CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Scenario onderzoek overdekte zwembaden Berkelland_eindrapportage 2.0

Raadsvergadering 12 mei 2026, gemeente BerkellandBij agendapunt: Scenario-onderzoek binnenzwembaden11.250 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

notitie scenario onderzoek overdekte zwembaden gemeente Berkelland

datum

opdrachtgever

versie / status

1 september 2025

Gemeente Berkelland

Definitief 2.0

geschreven door

aantal pagina’s

ons kenmerk

Treem/ JG

44

n2024.226.001

inhoudsopgave

2/44

inhoudsopgave 1

inleiding ........................................................................................................................3

2

aanpak onderzoek ....................................................................................................6

3

omgevingsscan...........................................................................................................8

4

toekomstscenario’s ................................................................................................22

5

exploitatie / TCO prognose ................................................................................31

6

advies scenario en Multi matrix .........................................................................41

colofon..................................................................................................................................44 BIJLAGE I: Overzicht zwembaden omgeving BIJLAGE II: Multimatrix

1

inleiding

1.1

aanleiding

1.2

opdrachtomschrijving

1.3

leeswijzer

inleiding

1

4/44

inleiding

1.2

opdrachtomschrijving

De gemeente Berkelland heeft verzocht aan het projectteam om de

1.1

aanleiding

In de gemeente Berkelland zijn twee publieke binnenzwembaden, te weten. -

zwembad 't Spilbroek (Neede);

-

zwembad 't Timpke (Borculo);

Op 21 november 2023 heeft de gemeenteraad van Berkelland de ‘Sport- en Beweegvisie Berkelland 2033’ vastgesteld, samen met de ‘Uitvoeringsagenda Sportvastgoed 2033’. In deze beleidsstukken zijn ook de visie en doelen met betrekking tot zwemmen en zwemwater in Berkelland opgenomen. De twee binnenbaden verkeren in een verouderde staat en vereisen binnenkort aanzienlijk onderhoud – of zelfs vervanging – om operationeel te blijven. Indien er geen actie wordt ondernomen door de gemeente, zullen beide baden op termijn gesloten moeten worden. Er wordt daarom onderzoek gedaan naar diverse scenario’s, zodat de gemeenteraad van Berkelland een weloverwogen besluit kan nemen over de toekomst van het overdekte zwemwaterlandschap in haar gemeente.

volgende hoofdvraag te beantwoorden: Welke scenario’s zijn er rondom de toekomstige instandhouding dan wel nieuwbouw van het zwemlandschap? doel onderzoek De gemeente Berkelland wil komen tot een plan voor een toekomstbestendig overdekt zwembadenlandschap in Berkelland. Daarvoor dient ze inzicht c.q. aanscherpingen te verkrijgen, in: -

huidige staat van de binnenzwembaden (technisch, financieel, en operationeel) volledig in beeld hebben;

-

prognoses voor toekomstig gebruik en behoeften van de gemeenschap;

-

mogelijke scenario’s en strategieën voor de exploitatie en het beheer van de zwembaden;

-

advies over duurzaamheid en energie-efficiëntie;

-

financiële haalbaarheid en mogelijke financieringsmodellen.

Treem is gevraagd de projectgroep, onder leiding van de gemeentelijk projectleider Olaf Horsman, te ondersteunen in dit onderzoek. De huidige staat van de binnenzwembaden is redelijk in beeld en er wordt een behoefte onderzoek uitgevoerd onder de inwoners (inwonerspanel). Hierbij wordt ook gekeken naar de omliggende zwembaden in de regio.

inleiding

5/44

De strategische- en technische expertise van Treem wordt ingezet bij het

accommodaties. Ook worden de voor- en nadelen duidelijk in beeld

uitwerken, vertalen en doorrekenen van de scenario’s. Dit vindt plaats in

gebracht;

nauwe afstemming met de projectleider.

c.

relevante landelijke trends worden in beeld gebracht;

d.

mede-organiseren en begeleiden van overlegmomenten met diverse

te verkennen scenario’s

stakeholders, inclusief overleg met (een afvaardiging van) de

Er zijn vier scenario’s verkend. Deze vier scenario’s waren vooraf bepaald:

gemeenteraad;

1.

handhaven twee bestaande zwembaden in Borculo en Neede;

2.

één (nieuw) zwembad in Berkelland;

van het advies t.b.v. de gemeenteraad, inclusief een (financieel) advies

3.

vier nieuwe (instructie)baden onderverdeeld in Berkelland;

voor de beheer en exploitatie.

4.

stoppen met de gemeentelijke bijdrage aan de binnenzwembaden;

Uiteraard zijn er diverse varianten en deelscenario’s mogelijk bij deze vier vastgestelde scenario’s. Om het onderzoek niet te complex te maken, heeft Treem zich op de vier basis scenario’s geconcentreerd. Binnen het scenario onderzoek hebben we ons gericht op de volgende onderdelen: a.

in afstemming met de gemeentelijk projectleider en het projectteam zijn de scenario’s als eerste definitief opgesteld en uitgewerkt. Hierbij is rekening gehouden met de startnotitie;

b.

per scenario is een financiële doorrekening gemaakt op investering en exploitatie, inclusief het inpassen van verduurzaming van de

e.

1.3

in samenspraak met de gemeentelijk projectleider het mede-opstellen

leeswijzer

In hoofdstuk 2 hebben we onze aanpak toegelicht. Hoofdstuk 3 beslaat de omgevingsscan en de bezoekersprognose maakt hier onderdeel van uit. Hoofdstuk 4 staat in het teken van de uitwerking van de scenario's nadat deze in onderlinge samenspraak definitief zijn vastgesteld. In hoofdstuk 5 gaan we in op het financiële aspect van het scenario-onderzoek, het exploitatie-/organisatiemodel en de Multi matrix wat hieruit volgt. Hoofdstuk 6 is gewijd aan het advies vanuit de scenario’s en sluiten we af met aanbevelingen.

2

aanpak onderzoek

2.1

algemeen

2.2

gestructureerde interviews

2.2

deskresearch

aanpak onderzoek

2

aanpak onderzoek

We hebben ons onderzoek op de volgende wijze uitgevoerd.

2.1

algemeen

Treem heeft alle documentatie, die betrekking had op de onderzoeksvraag, geanalyseerd. We hebben bij de gemeente en daarmee indirect de zwembadexploitanten (Stichting 't Timpke en Optisport Neede) onze informatiebehoefte aangegeven en informatie van hen ontvangen. Onze vragen waren vooral bedoeld om de exploitaties (ook van de afgelopen jaren, inclusief de coronaeffecten en energie uitdagingen) per zwembad goed in beeld te krijgen. Vanuit de stichting is uitgebreide informatie ontvangen. We hebben een startgesprek gevoerd met de gemeente Berkelland om een goed beeld van de informatie en de te onderzoeken scenario's te krijgen en zodoende ons eerste beeld op hoofdlijnen weer te geven en om de onderzoeksvraag goed te duiden.

2.2

interviews

Met vertegenwoordigers van de twee zwembadexploitanten is op locatie een interview gevoerd om een goed beeld vanuit de organisatie en de lokale situatie te krijgen. We hebben met de besturen en managers de beheerstaken, de organisatie en de exploitatie besproken.

7/44

Ook hebben we het inwonersonderzoek dat door de gemeente is uitgezet ondersteund. We hebben enkele vragen kunnen toevoegen en samen met de projectgroep de binnengekomen data geanalyseerd. De uitkomsten van de interviews, analyses en overige informatie hebben we op hoofdlijn met de gemeente Berkelland besproken.

2.3

deskresearch

Vanuit deskresearch hebben we de onderzoeken, die er in de afgelopen jaren rondom zwemmen in de gemeente Berkelland uitgevoerd zijn, geanalyseerd. Tevens zijn de recente exploitatie gegevens opgevraagd bij de twee exploitanten. We hebben eveneens gekeken naar veel verschillende aandachtsgebieden: openingstijden, programmering, activiteitenaanbod, reisafstanden, personele inzet, management, etc. Ook is gekeken naar de toekomstige demografische ontwikkeling van de gemeente Berkelland in relatie tot het verwachtte aantal bezoeken en de benodigde vierkante meters zwemwater en het huidige zwemwateroppervlak.

3

omgevingsscan

3.1

verzorgingsgebied

3.2

bezoekpotentieel

3.3

demografische ontwikkelingen

3.4

maatschappelijke voorziening

3.5

bijbehorende mogelijke zwembadconfiguraties

3.6

conclusie

omgevingsscan

3

omgevingsscan

Inzicht in het verzorgingsgebied van zwembaden vormt een belangrijke basis voor een indicatie van het aantal mensen dat van de zwemvoorzieningen gebruik zal c.q. kan maken. De gemeente Berkelland is een gemeenschap met bijna 44.000 inwoners, behoort tot de top tien grootste landelijke gemeenten van Nederland en is gelegen in het oosten van Gelderland. De gemeente bestaat uit de kernen Borculo, Ruurlo, Eibergen en Neede

3.1

verzorgingsgebied

Veelal wordt een gemeente als primair verzorgingsgebied beschouwd (in het geval dat een gemeente bijvoorbeeld over één zwembad beschikt). Binnen de gemeente Berkelland zijn twee publieke binnenbaden te weten 't Timpke in Borculo en 't Spilbroek in Neede, hieronder met een groene ster aangeduid.

9/44

omgevingsscan

10/44

Bij de bepaling van het verzorgingsgebied voor de twee zwembaden en de

stedelijk is, de gemiddelde afstand van inwoners naar een

te onderzoeken scenario's hebben we gekeken naar:

sportaccommodatie afneemt. Voor zwemmen geldt dat dit van zeer sterk

-

omliggende plaatsen en de nabijgelegen concurrerende publieke

stedelijk (1,7 kilometer) tot niet stedelijk (3,5 kilometer) is.

binnenzwembaden; -

(reis-) afstanden tot de diverse zwembaden.

We hebben voor de twee zwembaden in de gemeente Berkelland het volgende overzichtskaartje gemaakt en daarbij een reisafstand van 3,5

Om te kunnen bepalen wie waar gaan zwemmen en hoeveel reisafstand

kilometer in beeld gebracht. De reisafstanden van 3,5 kilometer zijn in deze

daar gemiddeld genomen tussen mag zitten, baseren we ons in eerste

overzichtskaart per zwembad als blauwe cirkel weergegeven.

instantie op het enige onderzoek wat in Nederland uitgevoerd is. In 2016 heeft het Mulier Instituut een Brancherapport sport uitgebracht. De titel van dit onderzoek is ‘Sportaccommodaties in Nederland’. In dit rapport wordt de sport in beeld gebracht en welke reisafstanden gebruikers tot een sportaccommodatie per verzorgingsgebied op basis van gemeentelijke stedelijkheid (met afstanden in kilometers) willen afleggen. Er is een onderverdeling gemaakt in vormen van stedelijkheid (met daarachter de reisafstand): -

zeer sterk stedelijk (1,7 km);

-

sterk stedelijk (2,2 km);

-

matig stedelijk (2,2 km);

-

weinig stedelijk (2,7 km);

-

niet stedelijk (3,5 km).

Uit de analyse van de onderzoekers van het Mulier Instituut blijkt dat over het algemeen genomen, naarmate men in een gemeente woont die meer

't Timpke Borculo Reisafstand naar zwembad 3,5 kilometer

omgevingsscan

11/44

te hanteren. Dit komt overeen met een reisafstand van circa 12 km. Hiervoor hebben we ook overzichtskaarten gemaakt. Vanuit de huidige locaties van beide gemeentelijke zwembaden is bekeken hoe groot het gebied dan is, indien rekening wordt gehouden met een reistijd van 15 minuten per auto. Bij een reistijd van 15 minuten wordt duidelijk dat er een zekere overlap is met de beide zwemlocaties binnen de eigen gemeente.

't Spilbroek Neede Reisafstand naar zwembad 3,5 kilometer

Voor een plattelandsgemeente, zoals de gemeente Berkelland, kunnen we ons voorstellen dat reisafstanden groter mogen zijn. In deze gemeenten is men meer gewend aan langere reistijden, zo hebben we uit meerdere gesprekken vernomen. Ook vanuit het management van de beide zwembaden komen deze geluiden: “de inwoners zijn gewend om een grotere reisafstand af te leggen. En ook om hiervoor de auto te gebruiken”. We stellen daarom voor om een maximale reistijd van 15 minuten met de auto

Zwembad 't Timpke en 't Spilbroek, met 15 minuten reisafstand per auto

omgevingsscan

12/44

We hebben ook voor de overige zwembaden in de regio een overzichtskaart

3.2

opgezet. Enerzijds binnen de reisafstand van 15 minuten met de auto

Het ‘bezoekpotentieel’ is een lastig te definiëren begrip. Alles is afhankelijk

vanuit gemaakt en anderzijds gecombineerd met gemeentelijke zwembaden in de regio. In Bijlage I treft u een korte beschrijving van deze zwembaden aan.

bezoekpotentieel

van: locatie, openstelling, programmering, aanbod activiteiten, begeleiding, prijs, etc. Er is in Nederland nauwelijks een zwembad hetzelfde, eigenlijk kunnen we zelfs zeggen dat je ook gemeenten onderling niet met elkaar kunt vergelijken. Door de jarenlange ervaring, die Treem als specialist in de exploitatie van sportaccommodaties heeft, komen we op meerdere manieren aan een indicatie van het bezoekpotentieel. De belangrijkste eerste stap (de basis), om zo’n inschatting te kunnen maken, is dat we in overleg met de opdrachtgever een indicatieve programmering voor een basisjaar maken èn daarnaast kijken we naar de volgende aspecten:

Zwembad 't Timpke en 't Spilbroek, met 15 minuten reisafstand per auto en omliggende binnenzwembaden buiten de gemeente.

-

huidige- en historische bezoekaantallen;

-

landelijke ervaringscijfers door monitoring (en onze ervaring);

-

concurrentie andere zwembaden in de omgeving.

De bezoekaantallen van de zwembaden in de afgelopen jaren waren wisselend. Met name door Corona in 2020 en 2021 zien we de effecten op de bezoekaantallen. Bij de interviews hebben de exploitanten aangegeven wat de effecten van die jaren op de huidige bezoekaantallen zijn. Voor 2022 geeft men aan dat de bezoekaantallen nog niet terug zijn op het niveau van voor Corona. In 2023 laat ’t Timpke weer een stijging zien bij bijna alle activiteiten. Er blijven echter nog steeds ouderen weg die voor

omgevingsscan

13/44

Corona nog wel naar het zwembad kwamen. Belangrijk om mee te nemen

't Timpke

omdat ook de gemeente Berkelland in de toekomst vergrijst en hiermee een

activiteiten

belangrijke doelgroep heeft.

banenzwemmen

2022

2023

2024

recreatief zwemmen

9.650

12.400

12.700

De concurrentie voor de beide baden komt vooral vanuit de baden dicht

doelgroepen

6.100

7.800

8.850

tegen de gemeente Berkelland aan. Beide exploitanten geven aan dat de

zwemles

11.200

14.100

14.650

zwembaden in Groenlo, Haaksbergen en Lochem enigszins concurrerend

schoolzwemmen

4.850

4.950

5.300

zijn. Hierbij wordt Groenlo genoemd als concurrent op het gebied van het

verenigingen

10.050

9.800

9.950

recreatief zwemmen. Dit bad is dan ook gelegen op een vakantiepark en

overige gebruikers

biedt daarnaast zwemactiviteiten in samenwerking met de gemeente

totaal

41.900

49.050

51.450

2022

2023

2024

recreatief zwemmen

84.800

nb

nb

doelgroepen

6.700

nb

nb

zwemles

7.100

nb

nb

500

nb

nb

19.200

nb

nb

Oost-Gelre. Hieronder een overzicht van de bij ons bekende bezoekaantallen:

Spilbroek activiteiten

zwembaden

2022

2023

2024

zwembad 't Timpke

41.883

49.032

51.420

zwembad 't Spilbroek

118.349

nb

nb

totaal

160.232

banenzwemmen

schoolzwemmen verenigingen overige gebruikers totaal

118.300

omgevingsscan

14/44

In totaal waren er in 2022 zo’n 160.000 bezoeken voor beide

adviesbureaus een landelijk animocijfer van 3,5 tot 4,5 om te spreken over

binnenzwembaden. Voor het Timpke is in 2023 en 2024 een stijging te zien.

voldoende bezetting.

Uit het gesprek met het management van ’t Spilbroek is een evenaring of lichte stijging te verwachten in2023 en 2024, echter nog niet onderbouwd

Het bezoekpotentieel op basis van het animocijfer, dient als indicatie te

met gegevens. Een aanname van 170 tot 175.000 bezoeken in de huidige

worden gebruikt omdat dit op basis van landelijke cijfers wordt gedaan.

situatie is dan ook reëel. (Let op bezoekeN niet te verwarren met

De prognoses voor de twee individuele zwembaden is an sich lastiger om te

bezoekeRS)

bepalen omdat we dan per gebied het inwoneraantal moeten bepalen. Daarbij speelt (op dit moment) de historie van de gemeente een rol in de

Als controle op bezoekaantallen passen we het animocijfer toe. Het

bezoeken. Inwoners van Neede zullen niet snel geneigd zijn naar Borculo te

bezoekpotentieel van een accommodatie geeft een indicatie over het te

gaan en andersom, zoals wij uit de gesprekken mochten opmaken. Ook

verwachten bezoekaantal van de zwemvoorziening. Dit bezoekpotentieel

inwoners van Ruurlo en Eibergen zijn gericht op Borculo en minder op

wordt vaak bepaald op basis van de inwoners uit het verzorgingsgebied en

Neede.

het aantal keren per jaar dat inwoners uit dat verzorgingsgebied gemiddeld genomen een zwembad bezoeken. Dit getal wordt ‘animocijfer’

Het totaal aantal bezoeken van de twee binnenbaden telt op tot ruim

genoemd.

170.000 in 2022 t/m 2024. Dit betekent dat gemiddeld genomen iedere inwoner van Berkelland 3,6 keer per jaar één van de twee binnenbaden

In 2012 (het laatste beschikbare landelijke onderzoek) telden de openbaar

bezoekt. Dit animocijfer valt binnen het veel gebruikte kengetal van 3,5 tot

toegankelijke zwembaden in Nederland samen 71 miljoen bezoeken.

4,5. Overall geldt dat de binnenbaden in Berkelland goed bezocht worden

Gerelateerd aan het inwoneraantal van Nederland destijds, bedroeg het

maar dat wel sprake is van overcapaciteit aan zwemwater, met name in ‘t

gemiddeld aantal bezoeken per inwoner aan een openbaar zwembad

Timpke door het ontbreken van voldoende recreatieve zwemmers.

afgerond 4,2 per jaar. Ook in andere onderzoeken wordt gesproken over een gemiddelde van tussen de 4 en 6 bezoeken per jaar. Dit getal wordt ook

De aanwezigheid van een wedstrijdbad voor waterpolo en

wel het “landelijk animocijfer’ genoemd. Op dit moment, na Corona en met

verenigingszwemmen is een pré. De Berkellandse Zwemcombinatie (BZC =

inachtneming van het gedifferentieerde sportaanbod, hanteren de meeste

samenwerking van de zwem- en waterpoloverenigingen) is met totaal 600 leden zowel actief in 't Spilbroek als in 't Timpke. De gezamenlijke uren, met

omgevingsscan

15/44

name in de avonden zijn in de huidige situatie volgens de exploitanten net

Duidelijk is te zien dat de bevolkingsopbouw van de gemeente Berkelland

niet in een van de beide zwembaden onder te brengen.

de komende 25 jaar verandert. Het aantal inwoners neemt sinds 2005 af en deze daling zet de komende jaren door. De verwachting is een daling van

3.3

demografische ontwikkelingen

Aangezien de uitvraag een doorkijk behelst van de scenario's vanaf 2032, is het van belang om ook de demografische ontwikkelingen van de gemeente Berkelland mee te laten wegen in de prognose van het aantal bezoeken. In “Berkelland in cijfers” heeft de gemeente op basis van CBS-cijfers en ABFPrimos vanuit 2024 een prognose opgesteld tot 2050.

zo’n 3.500 inwoners in 2050. Dit betekent een prognose van het aantal inwoners van 40.500 in 2050. (daling van 7.7% tov een landelijke stijging van bijna 10%) Dit wordt mede veroorzaakt doordat er meer mensen vertrekken uit de gemeente dan zich vestigen. Deze afname geldt niet voor het aantal huishoudens. Hoewel momenteel het aantal huishoudens nog toeneemt (onder andere door een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens) zal dit aantal naar verwachting gaan dalen vanaf 2040 en in 2050 weer op het niveau van 2025 zitten. Dat betekent dat er in 2040 circa 500 huishoudens meer zijn in 2040 en dit weer afneemt naar 2050 toe. Tegelijkertijd verandert met de afname van het aantal inwoners ook de samenstelling van de bevolking. Er is sprake van een afname van het aantal 0-15 jarigen. Eerder, tussen 2005 en 2018, nam de groep 0-5 jarigen al met ruim 1.000 af. Deze ontwikkeling noemen we ontgroening. Ook is er sprake van een daling van de beroepsbevolking (20-65 jarigen). In de groep mensen van 65 jaar en ouder zien we juist een sterke toename, de vergrijzing. Afgelopen decennia is deze groep al met maar liefst 48% (ruim 3.400 mensen) toegenomen. In 2050 is nagenoeg 1 op de 3 inwoners 65 jaar en ouder.

omgevingsscan

16/44

Voor de toekomstige configuratie en zwemaanbod in de gemeente

maatschappelijke functie. In een tijd waarin sociale cohesie en

Berkelland is het van belang deze ontwikkeling mee te nemen in de

gemeenschapszin onder druk staan, bieden zwembaden waardevolle

scenario-vergelijking.

mogelijkheden voor verbinding, participatie en welzijn. De zwembaden in de gemeente Berkelland, omvatten eveneens deze meerwaarde. De koppeling met andere sportaanbieders, maatschappelijk werk, het sociaal domein en niet te vergeten het onderwijs, zijn volop kansen die deze nieuwe situatie biedt. Sociale en Maatschappelijke meerwaarde 1.

Versterking van sociale cohesie – Het zwembad brengt mensen van verschillende achtergronden samen. Ze fungeert als een laagdrempelige ontmoetingsplek waar bewoners gezamenlijk activiteiten kunnen ondernemen.

2.

Vrijwilligerswerk en betrokkenheid – Verenigingen en clubs draaien grotendeels op vrijwilligers, zo ook bij zwemverenigingen. De zwembaden stimuleren actieve participatie en bieden een platform voor persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid.

3. (Bron: www.Berkelland.incijfers.nl).

Inclusie en toegankelijkheid – Veel gemeenten in Nederland zetten vaker hun gebouwen in voor maatschappelijke initiatieven, zoals sport voor mensen met een beperking, activiteiten voor senioren en

3.4

maatschappelijke voorziening

Zwembaden en sportgebouwen spelen een cruciale rol in de Nederlandse samenleving als ontmoetingsplekken voor sporters, verenigingen en (buurt)bewoners. Ze vormen niet alleen de thuisbasis voor zwemclubs, leszwemmen en doelgroepen, maar vervullen ook steeds vaker een bredere

programma’s voor nieuwkomers. 4.

Gezondheid en welzijn – Sport-, recreatie-, en beweegactiviteiten in zwembaden dragen bij aan een gezonde levensstijl en mentale veerkracht van deelnemers. Beweegprogramma’s zoals ouderenzwemmen, mensen met obesitas en revalidatie kunnen prima

omgevingsscan

17/44

ingepast worden en leveren veel maatschappelijke meerwaarde.

Het zwembad is dus niet slechts een fysieke locatie voor de gebruikers en

Prachtig voorbeeld zijn de prikkelarme zwemuren in ‘t Timpke voor een

verenigingen, maar kan een essentiële hub worden voor maatschappelijke

specifieke doelgroep.

interactie, ontwikkeling en welzijn. Door strategische investeringen en innovatieve samenwerkingen kunnen deze een nog grotere rol spelen in het

mogelijkheden en toekomstperspectieven Berkellandse zwemlandschap

versterken van de Berkellandse samenleving. Graag denken wij in een

1.

Multifunctioneel gebruik – Het zwembad kan naast de functie van

vervolgfase met u mee in de doorontwikkeling van het sportlandschap en

zwemvoorziening ook onderdak bieden aan wijkinitiatieven, culturele

de gebouwen, om hiermee een sterke interactie met de genoemde

activiteiten en educatieve programma’s. Dit alles verhoogt de

werkvelden te stimuleren en te integreren.

bezettingsgraad en versterkt de lokale gemeenschap. Te denken valt aan kulturhus/dorpshuis-achtige functie en gebruik. 2.

Duurzaamheid en innovatie – Door verduurzaming van zwembaden bij de realisatie, bijvoorbeeld met zonnepanelen en energiebesparende maatregelen, kunnen gemeenten kosten besparen in de exploitatie en bijdragen aan milieudoelstellingen.

3.

Samenwerking met bedrijven en overheden – Publiek-private samenwerkingen kunnen financiële stabiliteit vergroten en de maatschappelijke impact van zwembaden versterken. Maar ook

4.

3.5

zwembadconfiguratie

Er gelden geen strikte regels als het gaat om het benodigde vierkante meters zwemwater voor accommodaties. Wel is er een aantal zaken waar rekening mee gehouden moet worden om het benodigd zwemwater te bepalen. Zo zijn er diverse ‘typen zwemwater’. Te denken valt aan een wedstrijd-,

samenwerkingen met scholen en educatie aanbieders.

doelgroepen- of recreatiebad. De eerste twee type bassins kunnen over het

Digitale transformatie – Met technologische innovaties, zoals slimme

algemeen multifunctioneel worden ingezet. Het recreatiebassin heeft een

toegangs- en beheersystemen alsook online reserveringen, kunnen

meer monofunctioneel karakter. Het realiseren van monofunctioneel

zwembaden efficiënter worden beheerd en toegankelijker worden

zwemwater leidt in beginsel tot een groter zwemwateroppervlak, doordat

gemaakt voor een breder publiek. Overigens geldt dit voor het gehele

in het monofunctionele zwemwater niet alle doelgroepen gehuisvest

sportvastgoed. Dit zal de komende jaren denken wij een verdere

kunnen worden. Met multifunctioneel inzetbaar zwemwater (zoals

ontwikkeling doormaken (data gestuurd ontwerpen en exploiteren).

configuraties van een wedstrijdbassin of doelgroepenbassin) kan – bij een efficiënte programmering – meerdere type activiteiten worden geprogrammeerd, waardoor in beginsel minder zwemwater benodigd is.

omgevingsscan

18/44

Om een indicatie te krijgen van het benodigd zwemwater in de gemeente

Instructiebad / doelgroepen bad

Berkelland, kan het bezoekpotentieel (op basis van het verzorgingsgebied)

Bij een lage bezetting of inefficiënte programmering van een instructie- /

worden gekoppeld aan een lage c.q. hoge bezetting van de diverse type

doelgroepenbad houden we ter indicatie rekening met 100 bezoeken per

baden.

m² zwemwater per jaar. Bij een normale bezetting 125 en bij een hoge bezetting van met name groepsactiviteiten en een efficiënte

wedstrijdbad

programmering kan dit oplopen tot 150 bezoeken per m² per jaar.

Bij een lage bezetting of inefficiënte programmering van een wedstrijdbad houden we ter indicatie rekening met 200 bezoeken per m² zwemwater per

Het doelgroepenbad kan ook worden voorzien van een lengte van 25 meter

jaar. Bij een normale bezetting 250 m² per jaar bezoeken per en bij een

in plaats van de gebruikelijke 20 of 15 meter. Hiermee kan het bad, inclusief

hoge bezetting en efficiënte programmering kan dit oplopen tot 300

beweegbare bodem en een temperatuur van 28-30 graden, zeer

bezoeken per m² per jaar. Een wedstrijdbad is multifunctioneel inzetbaar

multifunctioneel ingezet worden. Van banen- en leszwemmen tot

voor verenigingen, banenzwemmen en met losse elementen ook voor

groepslessen en specifieke doelgroepen (obesitas, revalidatie e.d.)

recreatie. De watertemperatuur ligt vaak tussen de 25 en 27 graden. Bij de realisatie van een nieuw zwembad is de landelijke tendens dat er In Nederland zijn ook voorbeelden van wedstrijdbaden met een klapwand

meer bezoekers het zwembad gaan vinden. Uitgaande van een stijging van

en beweegbare bodem over de lengte, waardoor ook met 2

10%, stellen we het animocijfer voor Berkelland op 4 (3,6 + 10%). Dit om een

watertemperaturen in één bad kan worden gewerkt.

eerste globale verkenning te kunnen doen. Gezien vanuit de omvang en demografie van de gemeente, betekent dit in

recreatiebad

2040/2050 een bezoekenpotentieel van 175.000 - 180.000 op basis van de

Bij een lage bezetting of inefficiënte programmering van een recreatiebad

huidige bevolkingsaantallen maar een potentieel van 160.000 - 165.000

houden we ter indicatie rekening met 150 bezoeken per m² zwemwater per

bezoeken bij de geprognotiseerde afname van de bevolking in 2050.

jaar. Bij een goede bezetting houden we 200 bezoeken per m² per jaar aan. Bij een recreatiebad zien we vaak een monofunctionele invulling door de aanwezigheid van allerlei recreatieve elementen en glijbanen. De temperatuur van een recreatiebad kan liggen tussen de 25 en 30 graden

omgevingsscan

activiteiten

19/44

bezoek prognose

Doelgroep zwemmen is op diverse manieren in te passen. Gekozen kan

recreatief zwemmen

100.000

worden voor een specifiek recreatie bad met warmer water (zoals bij het

doelgroepen

15.000

Spilbroek nu is), of door gebruik te maken van een instructie-

zwemles + ouder/kind

26.000

/doelgroepenbad met beweegbare bodem. Voor het aanbod van recreatief

schoolzwemmen

6.000

vrij zwemmen kan gekozen worden voor (opblaas) speelelementen in en

verenigingen

29.000

rondom de wedstrijd en doelgroepen baden. Maar ook in de vorm van

totaal

176.000

discozwemmen en speldagen.

Indien de zwembad configuratie blijft zoals nu aanwezig is in de beide

Tevens is het verenigingszwemmen, banen zwemmen en les- en

zwembaden en de demografische ontwikkeling (lees daling) zet zich door,

schoolzwemmen belangrijk in de exploitatie van beide huidige baden. Door

dan zal het bezoekpotentieel van 170.000 bezoeken in 2024 afnemen naar

in de configuratie uit te gaan van een wedstrijdbad, qua grootte gericht op

ca. 146.000 bezoeken in 2050. Hierbij gaan we ervanuit dat door de

de verenigingssport waaronder heren waterpolo, is de basis gelegd. Hierbij

ongewijzigde omstandigheden ook het animocijfer van 3,6 niet zal wijzigen.

gaan we uit van waterpolo wat niet op Eredivisie niveau gespeeld wordt (hiervoor gelden andere afmetingen). Daarmee komt de voorkeur voor de

Gerelateerd aan het geraamde bezoekpotentieel van 175.000 tot 180.000

afmetingen van het wedstrijdbad op 21 x 25 meter.

bezoeken per jaar bij een nieuw zwembad en de bijbehorende differentiatie

Door toevoeging van een beweegbare bodem over de lengte (middels een

in aanbod, dient wat betreft oppervlakte gedacht worden aan het

keerwand) van het wedstrijdbad wordt de multifunctionaliteit bevorderd.

benodigd zwemwater van ongeveer 700 - 900 m². En bij 160.000 - 165.000

Hiermee kan ook ondiep water gemaakt worden, wat aanbevelenswaardig

bezoeken per jaar zal het benodigde wateroppervlak 600 – 750 m²

is voor: banen zwemmen, ‘leren zwemmen’, diverse doelgroep activiteiten,

bedragen.

alsook recreatief spelen en zwemmen.

De vervolgvraag die dan beantwoord kan worden is wat voor een zwembadconfiguratie nodig en passend is in 2040/2050. Een logische

Daarnaast zien we meer en meer dat vanuit zorg en welzijn er ook eisen

configuratie hangt sterk samen met het gewenste gebruik. Zo is recreatief

gesteld worden aan de afmeting van zwemaccommodaties. Ook in de

zwemmen in de vorm van doelgroepen, één van de succesvollere

gemeente Berkelland zal de vergrijzing toenemen. Zwemmen is een van de

activiteiten, die in de huidige situatie in de 2 zwembaden al plaatsvindt.

gezondste sporten die je kunt doen van jong tot oud. De lengte en breedte

omgevingsscan

20/44

van een zwembad zijn hiervoor van belang, alsook de waterdiepte. Door

Het totaal aantal bezoeken van de twee binnenbaden telt op tot ruim

met name te kunnen variëren in waterdiepte (multifunctionaliteit) kunnen

170.000 in 2024. Dit betekent dat gemiddeld genomen iedere inwoner van

er vele verschillende doelgroepen in terecht. Deze vraag wordt ook gezien

Berkelland 3,6 keer per jaar één van de twee binnenbaden bezoekt. Dit

door de beide exploitanten.

animocijfer valt binnen het landelijk gehanteerde kengetal van 3,5 tot 4,5. Overall geldt dat de binnenbaden in Berkelland goed bezocht worden maar

De watertemperatuur is voor mensen die motorisch vaardig zijn ook van

dat wel sprake is van overcapaciteit aan zwemwater, met name in ‘t

belang. Uit (medisch) onderzoek blijkt dat de maximale watertemperatuur

Timpke.

voor mensen die zwemmen als bewegingsvaardigheid gebruiken, maximaal 28 graden Celsius is. Vanuit de zorg en welzijn kunnen temperaturen van 30

Op basis van de voorgaande hoofdstukken kan uitgaande van het

tot 32 graden prettig zijn in verband met een lagere bewegingsintensiteit

verzorgingsgebied, demografie, bezoekpotentieel en configuratie

(minder bewegingsvaardig).

geconcludeerd worden dat: -

3.6

dicht bij elkaar liggen;

conclusie

Met de beschikbaarheid van een volwaardig recreatiebad is ’t Spilbroek in Neede in staat een fors aantal recreatieve bezoekers te trekken hetgeen wel in de vorm is van doelgroep zwemmen en groepsactiviteiten. Dit verklaart het verschil met het functionele zwembad ’t Timpke in Borculo. De verwachting is gerechtvaardigd dat een deel van de recreatieve bezoekers uit omringende gemeenten en kernen afkomstig is. Voor een efficiënte verhouding tussen zwembadbezoekers en beschikbare watercapaciteit hanteren we een richtlijn van 200 tot 250 bezoekers per m2 zwemwater. Door het hoge aantal recreatieve bezoeken valt ’t Spilbroek binnen de bandbreedte.

de huidige twee binnenzwembaden in de gemeente Berkelland relatief

-

de huidige binnenbaden op locaties liggen, gebaseerd vanuit het verleden;

-

deze zwembaden binnen de gemeente, uitgaande van een reisafstand van 15 minuten reistijd met de auto, overlap met elkaar hebben;

-

een centraal gelegen binnenzwembad het verzorgingsgebied in principe (gemeente Berkelland) kan afdekken;

-

enkele zwembaden van de gemeente Berkelland overlap hebben met de binnenzwembaden in Haaksbergen, Groenlo en Lochem;

-

het huidige animocijfer van 3,6 gemiddeld is en past binnen de landelijke trend (hier kunnen overigens meerdere oorzaken aan ten grondslag liggen) en dat de verwachting is dat een nieuw zwembad meer bezoekers zal trekken;

omgevingsscan

-

De ontwikkeling van de bevolking een daling van 3.500 inwoners laat zien tot 40.500 inwoners in 2050. Hierbij zal het aantal 65-plussers in absoluut aantal toenemen. De middengroep 20-65 jaar zal sterk afnemen, evenals de 0-15 jarigen;

-

met een zwembadconfiguratie van: - 25 x 21 meter wedstrijbad (waterpolo en verenigingszwemmen) en

met beweegbare bodem; - een doelgroepenbad van 10 x 20 meter (met beweegbare bodem); - Een baby- peuter hoek van 50 m2; kan de gemeente Berkelland voorzien in de zwembehoefte van haar inwoners op het gebied van overdekt zwemmen. Dit beslaat 725 + 50 = 775m2 aan benodigd zwemwater en kan de bezoekaantallen van 175.000 herbergen. In het volgende hoofdstuk gaan we per scenario ook onderzoeken in hoeverre een opdeling/configuratie van het zwemwateroppervlak (en daarmee de aantallen bezoeken) invloed heeft op de uiteindelijke exploitatie en daarmee de betaalbaarheid van het binnenzwemmen in de gemeente Berkelland.

21/44

4

toekomstscenario’s

4.1

huidige situatie voortzetten (Neede en Borculo)

4.2

één zwembad en amoveren oude baden

4.3

nieuwbouw 4 instructiebaden in de gemeente

4.4

geen gemeentelijke bijdrage aan de binnenzwembaden

4.5

conclusies

toekomstscenario’s

4

toekomstscenario’s

De gemeente Berkelland wil komen tot een plan voor een toekomstbestendig overdekt zwembadenlandschap in Berkelland. In de vorige hoofstukken hebben we op basis van demografie, verzorgingsgebied en bezoekpotentieel een configuratie voor een binnenzwemlandschap voorgesteld, passend bij de toekomstige ontwikkelingen binnen de gemeente Berkelland. In dit hoofdstuk gaan we verder in op de 4 gevraagde scenario’s en hoe de zwembadconfiguratie hierbij passend in te brengen. Als eerste een korte beschouwing van de 2 bestaande binnenbaden. binnenbad ’t Spilbroek Neede Het zwembad dateert uit 1993 en heeft in 2005 een renovatie ondergaan. Hiermee is ook duidelijk dat het zwembad op het gebied van energetica niet voldoet aan de eisen van deze tijd. Optisport heeft de gemeente Berkelland ook gevraagd mee te denken en te financieren in een verduurzamingsopgave voor het bad. Optisport is eigenaar van het opstal (sporthal + zwembad), de gemeente is eigenaar van de grond. Optisport exploiteert binnen een langjarig contract (t/m 2032) deze accommodatie waarvoor de gemeente Berkelland een exploitatiebijdrage beschikbaar stelt. Groot onderhoud en verduurzaming behoort dan ook tot de taak van Optisport als eigenaar. ’t Spilbroek is in bezit van het Keurmerk Veilig & Schoon.

23/44

Het wedstrijdbad kan aansluiten bij de huidige vraag naar zwemwater, echter is het recreatieve bad gedateerd. Hier worden nu gezien de hogere watertemperatuur, enkele doelgroep lessen gegeven, echter zou voor de toekomst een doelgroepenbad (met beweegbare bodem) passender zijn. binnenbad ’t Timpke Borculo Het eerste instructiebad dateert uit 1975. Het huidige zwembad dateert uit 1992 en heeft door de jaren heen diverse renovaties en uitbreidingen ondergaan. Onlangs is in 2022 ook nog het technisch hart van de zwemaccommodatie vervangen en is zoutelektrolyse toegevoegd in de zwembadinstallatie. Met onder andere ruim 500 zonnepanelen aangebracht in de afgelopen 10 jaar en de omschakeling naar LEDverlichting, is het bestuur van ’t Timpke voortdurend bezig om de accommodatie up-to-date te houden. Al zijn ook hier de sporen van veroudering merkbaar. Een aanvullende renovatie van het instructie-/ recreatiebad is al jaren een wens van de stichting. De stichting ‘t Timpke is eigenaar van zowel de opstallen (sporthal + zwembad) als ook van de grond. De stichting exploiteert deze accommodatie waarvoor de gemeente Berkelland een jaarlijkse exploitatiebijdrage beschikbaar stelt. Groot onderhoud en verduurzaming behoort tot de taak van de stichting, waarbij afgesproken is dat de gemeente bijdraagt in groot onderhoud en renovatie, waarvoor de stichting telkenmale een separate aanvraag doet.

Ook ’t Timpke is in bezit van het Keurmerk Veilig & Schoon.

toekomstscenario’s

24/44

Het wedstrijdbad kan aansluiten bij de huidige vraag naar zwemwater. Het

4.1

instructiebad is gedateerd en niet erg diep. Hier worden nu, gezien de

Als eerste scenario beschrijven wij het handhaven van de huidige situatie.

hogere watertemperatuur, enkele doelgroep lessen gegeven. In een toekomstige situatie zou een dieper doelgroepenbad (met beweegbare bodem) passender zijn. Kort samengevat kunnen wij aangeven dat beide baden in basis uit de jaren ’70 en ‘90 zijn en tussentijds gerenoveerd (Spilbroek) danwel jaarlijks goed onderhouden (Timpke). Echter is duidelijk dat de basis van deze zwembaden gedateerd is en dat beide baden aanpassingen nodig hebben om hun exploitatie te kunnen verbeteren. Om beide baden (of een van beide) als toekomstig binnenzwemlandschap te aan te houden, zal een

Door beide baden te gebruiken is in ieder geval de hoeveelheid zwemwater geborgd. De ligging van beide baden is dusdanig dat met 15 autominuten de gehele gemeente bediend kan worden met binnenzwemwater. Ook de combinatie van beide binnenbaden met binnensport (sporthal) is positief voor zowel de sportbeleving als de exploitatie. Nadeel is dat de beide zwembaden qua opstallen geen eigendom zijn van de gemeente. Echter: -

Berkelland. scenario’s

geprognosticeerde bezoeken van 175.000; -

handhaven twee bestaande zwembaden in Borculo en Neede;

2.

één (nieuw) zwembad in Berkelland;

3.

vier nieuwe (instructie)baden onderverdeeld in Berkelland;

4.

stoppen met de gemeentelijke bijdrage aan de binnenzwembaden.

de passende configuratie met een doelgroepenbad (met beweegbare bodem) zal bij 1 van beide of beide baden ingepast dienen te worden;

-

beide zwembaden zijn verouderd en er moet geïnvesteerd worden. Dit heeft een afschrijvingstermijn van 20 jaar en sluit niet geheel aan op de

Er zijn vier scenario’s verkend, deze scenario’s waren vooraf bepaald: 1.

de hoeveelheid zwemwater blijft met ruim 1000m2 voor beide binnenzwembaden tezamen te hoog voor het aantal

forse investering benodigd zijn. Beide binnenzwembaden zijn sterk afhankelijk van de jaarlijkse financiële bijdrage van de gemeente

handhaven bestaande zwembaden in Borculo en Neede

wens van de gemeente om met een forse investering 50 tot 60 jaar vooruit te kijken; -

Zwembad ’t Spilbroek heeft een sterke upgrading qua duurzaamheid nodig maar is qua opstal geen eigendom van de gemeente;

-

Zijdelings is op te merken dat er twee verschillende exploitanten zijn, beide niet gemeentelijk (stichting en commercieel). Hierdoor is er geen synergie en is onderlinge afstemming en programmering niet optimaal /niet mogelijk.

toekomstscenario’s

en mogelijkheid die wij adviseren is, om bij instandhouding van de huidige

25/44

investeringsraming scenario 1

situatie, te kiezen om een van beide (of beide baden) ter vervanging te voorzien van een doelgroepen bad van 10x20 meter met een beweegbare bodem. Dit doet niks af aan het teveel aan vierkante meter zwemwater, maar geeft meer mogelijkheden om specifieke doelgroepen onder te brengen. Mede door de afmetingen en de variabele diepte door toepassing van een beweegbare bodem. Voor het vergelijkingsmodel adviseren wij de volgende configuratie van werkzaamheden, om hiermee de vergelijking van de scenario’s te kunnen maken: -

verduurzamen ’t Spilbroek in Neede naar een BENG zwembad;

-

eenmalige donatie onderhoud zwembad ’t Spilbroek;

-

vervangen sec het instructiebassin ’t Timpke voor een nieuw doelgroepenbad 20x10 met beweegbare bodem;

-

verduurzamen overige zwembadonderdelen ’t Timpke naar BENG;

-

eenmalige donatie onderhoud zwembad ’t Timpke.

Opgemerkt dient te worden dat het ’t Timpke de afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in de verduurzaming van de accommodatie. De toepassing van PV-panelen en het vervangen van de waterzuiveringsinstallatie (inclusief zout-elektrolyse) zijn hier goede voorbeelden van. In de raming voor de renovatie en verduurzaming van ’t Timpke wordt met deze eerdere investering rekening gehouden.

De bijbehorende prognose voor de exploitatie / TCO wordt weergegeven in hoofdstuk 5.

toekomstscenario’s

4.2

een (nieuw) zwembad in Berkelland

Bij het tweede scenario kijken we naar de optie om te komen tot één binnenzwembad in de gemeente. Hiermee dient dan voor de geprognosticeerde bezoekenaantal van 175.000 de in hoofdstuk 3 beredeneerde configuratie gehaald te worden. Dit scenario kunnen we op twee manieren benaderen: 1.

handhaven en renoveren/verduurzamen van één van de bestaande binnenbaden. Tevens dient dit binnenbad uitgebreid te worden om te komen tot het benodigde wateroppervlak voor 175.000 bezoeken

2.

beide baden vervangen voor 1 nieuw binnenzwembad met voldoende wateroppervlak (en passende configuratie) op een nader te bepalen locatie. Dit kan 1 van de huidige 2 lokaties van binnenbaden zijn.

optie 1 Voor de beide baden geldt dat er een renovatie en aanpassing noodzakelijk is. Hierbij denken wij aan het vervangen van het recreatieve deel voor een nieuw doelgroepen bad. Voor zowel het Spilbroek als voor ’t Timpke geldt dat er een forse investering gedaan dient te worden in een gedateerd sportcomplex. Dit betekent ook dat de investering die dan gedaan wordt voor de renovatie en uitbreiding, in overleg met de gemeente, in 20 jaar dient te worden afgeschreven in plaats van de gewenste 50 jaar bij volledige nieuwbouw. Sportcomplex ’t Timpke is het afgelopen decennium verduurzaamd middels het plaatsen van PV-panelen, maar ook door het aanbrengen van

26/44

zoutelektrolyse systeem. Voor ’t Spilbroek staat een forse verduurzamingsslag te wachten. Echter, het eigendom van de opstallen ligt bij Optisport en zij hebben de gemeente verzocht de verduurzaming te bekostigen middels een eenmalige investeringssubsidie. optie 2 Mede gezien de leeftijd van de beide zwembaden en de investering die noodzakelijk is om te komen tot een toekomst bestendig binnenbad, voor beide baden, zouden wij adviseren te kiezen voor een nieuw bad hetgeen ook aansluit bij uw startnotitie van 2 juli 2024 (Startnotitie scenarioonderzoek toekomstbestendig binnenzwemlandschap). Dit betekent dat we voor het scenario onderzoek uitgaan van optie 2, het vervangen van beide zwembaden voor een nieuw bad. Door te kiezen voor één volledig nieuw zwembad, investeert de gemeente Berkelland in een toekomstbestendige configuratie en gebouw. Passend bij de demografische ontwikkeling in de gemeente en het aanwezige zwemaanbod. Ook vanuit het perspectief van een afschrijving van 50 jaar is onze voorkeur om het binnenzwembad als ‘nieuwbouw’ te benaderen. Dit pakt positief uit voor zowel de kapitaalslast (rente + afschrijving) als ook de bijdrage in de dagelijkse exploitatielasten. Qua locatie wordt verderop een eerste afweging gemaakt.

toekomstscenario’s

27/44

De configuratie en benodigde capaciteit van een nieuw zwembad komt

afgestemd op meer bezoekers en bezoeken. Uitbreiding van het parkeren

overeen met de conclusie uit hoofdstuk 3, waarbij demografische

lijkt daar ook nagenoeg niet mogelijk.

ontwikkeling, bezoekpotentieel en maatschappelijke ontwikkelingen tezamen zorgdragen voor een stevige basis voor de opbouw van het

Met de beoogde uitbreiding van ’t Timpke met een sportzaal (raadsbesluit

zwemlandschap.

april 2025) en de aanwezigheid van de sport- en verkeersinfrastructuur in Borculo, denk aan de samenwerking “Campus de Wildbaan” op het

Hieruit vloeit voort de configuratie bestaande uit: -

-

aanwezige sportpark, zou dit een voor de hand liggende keuze zijn. Als

25 x 21 meter (wedstrijbad ivm waterpolo en met beweegbare bodem

eerste kunnen de bestaande zwemactiviteiten van ’t Timpke ondergebracht

over de lengte ivm banenzwemmen);

worden in ’t Spilbroek. Daarna kan het zwembad bij ’t Timpke gesloopt en

een doelgroepenbad van 10 x 20 meter (met beweegbare bodem);

vervangen worden door het nieuwe zwembad.

2

een baby- peuter hoek van 50 m . Nadat alle zwemactiviteiten in het nieuwe ’t Timpke zijn ondergebracht kan

Gezien de aanwezigheid van recreatieve zwemvoorzieningen in Groenlo,

het zwembad in Neede geamoveerd worden. Nader onderzoek zal uitwijzen

Deventer en Duitsland, achtten wij het niet waardevol om in Berkelland

of daarbij de sporthal behouden kan blijven of dat, mede gezien de

hierin te investeren. Door de kiezen voor de genoemde configuratie, is het

ontwikkelingswaarde van de locatie en de leeftijd van de sporthal, de

mogelijk om met losse speel- en opblaaselementen op gezette tijden

sporthal verplaats kan worden.

voldoende recreatief aanbod te creëren. Uiteraard kan een diepgaandere locatiestudie volgen om mogelijk ook locatie De vraag is waar het nieuwe zwemlandschap het beste gerealiseerd kan worden. In basis adviseren wij om wederom de koppeling te zoeken met de binnensport. Hiermee ontstaat synergie in de exploitatie en de accommodatie door het kunnen combineren van horeca, personeel en onderhoud. Ook de verkeersafwikkeling en het parkeren zijn belangrijke factoren aangezien alle zwembezoeken nu naar een accommodatie gaan. Bekend is dat de parkeervoorziening in Neede niet afdoende is en zeker niet

andere, nu niet voor de hand liggende locaties, te bezien en af te wegen.

toekomstscenario’s

28/44

4.3

investeringsraming scenario 2 Scenario 2: Eén nieuw zwembad bouwkosten excl. btw bouwkundig € 6.540.600,00 installaties € 3.567.600,00 vaste inrichtingen € 1.783.800,00 subtotaal bouwkosten € 11.892.000,00

vier nieuwe baden onderverdeeld in Berkelland

Het derde scenario dat we onderzoeken is de keuze om verspreid in vier incl. btw afgerond € 7.914.126,00 € 7.900.000,00 € 4.316.796,00 € 4.300.000,00 € 2.158.398,00 € 2.200.000,00 € 14.389.320,00 € 14.400.000,00

kernen van Berkelland overdekt zwemwater te realiseren. Om daarbij alle activiteiten onder te kunnen brengen binnen de gemeente, adviseren wij onderstaande configuratie: -

1x een wedstrijdbad van 25 x 21 meter (wedstrijbad ivm waterpolo en met beweegbare bodem)

bijkomende kosten bijkomende kosten buitenterrein infrastructuur subtotaal bijkomende kosten

excl. btw € 2.973.000,00 € € € 2.973.000,00

incl. btw afgerond € 3.597.330,00 € 3.600.000,00 € € € € € 3.597.330,00 € 3.600.000,00

-

stichtingskosten

€ 14.865.000,00

€

Alle baden bieden de mogelijkheid tot banenzwemmen en doelgroep

17.986.650,00 €

18.000.000,00

3 x een doelgroepenbad van 10 x 20 meter (met beweegbare bodem). Lengte 20 meter ivm zwemlessen en mogelijkheid tot afzwemmen.

activiteiten (inclusief leszwemmen). Nadeel van dit scenario is het realiseren De bijbehorende prognose voor de exploitatie / TCO wordt weergegeven in

van een wedstrijdbad dat minder geschikt is voor doelgroepen, gezien de

hoofdstuk 5.

lagere watertemperatuur. Oplossing kan zijn het toepassen van een 2-temp systeem, waarbij middels een beweegbare bodem en een klapwand een deel van het zwembad tijdelijk een hogere watertemperatuur krijgt om hiermee doelgroep activiteiten te laten plaatsvinden. Met het weer neerlaten van de klapwand, mixt het water zich en zal de watertemperatuur in het gehele wedstrijdbad tijdelijk enkele tienden van graden hoger liggen. Deze 2-temp optie is nu nog niet meegenomen, wel de klapwand over de lengte.

toekomstscenario’s

Totaal wordt bij deze oplossing 1.125 m2 wateroppervlak gerealiseerd in

29/44

investeringsraming scenario 3

de vier baden tezamen. Dit is ongeveer 40% meer dan benodigd voor de gemeente Berkelland. Tevens betekent dit ook dat toezicht verruimd wordt, zeker als activiteiten in diverse baden tegelijkertijd worden gegeven. Dit vanuit het gebruik om met minimaal 2 personen aanwezig te zijn in het gebouw bij activiteiten in het zwembad. Een locatieonderzoek naar de 4 locaties, heeft in dit stadium niet plaats

Scenario 3: Drie doelgroepenbaden en één wedstrijdbad +pz bouwkosten excl. btw incl. btw afgerond bouwkundig € 10.970.300,00 € 13.274.063,00 € 13.300.000,00 installaties € 5.983.800,00 € 7.240.398,00 € 7.200.000,00 vaste inrichtingen € 2.991.900,00 € 3.620.199,00 € 3.600.000,00 subtotaal bouwkosten € 19.946.000,00 € 24.134.660,00 € 24.100.000,00

accommodatie van ’t Timpke in Borculo (ca. 10.500 inwoners) te koppelen.

bijkomende kosten bijkomende kosten buitenterrein infrastructuur subtotaal bijkomende kosten

excl. btw € 4.986.500,00 € € € 4.986.500,00

incl. btw afgerond € 6.033.665,00 € 6.000.000,00 € € € € € 6.033.665,00 € 6.000.000,00

De drie doelgroepenbaden zullen dan mogelijk gesitueerd worden op

stichtingskosten

€ 24.932.500,00

€

gevonden. Logisch is om, in samenhang met het advies uit paragraaf 4.2 vanuit de koppeling met binnensport, het wedstrijdbad aan de bestaande

30.168.325,00 €

30.100.000,00

locaties in Neede (ca. 10.500 inwoners), Ruurlo (ca. 8.000 inwoners) en Eibergen (ca.12.500 inwoners).

De bijbehorende prognose voor de exploitatie / TCO wordt weergegeven in hoofdstuk 5.

toekomstscenario’s

4.4

géén gemeentelijke bijdrage aan de binnenzwembaden

Beide exploitanten van de binnenzwembaden geven aan dat 90-95% van de algehele kosten voor de sportaccommodatie voor rekening komen van het zwembadgedeelte. Hiermee trekken wij ook de conclusie dat ca 90% van de exploitatiebijdrage in de vorm van een jaarlijkse subsidie, voor rekening komt van het binnenbad. Van de 1,2 mln die de gemeente jaarlijkse bijdraagt, zal 1,1 mln vrijvallen indien de subsidie wordt ingetrokken. Het stopzetten van de deze jaarlijkse bijdrage van 1,1 mln op een lastenpakket van 2,1 mln voor de beide zwembaden zal inhouden dat de beide zwembaden gesloten gaan worden. De exploitatie van de beide sporthallen, samengevoegd in de beide sportaccommodaties, zullen naar onze mening met een beperkte exploitatiebijdrage door kunnen draaien. Dit is door ons niet onderzocht, maar is gezien onze kennis en ervaring, in combinatie met de beschikbare exploitatieoverzichten, wel het vermoeden. Daarnaast betekent sluiting dat de gebruikers, zoals verenigingen leszwemmers en banentrekkers, op zoek moeten naar alternatieve locaties. Vanuit de gemeente vraagt dit om goede communicatie richting betrokken partijen, afstemming over mogelijke herhuisvesting en regie op het afbouwproces. Ook is het van belang om met stichting 't Timpke en Optisport het gebouwbeheer gedurende de overgangsfase tijdelijk te organiseren om leegstandschade of onveilige situaties te voorkomen.

30/44

investeringsraming scenario 4 Voor dit scenario is geen investerings- en exploitatieraming opgesteld.

5

exploitatie / TCO prognose

5.1

handhaven beide baden (Neede en Borculo)

5.2

één zwembad en amoveren oude baden

5.3

nieuwbouw 4 nieuwe binnenbaden in de gemeente

5.4

geen gemeentelijke bijdrage aan de binnenzwembaden

exploitatie / TCO prognose

5

exploitatie / TCO prognose

5.1

handhaven beide binnenbaden

5.1.1

algemeen

Voor het eerste scenario gaan we uit van handhaving van de huidige situatie. Dit betekent twee zwembaden die geëxploiteerd worden door respectievelijk stichting 't Timpke en Optisport Neede. In samenspraak met de gemeente is vastgesteld dat in dit rapport de huidige governance gehandhaafd wordt. Verder is in hoofdstuk 4.1 vastgesteld dat zwembad 't Timpke deels wordt gerenoveerd en tevens het recreatiebad wordt vervangen door een

32/44

onderhoud, voortvloeiend uit de investering, toegevoegd. Het is om het even of de exploitant de investering doet en deze doorbelast middels de exploitatiebijdrage van de gemeente, of dat de gemeente subsidieert en dit verkapitaliseert en toevoegt aan de exploitatiebijdrage. Het uitgangspunt bij de opstelling van de exploitatieprognose is het jaar 2023 geweest en vertaald naar 2025 en de herziene situatie na investeren in het gebouw. Hiermee ontstaat een startjaar voor alle vier de scenario's. Voor beide exploitanten is gebruik gemaakt van hun jaarrekening 2023. Voor ’t Timpke zijn meer controleerbare gegevens, ook van afgelopen jaar aangeleverd, vanuit Optisport was de informatie beperkt en lastig controleerbaar. Uiteindelijk kan op basis van de huidige scenario’s de vergelijking gemaakt worden. Het uitstellen van onderhoud en renovatie tot 2032 lijkt ons niet opportuun.

doelgroepenbad. De bijbehorende (stel)post voor investering is daarbij

5.1.2

opgesteld en wordt omgezet in extra kapitaalslast en meegenomen in de

Zoals in de eerdere hoofdstukken vastgelegd gaan we uit van de aantallen

exploitatie. 't Spilbroek zal gerenoveerd en verduurzaamd worden. Ook hiervoor is een scan gemaakt van de situatie en zijn de kosten geraamd. De (stel)post met investeringskosten is ook hier meegenomen in de exploitatie door te kiezen voor een investering door de gemeente vertaald in extra kapitaallast. Het betreft een bijzondere situatie. Beide zwembaden zijn geen eigendom van de gemeente Berkelland. Om toch een goede inventarisatie te kunnen maken van de exploitatie in de nieuwe situatie, zijn de kapitaallasten, de reservering voor het langjarig onderhoud en de kosten voor dagelijks

programmering en personeelsinzet

bezoeken in 2023. Bij met name 't Timpke zien we daarbij een flinke stijging ten opzichte van 2022 (welke ook in 2024 wordt vastgehouden). We mogen concluderen dat hiermee de daling vanuit de Corona-jaren is gedraaid. Met een nieuw doelgroepenbad en bijbehorende programmering, spreken wij de verwachting uit dat de bezoeken bij 't Timpke verder zullen toenemen en dit ten koste kan gaan van de aantallen bij 't Spilbroek. Vanuit de personeelsbezetting verwachten wij geen verschuivingen, aangezien de bezoeken gelijk blijven dan wel iets zullen stijgen.

exploitatie / TCO prognose

5.1.3

A) exploitatie / TCO prognose ’t Timpke

33/44

De huidige exploitatiebijdrage vanuit de gemeente voor ’t Timpke bedraagt € 589.000,- (2024) en was in 2023 € 529.000,-. Dit is voor de gehele accommodatie (sporthal + zwembad). In 2023 was daar ook nog een SPUK-IJZ subsidie van € 48.000,- . De stichting heeft in ons gesprek aangegeven dat 95% van de exploitatiebijdrage gerelateerd is aan de kosten voor het zwembad. Dit hebben wij ook zo meegenomen in de nieuwe prognose. In de vergelijk van de scenario’s verwachten wij een benodigde bijdrage vanuit de lopende exploitatie van € 510.000,-. Dit wordt verhoogd met de lopende afschrijvingen van € 85.000,- en de jaarlijkse dotatie voor groot onderhoud vanuit de extra investering ter grootte van € 87.000,-. De investering voor de verduurzaming en de nieuwbouw van het doelgroepenbad (van 7.975 mln) resulteert in een kapitaallast (rente + afschrijving, annuïteit en 3,5% rente) van € 623.000,-. Hierbij gaan we uit, op aanwijzing van de gemeente, van een afschrijvingstermijn van 20 jaar en geen restwaarde van het gebouw. Uiteraard zal in een volgende fase hier wel rekening mee gehouden dienen te worden aangezien wij verwachten dat de restwaarde van gebouwen na 2050 aanzienlijk zullen zijn (circulariteit). Overall verwachten wij in de situatie zoals geschetst in scenario 1 dat de jaarlijkse bijdrage voor de exploitatie en TCO van stichting ’t Timpke op 1,3 mln zal uitkomen.

exploitatie / TCO prognose

5.1.4

34/44

B) exploitatie / TCO prognose ‘t Spilbroek

De huidige exploitatiebijdrage voor ’t Spilbroek vanuit de gemeente bedraagt € 662.000,- (2023 en 2024) voor de gehele accommodatie inclusief buitenbad ‘t Vinkennest . Optisport heeft in ons gesprek

scenario 1b: exploitatieraming / TCO zwembad 't Spilbroek 2025 (basis = 2023) baten banenzwemmen recreatief: vrijzwemmen doelgroepen zwemlessen scholen verenigingen overige gebruikers overige baten

€ € € € € € € €

0 130.000 35.000 222.000 11.000 18.000 0 80.000

totale baten

€

496.000

lasten dagelijks onderhoud gebruikskosten directe personeelslasten indirecte personeelslasten inkoopkosten overige lasten

aangegeven dat 70% van de exploitatie bijdrage gerelateerd is aan de € € € € € €

15.400 0 457.800 0 44.800 646.800

kosten voor het binnenzwembad. Dit hebben wij ook zo verdisconteerd in de nieuwe prognose met de jaarrekening 2023 als gevalideerd uitgangspunt. In de vergelijk van de scenario’s verwachten wij een benodigde bijdrage vanuit de lopende exploitatie van € 668.000,-. Dit wordt verhoogd met de lopende afschrijvingen van € 45.500,- voor het binnenbad en een jaarlijkse dotatie voor groot onderhoud van € 64.000,-.

totale lasten

€

1.164.800

exploitatiesaldo, excl. dotatie groot onderhoud & kapitaallast

€

-668.800

zwembad van ‘t Spilbroek (van 4.825 mln) resulteert in een kapitaallast

dotatie groot onderhoud kapitaallast lopende afschrijvingen

€ € €

64.000 378.000 45.500

(rente + afschrijving, annuïteit en 3,5% rente) van € 378.000,-. Hierbij gaan

exploitatiesaldo, incl. dotatie € groot onderhoud & kapitaallast

-1.156.300

De investering voor de verduurzaming en de renovatie van het binnen

we uit, op aanwijzing van de gemeente, van een afschrijvingstermijn van 20 jaar en geen restwaarde van de investering in het gebouw. Ons advies is ook hier om weer te kijken naar de restwaarde na 2050. Wij verwachten zoals geschetst in scenario 1 dat de bijdrage voor Optisport

bezoekaantal

117.300

totale lasten totale lasten, inclusief onderhoud en kapitaallast

€ 1.164.800 € 1.606.800

totale baten

€

exploitatiesaldo, exclusief exploitatiesaldo, inclusief

€ -668.800 € -1.156.300

496.000

voor de exploitatie en TCO van ’t Spilbroek voor sec het binnenzwembad op 1,1 mln zal landen. Dit betekent in scenario 1 (handhaven van beide binnenzwembaden) dat de exploitatiebijdrage van de gemeente Berkelland voor de beide binnen zwembaden van 1,17 miljoen zal oplopen naar 2,46 miljoen euro per jaar.

exploitatie / TCO prognose

5.2

Één nieuw zwembad

35/44

Ook dit betreft weer een bijzondere situatie omdat, zoals eerder aangegeven, het zwembad van 't Timpke geen eigendom is van de

5.2.1

algemeen

gemeente Berkelland.

Voor het tweede scenario gaan we uit van het amoveren van de beide binnenbaden en daarvoor komt er een ruim binnenzwembad terug. Dit bad

Om toch een goede inventarisatie te kunnen maken van de exploitatie en

voorziet in de basis zwembehoefte voor de gemeente Berkelland. Het

TCO in de nieuwe situatie bij dit scenario, zijn de kapitaallasten, de

behelst 775 m aan zwemwater en wordt gekoppeld aan de

reservering voor het langjarig onderhoud en de kosten voor dagelijks

binnensportvoorzieningen van 't Timpke. (noot: De gemeenteraad heeft in

onderhoud, voortvloeiend uit de investering, bepaald en ingebracht in de

april 2025 besloten om de huidige sporthal van 't Timpke uit te breiden met

exploitatie behorende bij de nieuwe situatie. Vanuit de huidige situatie

een sportzaal - twee zaaldelen - voor onderwijs alsmede binnensport

wordt de investering door de stichting gedaan en deze doorbelast middels

verenigingen).

de exploitatiebijdrage van de gemeente aan de stichting.

De koppeling met een sportaccommodatie levert synergie op in exploitatie.

Het uitgangspunt bij de opstelling van de exploitatieprognose voor 't

Denk hierbij aan het efficiënt inzetten van personeel, management en

Timpke in scenario twee, is het jaar 2023 geweest en vertaald naar 2025 en

horeca. In samenspraak met de gemeente is aangegeven dat wij uitgaan

de herziene situatie na investeren in het nieuwe zwembad binnen het

van een 'neutrale wijze van exploiteren". De gemeente zal later de

gebouw. De stichting heeft naast de jaarrekeningen ook diverse andere

governance laten onderzoeken welke past bij de gewenste nieuwe situatie.

documenten met betrekking tot de exploitatie aangeleverd en welke zijn

2

gebruikt om de exploitatieprognose op te stellen. Het binnenbad van 't Spilbroek zal in dit scenario NIET gerenoveerd en verduurzaamd worden. De subsidiebijdrage voor het zwembaddeel zal stopgezet worden. Over de toekomstige situatie van de sporthal van 't Spilbroek zal nader onderzoek gedaan dienen te worden.

Noot: Niet meegenomen in de exploitatierekeningen is de afkoop van lopende leningen en overige verplichtingen die behoren bij de huidige exploitatie van de binnen zwembaden. Optisport heeft destijds de accommodatie voor één euro overgenomen van de gemeente. Er is geen dotatie voor onderhoud opgenomen. De leningen vanuit ‘t Timpke zijn op dit moment rond de € 300.000,- en de voorziening/reservering voor groot onderhoud is rond de € 250.000,-.

exploitatie / TCO prognose

5.2.2

programmering en personeelsinzet

Zoals in de eerdere hoofdstukken beschreven gaan we uit van de geprognosticeerde aantallen bezoeken van 175.000 voor de zwembeoefening in de gemeente. Vanuit de personeelsbezetting verwachten wij een optimalisatie ten opzichte van het eerste scenario. Door te concentreren op een binnenbad in de gemeente kan effectief geroosterd worden en het personeel efficiënt ingezet worden. Dit geldt voor het management, zwembad medewerkers alsmede schoonmaak en onderhoud. Ook kan op rustige momenten de

36/44

5.2.3

exploitatie / TCO prognose 1 nieuw zwembad

scenario 2: exploitatieraming / TCO 1 nieuw zwembad baten banenzwemmen recreatief: vrijzwemmen doelgroepen zwemlessen scholen verenigingen overige gebruikers overige baten

€ € € € € € € €

totale baten

€

receptie en de horeca gecombineerd bemenst worden met een medewerker. Deze efficiëntie is terug te zien in de kostenkant van de prognose en heeft direct een positief effect op de exploitatiebijdrage ten opzichte van twee separate binnenbaden. Qua programmering kunnen de exploitaties van de huidige baden worden samengevoegd en geoptimaliseerd. Dit resulteert met 175.000 bezoeken en de nieuwe zwembadconfiguratie tot een goed bezet zwembad, waarbij

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=34af309e-0859-442c-9b60-7f70e0ec93fc