaal onderwijs. In Borculo is geen speciaal onderwijs aanwezig. Omdat het percentage kinderen dat naar het speciaal onderwijs gaat ongeveer gelijk blijft over een populatie kinderen, zijn de leerlingenaantallen van primair en voortgezet onderwijs een goede leidraad voor het leerlingenaantal op het speciaal onderwijs. Omdat deze in de komende jaren zullen dalen, zal waarschijnlijk ook het leerlingenaantal van het (voortgezet) speciaal onderwijs (licht) dalen. Prognose behoefte (voortgezet) speciaal onderwijs Het speciaal onderwijs heeft nu voor 88 uur per week aan bewegingsonderwijs. Aangezien waarschijnlijk het leerlingenaantal zal dalen, zal ook het aantal klokuren dalen. Desondanks hoeft dit geen krimp te betekenen voor de behoefte van ruimte in de gymzalen.

De gymzalen voor het (voortgezet) speciaal onderwijs hebben een dubbele functie in de Leo – Stichting; zij worden ook gebruikt voor de sociale ontwikkeling en vaardigheden van de leerlingen. Hierdoor is een terugloop in het aantal leerlingen niet één-op-één te vertalen naar een lagere behoefte aan binnensportruimte. Verdiepend onderzoek is hiervoor nodig om deze toekomstige behoefte goed in kaart te krijgen.

www.icsadviseurs.nl

21/45

4.5 Ontwikkeling sportdeelname Om goede voorspellingen te kunnen doen over de behoefte aan binnensportruimte moet worden gekeken wat de trends op ledenontwikkelingen van sportverenigingen doen. In deze paragraaf noemen we een aantal trends en ontwikkelingen. Sportdeelname Een goede indicator hiervoor is de Sportdeelname Index. Over de hele bevolking genomen is het ledenpercentage van sportverenigingen in Nederland 25,1%. In de provincie Gelderland betreft dit 26,3% en in de gemeente Berkelland is dit 34,5%. Dit is per leeftijdscategorie te zien in de onderstaande grafiek. Tabel 4.4 Vergelijking ledenpercentage sportverenigingen gemeente Berkelland, provincie Gelderland en Nederland (2018)

Ongeorganiseerde sport Trends binnen de sportdeelname zijn de opkomende ongeorganiseerde sporten wat vooral in de openbare ruimte plaatsvindt (zoals hardlopen, fietsen en wandelen). Vooral ouderen zullen in ongeorganiseerd verband gaan sporten en deze trend zal zich de komende jaren naar alle waarschijnlijkheid verder voortzetten. De gemeente Berkelland zal hier ook steeds meer mee te maken krijgen gezien de ouder wordende bevolking. Advies is om als binnensportverenigingen hier op te anticiperen en de mogelijkheden te verkennen om ook buiten een aanbod te ontwikkelen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan beachsporten (volleybal, handbal etc.), maar ook het airbadminton5 wat tijdens de coronapandemie aan populariteit heeft gewonnen. Verder zien we een veranderende vraag naar binnensportvoorzieningen. Wij zien bijvoorbeeld dat de vraag naar binnensportvoorzieningen diverser wordt en ook hier een verschuiving plaatsvindt 5 Airbadminton is de nieuwste rage binnen de badmintonsport en wordt in een park, op het strand of andere openbare plaatsen gespeeld

met een speciaal ontwikkelde Airshutle om in de buitenlucht te kunnen badmintonnen.

www.icsadviseurs.nl

22/45

van het georganiseerd naar meer ongeorganiseerd sporten. Hierbij valt te denken aan sporten als klimmen, boulderen, freerunnen, padel en dans. Dit vereist een andere configuratie voor binnensportvoorzieningen met vaak andere functionaliteiten. Lidmaatschap bij sportbonden Wanneer we inzoomen op de binnensport dan zien we dat de voornaamste sportbonden op landelijk niveau te maken hebben met een terugloop van ledenaantallen. De grootste verliezen worden geleden bij badminton en tafeltennis, die respectievelijk ongeveer de helft en een kwart van hun leden zagen verdwijnen. Zaalvoetbal, wat niet is meegenomen in tabel 4.5, kent overigens eveneens een afname van het aantal leden. Basketbal en zaalhockey zagen als enige zaalsporten de ledenaantallen (licht) toenemen, terwijl de overige zaalsporten landelijk een kleiner aandeel leden zagen vertrekken. Tabel 4.5 Ontwikkeling lidmaatschappen bij verschillende sportbonden tussen 2004 en 2016 afgezet tegen de ontwikkeling van de Nederlandse bevolking in diezelfde periode, in procenten

Een andere ontwikkeling die zich voordoet is dat er steeds meer buitensportverenigingen gebruikmaken van binnensportaccommodaties. Korfbal en hockey zijn hier voorbeelden van. Beide sporten maken in de wintermaanden steeds vaker gebruik van de binnensportaccommodaties. Lidmaatschappen bij binnensportverenigingen in Borculo Wanneer we kijken naar de toekomstige ontwikkelingen van het aantal leden bij de binnensportverenigingen in Borculo en de Leo – Stichting, geeft het merendeel van de verenigingen aan dat deze stabiel bleef de afgelopen vijf jaar en ook de komende vijf jaar. Twee verenigingen geven aan dat ze verwachten dat het aantal leden zal stijgen. Hierbij gaat het om: Schuurman BZC en Borchlo. Twee verenigingen blijven ongeveer even groot: VV Reünie voetbal en Babo Badminton. Gemini volleybal en Olympia 22 Korfbal geven aan dat het ledental iets zal dalen. Deze trends zijn ook zichtbaar bij het aantal jeugdleden, al is hier bij de meeste verenigingen een krimp te zien. Het aantal jeugdleden bij de voetbalvereniging is relatief hoog ten opzichte van de afgelopen jaren. Dit is mogelijk te verklaren door het nieuwe samenwerkingsverband voor het jeugdvoetbal tussen de voetbalverenigingen EGVV, GSV ’63, Sportclub Haarlo, VV Noordijk en VV Reünie.

www.icsadviseurs.nl

23/45

Tabel 4.6 Ledenontwikkeling bij de verenigingen in Borculo en de Leo - Stichting

Totaal aantal leden per sport 600 500 400 300 200 100 0 2015

2016

2017

2018

2019

2021

Badminton & dynamic tennis

Korfbal & Jeu de Boules

Voetbal

Volleybal

Gymnastiek

Zwemmen & Waterpolo

schatting 2026

Tabel 4.7. Jeugdledenontwikkeling bij de verenigingen in Borculo en de Leo - Stichting

Totaal aantal jeugdleden 300 250 200 150 100 50 0 2015

2016

2017

2018

2019

2021

Badminton & dynamic tennis

Korfbal & Jeu de Boules

Voetbal

Volleybal

Gymnastiek

Zwemmen & Waterpolo

schatting 2026

Als wordt gekeken naar de veranderingen per leeftijdscategorie laat het een optimistischer beeld zien. De meeste sportverenigingen gaan ervan uit dat in de jongste categorie het aantal leden toeneemt. Verder laat de tabel zien dat de verenigingen geen grote wijzigingen verwachten. Ook verwachten de meeste verenigingen dat het ledenaantal gelijk zal blijven of zal dalen door de huidige coronapandemie. Bij deze vragen zijn ook LG Dance en Kwoon Dat Mor Vechtsport meegenomen.

www.icsadviseurs.nl

24/45

Figuur 4.8 Jeugdledenontwikkeling per leeftijdscategorie bij de verenigingen in Borculo en de Leo - Stichting

Verwachting ontwikkeling ledenaantal over 5 jaar per leeftijdscategorie 8

7

7 6 5 4

5 4

4

3 2 1

7

2 1

2

2

2

1

1

1

1

0 Mini’s (2-6)

Jeugd (7-12) Stijging

Jongeren (12-21) Blijft het zelfde

Volwassen (22-49)

Daling

Senioren (50+)

N.v.t.

Figuur 4.9 Invloed COVID-pandemie op het ledenaantal bij de verenigingen in Borculo en de Leo - Stichting

Heeft de huidige COVID pandemie invloed op het aantal leden volgend jaar? 1 3

4

Deze zal waarschijnlijk stijgen

www.icsadviseurs.nl

Deze blijft ongeveer het zelfde

Deze zal waarschijnlijk dalen

25/45

5. Constateringen Op basis van bovenstaande resultaten uit het onderzoek worden de constateringen in dit hoofdstuk samengevat. De voornaamste constateringen zijn als volgt:

5.1 Huidig aanbod ▪ ▪ ▪ ▪

In vergelijk tot de landelijke benchmark kent de gemeente een ruim aanbod van binnensportaccommodaties; Alleen Sporthal ‘t Timpke voldoet aan de eisen die zowel de KVLO en de NOC*NSF stellen aan de afmetingen van binnensportaccommodaties; Sporthal ’t Timpke is bouwkundig in een goede staat en heeft nog voldoende levensduur; Het onderwijs en de verenigingen zijn in algemene zin tevreden over de huidige gymzalen en sporthal. Er ligt echter wel een wens om meer diversiteit in het aanbod te creëren. Dit in de vorm van bijvoorbeeld een multifunctionele zaal. Het is tevens de wens om de nieuwe binnensportvoorziening meer geschikt te maken voor eigentijds bewegingsonderwijs.

5.2 Huidige vraag ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

In het reguliere seizoen is ‘t Timpke in de avonden druk bezet, in de weekenden en overdag is er nog veel ruimte; De gymlokalen in Borculo en de Leo – Stichting worden buiten het onderwijs weinig gebruikt door de sportverenigingen; In Borculo is er op dit moment een overschot aan ruimte voor het bewegingsonderwijs. In buurtschap Leo Stichting is er nog beperkte ruimte voor meer bewegingsonderwijs; Binnen de huidige roosters zijn er vanuit de sport weinig capaciteitsproblemen; Vanuit het onderwijs zijn er geen capaciteitsproblemen; er is geen latente vraag.

5.3 Toekomstige vraag ▪ ▪

▪

▪

▪

▪

De woningbouwontwikkelingen in de gemeente zullen waarschijnlijk niet direct resulteren in toenemende vraag naar binnensportaccommodaties; De leerlingenprognoses van het primair onderwijs tonen aan dat in Borculo voor de komende jaren de normatieve behoefte aan klokuren bewegingsonderwijs met ongeveer drie uur per week zal afnemen (2029); De leerlingenprognoses van het voortgezet onderwijs tonen aan dat in Borculo voor de komende jaren de normatieve behoefte aan klokuren bewegingsonderwijs eveneens zal afnemen, dit met ongeveer 30 uur per week (2030); De verwachting is dat de normatieve behoefte aan klokuren bewegingsonderwijs in buurtschap Leo Stichting vanuit het (voortgezet) speciaal onderwijs de komende jaren gelijk zal blijven of licht zal afnemen; De demografische ontwikkelingen laten zien dat met name de populatie ouderen (65 plussers) zal toenemen. Het aantal 0–20-jarigen, de grootste groep sporters binnen de sportverenigingen, zal de komende jaren juist gaan afnemen; De totale sportdeelname in de gemeente is in relatie tot de landelijke en provinciale sportdeelname bovengemiddeld;

www.icsadviseurs.nl

26/45

▪ ▪

▪

Drie van de acht verenigingen verwachten dat het ledenaantal daalt door de huidige coronapandemie; Er is een verdere landelijke afname van deelname aan binnensporten is te verwachten, maar lokaal zien we dat in Borculo op basis van de ledenaantalontwikkelingen de deelnamen aan binnensporten nagenoeg gelijk blijven. Bovendien verwachten de meeste verenigingen in de jongste leeftijdscategorieën een toename; Gezien de vorenstaande ontwikkelingen zal de behoefte aan binnensportaccommodaties de komende jaren licht dalen, voornamelijk door de dalende hoeveelheid leerlingen.

www.icsadviseurs.nl

27/45

6. Toekomstscenario’s 6.1 Toekomstige binnensportaccommodaties in Borculo Voor het onderwijs geldt dat in de toekomst de behoefte aan gymzalen zal afnemen. Voor de sport geldt dat deze nagenoeg gelijk blijft, maar er is wel geconstateerd dat de bezettingsgraad in Sporthal ’t Timpke hoog is en er praktisch alleen na 22.00 uur ruimte is. Een vaak niet gewild tijdstip om te trainen voor leden van de sportverenigingen. Concreet betekent dit wanneer het Staring College verhuist naar het sportpark zij op korte termijn het bewegingsonderwijs dient te faciliteren in een nieuwe binnensportvoorziening én gebruik zal maken van Sporthal ’t Timpke. In theorie kan het bewegingsonderwijs voor het voortgezet onderwijs al bijna in zijn geheel in de sporthal en de nieuwe binnensportvoorziening een plek krijgen, zie tabel 6.1. In tabel 6.1 is te zien dat op dit moment de gehele vraag naar onderwijs en sport in Borculo past in 4 zaaldelen. Herprogrammering moet uitwijzen in hoeverre dit realistisch is. Indien nodig kan tijdelijk nog gebruikgemaakt worden van de gymzaal aan de Beukenlaan of gymzaal Noord. In de komende jaren zal door de krimpende leerlingenaantallen vanuit het onderwijs minder vraag komen naar binnensportaccommodaties. Hierdoor biedt de nieuwe binnensportvoorziening van het Staring College en de Sporthal ’t Timpke voldoende ruimte voor het bewegingsonderwijs en de binnensport.

www.icsadviseurs.nl

28/45

Tabel 6.1. Totale behoefte aan binnensportvoorzieningen in Borculo per 2021 Totale behoefte aan binnensport Borculo 2021 Dag Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Gemiddelde week

Totaal uren onderwijs 31,0 31,3 23,3 29,0 28,8

Aantal Totaal uren zaaldelen nodig sport 3,88 3,91 2,91 3,63 3,60 3,58

Zaterdag Zondag Gemiddelde weekend

Aantal zaaldelen nodig

Totaal uren onderwijs en sport

17,4 19,8 23,8 11,3 20,3

2,90 3,29 3,96 1,88 3,38 3,08

48,4 51,0 47,0 40,3 49,0

18,2 17,2

1,30 1,23

11,7 10,7

1,26

6.2 Type binnensportaccommodatie Nieuwe binnensportaccommodatie Advies is om niet alleen om een nieuwe binnensportaccommodatie waar het bewegingsonderwijs vanuit het Staring College een plek kan krijgen, maar ook ‘de sport’ te faciliteren. Immers de druk op ’t Timpke is hoog tijdens de piekuren (van 17.00 – 22.00 uur) Bovendien is er een wens bij verschillende gebruikers om de nieuwe accommodatie multifunctioneel in te richten; de georganiseerde ongeorganiseerde- en anders georganiseerde sport (er is een reële kans dat zich ook nieuwe beweeggroepen aandienen) kan dan in de avonduren óók gebruikmaken van deze nieuwe binnensportaccommodatie. Gezien deze wensen is het advies om voor de nieuwe binnensportaccommodatie de KVLO aanbevelingen over te nemen zoals benoemd in het KVLO Handboek Huisvesting Bewegingsonderwijs (2019), wat betekent een nieuwe sportzaal (26 x 14 x 7 meter) te bouwen. Het gelijktijdig zelfstandig en gedifferentieerd werken in (grote) groepen aan verschillende bewegingsactiviteiten, het (sport) spelen op aangepaste veldjes vraagt voor het voortgezet onderwijs om een bredere en grotere zaal dan een gymzaal met afmetingen van 22 x 14 x 5,5 meter. Bovendien leent zich een gymzaal slechts beperkt voor badminton -en volleybaltrainingen. Voor wedstrijden is voor beide sporten een minimale hoogte nodig van 7 meter.

Voor basketbal en korfbal geldt dat een gymzaal alleen geschikt is voor trainingen van een aantal jeugdteams.

www.icsadviseurs.nl

29/45

Ofwel een sportzaal met een hoogte van 7 meter is een ruimte welke in tegenstelling tot een gymzaal meer geschikt is voor reguliere zaalsporten zoals volleybal en badminton, waar zowel trainingen als ook wedstrijden kunnen plaatsvinden. Voor zaalkorfbal en zaalvoetbal geldt dat een aantal jeugdteams (tot bepaalde leeftijdscategorie) hier kunnen trainen. Bij deze sportzaal dienen verder uiteraard ook voorzieningen als kleedkamers, douches en bergruimten een plek te krijgen. Eigentijdse accommodatie Bij de verdere inrichting van de sportzaal is tijdens dit onderzoek gebleken dat er een wens is om de zaal multifunctioneel in te richten met eigentijdse en innovatieve concepten, zoals bijvoorbeeld (digitale) wand- en vloerprojectie, spelmuur en boulder- en/of klimwand en mogelijkheden te bieden voor freerunnen en slacklinen. Op deze manier kan beter in worden gespeeld op de huidige belevingswereld van kinderen en kunnen thema’s als het ‘Bewegend Leren’ en Leren bewegen’ invulling krijgen. Bovendien heeft een dergelijke accommodatie ook een aantrekkingskracht op nieuwe beweeggroepen (bijvoorbeeld groepen in relatie tot yoga, dans en bootcamp) Gezien de ontwikkelingen op dit vlak (zie ook paragraaf 4.5) is het goed om hier in de toekomst op te kunnen anticiperen en daar de accommodatie ruimtelijk en functioneel passend voor in te inrichten.

Resterende accommodaties (Gymzaal Noord en gymzalen Leo-stichting) Voor gymzaal Noord is de vraag in hoeverre deze accommodatie voor de toekomst behouden dient te blijven. Immers wanneer OBS Noord verhuisd dan is dit een ‘stand-alone’ gymzaal en bovendien zijn er in de nabije toekomst investeringen benodigd. Vraag is in hoeverre dit wenselijk is? Gymzaal Noord is inmiddels 45 jaar oud en is minder goede staat, zowel technisch als functioneel. In de uitwerking van de scenario’s gaan we hier verder op in. Voor de vier (overgebleven) gymzalen in het buurtschap Leo-Stichting geldt dat inventarisatie met de scholen uit moet wijzen in hoeverre er een tekort dreigt en in hoeverre er ook alternatieven zijn voor het bewegingsonderwijs (bijvoorbeeld in de buitenlucht. Daarnaast zal de Octopuszaal van Puryn overgaan naar een nieuwe eigenaar, waarbij het nog niet duidelijk is of hier in de toekomst nog bewegingsonderwijs kan plaatsvinden. Mocht het bewegingsonderwijs niet meer kunnen plaatsvinden in de Octopuszaal, dan moet een nieuwe locatie worden gezocht in de Leo-Stichting. ) In de scenario uitwerking nemen we daarom deze gymzalen verder niet mee.

6.3 Scenario’s Op basis van bovenstaande zijn de volgende scenario’s denkbaar: I Nieuwe sportzaal nabij Staring College Wanneer de nieuwe sportzaal nabij het Staring College een plek krijgt dan heeft dat voor de school een logistiek voordeel; er gaat relatief weinig tijd verloren om vanuit het klaslokaal naar de betreffende sportzaal te gaan. Voor de sportverenigingen geldt dat zij een ‘stand alone’ voorziening krijgen. Dit geeft voor verenigingen beperkingen, zo zal er minder snel voor en na trainingen en wedstrijden gebruik gemaakt worden van de sportkantine in’t Timpke. Dit draagt vervolgens niet bij aan de saamhorigheid binnen een vereniging en het verenigingsgevoel.

www.icsadviseurs.nl

30/45

Daarnaast dienen binnen dit scenario tussen school en verenigingen goede afspraken gemaakt te worden over het avond- en weekend gebruik. Hierbij gaat bijvoorbeeld om het sleutelbeheer, beveiliging etc. II Nieuwe sportzaal als onderdeel van sportcomplex ‘t Timpke In dit scenario is de nieuwe sportzaal onderdeel van het sportcomplex ’t Timpke, Hierbij wordt de sport en het onderwijs optimaal geïntegreerd en biedt dit scenario volop kansen, zoals: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪

III

Een (verdere) samenwerking tussen Staring College, de binnensportverenigingen en anders georganiseerde sport (bijvoorbeeld door sportkennismakingslessen te organiseren); Andere sporten (zoals squash en de zwemsport) onderdeel uit laten maken van het bewegingsonderwijs; De binnensportverenigingen te centraliseren op één plek; Het gebruikmaken van de bestaande voorzieningen (zoals horeca) door scholen en verenigingen; De mogelijkheden tot synergie; in hoeverre kunnen de bestaande kleedkamers (deels) in het ‘Timpke worden benut wanneer er in de nieuwe sportzaal wordt gesport en in hoeverre kan er gebruik worden gemaakt van teamlockers6); Het kunnen faciliteren van (grootschalige) evenementen, school- en sporttoernooien, sportkennismakingslessen wat leidt tot een betere exploitatie; Het beheer en exploitatie van de nieuwe sportzaal wat onderdeel uit kan maken van huidig beheer en exploitatie, wat leidt tot lagere beheers en exploitatiekosten. Nieuw gymlokaal en behoud van gymzaal Noord

In scenario I en II wordt uitgegaan van afstoten van gymzaal Noord. In dit scenario wordt uitgegaan van het behoud van gymzaal Noord. Hiervoor kunnen de volgende overwegingen aan ten grondslag liggen: ▪

▪ ▪

Spreiding: met behoud van gymzaal Noord blijft er in de nabijheid van de OBS Noord en wellicht ook de fusieschool tussen Kiezel en Kei - de Heuvelschool een gymzaal waar deze scholen het bewegingsonderwijs in kunnen blijven faciliteren. Tevens blijft er dan ook een binnensportvoorziening behouden voor het Noorden van Borculo; De leerlingen vanuit OBS Noord hebben een minder grote afstand te overbruggen (veiligheid) en minder verlies van lesuren door reistijd; De turnvereniging die zeer tevreden is over de gymzaal.

Echter de vraag is in hoeverre dit opweegt tegen de nadelen die we zien bij behoud van gymzaal Noord. Eén van de belangrijkste overwegingen is rekening te houden met de levensduur van de gymzaal; op termijn zullen de nodige onderhoudsinvesteringen gedaan moeten worden. Bovendien is de vraag in hoeverre de gymzaal nog voldoende functioneel is; de zaal wordt nu deels benut voor opslag, wat betekent dat er een tekort is aan bergruimte voor de beide verenigingen. Uitbreiding hiervan draagt bij aan de nodige investeringen. Verder is het in de zin van het gezond exploiteren van deze accommodatie de vraag of het verstandig is om gymzaal Noord te behouden. Ongeacht waar de dansvereniging- en de turnvereniging als huidige gebruikers van de gymzaal gebruik van gaan maken in de toekomst, wanneer zowel een nieuwe sportzaal wordt gebouwd en gymzaal Noord blijft behouden dan ontbreekt het aan een avondbezetting in één van beider accommodaties. Dit ‘drukt’ op de exploitatie; alleen een bezetting overdag (bewegingsonderwijs) is onvoldoende.

6 Bij het opstellen van het Programma van Eisen voor de nieuwe sportzaal is het advies om de wensen en behoeften van de gebruikers op dit

vlak in beeld te brengen)

www.icsadviseurs.nl

31/45

Bovendien zal de toekomstige vraag naar bewegingsonderwijs afnemen en kan net als voor de sport in Borculo naast de sporthal worden volstaan met één binnensportaccommodatie. In 2023 wanneer de nieuwe gymlocatie van het Staring wordt gebouwd is in principe gymzaal Noord al niet meer benodigd en zal de bezettingsgraad tot 2030 verder dalen. Zie hiervoor tabel 6,2 tot en met en 6,5. Bij behoud van gymzaal Noord zal de bezettingsgraad voor zowel onderwijs als sport in 2030 gemiddeld onder de 60% uit komen. Hierdoor wordt het lastig om een gezonde exploitaties voor alle binnensportvoorzieningen te realiseren. Het is daarom irreëel om bij behoud van gymzaal Noord een sportzaal te bouwen voor het nieuwe Staring College. Bij een hoge bezetting van de sportverenigingen en het voortgezet onderwijs is een sportzaal de beste manier om beide te accommoderen. Bij een laag bezettingspercentage zijn er te weinig gebruikers om de extra investering te verantwoorden en is een gymlokaal een geschikter alternatief. Maar het faciliteren van een gymzaal heeft de nodige nadelen zoals benoemd in paragraaf 6.2. Tabel 6.2. Bezettingspercentages aan binnensportvoorzieningen in Borculo per 2023 (exclusief gymzaal Noord) Totale Behoefte naar binnensport Borculo 2023 zonder gymzaal Noord Dag

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=df4fcff5-c38f-4415-b47f-a8d3b68bba36