CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Watertakenplan Berkelland concept

Raadsvergadering 6 december 2023, gemeente BerkellandBij agendapunt: Watertakenplan 2024-203416.762 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Pagina 19 van 52

het Groenbeleidsplan een plek krijgen, draagt dat ook bij aan een klimaatbestendige inrichting. Te denken valt aan de 3-30-300 richtlijn, die inhoudt: 3 bomen zichtbaar vanuit elk huis, 30% van de omgeving is groen en binnen 300m van elk huis is een groene ruimte van minimaal 200 m2 om te recreëren.

3.3

Beleid grondwater

3.3.1 Wettelijke taak De wettelijke basis voor de gemeentelijke taak voor de grondwaterstand staat verwoord in artikel 2.16 van de Omgevingswet7. De gemeente is verantwoordelijk voor maatregelen in de openbare ruimte om nadelige gevolgen van de grondwaterstanden voor de gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen. Dit geldt voor zover de maatregelen doelmatig zijn en niet tot de zorg van het waterschap of de provincie behoren. Deze maatregelen zijn vooral kwantitatief gericht en gaan niet over de bescherming van de grondwaterkwaliteit. Vaak zal het gaan om het aanbieden van inzamelvoorzieningen voor overtollig grondwater. Als de gemeente inzamelt, is zij ook verantwoordelijk voor de verdere omgang met het grondwater. Tevens is zij aanspreekpunt bij grondwaterproblemen voor het onderzoeken van oorzaken en vinden van oplossingen.

3.3.2 Invulling beleidsvrijheid De gemeente hanteert het algemene uitgangspunt dat eigenaren van gebouwen en percelen zelf verantwoordelijk zijn voor de verwerking van overtollig grondwater, tenzij dit in het belang van de leefbaarheid of volksgezondheid niet haalbaar en niet doelmatig8 is. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt naar gebiedstypen. Dat geldt dus ook voor de gemeente zelf als gebouw- en perceeleigenaar. Daarnaast spant de gemeente zich, voor zover dit binnen haar bereik ligt, in om problemen met een te hoge of te lage grondwaterstand in de kernen te voorkomen. De voorzieningen voor het bergen en infiltreren van water (vanuit de regenwatertaak), dragen hieraan bij. Wanneer is sprake van structurele nadelige gevolgen van grondwater? Voor de gemeente is sprake van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming in het geval dat: o

De overlast vrijwel jaarlijks voorkomt, en

o

de overlast niet tijdelijk is, dus nog zeker 4 jaar zal aanhouden, en

o

de overlast niet van afnemende aard is, en

o

de overlast optreedt gedurende minstens 4 aaneengesloten weken, en

o

de overlast doorwerking heeft in de woonruimten, en

o

bouwkundige ingrepen onmogelijk of onredelijk kostbaar zijn.

In dergelijke gevallen ligt in de rede dat de gemeente maatregelen in de openbare ruimte treft of mede mogelijk maakt. Denk bijvoorbeeld aan de aanleg van drainage. De gemeente hanteert de volgende uitgangspunten om nadelige gevolgen van een te hoge of te lage grondwaterstand te voorkomen. Deze uitgangspunten zijn deels van toepassing op particulier terrein en deels op de openbare ruimte. •

Kelders en souterrains horen waterdicht te zijn, zodat ze geen last hebben van hogere grondwaterstanden. Dit is een verantwoordelijkheid van de eigenaar, conform regels uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving.

7 https://iplo.nl/regelgeving/stelsel-omgevingswet/overzicht-geconsolideerde-teksten-omgevingswet/ 8

Niet doelmatig: wanneer kosten en inspanning niet opwegen tegen het resultaat.

Pagina 20 van 52

•

Kruipruimten horen ondiep te zijn. Een redelijke maat is een diepte van 50 centimeter onder de vloerisolatie. Vaak hanteert de gemeente daarvoor 90 centimeter vanaf bouwpeil.

•

Woningen horen voorzieningen te hebben waardoor vocht vanuit de fundering niet optrekt in de muren. Dit is een verantwoordelijkheid van de eigenaar.

•

Vochtoverlast in de woning wordt soms veroorzaakt door onbewust bewonersgedrag, zoals te weinig ventileren, geen afzuigkap gebruiken of de was drogen in huis. Dit is een verantwoordelijkheid van de bewoner.

•

Bij bovengenoemde punten kan de gemeente voorlichtingsmateriaal verstrekken of op maat adviseren of doorverwijzen naar een deskundig bureau. Gemeente Berkelland kent weinig overlast en kiest voor persoonlijke advisering.

•

Om de wegconstructie te beschermen kan de gemeente drainage toepassen.

•

Bij het opstellen van plannen voor rioolvervanging is de gemeente alert op mogelijke verhoging van de grondwaterstand door het wegvallen van de drainerende werking van de oude lekke riolen en huisaansluitingen. Vaak wordt dit aangepakt door de aanleg van Drainage-Infiltratie riolering (zie paragraaf 4.1 voor de uitleg hiervan), op basis van het regenwaterstructuurplan. Deze riolering heeft ook een drainerende functie. Hierbij is er aandacht voor dat de grondwaterstand niet onbedoeld wordt verlaagd.

•

Een bijzondere categorie wordt gevormd door problemen die ontstaan na vernattingsmaatregelen in het watersysteem of na stopzetting van een grondwateronttrekking. Dergelijke gevallen dienen in goed overleg tussen waterschap, vergunninghouder van de grondwateronttrekking en gemeente te worden opgelost. Uitkomst van dit overleg kan bijvoorbeeld een lokale extra ontwatering of grondwateronttrekking zijn. Hiervoor is echter vooraf onderzoek nodig om de risico’s te inventariseren.

•

Tijdens bouwwerkzaamheden wordt soms grondwater onttrokken. Het waterschap is bevoegd gezag voor de hiertoe benodigde watervergunning. Speciale aandacht verdienen kapitale bomen die kwetsbaar zijn voor grote veranderingen van grondwaterstand.

Lozen van grondwater bij sanering of ontwatering De gemeente is bevoegd gezag voor het lozen op de riolering van grondwater dat afkomstig is van sanering of ontwatering. Tenzij de lozing dieper dan 10 meter onder het maaiveld plaatsvindt, of de lozing plaatsvindt binnen een inrichting die onder bevoegdheid van de provincie valt. In dat geval is de provincie bevoegd gezag. Voor het lozen van het grondwater hanteert de gemeente de volgende voorkeursvolgorde: •

Infiltreren.

•

Afvoer naar het dichtstbijzijnde oppervlaktewater.

•

Afvoer naar het hemelwaterriool.

•

Afvoer naar gemende riolering.

Aanvullende lozingseisen en meldingstermijnen staan in de Bruidsschat omgevingsplan en krijgen een plek in het omgevingsplan van de gemeente.

Pagina 21 van 52

4. Uitvoeringsstrategie Het in stand houden en laten functioneren van de voorzieningen en infrastructuur voor de gemeentelijke watertaken vraagt om goede invulling van het dagelijks beheer en onderhoud, herstel- en vervangingsinvesteringen. Dit hoofdstuk beschrijft welke activiteiten de gemeente hiervoor onderneemt. Paragraaf 4.1 geeft een overzicht van de gemeentelijke rioleringsvoorzieningen. Daarna komt onderhoud van de riolering aan de orde (4.2) en renovatie, vervanging en verbetering van het (afval)watersysteem (4.3). Paragraaf 4.4 geeft weer hoe de gemeente omgaat met afval- en regenwater in projecten van derden. In 4.5 komt de samenwerking met andere partijen in de afvalwaterketen aan de orde en 4.6 geeft weer hoe de gemeente bijdraagt aan de energietransitie en circulariteit. Verder komt de bijdrage aan de bredere doelstellingen voor het watersysteem en klimaatadaptatie aan de orde (in respectievelijk paragraaf 4.7 en 4.8). Paragraaf 4.9 geeft een (samenvattend) overzicht van het uit te voeren onderzoek, maatregelen en projecten in de komende planperiode.

4.1

Gemeentelijke rioleringsvoorzieningen

Onderstaande tabel geeft een overzicht van aantallen gemeentelijke rioleringsvoorzieningen. Gemeentelijke voorzieningen Lengte vrijverval riolering: • Vuil water • Regenwater • Gemengd • Drainage Gemalen

77 km 88 km (waarvan 31 km IT-DIT riolering*) 133 km 7 km 86

Bergbezinkvoorzieningen

6

Regenwatervoorzieningen: • Kolken • Wadi’s Drukriolering (buitengebied): • Persleiding (incl. aansluitleidingen) • CVK’s • Drukrioolunit P • Drukrioolunit PV Individuele behandeling van Afvalwater (IBA’s)

16.750 15 ha (schatting) 688 km 217 1258 498 7

Tabel 1: Overzicht van gemeentelijke rioleringsvoorzieningen *Het infiltratieriool (IT-riool) is een geperforeerde rioolbuis, die de regen ondergronds in de bodem infiltreert. Hierdoor heeft het riool een bergende en infiltrerende functie. Het overtollig hemelwater dat niet infiltreert, wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater. Deze rioolbuis kan, afhankelijk van de grondwaterstand ook een drainerende functie hebben. Daarom heet het ook wel drainageinfiltratie riool (DIT-riool). In de volgende paragrafen komt verder aan de orde hoe dit type riolering wordt aangelegd op basis van het regenwaterstructuurplan voor de gemeente Berkelland.

Pagina 22 van 52

4.2

Onderhoud riolering

In deze paragraaf geven weer hoe de gemeente invulling geeft aan het onderhoud van de riolering. Inspectie Eens in de 10 jaar inspecteert de gemeente de vrijvervalriolering, waarbij gebruik wordt gemaakt van het principe van risico gestuurd onderzoek en beheer (zie ook de volgende alinea). Hierin volgt de gemeente het beleidsplan Reiniging en inspectie dat is opgesteld in 2022. De pompunits van de drukriolering worden jaarlijks geïnspecteerd en de gemalen tweemaal per jaar. Planmatig onderhoud Het planmatige onderhoud betreft periodiek onderhoud dat de gemeente uitvoert om de infrastructuur op peil te houden en om het functioneren van de riolering te waarborgen. Dit bestaat uit werkzaamheden als het reinigen van hoofdriolen en kolken, onderhoud aan rioolgemalen, etc. Het planmatig onderhoud van gemalen wordt in samenwerking met marktpartijen risico gestuurd uitgevoerd. Dit vloeit voort uit de planperiode van het voorgaande watertakenplan. Door metingen, inspecties en storingen van gemalen te analyseren gaat de gemeente na wanneer onderhoud nodig is. Bij gemalen met veel aangesloten huishoudens hanteert de gemeente een kortere reactietijd dan bij gemalen met minder aangesloten huishoudens. Correctief onderhoud Ondanks het planmatige onderhoud komt het nog wel eens voor dat een riool verstopt raakt of een gemaal in storing gaat.

Ook kan uit meldingen of inspectie blijken dat kolken of hun afvoerleiding niet goed functioneren. Door correctief onderhoud lost de gemeenten deze problemen op. Omgang met calamiteiten De gemeente beschikt momenteel niet over een calamiteitenplan voor de riolering. Er wordt meestal ad hoc gereageerd op een incident, in samenwerking tussen de gemeente en de hulpdiensten. Dit komt onder andere omdat er veel verschillende situaties denkbaar zijn. In de komende planperiode inventariseert de gemeente in samenwerking met de hulpdiensten en het waterschap de mogelijkheden voor een calamiteitenplan. Hierin wordt niet alleen aandacht besteed aan externe risico’s voor de riolering, maar ook aan risico’s vanuit het rioolstelsel naar de omgeving.

4.3

Renovatie, vervanging en verbetering (afval)watersysteem

In deze paragraaf beschrijven weer hoe we als gemeente het (afval)watersysteem renoveren, vervangen en verbeteren. Dit valt uiteen in het doen van onderzoek en de strategie voor uitvoering van de daadwerkelijke activiteiten.

4.3.1 Onderzoek Metingen functioneren rioolstelsel Om invulling te geven aan de zorgplichten en de gemeentelijke voorzieningen te beheren en onderhouden, verzamelt de gemeente op allerlei manieren gegevens en worden metingen uitgevoerd. Zo worden bijvoorbeeld gegevens verzameld over het functioneren van rioolgemalen, grondwaterstanden, overstorten en rioolinspecties. Het werken met data intensiveert zich richting de toekomst. Ook tijdens de komende planperiode blijft de gemeente verkennen hoe ze deze data slim kan combineren en gebruiken. Wanneer partners, zoals buurgemeentes of het waterschap, deze data willen gebruiken voor onderzoek en projecten stelt de gemeente deze beschikbaar.

Pagina 23 van 52

Om zicht te houden op de grondwaterspiegel heeft de gemeente in de planperiode van het vorige watertakenplan (2019-2023) een beter dekkend grondwatermeetnet aangelegd, door extra peilbuizen te plaatsen. In de komende planperiode blijft dit meetnet in gebruik. Regenwaterstructuurplan In 2021 is voor alle kernen in de gemeente een regenwaterstructuurplan opgesteld, in samenwerking met het waterschap. Dit is een plan voor een doelmatige inzameling en verwerking van hemel- en grondwater in de openbare ruimte. Het geeft een totaalvisie op de afvoer van regenwater in het stedelijk gebied. Daarnaast wordt hierbij uniformiteit aangebracht in de systeemkeuzen en oplossingen in de kernen. Voor iedere kern is een schetsontwerp opgesteld met daarin de hoofdstructuur. Er is geen uitvoeringsplanning voor het aanleggen van de regenwaterstructuur. Wanneer zich werkzaamheden voordoen in de openbare ruimte inventariseert de gemeente welk deel van de regenwaterstructuur mogelijk is om aan te leggen. Klimaatstresstesten Om knelpunten voor wateroverlast te inventariseren, heeft de gemeente in 2020 klimaatstresstesten uitgevoerd. Deze stresstesten waren bedoeld om de kwetsbaarheid voor hevige regenval in beeld te brengen en vormen de basis voor een periodieke risicodialoog klimaatadaptatie.

Vanuit de stresstesten beschikken we als gemeente over een overzicht met de 10 meest relevante knelpunten voor wateroverlast. Twee knelpunten zijn inmiddels opgelost, de overige staan nog op de uitvoeringsagenda. Alle wateropgaven in de openbare ruimte worden getoetst aan de stresstesten, om te inventariseren of de impulsregeling klimaatadaptatie vanuit het Rijk (via het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie) van toepassing is. De stresstesten voor water zijn zonder riolering doorgerekend en worden gezien als verkenning. In het systeemoverzicht stedelijk water herijkt en verdiept de gemeente de stresstesten in de komende planperiode. Daaruit volgen aangescherpte ambities en een bijbehorende aanpak (zie de alinea hieronder). Systeemoverzichten stedelijk water Aanpak In 2023 is de gemeente gestart met het opstellen van systeemoverzichten stedelijk water (SSW) voor alle kernen. Er is gestart met de kernen Neede en Eibergen (incl. buurtschappen). In 2024 volgen de andere kernen. Het doel van de SSW’s is het verkrijgen van een actueel overzicht van het hydraulisch functioneren van de riolering, inclusief de bovengrondse voorzieningen (voornamelijk wadi’s). De SSW’s bestaan daarom uit de volgende 4 onderdelen: 1.

Beschrijving van het (afval)watersysteem.

2.

Beschrijving huidige en toekomstige functioneren stedelijk watersysteem (aan- en afvoer en berging van regenwater), inclusief verdiepende klimaatstresstest.

3.

Evaluatie functioneren, bepalen ambitieniveau en duidelijkheid over urgente hydraulische en milieutechnische knelpunten. Inclusief bijbehorend maatregelpakket en kosten. Het ambitieniveau is voornamelijk gericht op de snelheid van het aanpassen van de openbare ruimte naar een klimaatbestendige inrichting.

4.

Klimaatbestendig en Waterrobuust Masterplan (eindbeeld). Dit masterplan geeft houvast voor het bepalen van mee-koppelkansen, te weten de niet of minder urgente klimaat adaptieve/ hydraulische maatregelen die kunnen wachten tot de betreffende straat/wijk integraal wordt opgepakt (vanuit wegen, groen, RO, energie etc.).

Pagina 24 van 52

In het proces wordt ook Waterschap Rijn en IJssel betrokken, waar dit voor hen relevant is vanuit het perspectief van het watersysteem en voor de capaciteit van zuiveringen en gemalen. De volgende uitgangspunten worden meegenomen in de SSW’s: •

De toename in benodigde capaciteit van de riolering, als gevolg van nieuwbouw en hevige regenval.

•

In het regenwaterstructuurplan is een keuze gemaakt voor een volledige ontkoppeling van regen en vuilwater door middel van een IT-/DIT-riool in bijna elke straat. De achterkant van de woningen blijven aangesloten op het vuilwaterriool. De benodigde berging en de hydraulische capaciteit zijn statisch berekend. Het reeds aangelegde IT-/DIT-riool wordt in de SSW’s meegenomen in het model. Daarbij worden scenario’s gebruikt voor de in de toekomst aan te leggen IT-/DIT-riolering. Het Regenwaterstructuurplan wordt op deze manier getoetst en waar nodig aangepast. Ook is er aandacht voor de interactie/relatie met grondwater.

Vervolg De uitkomsten van de SSW’s zullen onder andere leiden tot een intern dialoog over de volgende thema’s: •

Benodigde aanpassingen in de capaciteit van het vuilwaterriool, op basis van de afvalwaterprognoses. De verwachting is echter dat er geen grote knelpunten naar voren komen vanuit vuilwater, maar dat er een verschuiving optreedt naar knelpunten als gevolg van regenwater.

•

Optimalisatie van het gebruik van het rioolstelstel, door te verkennen waar op de schaal van de zuiveringskring sturing van afvalwaterstromen mogelijk is. Hierin wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de buffers van het rioolstelsel (sturing met gemalen) om overstorten (die nadelig zijn voor waterkwaliteit) te verminderen en te voorkomen.

•

Nut en noodzaak van het afkoppelen van achterzijden van woningen.

•

Aandachtspunten voor aanvullend meten en monitoren in de riolering.

•

Al dan niet versnellen van de aanpak om in 2050 klimaatadaptief te zijn (op basis van de doelstelling uit hoofdstuk 2: bui van 70 mm in een uur zonder schade kunnen verwerken): o

Welke knelpuntlocaties (die niet voldoen aan het doel voor 2050) zijn het meest urgent en pakt de gemeente op korte termijn op?

o

Welke knelpunten kunnen wachten, om integraal op te pakken in de reguliere reconstructies, samen met wegen, riolering, energie, groen, etc.?

4.3.2 Strategie uitvoering activiteiten Voor de renovatie en vervanging van de riolering maakt de gemeente ook gebruik van het principe van risico gestuurd beheer en onderhoud. Voor de vrijvervalriolering houdt dit in dat er gewerkt wordt met een inspectiecyclus, waarin het principe van plan-do-check-act leidend is. De inspectiecyclus creëert ongeveer 10 jaar zekerheid voor de kwaliteit van de riolering (zie paragraaf 4.2). Op basis daarvan wordt beoordeeld of reparatie (deelliners, civiele reparatie), renovatie (relinen) of reconstructie (complete vervanging) nodig is. Er wordt zoveel mogelijk gezocht naar momentum om in samenwerking met andere beleidsterreinen (wegen, groen) de openbare ruimte volledig te vervangen of opnieuw in te richten (‘werk met werk’). Bij het vervangen van een weg, wordt vaak gelijktijdig de riolering vervangen. Wanneer vervanging van een weg nog niet aan de orde is, past de gemeente reparatie of een deelreliner toe. Relinen wordt alleen toegepast als repareren niet mogelijk is en de bovengrondse infrastructuur nog in goede staat is. Ook past de gemeente relinen toe als de vervanging erg kostbaar is en voor veel overlast zorgt.

Pagina 25 van 52

De regenwaterstructuur wordt aangelegd op basis van het de visie in het Regenwaterstructuurplan. De aanleg van de regenwaterstructuur is ook altijd gekoppeld aan andere ingrepen in de openbare ruimte. Bij het afkoppelen bij de aanleg van de regenwaterstructuur houdt de gemeente rekening met de benodigde doorstroming van het vuilwaterriool. Om ontluchting van het riool en doorstroming te garanderen, sluiten de gemeente in eerste instantie alleen de voorzijde van woningen aan op het regenwaterriool en niet de achterzijde. Ook worden ontlastputten geplaatst om te voorkomen dat bij hevige regenval de druk op het riool te hoog wordt. Voor de mechanische/drukriolering werkt de gemeente in de komende jaren tevens door middel van risico gestuurd beheer. Door jaarlijks inspecties uit te voeren, wordt een historie aan gegevens opgebouwd. Op basis hiervan schat de gemeente in wanneer renovatie/ vervanging noodzakelijk is. Voor gemalen wordt eerder overgegaan tot renoveren en vervangen dan voor pompunits, omdat de impact van een niet functionerend gemaal groter is dan bij een pompunit. Op deze manier stuurt de gemeente op kwaliteit in plaats van vervangen op basis van leeftijd. In de afgelopen planperiode is alle mechanische riolering doorgerekend. Met deze uitkomsten wordt het stelsel geoptimaliseerd.

Dit wordt zoveel mogelijk opgepakt met geplande renovatie werkzaamheden zodat ‘werk met werk’ wordt gemaakt. In het buitengebied van de gemeente bevindt zich nog een aantal IBA-systemen (Individuele Behandeling van Afvalwater). Als tijdens de planperiode het einde van de levensduur is bereikt en in de directe omgeving drukriolering aanwezig is, saneert de gemeente het IBA-systeem en worden de huishoudens aangesloten op drukriolering.

4.4

De omgang met afval- en regenwater in projecten van derden

In hoofdstuk 3 kwamen reeds uitgangspunten aan de orde voor de omgang met regenwater bij (ver)nieuwbouw en klimaatadaptief bouwen, zoals de voorkeursvolgorde voor de verwerking van regenwater. De gemeente hanteert specifieke eisen voor waterberging en verwerking van (afval) water in een realiseringsovereenkomst (anterieure overeenkomst) met de ontwikkelaar/initiatiefnemer. Afspraken over een goede en klimaatadaptieve verwerking van regenen afvalwater zijn hiermee vastgelegd. Deze uitgangspunten worden ook geborgd in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte en deels in het omgevingsplan (zie hoofdstuk 3). De uitgangspunten en eisen zijn dus ook van toepassing op gemeentelijke projecten. Het kader in Bijlage B geeft de uitgangspunten weer. Er komen ook uitgangspunten aan de orde voor afvalwater. Waterschap Rijn en IJssel gebruikt de uitgangspuntennotie Water in ruimtelijke plannen voor de adviesrol voor de weging van het waterbelang (voormalige watertoets). Er staan uitgangspunten in voor het vertraagd afvoeren van het gehele plangebied. Hieruit komt onder andere de bergingseis voort voor 80mm dynamische berging in het plangebied, die ook is opgenomen in de gemeentelijke uitgangspunten van dit watertakenplan.

Pagina 26 van 52

4.5

Samenwerking in de afvalwaterketen

4.5.1 Samenwerkingsafspraken waterschap en gemeente Het afvalwater wordt na inzameling en transport naar de rioolgemalen verpompt naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties in Ruurlo en Haarlo. De gemeente en Waterschap Rijn en IJssel hebben over diverse operationele aspecten in de afvalwaterketen in 2013 afspraken gemaakt in een afvalwaterakkoord. Het afvalwaterakkoord heeft de volgende doelen en uitgangspunten: 1.

Waterschap en gemeente leggen vast voor burgers en externe partijen in de afvalwaterketen waar zij staan ten opzichte van de afspraken van het Bestuursakkoord Water 2011.

2.

Vanuit een gelijkwaardige positie met respect voor ieders eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden, minder vrijblijvend dan voorheen, samenwerken aan een duurzame en doelmatige afvalwaterketen binnen de zuiveringskringen. Die samenwerking richt zich op: a.

Tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten uitvoeren van het dagelijks functioneren van de afvalwaterketen.

b.

Verminderen van de kwetsbaarheid van organisatie en functioneren van de afvalwaterketen.

c.

Vergroten van de kwaliteit (duurzaamheid) van de afvalwaterketen, mede door het ontplooien van gezamenlijke innovaties.

3.

Gezamenlijk vorm geven aan de activiteiten vanuit het afvalwaterakkoord.

4.

Vastleggen hoe overdracht van afvalwater in de afvalwaterketen tussen de afvalwaterpartners plaatsvindt, zonder toepassen van afzonderlijke vergunningen.

Op basis van de uitkomsten van de systeemoverzichten stedelijk water (o.a. afvalwaterprognoses) inventariseert de gemeente in de komende planperiode of het nodig is om de uitspraken uit het afvalwaterakkoord te herzien. Dit kan het geval zijn wanneer capaciteitsknelpunten optreden.

4.5.2 Toezicht en handhaving bij bedrijfsmatige lozingen op de riolering Toezicht en handhaving bij bedrijfsmatige lozingen op de riolering De gemeente is bevoegd gezag voor lozingen van (huishoudelijk/bedrijfsmatig) afvalwater op de riolering. De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) voert het toezicht en handhaving uit namens de gemeente. De ODA heeft voor toezicht en handhaving voor een aantal typen bedrijfsmatige lozingen ook afspraken met het waterschap. Het waterschap gebruikt hierbij zijn adviesbevoegdheid voor de bedrijfsmatige lozingen. Wanneer het waterschap problemen met lozingen signaleert die mogelijk een risico vormen voor de RWZI, is hierover contact met de ODA, die daar vervolgens waar nodig op handhaaft. Dit gaat voornamelijk over lozingen van metaalbedrijven, laboratoria en grote organische lozers (bijvoorbeeld vanuit de voedingsmiddelenindustrie). Toezicht en handhaving agrarisch bedrijfsafvalwater In hoofdstuk 3 staan een aantal knelpunten die optreden als gevolg van het lozen van agrarisch bedrijfsafvalwater op de (druk)riolering. De huidige wetgeving alleen biedt niet altijd voldoende houvast voor de ODA om lozingen adequaat te kunnen controleren en handhaven. Daarnaast is er ook onvoldoende capaciteit beschikbaar. Dit is onder andere het gevolg van het prioriteren door de ODA in branches (branchegericht toezicht).

Toezicht en handhaving op lozingen op de riolering heeft hierin vooralsnog een ondergeschikte rol. De gemeente start daarom in de komende planperiode verkenningen met de ODA, het waterschap en betrokken agrarische partijen. Hierin wordt verkend welke aanvullende regelgeving, verandering van voorkeurslozingsroutes en toezicht & handhaving en communicatie er nodig is om knelpunten op te lossen. Er is aandacht voor de volgende onderwerpen:

Pagina 27 van 52

•

Lozingen van ontijzeringswater (afkomstig van ontijzeringsinstallaties). Samen met de ODA en het waterschap inventariseert de gemeente de aard en omvang van het probleem, de technische reinigingsmogelijkheden voor ontijzeringswater en de meest doeltreffende manier om nieuwe probleemlozingen te voorkomen en bestaande probleemlozingen te verhelpen.

•

Benodigde aanvullende regelgeving voor en aanpak van knelpunten met melkspoelwater in de riolering.

•

Inventariseren noodzaak onderscheid tussen de voorkeurslozingsroute en verwerken van afvalwater afkomstig van chemische en biologische luchtwassers.

•

Verkennen meest doeltreffende aanpak voor het voorkomen van de vermenging van afvalwater en hemelwater bij wasplaatsen.

•

De oorzaak van verstoppingen van de riolering als gevolg van afvoer mestopslag en/of kuilvoer.

•

Verkenning doelmatig omgaan met afvalwater van wasplaatsen en vermenging van vuilwater en regenwater voorkomen.

4.6

Energietransitie en circulariteit in de afvalwaterketen

Het reduceren van CO2-uitstoot in de afvalwaterketen gaat breder dan enkel het reduceren van het stroomverbruik van rioolgemalen. De gemeente richt zich daarom op optimalisatie van de gehele afvalwaterketen. Dit houdt bijvoorbeeld in dat het aantal storingen zoveel mogelijk wordt beperkt, omdat reparatiewerkzaamheden leiden tot aanvullende CO2-uitstoot. Daarnaast voert de gemeente rioolonderhoud en -vervanging zoveel mogelijk uit in combinatie met andere projecten in de openbare ruimte (werk met werk maken). Daarnaast geeft de doorrekening van alle mechanische riolering een optimalisatieslag. Hierdoor komen de juiste pompen op de juiste plekken te staan en wordt onnodige draaitijd van de pompen voorkomen en hydraulische capaciteit geoptimaliseerd bij zowel pompen als leidingen. Verder sluit de gemeente aan bij activiteiten in de afvalwaterketen bij het inkoopbeleid van de gehele gemeente en de daarin opgenomen doelstellingen met betrekking tot duurzaamheid. Daarnaast werkt de gemeente in de komende planperiode de ambities en doelen voor duurzaamheid en circulariteit in de (afval)waterketen verder uit. Het uitgangspunt hierbij is het Stappenplan voor Circulair Stedelijk Waterbeheer, van Stichting RIONED9.

4.7

Beheer en samenwerking (regionaal) watersysteem

Het waterschap is verantwoordelijk voor een groot deel van het beheer van het (regionale) watersysteem. Daarom werken gemeente en waterschap hierin nauw samen. Hieronder wordt de rol van de gemeente beschreven bij de aanpak van wateroverlast, droogte en waterkwaliteit in het watersysteem. Het algemene uitgangspunt is dat overleg over aanpak en prioritering van knelpunten plaatsvindt tussen de gemeente en het waterschap, wanneer knelpunten raken aan de gemeentelijke assets, zoals wegen, bermsloten en duikers.

4.7.1 Wateroverlast Op basis van de toetsing aan de provinciale normering wateroverlast, is het in het gebied van de gemeente Berkelland sprake van 14 knelpunten in het regionale watersysteem. Waterschap Rijn en IJssel pakt deze knelpunten in overleg met gebiedspartners de komende jaren aan. De gemeente kan aan de aanpak hiervan bijdragen, bijvoorbeeld wanneer watergangen in bezit van de gemeente zijn. Daarom wordt op maatregelniveau overlegd over de aanpak van de knelpunten.

9 https://www.riool.net/ter-visie/nieuw-kennisbankonderdeel-stappenplan-circulair-stedelijk-waterbeheer

Pagina 28 van 52

Het waterschap voerde eerder stresstesten uit voor het regionaal watersysteem met een bui van 70 mm in een uur. De knelpunten die hieruit voortkomen (zowel voor bebouwd als landelijk gebied) duidt het waterschap samen met de gemeente. Daarnaast neemt de gemeente de resultaten van de stresstesten mee bij het opstellen van de systeemoverzichten stedelijk water.

4.7.2 Droogte In de regio Achterhoek werken verschillende partijen samen aan de aanpak van droogte in de ‘Regionale aanpak droogte Achterhoek’. Hierbij zijn betrokken de provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel, 10 gemeenten, LTO Noord, natuurorganisaties en Vitens. De regionale ambitie is het vasthouden en bergen van 100mm neerslagoverschot, om bij te dragen aan grondwateraanvulling. Het waterschap voert verschillende analyses uit om de benodigde verhoging in drainagebasis en de maatregelen te bepalen die nodig zijn voor het bereiken van de ambitie. De toepassing van maatregelen vindt doorwerking in ruimtelijke ontwikkeling en gebiedsprocessen. De gemeente draagt op de volgende manieren bij aan de regionale aanpak: •

Deelname aan analysesessies over het waterbodem systeem.

•

Het toepassen van het principe van water vasthouden in projecten in de openbare ruimte.

4.7.3 Waterkwaliteit Het waterschap voert stresstesten voor waterkwaliteit uit, om effecten van neerslag, hitte en droogte op waterkwaliteit in de bebouwde omgeving in kaart te brengen. In de analyse en aanpak van knelpunten in waterkwaliteit neemt het waterschap ook de gebiedsdekkende monitoring van waterkwaliteit van oppervlaktewatersystemen mee (cyclus van eens in de 3 jaar). De primaire verantwoordelijkheid voor de aanpak van knelpunten in de waterkwaliteit (ook in relatie tot KRW) ligt bij het waterschap. Waar de knelpunten raken aan de voorzieningen van de gemeente (zoals oevers en duikers), vindt afstemming plaats over prioriteiten en aanpak van de knelpunten tussen de gemeente en het waterschap. Om bij te dragen aan een goede waterkwaliteit legt de gemeente bij nieuwe ontwikkelingen bij voorkeur geen grote open oppervlaktewateren aan. Hierdoor wordt de verdamping van water beperkt.

4.8

Klimaatadaptatie

Het aanpassen aan klimaatverandering is een belangrijk thema waar de gemeente vanuit water en riolering aan (zie ook de doelstellingen in hoofdstuk 2). In veel onderdelen van het waterbeleid met bijbehorende strategie is klimaatadaptatie al verwerkt als basisprincipe (o.a. de aanpak knelpunten wateroverlast, aanleg regenwaterstructuur, actualisatie en verdieping stresstesten in SSW’s, etc.). Klimaatadaptatie is ook onderdeel van de regionale samenwerking voor het watersysteem. In aanvulling op de hiervoor beschreven strategie werkt de gemeente in de komende planperiode aan de volgende onderdelen van klimaatadaptatie: •

Naast het lidmaatschap en de campagnes als het landelijk opererende Operatie Steenbreek en de website Weetvanwater.nl, zet de gemeente de komende planperiode een volgende stap in het creëren van bewustwording en actie onder inwoners. We bepalen hoe we als gemeente de inwoners verder bewust kunnen maken van de gevolgen van klimaatverandering en hoe de inwoners gestimuleerd kunnen worden tot het nemen van klimaatadaptieve maatregelen op eigen terrein.

•

Faciliteren van lessen over klimaat(adaptatie) en de afvalwaterketen op basis- en middelbare scholen, in samenwerking met het waterschap.

•

Verder uitwerken uitgangspunten voor klimaatadaptief bouwen. Begin 2023 bracht de Rijksoverheid de Landelijke Maatlat voor klimaatadaptief en groen bouwen uit. De gemeente

Pagina 29 van 52

bepaalt hoe ze de uitgangspunten voor projectontwikkeling hiermee verder aan kan scherpen. Daarnaast wordt gezocht naar de koppeling met Achterhoek brede afspraken over klimaatadaptieve woningbouw en zoekt de gemeente samenwerking met woningcorporatie ProWonen.

4.9

Onderzoek en maatregelen

Onderstaande tabel geeft een samenvattend overzicht van het voorgenomen onderzoek en acties in de komende planperiode. De inhoudelijke omschrijving is gegeven in de voorgaande paragrafen. Uitvoeringsperiode

Onderzoek/maatregel

Samen met

Doorontwikkeling risico gestuurd beheer en onderhoud

2024

2029

t/m

t/m

2028

2033

X

riolering + onderzoek verdere vormgeving Onderzoek levensduur van persleidingen

Evt. andere gemeentes,

(diversie materialen)

waterschap, Stichting

X

RIONED, STOWA Opstellen calamiteitenplan riolering (verkenning)

Veiligheidsregio,

X

hulpdiensten en waterschap Verkennen aanpak gemeentelijke knelpuntlocaties wateroverlast, op basis van verdiepende stresstesten (onderdeel SSW’s) Verkenning noodzaak herzien afvalwaterafspraken met WRIJ op basis van SSW’s

X

Waterschap

X

Verkenning meerwaarde aanpak en gebruik Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW) Verkenning aanpak knelpunten agrarische lozingen (zoals aanvullende regelgeving, verandering in aanpak VTH, communicatie en voorlichting). Aandacht voor de volgende thema’s:

X ODA, waterschap,

X

agrarische partijen

-

Lozingen ontijzeringswater (aan de hand van projectplan verkenning doelmatige lozingen vanuit ontijzeringsinstallaties) Melkspoelwater Luchtwassers: onderscheid voorkeurslozingsroute chemische en biologische luchtwassers Wasplaatsen: doeltreffende aanpak voorkomen vermenging afvalwater en hemelwater Oorzaak verstoppingen als gevolg van afvoer mestopslag en/of kuilvoer Verkenning doelmatig omgaan met afvalwater van wasplaatsen en vermenging van vuilwater en regenwater voorkomen Uitwerken ambities en doelen voor duurzaamheid en circulariteit in de (afval)waterketen (d.m.v. stappenplan Circulair Stedelijk Waterbeheer – Stichting Rioned) Faciliteren lessen over afvalwater en klimaat

X

Evt. samen met

x

X

Waterschap

Tabel 2: Overzicht van het voorgenomen onderzoek en acties in de komende planperiode

Pagina 30 van 52

5. Personele capaciteit 5.1

Inleiding

Voldoende personeel met de juiste kennis en competenties is noodzakelijk voor het kunnen realiseren van de ambities uit dit watertakenplan. Met de nieuwe formatietool uit de Kennisbank Stedelijk Water (Stichting RIONED) is globaal de formatie bepaald die hoort bij de uit te voeren werkzaamheden in de komende planperiode. Bijlage C geeft hierbij aanvullende informatie over de verschillende functieprofielen en een totaaloverzicht van de benodigde en huidige bezetting binnen de gemeente.

5.2

Raming op basis van kengetallen

Beschouwing huidige formatie De huidige bezetting voor de uitvoering van de gemeentelijke watertaken bedraagt 7,39 fte. In de huidige bezetting is sprake van een tekort in de formatie. Het tekort in de taken van de binnendienst is berekend op 2,34 fte, dit tekort zit bij vooral bij de rol beheerder/ontwerper/gegevensbeheerder en in mindere mate in de projectleiders/toezichthoudersrol. In het verleden is gekozen om het buitengebied van Berkelland te voorzien van drukriolering. Er ligt een uitgebreid stelsel met bijna 2.000 pompunits en 700 km persleiding. Dat zorgt voor veel (extra) werk. Ook heeft de gemeente veel aparte kernen, dat zorgt ook voor extra werk ten opzichte van een compacte stad. De uitvoering van projecten stagneert, door de te krappe bezetting moeten keuzes worden gemaakt. Onderzoeken uit het rioleringsbeheerplan blijven liggen. Ook voor visieontwikkeling, opleiding en het goed nadenken over de invulling van de taken is te weinig tijd. Dat kan op termijn leiden tot de keuze voor suboptimale oplossingen en mogelijke kapitaalvernietiging. Bij de rol beleidsmedewerker lijkt de bezetting op orde. Inhuur In de huidige bezetting is sprake van 1fte aan inhuur in de rol van beleidsmedewerker (25%) en beheerder (75%). Inhuur maakt de organisatie kwetsbaarder, de kennis verdwijnt op een gegeven moment weer.

Ook kost het tijd en energie om iedere keer nieuwe medewerkers in te werken. Dat gaat ten koste van het eigen werk. Nieuwe taken Naast de huidige watertaken komen er steeds meer taken bij. Met de invoering van de Omgevingswet per 1-1-2024 wordt participatie en integraal werken steeds belangrijker. Dit brengt extra werkzaamheden met zich mee. Ook klimaatverandering zorgt voor extra werkzaamheden om ervoor te zorgen dat extreme weersomstandigheden tot zo min mogelijk overlast leiden. Dat wordt meegenomen bij alle projecten in de openbare ruimte (met interne én externe partijen) en dat vraagt tijd en aandacht. De woningbouwopgave vraagt ook op watergebied extra inzet. Ook komen er (nieuwe) ontwikkelingen op de gemeente af zoals duurzaamheid, circulariteit en energietransitie.

5.3

Conclusie

De huidige bezetting voor de uitvoering van de gemeentelijke watertaken is te klein voor een adequate uitvoering van alle watertaken. Er is te weinig tijd voor visieontwikkeling en het bijhouden van kennis en kunde.

Pagina 31 van 52

Er is per direct uitbreiding nodig met een adviseur Water om invulling te geven aan alle nieuwe ontwikkelingen en klimaatadaptatie. De komende jaren houdt de gemeente de vinger goed aan de pols om te beoordelen op welk moment uitbreiding van de formatie (beheertaken en projectleiderscapaciteit) opportuun is.

Pagina 32 van 52

6. Financiën Dit hoofdstuk geeft aan welke kosten de gemeente Berkelland deze planperiode moet maken om de opgave/strategie zoals verwoord in dit watertakenplan, te realiseren. Alle bedragen zijn op prijspeil 2023. In de rioolheffing is de compensabele btw meegenomen. Wijzigingen uitgangspunten kostendekkingsberekeningen t.o.v. voorgaande watertakenplan Ten opzichte van het vorige watertakenplan (2019-2023) zijn de kostendekkingsberekeningen geactualiseerd op basis van de gerealiseerde uitgaven en prognoses. Ook zijn een aantal wijzigingen in de uitgangspunten doorgevoerd: De meerjarenplanning voor de planperiode is gebaseerd op concrete projecten en voorgenomen

o

activiteiten; De gegevens van de vrijvervalriolering zijn geactualiseerd en opgenomen in een eigen

o

rioleringsbeheersysteem. Daarmee is de strategische lange termijnplanning voor de vervanging bepaald; De gegevens van de mechanische riolering zijn geactualiseerd en getoetst aan de werkelijke situatie.

o

Met deze uitgangspunten “varen we scherper aan de wind” en kunnen we de benodigde stijging van de rioolheffing beperken.

6.1

Uitgaven planperiode

Voor het uitvoeren van de opgave uit het vorige hoofdstuk, zijn de volgende uitgaven geraamd:

Tabel 3: uitgaven planperiode Over de lange termijn verwacht de gemeente dat de uitgaven zich zoals in Figuur 6-1 aangegeven ontwikkelen. Duidelijk zijn rond 2050 de pieken als gevolg van investeringen in het systeem van de drukriolering te zien.

Pagina 33 van 52

Figuur 6-1: verloop uitgaven op de lange termijn

6.2

Kostendekking

Om alle kosten te kunnen dekken, wordt rioolheffing geheven op grond van de gemeentewet, artikel 228a. Deze wordt jaarlijks vastgelegd in de Verordening Rioolheffing. De rioolheffing bestaat

Uitgangspunten kostendekkingsberekening

uit een vast eigenarendeel en een variabel

-

Alle bedragen prijspeil 2023!

-

Rente 2,5%

-

Inflatie cw-berekening (langjarig): 2%

-

Financiële afschrijvingstermijnen

gebruikersdeel, in 2023 bedragen de tarieven: •

Eigenarendeel per aansluiting: € 210,98;

•

Gebruikersdeel gebaseerd op waterverbruik: degressief gestaffeld. Eerste staffel van 01.000 m3 € 1,28 per m3.

Bij agrarische bedrijven is de hoeveelheid afvalwater afhankelijk van het aantal in de bij het bedrijf behorende woning wonende personen, per 1 januari van het belastingjaar. Het waterverbruik per persoon wordt gesteld op 45 m³ per jaar.

o

Vrijvervalriolen: 50 jaar

o

Gemalen bouwkundig: 45 jaar

o

Gemalen mech/elek: 12 jaar

o

Persleidingen: 50 jaar

o

Drukriolering bouwk.: 50 jaar

o

Drukriolering mech/elek: 18 jaar

Een gemiddeld gezin met een waterverbruik van 100 m3 betaalt in 2023 € 338,98. Dit is in dit plan als referentieheffing meegenomen. Naar verwachting is er begin 2024 een tariefsegalisatievoorziening aanwezig van € 6,7 miljoen. Een tarief voor de rioolheffing voor de gemiddelde woningeigenaar/gebruiker dat direct kostendekkend is over de beschouwde termijn van 60 jaar, is berekend op € 505,-. Deze inkomsten worden verdeeld zoals weergegeven in Figuur 6-2:verdeling inkomsten.

Pagina 34 van 52

Figuur 6-2:verdeling inkomsten Meer dan de helft gaat op aan vervanging (59%), het dagelijks beheer draagt gemiddeld 36% bij aan de kosten. Het berekende kostendekkende tarief geldt voor de gehele beschouwde termijn van 70 jaar en wordt mede veroorzaakt door uitgavenpieken in de toekomst. Daarom is het niet nodig om direct dit kostendekkende tarief te heffen. Hierna is een mogelijke ontwikkeling van de rioolheffing weergegeven met de daarbij behorende stand van de voorziening. Uitgegaan is een gelijkblijvende rioolheffing in 2024, daarna een stijging van € 2,50 per jaar (exclusief inflatiecorrectie!) in de jaren 2025-2028. Na 2028 kan de rioolheffing 2 decennia gelijk blijven (behoudens inflatiecorrectie) om vanaf 2050 met het stijgen van de kosten weer omhoog te gaan.

Figuur 6-3: Mogelijke ontwikkeling rioolheffing

Pagina 35 van 52

Voor de planperiode betekent dit het volgende verloop (prijspeil 2023):

De onderliggende financiële tabellen bij dit hoofdstuk zijn weergegeven in Bijlage E.

Pagina 36 van 52

Bijlage A. Voorbeeldregels omgevingsplan Mogelijke maatwerkregel lozen bij niet-industriële voedselbereiding

Artikel x.x Water: lozingsroute en maatregelen 1.

Met het oog op het doelmatig beheer van afvalwater wordt het te lozen afvalwater afkomstig van het bereiden van voedingsmiddelen geloosd in een vuilwaterriool.

2.

Als niet in een vuilwaterriool kan worden geloosd, kan het afvalwater op de bodem worden geloosd, als het afvalwater gezamenlijk met huishoudelijk afvalwater wordt geloosd en de voorzieningen voor het zuiveren van huishoudelijk afvalwater zijn berekend op het zuiveren van het afvalwater afkomstig van het bereiden van voedingsmiddelen.

3.

Afvalwater dat afvalstoffen bevat, die door versnijdende of vermalende apparatuur zijn versneden of vermalen, wordt niet geloosd.

4.

Afvalwater dat afkomstig is van een voertuig of andere mobiele installatie waarin voedsel wordt bereid, wordt niet geloosd.

5.

Vethoudend afvalwater dat wordt geloosd, wordt voor vermenging met ander afvalwater geleid door: a.

een vetafscheider en slibvangput die voldoet aan NEN-EN 1825-1 en NEN-EN 1825-2 en met een capaciteit van ten minste 2 l/s; of

b.

een vetafscheider en slibvangput die zijn geplaatst voor 14 september 2004 en zijn afgestemd op de hoeveelheid afvalwater die wordt geloosd.

6.

De vetafscheider wordt zo vaak als nodig is voor een goede werking, maar ten minste eenmaal per maand, geleegd en gereinigd.

7.

7. Bewijzen van het legen en reinigen van de vetafscheider en slibvangput worden gedurende ten minste 5 jaar bewaard.

Pagina 37 van 52

Bijlage B. Uitgangspunten afvalwater en regenwater PVE Water en Riolering Als algemeen principe geldt dat bij elk initiatief, bouw, verbouw of reconstructie, het schone regenwater voor zover redelijkerwijs mogelijk geheel binnen de plangrenzen wordt verwerkt. Het vuilwater wordt gescheiden van het regenwater aangesloten op het gemeentelijke hoofdriool. Een nieuwbouwplan zoals deze biedt de kans om het gehele projectgebied waterneutraal te maken ten opzichte van wanneer dit gebied onverhard zou zijn. Formulering plangebied Het plangebied kan een enkele kavel omvatten, of meerdere kavels inclusief een deel openbare ruimte. Geen schade bij extreme neerslag In het plangebied treedt bij extreem hevige neerslag (70 mm in een uur) geen schade op aan bebouwing, infrastructuur en aan vitale voorzieningen. Er staat maximaal 20 cm water op straat. Bij een bui van 90 mm in een uur blijven hoofdwegen bereikbaar en drinkwater en energie beschikbaar. Waterberging Binnen het plangebied wordt een zo groot mogelijk deel van de neerslag van een hevige kortdurende bui (1/100 jaar, 70 mm in een uur) verwerkt (infiltratie/ berging). De hoeveelheid neerslag dat verwerkt moet worden, is afhankelijk van de grootte van het plangebied. Hiervoor wordt de volgende staffel gehanteerd: 1.

2.

3.

4.

Plangebied kleiner dan 250 m2. Regenwater wordt verplicht deels verwerkt/ geïnfiltreerd op eigen terrein. De voorziening krijgt een minimale inhoud van 20 mm (dit is 20 l/m2 verhard oppervlak), met een overloopmogelijkheid naar de openbare weg. Plangebied groter dan 250 m2 en kleiner dan 500 m2. Regenwater wordt verplicht deels verwerkt/ geïnfiltreerd op eigen terrein (kavel). De voorziening krijgt een minimale inhoud van 30 mm (dit is 30 l/m2 verhard oppervlak), met een overloopmogelijkheid naar de openbare weg. Plangebied groter dan 500 m2 en kleiner dan 1500 m2. Regenwater wordt verplicht grotendeels verwerkt/ geïnfiltreerd op eigen terrein. Hanteer hiervoor 40 mm berging, met een overloopmogelijkheid naar de openbare weg. Plangebied groter dan 1500 m2. Regenwater wordt verplicht grotendeels verwerkt/ geïnfiltreerd op eigen terrein (kavel). Hanteer hiervoor 50 mm berging, met een overloopmogelijkheid naar de openbare weg.

De voorzieningen bergen het water en voeren daarna vertraagd af naar de bodem of het oppervlaktewater. Na maximaal 48 uur zijn voorzieningen weer beschikbaar voor waterberging. Naast bovenstaande bergingseis van de gemeente hanteert het waterschap bij plangebieden die groter zijn dan 1500m2 als uitgangspunt, dat een langdurige bui (in 24 uur), die ca. eens per 100 jaar voorkomt (bui T100 + 10%), in het plangebied wordt geborgen en vertraagd wordt afgevoerd naar het grond- en/of oppervlaktewater. Uitgedrukt in mm betekent dat een vereiste dynamische berging van 80 mm binnen het plangebied. Van bovengenoemde bergingscapaciteiten kan eventueel afgeweken worden als er redelijkerwijs geen mogelijkheden zijn om de genoemde bergingscapaciteit te realiseren of als de infiltratiecapaciteit dermate hoog is dat er ook rekening wordt gehouden met de natuurlijke infiltratiecapaciteit van de bodem. In overleg met ontwikkelaar, waterschap en gemeente volgt een maatwerkoplossing. Voorkeursvolgorde verwerking regenwater De gemeente ziet graag klimaatadaptieve en duurzame ontwikkelingen. Daarom is er voor de verwerking van hemelwater een voorkeursvolgorde:

Pagina 38 van 52

•

• • •

Voorkomen van afstromend hemelwater van eigen terrein (kavel), bijvoorbeeld door toepassing van groene daken, het beperken van verharding, toepassen van (groene) water passeerbare verharding. Vasthouden en hergebruik van hemelwater (bijv. voor toiletdoorspoeling en beregening tuin). Bovengrondse afvoer naar een bovengrondse berging en infiltratievoorziening (voorkeur voor wadi of zaksloot). Ondergrondse berging en infiltratievoorziening.

Indien bovengrondse afvoer en bovengrondse infiltratie redelijkerwijs niet mogelijk of gewenst is, kan in overleg met de gemeente een maatwerkoplossing gezocht worden. Hemelwater is in principe schoon en wordt zo min mogelijk verontreinigd. Materialen met een te hoge uitloging (uitspoeling van materiaal, zoals zink) zijn niet toegestaan. De dimensionering van de infiltratievoorziening wordt gebaseerd op het verhard oppervlak van daken plus bestrating van het hele plangebied en op basis van geohydrologisch onderzoek. Bodemverbetering onder en naast de infiltratievoorziening toepassen voor zover nodig, zodanig dat de voorziening na één tot enkele etmalen weer geheel beschikbaar is. Dit dient onderbouwd te worden met een geohydrologisch onderzoek. Het ontwerp van het hemelwatersysteem moet ruim voor uitvoering worden goedgekeurd door de gemeente. De gemeente zal het ontwerp toetsen o.b.v. de hier genoemde eisen en ontwerpuitgangspunten. Bij voorkeur de gemeente meenemen in het ontwerpproces, ook voor het vastleggen van de afvoerroute voor verhard oppervlak. Ontwateringsdiepte, maaiveldniveau en bouwpeil Met het doel om droge voeten te hebben en te houden, moet bij het ontwerp rekening worden gehouden met onderstaande minimale ontwateringsdiepten. Daarnaast moet het maaiveld aansluiten op het niveau van de aansluitende percelen en openbare ruimte.

Het is noodzakelijk dat het bouwpeil voldoende hoog wordt aangelegd, zodat bij extreme neerslag water niet de woning in kan stromen. Bouwpeil/vloerpeil ca. 20 à 30 cm boven as-weg. Ontwateringsdiepte is het verschil in hoogte tussen maaiveld (as-weg) en de gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG). Maaiveld (as-weg) is niet gelijk aan vloerpeil. • woningen met kruipruimte: 0,90 m • woningen zonder kruipruimte: 0,30 m • tuinen en openbaar groen: 0,50 m • primaire wegen: 0,90 m • secundaire wegen en woonstraten: 0,70 m Afvalwater (in geval van nieuw gebied) Voor de afvoer van afvalwater moet op kosten van de ontwikkelaar in het plangebied een nieuw dwariool (droogweerafvoer-riool) aangelegd worden dat later door de gemeente als gemeentelijk hoofdriool wordt overgenomen. Ook de kosten die gemaakt moeten worden aan het rioolstelsel buiten het plangebied t.b.v. het plangebied, zijn voor rekening van de ontwikkelaar. Het nieuwe dwa-riool kan onder vrij-verval of met een gemaal aangesloten worden op het dichtstbijzijnde gemeentelijk riool, op voorwaarde dat de capaciteit toereikend is. Het ontwerp van het dwa-riool moet ruim voor uitvoering worden goedgekeurd door de gemeente. Er dient ruim op tijd met de gemeente overlegd te worden wat de meest geschikte locatie is voor aansluiting op het gemeentelijk riool.

Vaak kan gebruik gemaakt worden van bestaande uitleggers, waardoor extra werk in de openbare ruimte bespaard wordt. Voor nadere informatie, overleg en goedkeuring van het dwa-riool en het hemelwaterplan kan contact opgenomen worden met de heer ……., projectleider civiel, telefoon 0545-250 250.

Pagina 39 van 52

Afvalwater (in geval bij nieuwbouw/herontwikkeling in bestaande straat). Elke woning krijgt een eigen aansluiting op het gemeentelijk rioolstelsel. De exploitant kan hiervoor een aanvraag indienen bij de gemeente. Zie onderstaande link: https://www.gemeenteberkelland.nl/direct-regelen/bouwen-verbouwen-ruimtelijkeplannen/verbouwen/rioolaansluiting-woning-aanvragen/ De kosten voor het maken van de rioolaansluitingen in de openbare ruimte zijn voor rekening van de exploitant. Van de rioolaansluitingen moet voor aanvang, een ontwerp ter goedkeuring bij de gemeente ingediend worden. Er dient ruim op tijd met de gemeente overlegd te worden wat de meest geschikte locatie is voor aansluiting op het gemeentelijk riool. Vaak kan gebruik gemaakt worden van bestaande uitleggers, waardoor extra werk in de openbare ruimte bespaard wordt.

Pagina 40 van 52

Bijlage C. Aanvullende informatie personele capaciteit Deze bijlage geeft aanvullende informatie bij hoofdstuk 5 over personele capaciteit. Het betreft informatie over de invulling van de functieprofielen uit de Kennisbank en een overzicht van de bezetting van deze functies. De Kennisbank onderscheidt verschillende functieprofielen voor de invulling van de gemeentelijke watertaken. Dat zijn voor de binnendienst: •

Beleidsmedewerker

•

Beheerder

•

Ontwerper

•

Gegevensbeheerder

•

Projectleider-toezichthouder

In veel gemeenten, en zo ook in Berkelland worden andere benamingen gehanteerd en lopen verschillende profielen ook door elkaar. Zo wordt in Berkelland vooral de rol ‘opdrachtgever’ en ‘contractmanager’ gezien. Deze rollen vallen in de setting van de formatiescan onder ‘beleidsmedewerker’ en ‘beheerder’. Ook wordt opgemerkt dat het duidelijke onderscheid in verschillende functieprofielen in theorie makkelijker te maken is dan in de praktijk. In de praktijk vult een medewerker vaak taken uit verschillende functieprofielen in. Dat geldt voor de beleidsmedewerker en beheerder, maar ook voor beheerder-gegevensbeheerder en ontwerper. Een beleidsmedewerker voert vaak ook beheeractiviteiten uit, een beheerder voert ook beleidsactiviteiten uit, vooral op tactisch en operationeel niveau. Binnen Berkelland is de rol van ontwerper en gegevensbeheerder niet als zodanig benoemd. Deze taken worden uitgevoerd door de beheerders en projectleiders. Uit de berekening volgt een benodigde personele inzet van de binnendienst van 13 fte voor de uitvoering van gemeentelijke watertaken. Deze bezetting is nodig als de gemeente alle taken zelf zou uitvoeren (behalve het aannemerswerk). Bij de huidige mate van uitbesteding is een personele inzet berekend van 9,7 fte voor de binnendienst en 2,1 fte voor de buitendienst.

Huidige bezetting binnendienst De benodigde bezetting is opgesplitst in uren die worden uitbesteed en benodigde eigen bezetting. De benodigde eigen bezetting vergelijken we met de huidige bezetting, hieruit volgt het verschil.

Pagina 41 van 52

Bijlage D. Uitgangspunten kostendekkingsberekeningen gemeente Berkelland Uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de berekening van de rioolheffing: 1. Berekeningsmethode De rioolheffingsberekening wordt uitgevoerd met behulp van de contante-waardemethode. Deze methode is geschikt om de effecten en de trend op langere termijn zichtbaar te maken. Met de contante-waardemethode is een vergelijking van uitgaven en inkomsten in verschillende jaren mogelijk. De toekomstige uitgaven en inkomsten van elk jaar in de beschouwde periode worden contant gemaakt naar 1 januari startjaar. In de te verwachten inkomsten zit één onbekende: de hoogte van de benodigde inkomsten per aansluiting. Door de contante waarde van de te verwachten inkomsten gelijk te stellen aan de contante waarde van de te verwachten uitgaven, worden de kosten per heffingseenheid berekend. Voor toekomstige investeringen wordt in de contante-waardebenadering geen specifieke wijze van afschrijving of financiering verondersteld. De diverse afschrijvingsmethoden (lineair, afschrijving op annuïteitsbasis) verschillen onderling wel door een andere (boekhoudkundige) verdeling van lasten in de tijd, maar de contante waarde van de jaarlijkse lasten is in deze methoden steeds gelijk aan de contante waarde van de investeringen.

Het inflatie- en rentepercentage worden gebruikt voor het contant maken van de toekomstige uitgaven en inkomsten. Dit gebeurt op de volgende wijze:

CW x (U j )  U j  (cwf )

( j x)

 (1  i )    U j    (1  r ) 

( j x)

waarbij: x

= startjaar berekening

Uj

= uitgave in jaar (j) op prijspeil startjaar

i

= inflatie (in decimalen, bijvoorbeeld 0,015)

r

= rente (in decimalen, bijvoorbeeld 0,04)

cwf

= contante-waardefactor { = (1+i) / (1+r) }

CWx(Uj)

= contante waarde in jaar x van investering U in het jaar

Het totaal aan uitgaven en inkomsten over de beschouwde periode is met elkaar in evenwicht. 2. Planningshorizon Bij de berekening van de rioolheffing is uitgegaan van een planningshorizon van 70 jaar: 2024 t/m 2093.

Pagina 42 van 52

3. Inflatie De prijsindex is gebaseerd op de prijsontwikkeling van de lonen, materiaal en materieel die nodig zijn voor het aanleggen en vervangen van riolering binnen de bebouwde kom. Voor de kostendekkingsberekening bij het WTP is uitgegaan van een inflatie van 2%. 4. Rentevoet Er is een rentevoet van 2,5% gehanteerd. Dit betreft de rente voor kapitaalleningen. Aan de tariefegalisatievoorziening wordt geen rente toegerekend. 5. Prijspeil Alle in het GRP genoemde uitgaven zijn op prijspeil april 2023. 6. Indexering rioolheffing Het in het GRP berekende tarief moet jaarlijks met de optredende inflatie worden geïndexeerd. Dit wordt jaarlijks bij de vaststelling van de begroting afgehandeld. 7. Eenheidsprijzen Voor de berekening van de investeringskosten van de rioleringsobjecten is gebruik gemaakt van de gegevens uit het rioleringsbeheersysteem KIKKER. Voor gemalen is gebruik gemaakt van door de gemeente berekende budgetten (geïndexeerd naar prijspeil 2023). Voor persleidingen en mechanische riolering is gebruik gemaakt van de kostenkengetallen uit de Kennisbank Gemeentelijke Watertaken van Stichting RIONED. 8.

Staartkosten Voor berekening van eventuele staartkosten zijn conform de Leidraad Riolering de volgende waarden gehanteerd: uitvoeringskosten 10% (inrichting werkterrein, uitzetwerkzaamheden), algemene kosten, winst en risico 12%, voorbereiding, honorarium en toezicht 15%. Totaal (1,10 * 1.12 * 1,15 - 1) = 42%. 9. Afschrijvingsmethode Voor afschrijving wordt de lineaire methode toegepast, zoals dit voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van onze gemeente wordt gehanteerd. 10. Afschrijvingstermijnen Onderscheid wordt gemaakt in de technische en de financiële afschrijvingstermijn. De technische afschrijvingstermijn (levensduur) heeft grote invloed op de hoogte van de rioolheffing, die bepaalt immers in welk jaar een object op de vervangingsplanning verschijnt. Het is daarom belangrijk de technische levensduur van de rioleringsobjecten zo goed mogelijk in te schatten. In de praktijk wordt hierbij gebruik gemaakt van inspectiegegevens. De financiële afschrijvingstermijn is van invloed op het verloop en de hoogte van de kapitaallasten in de tijd. De technische en financiële afschrijvingstermijnen mogen afwijken. Volgens de richtlijnen uit de BBV, moeten de afschrijving en de afschrijvingstermijn zo goed mogelijk aansluiten op de feitelijke waardedaling van de vrijvervalriolering.

Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat, indien de economische levensduur korter is dan de technische levensduur, afgeschreven moet worden op basis van de economische levensduur. De in de berekening gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn weergegeven in tabel D1.

Pagina 43 van 52

Tabel D.1 Overzicht gehanteerde afschrijvingstermijnen (jaar) Object Financiële afschrijvingstermijnen Vrijvervalriolen

50

gemalen – bouwkundig gemalen – mechanisch / elektrisch Pers- en drukleidingen drukriolering – bouwkundig drukriolering – mechanisch / elektrisch

45 12 50 50 18

Technische levensduren Obv inspecties en risico gestuurd, 60 45 12 60 54 18

11. 12. Egalisatievoorziening In onze gemeente wordt gebruik gemaakt van een egalisatievoorziening om ongewenste schommelingen in de rioolheffing te voorkomen (BBV art. 44 lid 1 en 2). Dit leidt tot een gelijkmatige verdeling van de lasten voor de burger, over een aantal begrotingsjaren. Er wordt geen rente aan de egalisatievoorziening toegevoegd. 13. Doorlopende kapitaallasten ná afloop beschouwde periode De na de beschouwde periode doorlopende kapitaallasten zijn buiten beschouwing gelaten. 14. Rioolheffing en BTW De geraamde BTW op zowel goederen als diensten en investeringen mogen in het riooltarief worden meegenomen. In de rioolheffingsberekening is de compensabele BTW als een jaarlijkse vaste last meegenomen. 15. Nieuwe investeringen voor nieuwbouw Nieuwe investeringen voor nieuwbouw worden niet verrekend via de rioolheffing maar via de grondexploitatie.

Pagina 44 van 52

Bijlage E. Financiële tabellen

Pagina 45 van 52

Pagina 46 van 52

Pagina 47 van 52

Pagina 48 van 52

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=f5a6e2fe-b22f-49d5-86a3-1c701ae4f882