Bijlage 3 Bestuursrapportage
Tekst van het document
Bestuursrapportage 2024
2
INHOUDSOPGAVE Inleiding ...........................................................................................................................................4 Leeswijzer ........................................................................................................................................7 Onze aantrekkelijke leefomgeving ...................................................................................................8 Passend wonen .............................................................................................................................13 Vitaal platteland .............................................................................................................................16 Nieuwe energie ..............................................................................................................................19 Een toekomstbestendig sociaal domein ........................................................................................22 Sport en cultuur bewegen je! .........................................................................................................30 Werken en leren ............................................................................................................................33 Veiligheid
.......................................................................................................................................37 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering ............................................................................................39 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ..........................................................42 Kredieten .......................................................................................................................................45
3
INLEIDING De bestuursrapportage 2024 is het tussentijdse rapportagemoment voor 2024. Net als vorig jaar geven wij in de bestuursrapportage een stand van zaken op basis van de ons bekende gegevens per 1 juli. De bestuursrapportage richt zich ook alleen op het jaar 2024. De afwijkingen met een structureel karakter die in deze bestuursrapportage staan zijn al opgenomen in de perspectiefnota en op die manier al verwerkt in het meerjarenperspectief. Zoals ieder jaar wijzigen we in deze bestuursrapportage ook de budgetten voor indexatie. Op de programma’s zijn daarom drie soorten wijzigingen te vinden: 1. Wijziging van de lasten of baten die invloed hebben op het resultaat. Bijvoorbeeld extra lasten waarvoor geen dekking is of extra inkomsten die niet begroot waren. 2. Wijzigingen die budgettair neutraal zijn. Bijvoorbeeld een stijging van de lasten waar ook een inkomst tegenover staat, of een stijging van de lasten waartegenover een onttrekking uit de reserve staat. Dit laatste is vooral het geval bij overheveling van budgetten voor projecten. 3. Wijzigingen die op een programma zorgen voor een stijging van de lasten, maar over de hele begroting neutraal zijn. Dit zijn stijgingen die gedekt worden uit de stelpost loon/prijscompensatie die in het programma algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien is opgenomen.
In de bestuursrapportage zijn alleen die activiteiten opgenomen waarop een afwijking te melden is.
Financiële samenvatting Hieronder geven we de aanpassingen groter dan € 250.000 aan. Omdat de bestuursrapportage ook veel wijzigingen bevat die budgettair neutraal zijn sluiten de hieronder genoemde bedragen veelal niet aan op de bedragen in de tabellen. Per saldo is de verwachting dat we € 3.421.000 minder uitgeven. Nadelen • Aanpassingen WMO € 503.000 • Berap Fijnder € 483.000 • Inkoop AGE € 342.000 Voordelen • Verkoop pand Noordijk € 320.000 • Vrijval Algemene baten en lasten € 796.000 • Hogere renteopbrengsten € 765.000 • Hoger dividend € 446.000 • Hogere algemene uitkering € 2.226.000
4
Bedragen x €1.000 Overzicht van saldo's van baten en lasten per programma
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
010 Onze aantrekkelijke leefomgeving Lasten
-22.712
-21.017
0
-6
-2.349
-23.373
Baten
12.193
12.090
0
6
810
12.906
Onttrekkingen
1.724
0
0
0
1.243
1.243
Stortingen
-612
0
0
0
0
0
-9.406
-8.928
0
0
-296
-9.224
Lasten
-7.241
-7.004
0
583
-3.539
-9.961
Baten
3.774
3.131
0
-513
2.292
4.910
Onttrekkingen
245
102
0
-70
1.250
1.282
Stortingen
-997
0
0
0
0
0
-4.219
-3.771
0
0
2
-3.769
Lasten
-1.334
-528
0
0
-1.383
-1.910
Baten
880
1
0
0
203
204
Onttrekkingen
188
15
0
0
1.243
1.258
Totaal 010 Onze aantrekkelijke leefomgeving 020 Passend wonen
Totaal 020 Passend wonen 030 Vitaal platteland
Stortingen
-1.155
0
0
0
0
0
Totaal 030 Vitaal platteland
-1.421
-512
0
0
63
-449
Lasten
-2.093
-1.209
0
0
-375
-1.585
Baten
1.100
813
0
0
300
1.113
0
0
0
0
75
75
Stortingen
-1.299
0
0
0
0
0
Totaal 040 Nieuwe energie
-2.291
-396
0
0
0
-396
Lasten
-41.989
-36.466
-2.228
0
-8.843
-47.537
Baten
9.169
1.540
0
0
6.277
7.817
221
0
0
0
820
820
-32.599
-34.926
-2.228
0
-1.746
-38.900
Lasten
-6.266
-5.342
-384
-15
-399
-6.140
Baten
882
238
0
15
0
253
Onttrekkingen
435
0
224
0
81
305
Stortingen
-26
0
0
0
-69
-69
-4.976
-5.104
-160
0
-388
-5.652
040 Nieuwe energie
Onttrekkingen
050 Een toekomstbestendig sociaal domein
Onttrekkingen Totaal 050 Een toekomstbestendig sociaal domein 060 Sport en Cultuur
Totaal 060 Sport en Cultuur
5
Overzicht van saldo's van baten en lasten per programma
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
070 Werken en leren Lasten
-30.290
-28.318
85
0
-1.285
-29.519
Baten
12.314
11.454
37
0
1.087
12.578
Onttrekkingen
2.133
-20
0
0
286
267
Stortingen
-738
22
0
0
-143
-121
-16.582
-16.862
122
0
-55
-16.795
Lasten
-5.655
-5.870
0
0
-126
-5.996
Baten
151
124
0
0
18
141
Onttrekkingen
34
0
0
0
33
33
-5.471
-5.746
0
0
-75
-5.821
Lasten
-23.657
-22.522
-57
-36
-4.473
-27.088
Baten
2.722
2.003
0
36
734
2.773
Onttrekkingen
1.101
301
0
0
2.097
2.398
Stortingen
-245
-60
0
0
0
-60
-20.080
-20.278
-57
0
-1.642
-21.977
Totaal 070 Werken en leren 080 Veiligheid
Totaal 080 Veiligheid 090 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering
Totaal 090 Algemeen bestuur en bedrijfsvoering 100 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Lasten
-2.208
-7.145
-697
0
3.267
-4.575
Baten
104.784
105.300
1.300
0
4.291
110.891
Totaal 100 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
102.577
98.155
603
0
7.558
106.316
5.533
1.632
-1.720
0
3.421
3.333
Gerealiseerd resultaat
6
LEESWIJZER Opzet bestuursrapportage De opzet van de bestuursrapportage 2024 is gelijk aan de opzet van voorgaande jaren. In de bestuursrapportage zijn de teksten uit de begroting 2024 opgenomen. In de kolom raadsbesluiten zijn de raadsbesluiten opgenomen die sinds het vaststellen van de begroting 2024 zijn genomen. In de kolom wijzigingen zijn budgettair neutrale wijzigingen binnen een programma weergegeven en in de kolom bestuursrapportage zijn de wijzigingen opgenomen die in deze bestuursrapportage zijn verwerkt. In de kolom 2024 (na bestuursrapportage) vindt u de aangepaste begroting voor 2024. Bij de activiteiten is een toelichting opgenomen hoe het tot 1 juli met deze activiteiten is gegaan. Hierbij maken we gebruik van 2 indicatoren. Kwaliteit en Geld. We presenteren in deze bestuursrapportage alleen die activiteiten waarbij minimaal een van de indicatoren niet groen is. Om snel te zien hoe het met de indicator kwaliteit is gesteld maken we gebruik van 3 kleuren, hierna geven we per kleur aan wat dit betekent: De indicator kwaliteit geeft aan hoe het gaat met de activiteit. Afwijkingen in de planning worden ook bij dit onderdeel benoemd. G Niets bijzonders, in de meeste gevallen zal er ook geen verdere toelichting staan. O Kleine aanpassing. R Wijziging met impact. De indicator geld geeft aan hoe het met de uitputting van de budgetten staat.
Ook hier gebruiken we de 3 kleuren. Voor geld hebben we de volgende criteria gehanteerd. G Afwijkingen van minder dan € 50.000. O Afwijkingen tussen € 50.000 en € 100.000 R Een afwijking groter dan € 100.000.
7
ONZE AANTREKKELIJKE LEEFOMGEVING Een aantrekkelijke, klimaatbestendige en biodiverse leefomgeving Wat speelt er? •
•
•
•
Een goede fijne en toekomstbestendige leefomgeving draagt bij aan het levensgeluk van onze inwoners. Het wonen in Berkelland wordt gelukkig ook door onze inwoners gewaardeerd met een ruime 8. Dit willen we graag zo houden en zo mogelijk zelfs verbeteren. Daarom blijven we werken aan aantrekkelijke, klimaatbestendige en biodiverse leefomgeving. Daarbij zetten we in op de kracht van de samenleving en samenwerking met onze inwoners en organisaties. Het gaat niet vanzelf; polarisatie, uitsluiting, frustratie, wantrouwen en intolerantie liggen op de loer. We laten ons daardoor niet uit het veld slaan, maar moeten blijven werken aan samenwerken. We gaan in 2024 ook verder met het verbeteren van het groen- en speelvoorzieningenonderhoud en gebruiken de daarvoor beschikbaar gestelde eenmalige budgetten. We gebruiken deze middelen ook om het groen zo vorm te geven dat het onderhoud structureel goedkoper wordt. Dit helpt ons om binnen de beschikbare structurele budgetten voor groenonderhoud te blijven. Daarbij is veel aandacht voor biodiversiteit en ecologie. Daar waar mogelijk en in overleg met onze inwoners richten we de openbare ruimte biodivers in en passen we ecologisch beheer toe. Wij moeten onze leefomgeving aanpassen aan de klimaatverandering (klimaatadaptatie).
We moeten omgaan met plotselinge grote hoeveelheden water (hevige regenval en binnenkomend water vanuit het buitenland), langere droogteperioden en meer hogere (extreme) temperaturen. Nederland wil naar een circulaire economie (een economie waarin reststoffen volledig opnieuw worden hergebruikt). Voorbeeld hiervan is het landelijke programma Van Afval Naar Grondstof ‘VANG’. Wij zijn als gemeente daarbij een belangrijke partner, omdat wij verantwoordelijk zijn voor inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Wij willen voldoen aan de landelijke doelstelling en minder dan 100 kilogram restafval per inwoner inzamelen en verwerken. Daarom blijven onze inspanningen gericht op het verminderen van restafval én het inzamelen van kwalitatief goed herbruikbare reststromen.
Speerpunt Gebiedsgericht werken. (010.020) Wat gaan we daarvoor doen? We gaan voortdurend met onze inwoners en organisaties in gesprek over wat er speelt in de wijken en kernen, zodat onze activiteiten daarop aansluiten. (010.020.010) Kwaliteit Geld Van de reserve Wijk- en kerngericht werken wordt dit jaar ongeveer € 145.000 besteed. Om dit mogelijk te maken, wordt er nu via de Berap € 145.000 onttrokken aan de reserve en beschikbaar gesteld.
8
Speerpunt Een klimaatbestendige leefomgeving. (010.030) Wat gaan we daarvoor doen? We beheren en onderhouden het openbaar groen en de gemeentelijke begraafplaatsen. (010.030.010) Kwaliteit De kwaliteit van het onderhoud van groen staat onder druk door beperkte onderhoudsbudgetten. Om binnen de onderhoudsbudgetten het groen in de dorpen en op de begraafplaatsen te kunnen onderhouden, zijn veel groenvakken omgevormd naar goedkoper te beheren groentypen. Het gaat vooral om het omvormen van gazons naar bloemrijk gras (ecologisch) Ook is de oppervlakte met de duurste groentypen, zoals vaste planten en hagen, verminderd. Dit heeft invloed op hoe de omgeving er uitziet. Geld Veel kosten zijn gestegen, waaronder brandstof, lonen en materialen; het is moeilijk om met de bestaande budgetten het afgesproken onderhoudsniveau te realiseren. Er is extra budget nodig voor achterstallig onderhoud van vijvers en poelen. Vanuit Samen Investeren in Berkelland zijn afgelopen jaren al enkele poelen en vijvers aangepakt. In 2024 is er € 25.000 extra benodigd voor nog enkele resterende poelen. Van de reserve voor het aanpakken van de speelvoorzieningen wordt het laatste deel i.c. € 59.000 nu via de berap beschikbaar gesteld. We voeren het watertakenplan uit.
(010.030.030) Kwaliteit Geld Omdat we vacatures (hebben) moeten invullen met dure externe inhuur ramen we € 100.000 extra voor personeelslasten. Er is € 70.000 meer nodig voor straatreiniging, omdat de kosten hiervoor sterk zijn gestegen en we al meedere jaren tekort kwamen op dit budget (Hiermee voorkomen we dat kolken snel verontreinigen, slecht functioneren en zorgen voor wateroverlast). We dekken dit eenmalig uit de voorziening en nemen dit ook op als structurele begrotingswijziging binnen de rioolbegroting. Vanwege extra noodzakelijk onderhoud aan het rioolstelsel hebben we € 80.000 meer nodig dan primitief geraamd.
Speerpunt Mobiliteit. (010.040) Wat gaan we daarvoor doen? We onderhouden onze infrastructuur (wegen en paden). (010.040.010) Kwaliteit We onderhouden onze infrastructuur op het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. De onderhoudsvraag stijgt echter uit boven de beschikbare middelen. Aan het eind van 2024 is dat verschil en daarmee de onderhoudsachterstand gegroeid. Dit ondanks de structurele toevoeging aan het onderhoudsbudget van € 500.000. Uit dit budget worden ook afschrijvingslasten gedekt. Geld De onderhoudskosten voor zandwegen en met name recreatieve paden lopen op. We hebben € 21.000 extra nodig om ze veilig, heel en schoon te houden. Er is daarnaast veel (achterstallig) 9
werk in het verlagen van bermen. Omdat we daardoor grond overhouden en dit niet kunnen afzetten op andere plekken raakt ons depot vol en krijgen we te maken met hoge afvoerkosten. We hebben € 20.000 extra nodig. Er is vanuit de stelpost prijsindexatie € 384.000 overgeboekt naar het budget wegenonderhoud.
Speerpunt Van Afval Naar Grondstof. (010.050) Wat gaan we daarvoor doen? We werken een nieuw grondstoffenplan (Van Afval naar Grondstof 2023-2027) uit in maatregelen waarbij we inzetten op zoveel mogelijk grondstofhergebruik en zo min mogelijk restafval. (010.050.010) Kwaliteit Vanaf 1 januari 2025 gaat Twente Milieu de inzameling van huishoudelijk afval voor ons uitvoeren. Om de overgang voor onze inwoners zo soepel mogelijk te laten verlopen zijn we nu bezig met de voorbereiding op deze overgang van Ter Horst naar Twente Milieu. Geld We hebben € 40.000 aan de voorziening Afval onttrokken om de eindafrekening zoals afgesproken met oud papier inzamelende vereningingen af te wikkelen (zie ook raadsbesluit 16 april 2024).
Wat mag het kosten? • •
•
•
•
Activiteit 010.010.010: De extra lasten komen voort uit de overboeking van het restant budget 2023 voor de Omgevingswet. Activiteit 010.020.010: De extra lasten komen voor € 212.000 voort uit de overboeking van het restant budget 2023 voor Wijk- en kerngericht werken. Daarnaast wordt nog € 145.000 onttrokken aan de reserve bestuurlijke claims en is er € 88.000 aan lasten opgenomen voor de dorpendeal Beltrum en Gelselaar. Deze € 88.000 wordt gedekt door baten die ontvangen zijn. Activiteit 010.030.030: Door vertraging in de uitvoering van de investeringen ontstaat op het product riolering. Dit voordeel wordt in de voorziening gestort waardoor op deze activiteit extra lasten te zien zijn. Deze extra lasten worden gedekt door de lagere lasten op activiteit 010.700.010. Activiteit 010.040.010: Er zijn extra lasten van € 800.000 door het overhevelen van het budget voor het openhouden van de NABO Loorsteeg. Daarnaast voegen we de vrijvallende kapitaallasten voor wegen door achterblijvende investeringen voor 2024 toe aan het onderhoudsbudget. Het gaat om ongeveer € 200.000. Dit bedrag wordt gedekt door lagere lasten op activiteit 010.700.010. Tot slot stijgen de lasten door prijsstijging en areaaluitbreiding. Activiteit 010.700.010: Door achterblijvende investeringen hebben we minder afschrijvingslasten.
De achterblijvende investeringen zorgen er ook voor dat we minder geld hoeven te lenen waardoor we ook lagere rentelasten hebben.
10
Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
Lasten 010.010.010 Iedereen wordt op tijd geïnformeerd over de Omgevingswet
-455
0
0
0
-427
-427
010.020.010 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen
-618
-75
0
0
-445
-520
010.020.020 Subsidieren wijken en kernen
-29
0
0
0
0
0
010.030.010 We beheren ons openbaargroen en de begraafplaatsen
-1.922
-1.747
0
-6
-187
-1.940
010.030.030 We beheren onze waterhuishouding
-2.962
-2.571
0
0
-883
-3.453
010.040.010 We onderhouden onze infrastructuur
-4.974
-3.670
0
0
-1.449
-5.119
010.050.010 Afval scheiden
-3.094
-2.857
0
0
-50
-2.907
010.050.020 Zwerfafval
-7
-54
0
0
0
-54
010.500.010 Loonkosten
-5.685
-5.829
0
0
0
-5.829
010.700.010 Rente en afschrijving
-2.966
-4.215
0
0
1.091
-3.124
Totaal Lasten
-22.712
-21.017
0
-6
-2.349
-23.373
010.010.010 Iedereen wordt op tijd geïnformeerd over de Omgevingswet
4
0
0
0
0
0
010.020.010 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen
50
0
0
0
88
88
010.030.010 We beheren ons openbaargroen en de begraafplaatsen
347
343
0
6
0
349
010.030.030 We beheren onze waterhuishouding
7.145
7.570
0
0
270
7.840
010.040.010 We onderhouden onze infrastructuur
627
333
0
0
405
738
010.050.010 Afval scheiden
4.048
3.790
0
0
47
3.837
-27
54
0
0
0
54
Totaal Baten
12.193
12.090
0
6
810
12.906
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-10.519
-8.928
0
0
-1.539
-10.467
Baten
010.050.020 Zwerfafval
11
Onttrekkingen 010.050.010 Afval scheiden
0
0
0
0
0
0
010.710.010 Reserves
1.724
0
0
0
1.243
1.243
Totaal Onttrekkingen
1.724
0
0
0
1.243
1.243
-612
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
-612
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
1.113
0
0
0
1.243
1.243
Gerealiseerd resultaat
-9.406
-8.928
0
0
-296
-9.224
Stortingen 010.710.010 Reserves
12
PASSEND WONEN Wat speelt er? Berkelland krijgt een 8,2 voor leefbaarheid van onze inwoners. Dat willen we zo houden. Een belangrijke randvoorwaarde voor een goede leefbaarheid is een passende woning. Om de leefbaarheid voor alle inwoners, bestaand en nieuw, op peil te houden moeten we er samen voor zorgen dat er voldoende woningen zijn en dat die kwalitatief goed zijn. Een woning moet passen bij de levensfase van haar bewoners en een steentje bijdragen aan een beter klimaat. • Op korte termijn groeit het aantal huishoudens in Berkelland. Dit is nu te merken aan de grote vraag naar woningen. In Berkelland worden minder mensen geboren dan dat er overlijden. Dat betekent dat de groei komt door (buitenlandse) migratie. Op langere termijn krijgt de gemeente te maken met eerst een afname in bevolking maar door kleiner wordende huishoudens zal de afname in huishoudens pas later inzetten. • Op 7 maart 2023 heeft de gemeenteraad de regionale woonagenda Achterhoek 2023 2030 vastgesteld. De woonagenda kent 4 programmalijnen: 1. Vergroten woningvoorraad en versnelling productie. 2. Investeren in kwaliteit bestaande woningvoorraad. 3. De Achterhoek, een plek voor iedereen. 4. Wonen als integrale gebiedsopgave. • Het Rijk voert een strakkere regie op wonen. Op 8 maart is de woondeal met het Rijk en de provincie Gelderland getekend.
Hierin zijn de doelen uit de regionale woonagenda, waaronder het toevoegen van 875 woningen (waarvan 2/3e betaalbaar) tot en met 2030, vastgelegd. • De woondeal krijgt een vervolg in 'Woondeal B'. Hierin worden afspraken gemaakt over onder andere wonen en zorg, flexwonen en seniorenhuisvesting. • Er liggen stevige opgaven voor de bestaande woningen in Berkelland. Bijna 60% van de woningen in Berkelland is 40 jaar of ouder. Er ligt een opgave in het verbeteren van woningen. • Zelfredzaamheid en langer zelfstandig wonen worden steeds belangrijker. Ook in Berkelland krijgen we steeds meer oudere inwoners die steeds ouder worden. Hier horen ook activerings- gezondheids-, welzijns-, ondersteunings- en zorgvragen bij. Dit terwijl de personele capaciteit dalende is. Dit geldt ook voor andere zorgdoelgroepen dan alleen ouderen. De uitgangspunten van het nieuwe Rijksbeleid voor ouderen zijn in steeds toenemende mate zo lang mogelijk zelf, thuis of digitaal geholpen te worden. Er zal een vraag ontstaan naar tussenvormen tussen thuis en verpleeghuisplekken: geclusterd wonen. Hier moeten we ruimte aan bieden in een schaarse ruimte. • De wijk Neede Noordoost ondergaat de komende jaren (tot en met 2030) een metamorfose door een integrale wijkaanpak. We werken samen met bewoners en ProWonen aan deze wijkontwikkeling. • Op 1 juli 2023 trad de wet goed verhuurderschap in werking.
Per 1 januari 2024 moeten we een meldpunt invoeren waar klachten kunnen worden geregistreerd en opgepakt. • De Wet regie versterking volkshuisvesting is in behandeling in het parlement. Ten tijde van het schrijven van deze begroting is nog duidelijk wanneer de wet in werking treedt en ik welke vorm. De wet zal gevolgen voor gemeentelijke processen. Een van de onderwerpen in de wet is het verplichtstellen van een volkshuisvestingprogramma onder de omgevingsvisie. Het programma voorziet in de traditionele woonvisie en woonzorgvisie. • Op 1 januari 2024 gaat de nieuwe omgevingswet van start. Dit heeft grote invloed op onze processen.
13
Speerpunten We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (020.020) Wat gaan we daarvoor doen? We blijven ons inzetten voor een goede dienstverlening rondom wonen. (020.020.030) Kwaliteit Geld 2022 had een bijzonder hoge opbrengst door enkele grote projecten, zoals het Staring College, in 2023 lag de opbrengst meer op gemiddeld niveau. We zagen in aantallen ongeveer evenveel vergunningaanvragen, alleen van kleinere omvang. Ook zijn er eind 2023 nog veel aanvragen gedaan onder het 'oude regime' die in 2024 pas tot inkomsten leiden.
Wat mag het kosten • •
Activiteit 020.020.040: De lasten en baten stijgen door de overheveling van projectbudgetten uit 2023. Activiteit 020.030.010: De lasten en baten stijgen door de overheveling van projectbudgetten uit 2023.
Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
Lasten 020.010.010 we zetten voor alle doelgroepen in op goed wonen in duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad
-40
-68
0
0
-2
-70
020.010.040 We vernieuwen en optimaliseren themabreed ons beleid en strategie
-58
-50
0
0
0
-50
020.010.060 We gebruiken onze gemeentelijke grondpositie om adaptief te kunnen programmeren
-1.978
-886
0
0
0
-886
020.020.030 Goede dienstverlening rondom wonen
-317
-265
0
0
0
-265
020.020.040 We voegen nieuwe woningen toe
-218
-300
0
0
-966
-1.266
020.030.010 integrale wijkontwikkeling Neede Noordoost
-238
-783
0
583
-2.608
-2.808
-4.329
-4.435
0
0
0
-4.435
-63
-218
0
0
37
-181
-7.241
-7.004
0
583
-3.539
-9.961
020.500.010 Loonkosten 020.700.010 Rente en afschrijving Totaal Lasten
14
Baten 020.010.010 we zetten voor alle doelgroepen in op goed wonen in duurzame en toekomstbestendige woningvoorraad
45
43
0
0
0
43
020.010.060 We gebruiken onze gemeentelijke grondpositie om adaptief te kunnen programmeren
2.332
1.021
0
0
0
1.021
020.020.030 Goede dienstverlening rondom wonen
1.251
1.554
0
0
-35
1.519
020.020.040 We voegen nieuwe woningen toe
66
0
0
0
521
521
020.030.010 integrale wijkontwikkeling Neede Noordoost
81
513
0
-513
1.806
1.806
Totaal Baten
3.774
3.131
0
-513
2.292
4.910
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-3.467
-3.873
0
70
-1.248
-5.051
020.710.010 Reserves
245
102
0
-70
1.250
1.282
Totaal Onttrekkingen
245
102
0
-70
1.250
1.282
020.710.010 Reserves
-997
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
-997
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-752
102
0
-70
1.250
1.282
-4.219
-3.771
0
0
2
-3.769
Onttrekkingen
Stortingen
Gerealiseerd resultaat
15
VITAAL PLATTELAND Een vitaal en innovatief buitengebied Wat speelt er? •
•
• •
Op het platteland komen steeds meer grote opgaven samen die allemaal ruimte vragen. Denk hierbij aan; klimaatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit, recreatie en toerisme, de landbouwtransitie en de daarmee gepaarde transformatie van stallen en erven. Het is een uitdaging al deze opgaven op een goede manier samen te brengen op het platteland en daarmee ons platteland vitaal te houden. De agrarische sector is een belangrijke pijler in ons buitengebied. De sector wordt de komende jaren voor grote uitdagingen gesteld, onder meer door de stikstofproblematiek. De Rijksoverheid werkt hiervoor aan het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). De provincie Gelderland is hierbij als uitvoerende partij aan zet. Een transitie naar een meer duurzame landbouw is hierbij noodzakelijk om de stikstofdoelen te halen. Tegelijkertijd zorgen de vele stoppers in Berkelland voor nieuwe ruimtelijke uitdagingen door onder meer de vrijkomende agrarische bebouwing. Berkelland heeft een prachtig coulisselandschap dat een fijne leefomgeving biedt voor onze inwoners en een visitekaartje is voor bezoekers. Tegelijkertijd zien we dat de natuur, het landschap en de biodiversiteit van verschillende kanten onder druk staat. Toeristen en recreanten weten de Achterhoek, en daarmee ook Berkelland, steeds vaker te vinden.
Hier zijn we blij mee, want dit zorgt voor de instandhouding van voorzieningen, werkgelegenheid en bovenal voor reuring. Bij ontwikkelingen in de vrijetijdssector is het belangrijk dat er een goede balans blijft tussen het wonen, werken en recreëren in ons (buiten)gebied en dat de recreatiedruk, en de impact daarvan op onze omgeving en samenleving, niet te groot wordt.
Wat mag het kosten Veel projecten / subsidieregelingen uit het programma Vitaal Platteland lopen meerdere jaren. Hieronder staat een schatting van het bedrag dat noodzakelijk is voor het PRJCT in 2024, mocht de verwachting zijn dat niet alles wordt uitgegeven dit jaar: •
• • • •
•
Activiteit 030.020.010: 60570902 PRJCT motie bomen & kleine bossen: Rond de € 127.500 voor dit jaar voor onder meer uitdeeldag Borculo, 60570903 PRJCT Gedenkbos: Is een provinciale subsidie, dit jaar geven we niets uit, 60570906 PRJCT Groenblauwe dooradering Berkelland Dit jaar geven we € 130.000 uit. Activiteit 030.020.020: 60310903 PRJCT Leader 2023 e.v.: Rond de € 75.000 voor dit jaar. Verwachting is ongeveer 2 projecten, lastige inschatting i.v.m. dat LEADER pas per 1 juli wordt opengesteld. Activiteit 030.020.030: 60570002 PRJCT Biodiversiteitsplan: Rond de € 75.000 voor dit jaar. Activiteit 030.030.010: 60310904 PRJCT uitvoeringsagenda vrijetijdssector: Rond de € 16.000 voor dit jaar. Activiteit 030.040.020: 60330907 PRJCT Subsidieregeling asbestdaken: Rond de € 80.000 voor dit jaar in totaal. Het fluctueert jaarlijks rond dit bedrag, 60330908 PRJCT Gratis beschermpakket + stort kleine schuren: Rond de € 2.500 voor stort dit jaar. Er zijn nog voldoende gratis beschermpakketten. Aanschaf hiervan is het duurste onderdeel, 60330909 PRJCT Vouchers Regiodeal m.b.t. asbest: Rond de € 5.000 voor dit jaar aan vouchers, 60330910 PJRCT Voucher Regiodeal sociaal/bedrijfsbegeleiding: Rond de € 10.000 voor dit jaar aan vouchers. In het kader van de uitkoopregeling voor boerenbedrijven ontvangen wij van het Rijk € 7.000 voor elk aanvraag met een positieve beschikking.
Als de overeenkomst getekend wordt dan krijgen we nogmaals € 20.000. Er zijn in totaal 10 agrariërs die een aanvraag hebben ingediend, de verwachting is dat er 9 een positieve beschikking krijgen. Het bedrag dat we ontvangen gebruiken we voor een nieuw kavelruilproject bij Stelkampsveld om zo te zorgen voor landbouwstructuurverbetering (een betere verdeling van de kavels 16
tussen agrariërs die doorgaan en zij die gestopt zijn) en een bijdrage aan de VLGG doelen. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
Lasten 030.010.010 We zetten het project korte ketens door
-48
0
0
0
0
0
030.010.020 We onderzoeken mogelijkheden voor stimulering van meer verbinding tussen agrariërs en inwoners
-25
-41
0
0
-67
-108
030.010.030 We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren
-45
0
0
0
0
0
030.020.010 stimuleren aanleg nieuwe natuur en landschap
-255
-56
0
0
-268
-323
030.020.020 We ondersteunen projecten en initiatieven in het kader van Leader
-13
0
0
0
-75
-75
030.020.030 Biodiversiteitsplan uitvoeren
-3
0
0
0
-75
-75
030.030.010 de uitvoeringsagenda "beleef het in Berkelland" uitvoeren
-745
-198
0
0
-16
-214
030.040.010 We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit
-8
0
0
0
-785
-785
030.040.020 We voeren het plan voor de stimulering van de sanering van asbestdaken uit
-93
0
0
0
-97
-97
030.500.010 Loonkosten
-95
-229
0
0
0
-229
030.700.010 Rente en afschrijving
-3
-4
0
0
0
-4
-1.334
-528
0
0
-1.383
-1.910
Totaal Lasten
17
Baten 030.010.010 We zetten het project korte ketens door
48
0
0
0
0
0
030.010.030 We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren
45
0
0
0
63
63
030.020.010 stimuleren aanleg nieuwe natuur en landschap
44
0
0
0
140
140
030.030.010 de uitvoeringsagenda "beleef het in Berkelland" uitvoeren
553
1
0
0
0
1
030.040.010 We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit
189
0
0
0
0
0
Totaal Baten
880
1
0
0
203
204
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-454
-527
0
0
-1.180
-1.707
030.710.010 Reserves
188
15
0
0
1.243
1.258
Totaal Onttrekkingen
188
15
0
0
1.243
1.258
030.710.010 Reserves
-1.155
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
-1.155
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-967
15
0
0
1.243
1.258
-1.421
-512
0
0
63
-449
Onttrekkingen
Stortingen
Gerealiseerd resultaat
18
NIEUWE ENERGIE Wat speelt er? Speerpunt Innovatie en ontwikkelagenda energietransitie (040.010) Wat gaan we daarvoor doen? We gaan aan de slag met de transitievisie warmte/koude. (040.010.100) Kwaliteit Geld Bij de bestuursrapportage 2024 wordt € 150.000 begroot voor de transitievisie warmte/koude. Deze middelen worden gedekt uit de CDOKE gelden die het Rijk beschikbaar heeft gesteld. In de primaire begroting 2024 zijn deze middelen begroot op activiteit "040.010.050 A. Extra uitvoeringsmiddelen ETD". De begroting op deze activiteit is met eenzelfde bedrag verlaagd.
Speerpunt Verduurzaming woningen. (040.060) Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen inwoners door de inzet van financieel- en energie advies. (040.060.030) Kwaliteit Geld Bij de bestuursrapportage 2024 wordt € 497.000 begroot voor de werkzaamheden van het Achterhoeks Energieloket. Deze middelen worden gedekt uit de CDOKE gelden die het Rijk beschikbaar heeft gesteld. In de primaire begroting 2024 zijn deze middelen begroot op activiteit "040.010.050 A. Extra uitvoeringsmiddelen ETD". De begroting op deze activiteit is met eenzelfde bedrag verlaagd.
Wat mag het kosten? •
•
•
Activiteit 040.010.050: Uitvoeringskosten Energietransitie Het Rijk heeft de CDOKE gelden beschikbaar gesteld (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid). Deze middelen zijn in de primaire begroting 2024 volledig begroot op deze activiteit. Bij de bestuursrapportage worden deze begroot op de activiteiten waar de daadwerkelijk inzet plaats vindt. Activiteit 040.060.040: Subsidiëren Wonen Bij de bestuursrapportage 2024 wordt € 408.000 begroot voor een drietal zaken. Ten eerste wordt € 200.000 op de begroting geplaatst voor de aanpak van energiearmoede . Deze middelen worden volledig gedekt door gelden die het Rijk voor dit doel beschikbaar gesteld heeft. Daarnaast wordt € 100.000 op de begroting geplaatst voor Isolatie subsidies. Deze middelen worden volledig gedekt door gelden die het Rijk beschikbaar gesteld heeft uit hoofde van het Nationaal Isolatieprogramma. Tot slot wordt € 108.000 beschikbaar gesteld voor de Achterhoek bespaart Regeling. In 2023 is voor dit project € 800.000 beschikbaar gesteld, waarvan eind 2024 € 108.000 resteert. Activiteit 040.500.010: Loonkosten Bij de bestuursrapportage 2024 wordt € 96.000 begroot voor deze activiteit.. Deze middelen worden gedekt uit de CDOKE gelden die het Rijk beschikbaar heeft gesteld. In 19
de primaire begroting 2024 zijn deze middelen begroot op activiteit "040.010.050 A. Extra uitvoeringsmiddelen ETD". De begroting op deze activiteit is met eenzelfde bedrag verlaagd. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
Lasten 040.010.010 grootschalige opwek
-112
0
0
0
0
0
040.010.040 A. Pilots en innovatie
0
0
0
0
-25
-25
040.010.050 A. Extra uitvoeringsmiddelen ETD
0
-813
0
0
821
8
040.010.060 A. Bewustwording en Promotie
0
0
0
0
-45
-45
040.010.070 A. Datagedreven werken
0
0
0
0
-1
-1
040.010.100 A. Transitievisie warmte/koude
0
0
0
0
-150
-150
040.020.020 EUP: ambitie bedrijven
-160
0
0
0
0
0
040.020.030 EUP: ambitie maatschappelijke bedrijven
-40
0
0
0
0
0
040.020.040 EUP: ambitie communicatie en bewustwording
-18
0
0
0
0
0
040.020.060 Gemeente als voorbeeld
-12
0
0
0
0
0
040.020.070 We werken met andere overheden aan de regionale energiestrategie
-64
0
0
0
0
0
040.020.080 We zetten in op voorlichtingscampagne
-183
0
0
0
0
0
040.020.090 We stellen een plan van aanpak energiearmoede op en voeren deze uit
-391
0
0
0
0
0
040.020.100 We zetten in op voorlichtingscampagnes en coaches
-104
0
0
0
0
0
040.020.110 We stimuleren het nemen van concrete energiemaatregelen met "Berkelland bespaart" en (SVN) leningen
-692
0
0
0
0
0
040.030.020 G. Verduurzaming eigen vastgoed
-98
-65
0
0
33
-32
040.050.010 F. Regionale samenwerking Achterhoek
0
0
0
0
-3
-3
040.060.020 B. Informeren Wonen
0
0
0
0
8
8
040.060.030 B. Adviseren Wonen (KVH)
0
-105
0
0
-497
-602
040.060.040 B. Subsidiëren Wonen
0
0
0
0
-408
-408
20
Overzicht van baten en lasten per activiteit 040.070.010 E. vaststellen RODE
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
0
0
0
0
-12
-12
-211
-219
0
0
-96
-315
-7
-7
0
0
0
-7
-2.093
-1.209
0
0
-375
-1.585
040.010.010 grootschalige opwek
10
0
0
0
0
0
040.010.040 A. Pilots en innovatie
0
0
0
0
25
25
040.010.050 A. Extra uitvoeringsmiddelen ETD
0
813
0
0
-725
88
040.010.060 A. Bewustwording en Promotie
0
0
0
0
45
45
040.010.070 A. Datagedreven werken
0
0
0
0
1
1
040.010.100 A. Transitievisie warmte/koude
0
0
0
0
150
150
040.020.020 EUP: ambitie bedrijven
470
0
0
0
0
0
040.020.030 EUP: ambitie maatschappelijke bedrijven
0
0
0
0
0
0
040.020.090 We stellen een plan van aanpak energiearmoede op en voeren deze uit
391
0
0
0
0
0
040.020.100 We zetten in op voorlichtingscampagnes en coaches
229
0
0
0
0
0
040.050.010 F. Regionale samenwerking Achterhoek
0
0
0
0
3
3
040.060.020 B. Informeren Wonen
0
0
0
0
-8
-8
040.060.030 B. Adviseren Wonen (KVH)
0
0
0
0
497
497
040.060.040 B. Subsidiëren Wonen
0
0
0
0
300
300
040.070.010 E. vaststellen RODE
0
0
0
0
12
12
040.500.010 Loonkosten 040.700.010 Rente en afschrijving Totaal Lasten Baten
Totaal Baten
1.100
813
0
0
300
1.113
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-992
-396
0
0
-75
-472
040.710.010 Reserves
0
0
0
0
75
75
Totaal Onttrekkingen
0
0
0
0
75
75
040.710.010 Reserves
-1.299
0
0
0
0
0
Totaal Stortingen
-1.299
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-1.299
0
0
0
75
75
Gerealiseerd resultaat
-2.291
-396
0
0
0
-396
Onttrekkingen
Stortingen
21
EEN TOEKOMSTBESTENDIG SOCIAAL DOMEIN Wat speelt er? In onze visie staat centraal dat we hulp en ondersteuning bieden aan wie dat écht nodig heeft. Dit is leidend in de opgave om hulp en ondersteuning nu en in de toekomst betaalbaar en beschikbaar te houden. De krapte op de arbeidsmarkt en de toename van kosten in het sociaal domein stellen ons voor een grote uitdaging. Landelijk en lokaal is van belang dat er wordt ingezet op een gedrags- en cultuurverandering, waarin we als overheid minder overnemen van wat inwoners zelf kunnen en waarin we geen medische/professionele inzet leveren wanneer dit niet noodzakelijk is. De huidige uitgangspunten in het sociaal domein blijven onverminderd van kracht: positieve gezondheid, normaliseren, de-medicaliseren en werken vanuit de bedoeling.
Speerpunt Gelijke kansen en toegankelijkheid. (050.010) Wat gaan we daarvoor doen? Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering. (050.010.020) Kwaliteit De huisvesting van statushouders is een wettelijke opgave van de gemeente. We lopen achter bij het huisvesten van statushouders. Op dit moment (juni 2024) zijn er 32 mensen gehuisvest, waar 71 de taakstelling was. Dit heeft impact op de begroting voor de inburgeringswet, omdat er daardoor minder inburgeraars kunnen starten met het inburgeringstraject dan waar we rekening mee hadden gehouden. Geld Het verschil tussen de totale begroting voor 2023 en de (verwachte) uitgaven is € 251.103 voordelig. Bij het opmaken van de jaarrekening voor 2023 hebben we geconstateerd dat we een projectreserve hebben opgebouwd van € 248.000 voor de inhaalslag inburgering. Deze reserve zetten we in voor projecten die niet gefinancierd worden uit de Wet inburgering 2021, bijvoorbeeld ondersteuning van statushouders met inzet van preventieve trajecten door GG-Net. We dragen zorg voor vluchtelingen uit de regio. Kwaliteit Geld Het aantal Oekraïners dat we opvangen binnen de gemeente Berkelland op tijdelijke opvanglocaties was begin van het jaar 265. We krijgen hiervoor een specifieke uitkering van het Rijk.
Omdat de begroting voor de opvang van ontheemden nog niet was opgesteld bij behandeling van de gemeentebegroting 2024, wordt deze met deze bestuursrapportage vastgesteld. Het bedrag dat hiermee gemoeid is, is 5,3 miljoen. De reguliere kosten omvatten zaken zoals huur opvanglocaties, beveiliging, leefgeld en kosten personeel. De opgave wordt in de loop van het jaar verhoogd, op basis van de huidige cijfers komt dit uit op 321 bedden. De middelen die we vanuit het Rijk ontvangen zijn gebaseerd op het aantal bedden. De verwachting is dat we op deze middelen over 2024 weer een forse onderschrijding zullen hebben. Het is niet mogelijk deze nu cijfermatig in te schatten en dus mee te nemen in de bestuursrapportage.
22
Onttrekken 6 ton uit de reserve voor huisvesting van nieuwkomers ten gunste van het gebruiksklaar maken van nieuwe tijdelijke gemeentelijke opvanglocaties voor ontheemden (GOO); Voor 2024 wordt hier maximaal 1 ton van aangesproken; de rest reserveren we voor 2025. Verder onttrekken we € 210.000 uit de reserve voor de doeleinden: Arbeidstoeleiding en administratieve ondersteuning Sociaal raadsliedenwerk.
Speerpunt Een sterke sociale basis gericht op preventie en gezondheid. (050.020) Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers. (050.020.010) Kwaliteit Mantelzorg De toegang tot mantelzorgregelingen is vereenvoudigd. Vanaf 2024 hoeft het mantelzorgcompliment niet jaarlijks opnieuw te worden aangevraagd en de mantelzorgregeling voor huishoudelijk hulp is voor meerdere jaren vastgesteld. Er is gestart met een nieuwe klankbordgroep Mantelzorg met ervaringsdeskundigen die input geven voor het ondersteuningsaanbod in Berkelland. Regionaal wordt onderzocht of het mogelijk is om gezamenlijk op te trekken rondom respijtzorg voor mantelzorgers. De schaalgrootte van de regio geeft meer mogelijkheden tot het tot uitvoering brengen van respijtzorg. Vrijwilligers Er is gestart met een netwerk informele zorg, waaraan organisaties (professionele – en vrijwilligersorganisaties) deelnemen die vrijwilligers inzetten in zorg en welzijn. Doel is verbindingen leggen en kennis en ervaringen delen. In samenwerking en afstemming met Naoberfonds, Bedrijvenkring, Culturije en Sportfederatie Berkelland zijn themabijeenkomsten georganiseerd voor vrijwilligersorganisaties en inwonerinitiatieven.
Op de digitale vrijwilligersvacaturebank zijn in 2023 ruim 50 nieuwe vacatures geplaatst en 15 verzoeken voor burenhulp, ongeveer 120 organisaties zijn geabonneerd op de digitale nieuwsbrief. Geld We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners. (050.020.030) Kwaliteit Met de komst van het Gezond en Actief Leven Akkoord, het Integraal Zorgakkoord en het Wonen Ouderen Zorg en Ondersteuning zetten we integraal in op de bescherming en bevordering van de gezondheid van inwoners. In het derde kwartaal van 2023 is het plan van aanpak opgesteld. De thema's waar we lokaal en regionaal aan werken zijn één tegen eenzaamheid, valpreventie, aanpak overgewicht kinderen, gezonde leefstijlinterventies volwassenen, kansrijke start, terugdringen gezondheidsachterstanden, gezonde leefomgeving, versterken van de sociale basis, gezonde leefstijl, voorkomen middelengebruik, mentale weerbaarheid en - gezondheid, vitaal ouder worden, welzijn op recept en mantelzorg. Regionaal is er gestart met de werkgroepen voor de uitvoering van de ketenaanpakken. Hier neemt Berkelland aan deel. Lokale werkgroepen zijn gestart. De invulling van de begroting is herzien en daar waar nodig aangepast. Vanuit de begroting wordt een lokale projectleider gefinancierd. Deze nieuwe medewerker start half augustus.
Er is een programmateam opgericht welke maandelijks bij elkaar komt om de voortgang van de uitvoering en de begroting te bespreken.
23
Geld De subsidie van de dorpskamers wordt gefinancierd vanuit de reserve voor een bedrag van € 155.000, daarbovenop is een bedrag van € 11.131 voor de indexering opgenomen. Voor de SPUK GALA is er een bedrag van € 504.000 opgenomen als een last en een baat. We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd. (050.020.020) Kwaliteit De trajecten rondom POH Jeugd, Preventie Platform Jeugd, Humanitas en praktische opvoedondersteuning verlopen naar wens. Op dit moment doorloopt het jongerenwerk een teamontwikkelingstraject en zijn er vanuit NPO gelden extra uren toegevoegd aan het jongerenwerk om de verbinding met de (middelbare) scholen te versterken. Hiervoor is vanaf de start van het schooljaar 2023/2024 een pilot gestart met het Assink Lyseum en MaxX in samenwerking met Skillz (jongerenwerk Haaksbergen). Deze samenwerking is in het voorjaar positief geevalueerd. Jongerenwerkers zijn zichtbaar aanwezig voor jongeren en het maakt het mogelijk om gemeentegrens overschrijdend te werken. Dit heeft een positief effect op de kwaliteit van zorg. Geld Door een toename van de deelname van het aantal praktijken POH is er een lastenverhoging van € 47.000 (zie ook de PPN2025). Vanuit de SPUK NPO is er een last en een baat van € 305.000.
Speerpunt Uitvoering van de WMO. (050.030) Wat gaan we daarvoor doen? We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer. (050.030.020) Kwaliteit Geld De kosten voor vraagafhankelijk vervoer zijn moeilijk te sturen maar lopen binnen de begroting. Bij ZOOV op Maat is er een lastenstijging van € 90.325 Als je kijkt naar de totale lasten voor ZOOV laat dit een lichte daling in de lasten zien van € 12.326. In de begroting van 2024 is rekening gehouden met een indexatie van 3,4% (NEA index taxivervoer 2024). Wij bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning indien zij niet op eigen kracht en/of met hulp van hun omgeving voldoende zelfredzaam zijn of kunnen participeren in de samenleving. (050.030.010) Kwaliteit Geld In 2023 is door het College besloten gebruik te maken van het VNG voorspelmodel. Aanleiding is dat het voorspelmodel rekening houdt met de demografische ontwikkelingen in onze gemeente. We verwachten dat deze ontwikkelingen van invloed zijn op onze toekomstige Wmo uitgaven. Het VNG voorspelmodel wordt continu bijgesteld. Waar de primitieve begroting 2024 nog gebaseerd was op het basisjaar 2021, baseert de laatste versie van het voorspelmodel zicht op de cijfers van 2022. Deze voortschrijdend ontwikkeling betekent een lastenverhoging van € 214.000 in de begroting 2024.
Daarnaast wordt een correctie op de eerder toegevoegde indexering voorgesteld van € 42.000. Daartegenover staat een toename van de baten door stijging van de eigen bijdrage van € 34.800. Voor de Regionale Inkoop wordt in de overeenkomst met de zorgaanbieder een plekprijs gehanteerd. In de overeenkomst is een periodieke indexering opgenomen op deze plekprijzen. 24
De lasten stijgen hierdoor met een bedrag van € 263.510. Het VNG voorspelmodel wordt met deze bestuursrapportage voor het eerst toegepast op de het segment Wmo Individuele Ondersteuning. Dit leidt tot een lastenstijging van € 164.590. Voor de indexering van plekprijzen van de segmenten uit de regionale inkoop hanteren we een tarief van 4,7%. De meerjarenraming van de totale kosten voor ZOOV (Jeugd, WMO en Vluchtelingenvervoer) leidt tot een kleine lastendaling met € 12.300.
Speerpunt Uitvoering van de Jeugdwet. (050.040) Wat gaan we daarvoor doen? Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente. (050.040.030) Kwaliteit Geld De kosten voor vraagafhankelijk vervoer zijn moeilijk te sturen. Voor het leerlingenvervoer is er voor 2024 een stijging van € 67.580. De totale lasten voor ZOOV laten een daling zien van € 12.326. Wij bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp. (050.040.010) Kwaliteit De regionale inkoop jeugd en Wmo is vanaf 1 juli 2022 ingegaan. 59 (samenwerkingsverbanden van) aanbieders verzorgen nu de specialistische jeugdzorg die wordt ingezet via Voormekaar, huisartsen, gecertificeerde instellingen en medisch specialisten. Tevens zijn vanaf 2023 de nieuwe contracten ingegaan met aanbieders van hoogcomplexe jeugdzorg met verblijf. De herijking van de plekprijzen heeft plaatsgevonden per 1 juli 2023. Dit had voor Wmo en jeugdhulp hogere kosten tot gevolg dan de kosten die waren begroot. In het najaar van 2023 is de nieuwe werkwijze geëvalueerd. Zowel op inhoudelijk als op juridisch, financieel en inkooptechnisch gebied. De algehele conclusie is: de inhoudelijke transformatie kan onvoldoende van de grond komen door weeffouten in de techniek (waaronder bijvoorbeeld de bekostigingssystematiek, de jaarlijkse herijking, de indeling naar segmenten, het resultaatgericht indiceren).
En de weeffouten zijn onvoldoende te repareren in de huidige werkwijze. Eind januari 2024 is daarom op basis van de evaluaties besloten om een nieuw inkooptraject te starten voor jeugdhulp en Wmo. Er zijn ook resultaten geboekt met de nieuwe werkwijze. De aanbieders van verblijfvormen voor jeugdigen hebben een 'gezamenlijke voordeur' georganiseerd. Zo kan een verwijzer voortaan op 1 plek zijn/haar aanmelding doen voor een verblijfplek. Ook doen we positieve ervaringen op met 'kindgericht werven' voor een kind of meerdere kinderen uit één gezin waarvoor een pleeggezin de beste optie is. Op dit moment is fase 0 ter voorbereiding van de nieuwe inkoop afgerond en is fase 2 genaamd "voorbereiding" gestart. Met onder andere de actualisatie van de doelstellingen, vormgeving van de segmentatie en kiezen van een bekostigingssystematiek. Volgens planning zal in oktober 2024 de nieuwe inkoopprocedures worden gestart. Naast de nieuwe inkoop worden op dit moment ook in G7 verband de inkoop van de Essentiele functies gestart om ervoor te zorgen dat zeer hoog complexe zorg beschikbaar blijft binnen Gelderland, waarbij toegewerkt wordt naar afbouw van de jeugdzorg plus. Geld Ook bij de Regionale Inkoop voor de jeugd hanteren we een indexering van 4,7% voor loon- en prijsstijgingen. Voor jeugdzorg en woonvormen voegen we daarom een totaal van € 523.063. toe 25
aan de begroting. De nieuwe overeenkomst dyslexie zorg leidt tot een lastenstijging van € 62.817. Het is nog niet eenduidig te begroten met welke lasten voor HCV we rekening moeten houden. We beschikken over zeer beperkte historische boekingsinformatie. Daarnaast zijn er pilots van toepassing om te komen tot kleinschalige zorg. De tarieven hiervan liggen aanzienlijk hoger dan de reguliere tarieven. Er maakt een beperkt aantal jeugdigen gebruik maakt van deze vorm van zorg. Door de hoge tarieven kan een extra inwoner met zorg van grote invloed zijn op de lasten. Het omgekeerde geldt natuurlijk ook. Om te voorkomen dat we zowel nu als bij de slotwijziging een wijziging op de begroting HCV moeten toepassen is nader onderzoek, monitoring en analyse van de (voorlopige) resultaten vereist. Wel is het voorstel een indexering van de tarieven op te nemen. Op basis van het overeengekomen percentage komt dit neer op € 116.000.
Speerpunt Een robuuste uitvoering en toegang. (050.500) Wat gaan we daarvoor doen? We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners. Kwaliteit Geld De kosten voor het onderzoek t.b.v. een nieuwe Welzijnsorganisatie bedragen € 53.200. Deze lasten worden onttrokken uit de reserves. Wij versterken onze regionale samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert. Kwaliteit Als regio hebben we in januari 2024 besloten om de regionale contracten voor de Wmo en de Jeugdwet niet te verlengen. Dit betekent dat we een nieuwe aanbesteding voorbereiden die naar verwachting ingaat op 1 januari 2026. Voor deze aanbesteding is een toevoeging gedaan op de huidige samenwerkingsafspraken. In 2024 onderzoeken we de vorm waarin we de governance van het sociaal domein regio Achterhoek het beste vorm kunnen geven. De uitkomsten van dit onderzoek worden eind 2024 verwacht. Geld De lasten voor het opzetten van de nieuwe Regionale Inkoop bedragen € 53.155. Deze kosten worden uit de reserve onttrokken.
Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 • Activiteit 050.010.030: De baten en lasten stijgen door de overheveling van projectbudgetten uit 2023. Daarnaast stijgen de lasten door de projecten die niet gefinancierd worden uit de Wet inburgering. Deze lasten dekken we uit de projectreserve inburgering. • Activiteit 050.010.050: De lasten stijgen doordat wij de opvang van Oekraïners regelen. Hiertegenover staat inkomst vanuit het Rijk. • Activiteit 050.020.020:De lasten stijgen door de overheveling van projectbudgetten uit 2023. • Activiteit 050.030.010: In 2024 is met betrekking tot huishoudelijke hulp rekening gehouden met een tariefaanpassing door CAO loonsverhogingen. Daarnaast is het VNG 26
•
voorspelmodel gehanteerd. De demografische ontwikkeling van Berkelland geeft aanleiding om met een groter beroep op huishoudelijke hulp rekening te houden. Activiteit 050.040.010: De lasten stijgen met name doordat de Regionale inkoop duurder uitvalt.
Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
Lasten 050.010.010 Flankerend beleid nieuwkomers
-76
-116
0
0
0
-116
050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering
-899
-924
-50
0
-567
-1.541
050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie
-405
-519
0
0
-13
-532
-4.249
-18
0
0
-5.581
-5.598
050.020.010 We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers
-44
-123
0
0
0
-123
050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd
-1.910
-1.946
0
0
-355
-2.301
050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners
-1.012
-916
0
0
-703
-1.619
050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning
-12.060
-12.016
-664
0
-751
-13.431
050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer
-960
-982
0
0
-90
-1.073
050.030.030 We verbinden waar nodig zorg en veiligheid voor passende ondersteuning van inwoners
-35
-76
0
0
-2
-77
050.040.010 We bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp
-12.811
-11.562
-1.514
0
-746
-13.822
050.040.020 We verbeteren de samenwerking tussen ouders, school, politie en hulpverleners
-109
-47
0
0
0
-47
050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine
27
Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente
-1.004
-1.147
0
0
71
-1.076
050.050.010 covid-regelingen
-14
0
0
0
0
0
-6.082
-5.740
0
0
0
-5.740
050.500.020 We versterken onze region. samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert
-293
-318
0
0
-53
-371
050.500.030 We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners
-27
-15
0
0
-53
-68
-41.989
-36.466
-2.228
0
-8.843
-47.537
050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering
439
601
0
0
182
782
050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie
388
333
0
0
10
343
050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine
6.673
68
0
0
5.270
5.338
050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd
111
0
0
0
305
305
050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners
769
0
0
0
504
504
050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning
659
465
0
0
35
500
050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer
130
74
0
0
-28
45
050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente
0
0
0
0
0
0
050.500.010 Loonkosten
Totaal Lasten Baten
28
Overzicht van baten en lasten per activiteit Totaal Baten
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
9.169
1.540
0
0
6.277
7.817
-32.820
-34.926
-2.228
0
-2.566
-39.720
050.710.010 Reserves
221
0
0
0
820
820
Totaal Onttrekkingen
221
0
0
0
820
820
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
221
0
0
0
820
820
-32.599
-34.926
-2.228
0
-1.746
-38.900
29
SPORT EN CULTUUR BEWEGEN JE! Wat speelt er? Sport en cultuur bewegen je! Deelnemen aan sport en cultuur is leuk en heeft bovendien een positieve invloed op de mens en zijn omgeving. Het bespelen van een instrument helpt bijvoorbeeld mentale prestaties en geheugen te verbeteren. Bij kinderen versterkt het zelfvertrouwen. (Voor)lezen gaat laaggeletterdheid tegen. Sporten is goed voor de conditie. Deelnemen aan sporten of culturele activiteiten in groepsverband, verhogen sociale competentie en samenwerking. Meedoen zorgt voor cohesie in de samenleving. •
•
•
• • •
•
• •
• •
In 2023 is als gemeentelijk antwoord op het lokaal Beweeg- en Sportakkoord – ‘Heel Berkelland Beweegt’, een nieuwe gemeentelijke sport- en beweegvisie opgesteld. Deze ligt ten tijde van het schrijven van deze begroting voor in de gemeenteraad. De 4 ambities uit de sport- en beweegvisie zijn: o Inwoners van Berkelland zijn gezond. o Sport en bewegen versterken de sociale basis. o Het sport- en beweeglandschap is klaar voor de toekomst. o Duurzame exploitaties van maatschappelijk vastgoed. Onderdeel van de sport- en beweegvisie is een uitvoeringsagenda voor sportvastgoed, inclusief zwembaden. Hierin is een lijn voor het Berkellandse sportvastgoed, inclusief zwembaden, opgenomen voor de komende 15 jaar. De investeringen worden zoveel mogelijk gespreid over deze 15 jaar. Op korte termijn zijn er al investeringen nodig, waarvan een investering in een extra zaaldeel bij sporthal 't Timpke in Borculo de eerste is in 2024. De raad ontvangt hiervoor een separaat raadsvoorstel. Op 3 februari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), gemeenten en zorgverzekeraars. In het GALA zijn afspraken gemaakt gericht op vertaling van landelijke doelen voor gezondheid en welbevinden naar regionale en lokale resultaten.
Bij het GALA hoort ook een nieuw financieel arrangement voor gemeenten dat is vormgegeven in de nieuwe ‘Brede’ Specifieke Uitkering (SPUK) voor gemeenten. De actuele periode combinatiefunctionarissen loopt van 1 juli 2022 tot 1 juli 2026. Ter uitvoering van de op 21 december 2021 vastgestelde gemeentelijke Cultuur- en Erfgoedvisie zijn er in 2023 3 'deelvisies' opgesteld: een museumvisie, een visie op religieus erfgoed ('kerkenvisie') en een visie op dorpshuizen. Deze liggen ten tijde van het schrijven van deze begroting voor in de gemeenteraad, of zijn in procedure. Vanaf 2025 krijgen gemeenten structureel extra geld van het Rijk voor de bibliotheken, met daaraan gekoppeld een zorgplicht. Dit gaat waarschijnlijk om structureel gemiddeld € 3 per inwoner per gemeente. Bij de invoering van de wetswijziging worden deze structurele middelen waarschijnlijk toegevoegd aan het gemeentefonds volgens een nader te bepalen verdeelmodel. Wij gaan op basis van de huidige berichtgeving uit van ongeveer € 132.000 extra per jaar. Zodra de definitieve uitwerking bekend is, worden deze middelen opgenomen in de reguliere P&C cyclus en bestemd voor de Bibliotheek Oost Achterhoek (BOA). Ten tijde van het opstellen van deze begroting wordt gewerkt aan een cultuurakkoord. De gemeente Berkelland kent een subsidie voor het in stand houden van gemeentelijke monumenten.
Voor deze subsidie ontvangt de gemeente cofinanciering van de provincie Gelderland. De provincie heeft bekend gemaakt (gedeeltelijke) te willen stoppen met deze cofinanciering. De gevolgen hiervan zijn bij schrijven van deze begroting nog niet bekend. Op 1 januari 2024 treedt het nieuwe beleidsplan van de Bibliotheek Oost Achterhoek (BOA) in werking. Elk jaar deden wij een beroep op de SPUK-regeling Sportbesluit. Deze SPUK-regeling vervalt of wijzigt. We zijn in afwachting van een opvolgende regeling.
30
Speerpunt Sport en Cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis. (060.010) Wat gaan we daarvoor doen? Evenementen. Kwaliteit Geld In 2024 is de bezuiniging van Berkelland in Balans doorgevoerd op de evenementensubsidie. Dit is in 2023 niet goed verwerkt in de administratie. Hierdoor zijn er meer subsidies toegezegd dan dat er budget is. Het budget voor subsidies wordt met € 8.000 overschreden. We verwachten dit op te kunnen vangen binnen het speerpunt. We zetten combinatiefunctionarissen in (brede impuls) die verbindingen leggen tussen sport, cultuur en welzijn. (060.010.100) Kwaliteit Geld De stijging van de lasten wordt gecompenseerd door een bijdrage van het Rijk uit de GALASPUK regeling 2: Brede Regeling Combinatiefuncties.
Speerpunt Toekomstbestendige accommodaties. (060.020) Wat gaan we daarvoor doen? Zwembaden. (060.020.030) Kwaliteit Geld De subsidie- en exploitatiebijdragen aan de Berkellandse zwembaden worden jaarlijks geïndexeerd. Ontwikkeling van energieprijzen is onderdeel van de indexatie. In 2023 zagen we een flinke indexatie als gevolg van stijgende energieprijzen in 2022. Hiervoor zijn we (gedeeltelijk) gecompenseerd door het Rijk. Voor 2024 staat er geen compensatie van het Rijk klaar. De grootste stijging zien we bij de binnenzwembaden Optisport in Neede en 't Timpke in Borculo. De ontwikkeling van de bijdrage aan Optisport is contractueel vastgelegd. Voor 't Timpke is door de raad op 4 juni 2024 een apart besluit genomen over de bijdrage aan de exploitatietekorten.
Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 • Activiteit 060.700.010: Daar achterblijvende investeringen zijn er minder kapitaallasten. De lagere afschrijvingslasten worden toegevoegd aan de reserve Sportvastgoed.
31
Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit
Realisatie 2023
2024 (primitief)
Raadsbesluiten
Overige Wijzigingen
Bestuursrapportage
2024 (Na Bestuursrapportage)
Lasten 060.010.010 Strategie, beleid en innovatie
-44
-49
0
0
-40
-89
060.010.020 Heel Berkelland beweegt
-270
-230
0
0
-10
-240
060.010.030 Educatie en participatie
-381
-405
0
-15
0
-420
060.010.040 Cultureel erfgoed
-416
-481
0
0
0
-481
060.010.050 Taal en Media
-873
-761
0
0
0
-761
060.010.060 Transformatiefonds cultuur
-153
0
0
0
0
0
-3
0
0
0
-41
-41
060.010.090 Evenementen
-38
-121
0
0
0
-121
060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in
-481
-417
0
0
0
-417
060.020.010 Culturele accommodaties
-374
-286
0
0
-50
-337
060.020.020 Sportaccommodaties
-828
-657
0
0
-122
-779
060.020.025 Aan de slag met sportaccomodaties inclusief zwembaden
-40
0
0
0
0
0
060.020.030 Zwembaden
-1.665
-1.102
-384
0
-240
-1.726
060.500.010 Loonkosten
-605
-629
0
0
0
-629
060.700.010 Rente en afschrijving
-98
-205
0
0
104
-101
-6.266
-5.342
-384
-15
-399
-6.140
060.010.030 Educatie en participatie
15
0
0
15
0
15
060.010.040 Cultureel erfgoed
28
28
0
0
0
28
060.010.050 Taal en Media
44
6
0
0
0
6
060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in
266
0
0
0
0
0
060.020.010 Culturele accommodaties
34
20
0
0
0
20
060.020.020 Sportaccommodaties
154
184
0
0
0
184
060.020.030 Zwembaden
341
0
0
0
0
0
Totaal Baten
882
238
0
15
0
253
-5.384
-5.104
-384
0
-399
-5.887
060.710.010 Reserves
435
0
224
0
81
305
Totaal Onttrekkingen
435
0
224
0
81
305
-26
0
0
0
-69
-69
Totaal Stortingen
-26
0
0
0
-69
-69
Mutaties reserves
408
0
224
0
12
236
-4.976
-5.104
-160
0
-388
-5.652
060.010.070 Transformatiefonds sport
Totaal Lasten Baten
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Stortingen 060.710.010 Reserves
Gerealiseerd resultaat
32
WERKEN EN LEREN Een warm welkom voor werk Wat speelt er? •
•
•
•
•
•
•
Onze winkelcentra verdienen speciale aandacht om deze ook voor de toekomst levendig te houden. Daarom zijn de afgelopen periode veel stappen gezet in de vitalisering van onze winkelcentra. We zijn in Eibergen (afronding), Neede, Borculo én Ruurlo aan de slag via zogenaamde taskforces waarin we samenwerken met ondernemers en inwoners. Als gemeente faciliteren zo mogelijk de gewenste ontwikkelingen. We doen actief mee bij herinrichting of herontwikkeling van ‘onaantrekkelijke’ locaties/panden. We maken daarbij gebruik van de extra middelen die we daarvoor beschikbaar hebben, zoals de herstructureringsreserve of extra impulsgelden voor vitale kernen. Aantrekkelijke bedrijventerreinen en voldoende ontwikkelingsmogelijkheden zijn voorwaardelijk om ondernemers te boeien en te binden. Dat betekent dat er voldoende ruimte moet zijn op (lokale en regionale) bedrijventerreinen. Op dit moment lopen we zowel regionaal als lokaal tegen de grenzen van de beschikbare ruimte aan. Daarbij speelt steeds meer een rol dat (medewerkers van) bedrijven de directe omgeving van de bedrijven (openbare ruimte) belangrijk vinden bij het kiezen van hun werkomgeving. Het is dus zaak om ervoor te zorgen dat de bedrijventerreinen er verzorgd en groen uitzien en er oog is voor circulariteit, duurzaamheid en klimaatadaptatie.