Bijlage 1 Perspectiefnota 2025 28-05-2024
Tekst van het document
Sporthal Ruurlo Op 21 november 2023 heeft de gemeenteraad besloten om voor de nieuwe sporthal Ruurlo een totaalbedrag van €12,5 miljoen als uitgangspunt te nemen. Momenteel wordt er gewerkt aan een programma van eisen en daarbij een financieel besluit, naar verwachting worden deze in het najaar van 2024 naar de gemeenteraad gestuurd. De financiële consequenties zullen daarna opgenomen worden in de P&C cyclus. Bij een oplevering in 2028 zullen de kapitaalslasten pas in de meerjarenbegroting van 2029 zichtbaar worden.
Mogelijke besparingen GALA vergoeding In onze begroting hebben we lasten opgenomen die gedekt kunnen worden uit de specifieke uitkering GALA. Reguliere inkomsten kunnen daardoor gebruikt worden ter dekking van het tekort. In totaal gaat het om € 100.000.
25
WERKEN EN LEREN Wat speelt er? Participatiewet Iedereen is van waarde en we willen dat iedereen een betekenisvol leven leidt. Deelname aan de samenleving via betaald werk is daarbij leidend en één van de meest effectieve manieren. In de uitvoering van de Participatiewet door Fijnder zien we opgaven, kansen en uitdagingen voor de lange termijn. Zo zien we op het gebied van de arbeidsmarkt kansen in sectoren zoals de zorg, de vrijetijdssector en bouw/-techniek. Het matchen van vraag en aanbod, onder andere uitgevoerd door het Werkgeversservicepunt Achterhoek (WSPA), is hierbij een uitdaging. Er liggen kansen om verbindingen te leggen tussen deze ontwikkeling en zorg, bijvoorbeeld op het vlak van mantelzorg/vrijwilligers. Niet iedereen is in staat om betaalde arbeid te verrichten, bijvoorbeeld door ziekte of psychische problematiek. Dit is de zogenaamde ‘meedoengroep’, van wie betaald werk niet altijd verlangd kan worden. Deze inwoners willen we wel graag maximaal laten participeren in de samenleving. Dit kan op verschillende manieren, van dagbesteding tot onbetaald (vrijwilligers)werk. Deze doelgroep vraagt specifieke ondersteuning. Dit doen we zo lokaal mogelijk binnen onze gemeente. Fijnder is hiervoor een uitvoeringsorganisatie; een ‘trampoline’ die mensen moet helpen naar werk binnen onze gemeente.
Onze lokale Berkellandse visie en aanpak moet aansluiten bij de regionale verdeelsleutel. Armoedebestrijding In de afgelopen jaren is het thema armoede op verschillende manieren meer op de agenda komen te staan. Er is in toenemende mate een kloof ontstaan in de inkomenspositie van inwoners, bijvoorbeeld ten gevolge van toegenomen huizenprijzen, de coronacrisis en de gevolgen van inflatie, meer specifiek de sterk gestegen energieprijzen. Dit vraagt om een andere zienswijze, een herbeoordeling van bestaande subsidierelaties en het maken van toekomstbestendige keuzes. Het voorzien in het wettelijk minimuminkomen en het hierop aanvullende gemeentelijk minimabeleid is een taak van de gemeente en wordt door partners, zoals werkleerbedrijf Fijnder en de Stadsbank, uitgevoerd. Het leveren van maatwerk, vanuit de bedoeling van de wet, is een werkmethode die binnen onze Voormekaar teams steeds meer gemeengoed wordt. Dit wordt versterkt door Samen aan het Stuur, waarbij de gemeente eerstelijnsorganisatie is geworden en er in de uitvoering een nauwere samenwerking bestaat tussen Voormekaar en Fijnder. Op het gebied van schuldhulpverlening hebben we al de nodige stappen gezet. Vroegsignalering en de verbinding met onze vrijwillige en professionele hulpverleners staan stevig in de schoenen.
Onderwijshuisvesting We zijn bezig met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2036 (het IHP). Dit plan wordt dit jaar geactualiseerd en aan u voorgelegd. Gezien de prijsontwikkeling van de afgelopen periode (en ervaringscijfers van recente aanbestedingen) betekent dit dat de benodigde/geraamde investeringsbedragen (zoals opgenomen in het huidige IHP) flink zullen toenemen. Voor de uitvoering van fase 1 (tot 2024) is in de begroting dekking gevonden in de vrijvallende kapitaalslasten vanuit onderwijshuisvesting. Voor de uitvoering van fase 2 (2024 en verder) is echter geen ruimte/dekking in de begroting opgenomen (Er vallen ook nagenoeg geen kapitaalslasten meer vrij de komende periode). Daarom kiezen we er voor om de toekomstige investeringen in onderwijs te dekken uit de reserve onderwijshuisvesting. Deze is echter op dit moment niet voldoende om alle geplande investeringen in onderwijshuisvesting te bekostigen. Dat betekent dat we de komende jaren deze reserve moeten aanvullen met (incidentele) dotaties of toch ruimte zullen moet vinden/vrijmaken om de kapitaalslasten voor onderwijshuisvesting te kunnen dekken. Mocht de benodigde financiële ruimte de komende perioden niet gevonden worden, dan betekent dat dat de plannen binnen het IHP worden opgeschoven in de toekomst.
26
Autonome ontwikkelingen Loonkosten SW-medewerkers Na de opheffing van het werkvoorzieningschap Hameland hebben wij de SW medewerkers in dienst genomen. De komende jaren bereiken ongeveer 30 medewerkers de pensioengerechtigde leeftijd en treden dan uit dienst. Enerzijds levert dit een besparing van loonkosten op, anderzijds zullen de opbrengsten uit detachering naar verhouding afnemen. Huur onderwijsvoorziening Voor het Voortgezet Speciaal Onderwijs op de 'Leostichting' huren we een sporthal. Door de nieuwe eigenaar is de huur fors verhoogd, waardoor we nu structureel tekort komen. Dit leidt tot een extra last van € 72.000. Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Loonkosten SW
33
211
536
536
Detacheringsvergoeding
-13
-82
-208
-208
Huur onderwijsvoorziening
-72
-72
-72
-72
Meerjaren saldo
-52
57
256
256
Mogelijke besparingen Bijdrage Fijnder We kunnen overwegen om een stelpost op te nemen voor lagere kosten van Fijnder. De stelpost zou dan betrekking moeten hebben op een afwijking van de uitgangspunten voor in- en uitstroom, niet zozeer op bedrijfsvoeringskosten. We gaan voorlopig uit van € 100.000.
27
VEILIGHEID Wat speelt er? In de raadsbrief van april 2024 over de afronding van het traject Integraal Veiligheidsplan hebben wij de raad meegenomen in het proces om te komen tot jaarlijkse uitvoeringsplannen. Afgesproken is hierbij dat het opstellen van een uitvoeringsplan zal gebeuren voor de perspectiefnota zodat eventuele extra wensen in financiële zin daarin opgenomen kunnen worden. Een belangrijk onderdeel van het gesprek over het uitvoeringsplan 2025 is de uitkomst van de Veiligheidsmonitor, de enquête onder onze inwoners naar hun veiligheidsgevoel en beleving. De uitkomsten verwachten we pas half juli 2024 en kunnen daarom niet meer worden meegenomen voor de Perspectiefnota. Extra wensen en accenten zullen daarom in 2025 door keuzes binnen de bestaande formatie een plaats moeten krijgen.
Autonome ontwikkelingen VNOG Herverdeling inwonersbijdrage Binnen de VNOG vindt een herverdeling van de inwonerbijdrage plaats. Dit leidt voor de eerste jaren tot een voordeel, in latere jaren is sprake van een nadeel. Piket De regeling voor piketdiensten en de daarbij behorende vergoeding is aangepast. Deze aanpassing leidt tot extra lasten van € 15.000. Omgevingsdienst Achterhoek Op basis van de begroting van de ODA stijgen de lasten in 2025 met €90.000. De Staatssecretaris heeft in het kader van het Interbestuurlijk programma versterking VTH opdracht gegeven aan alle Omgevingsdiensten, dus ook de ODA, een plan van aanpak op te stellen om in 2026 te voldoen aan de robuustheidscriteria. De ODA kenmerkt zich door creativiteit, innovatief vermogen en doorpakken vanuit een efficiënte organisatie. In het plan van aanpak dat nu wordt opgesteld, verkend de ODA verschillende richtingen. Als de staatssecretaris vast blijft houden aan de robuustheidscriteria dan is een stijging van onze gemeentelijke bijdrage aan de ODA onvermijdelijk. De uiteindelijke ontwikkelrichting en de exacte omvang van de stijging zijn nog niet bekend. Indicatief nemen we nu vast een bedrag van €150.000 op in de perspectiefnota 2025 om deze ontwikkeling financieel het hoofd te kunnen bieden. Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
VNOG
110
114
-40
VNOG Piket
-15
-15
-15
-15
Omgevingsdienst Achterhoek
-90
-240
-240
-240
5
-141
-295
-373
Meerjaren saldo
-118
28
ALGEMEEN BESTUUR EN BEDRIJFSVOERING Nieuw beleid 80 jaar vrijheid In 2025 is het 80 jaar geleden dat Nederland is bevrijd. Samen met de gemeenten uit de Achterhoek en Liemers en de Duitse grensstreek wordt een programma opgezet rond dit thema. Van ons wordt een bijdrage gevraagd van € 20.500. Bode bus Aanschaf-vervangen van dienstauto / bodebus € 35.000 ex btw Aanschaf van een verlengde caddy met trekhaak ter vervanging van de huidige Bodebus (2005). De huidige dieselbus vertoont steeds meer gebreken en roest op verschillende plekken. Deze vervangen door een elektrische Caddy. Deze wordt ingezet voor diverse werkzaamheden en het vervoer van allerlei facilitaire en of ICT gerelateerde spullen. De extra lasten bedragen € 4.000 vanaf 2026. Cofinanciering Regio-deal Het Rijk heeft € 25 miljoen beschikbaar gesteld voor een nieuwe Regio Deal Achterhoek.De Regio Deal Achterhoek richt zich op vier centrale opgaven: 1. Versnelde vergrijzing en ontgroening; 2. Grote opgaven in het landelijk gebied; 3. Rem op de groei van het MKB en 4. Krapte op de arbeidsmarkt. Van de deelnemende partijen aan de Regio Deal Achterhoek wordt gevraagd of zij de benodigde middelen voor cofinanciering garanderen. Van Berkelland wordt in eerste instantie een cofinanciering gevraagd van € 871.282. Hierdoor kan de gemeente deelnemen aan (regionale) projecten op de genoemde thema’s.
De gemeente betaalt uiteindelijk alleen voor projecten waar de gemeente ook deelneemt. We dekken deze cofinanciering voor 50% uit bestaande budgetten en voor 50% uit de Algemene reserve.
Mogelijke besparingen Stelpost onderuitputting bedrijfsvoering Op basis van de jaarrekeningen van de afgelopen jaren zien we dat we jaarlijks over houden op budgetten voor opleiding en salarissen als gevolg van vacatures. We kunnen in de begroting rekening houden met dit fenomeen door de lasten € 700.000 lager te ramen.
29
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Gevolgen jaarrekening Gebouwen De kosten voor het beheer en onderhoud van leegstaande gebouwen zijn in tegenstelling tot de verwachting niet af. We brengen de raming meer in overstemming met de werkelijkheid. Toeristenbelasting Bij de analyse van de jaarrekening is de eerste voorzichtige conclusie getrokken dat de raming voor de Toeristenbelasting structureel € 25.000 te laag is. Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Gebouwen
-65
-65
-65
-65
Toeristenbelasting
25
25
25
25
Meerjaren saldo
-40
-40
-40
-40
Autonome ontwikkelingen Areaaluitbreiding OZB Doordat er weer gebouwd wordt zijn er ook meer objecten waarover OZB kan worden geheven. Vanaf 2022 houden we rekening met een toename van de opbrengst als gevolg van de uitbreiding van het areaal. Voor 2025 houden we rekening met een extra opbrengst van € 30.000. Looncompensatie 25 De huidige CAO loopt tot 31 maart 2025. Voor 2025 houden we rekening met een stijging van de lasten conform de raming in de meicirculaire voor de loonstijging sector overheid. Voorlopig gaan we uit van 3,8%. Dit komt overeen met het door het Centraal Plan Bureau (CPB) gepubliceerde cijfer voor 2025. Prijscompensatie 25 We gaan uit van de meest recente raming van het CPB voor het consumenten prijs indexcijfer. Het cijfer van maart 2025 is 2,8%. Correctie algemene uitkering loon-prijscompensatie Omdat we ramen in constante prijzen weten we dat we bij de overgang van constante naar lopende prijzen een deel loon/prijscompensatie krijgen. Toeristenbelasting In september 2023 is het tarief voor de toeristenbelasting vastgesteld voor 2025 tot en met 2030. Daarbij is sprake van een verhoging van het tarief met € 0,25. Dit leidt tot een extra opbrengst van € 90.000. Daarnaast zien we een stijging van het aantal overnachtingen. Dit leidt tot een extra inkomst van € 55.000. Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Areaal uitbreiding OZB
30
60
90
120
Looncompensatie 2025
-1.400
-1.400
-1.400
-1.400
Prijscompensatie 2025
-1.945
-1.949
-1.795
-1.717
Correctie algemene uitkering
3.400
3.400
3.400
3.400
Toeristenbelasting
145
145
145
145
Meerjaren saldo
230
196
350
428
30
Mogelijke besparingen Onvoorzien In de begroting is nog een raming opgenomen van onvoorzien van € 200.000. In de financiële verordening is dit naar beneden bijgesteld tot € 100.000. Algemene uitkering We kunnen er voor kiezen de landelijke ontwikkeling van de eenheden in de algemene uitkering meer te volgen. Doordat wij eenheden anders inschatten dan de landelijke ontwikkeling ontstaat bij de jaarrekening vaak een voordeel. We schatten in dat het € 200.000 kan opleveren. Hybride geldlening Zolang de hybride geldlening niet is afgelost kunnen we de rente inkomsten structureel ramen. De afgelopen jaren hebben we dit niet gedaan omdat er signalen waren dat de BNG voor aflossing zou kiezen. Op dit moment lijkt aflossing niet aan de orde mede naar aanleiding van de ontwikkelingen bij Credit Suisse. Het structureel ramen van de inkomst is daardoor mogelijk. Dit levert ongeveer € 500.000 op.
31
BIJLAGE 1: STAND VAN RESERVES EN VOORZIENINGEN AFVAL EN RIOLERING Wat speelt er? Bij de nota Reserves en Voorzieningen 2023 zijn de reserves herschikt. Daarbij zijn nog 7 reserves in stand gebleven, waarvan 6 bestemmingsreserves. De bestemmingsreserves zijn ingesteld om toekomstige lasten te kunnen dekken. De reserves zijn een spaarpot voor verwachte uitgaven. Dit betekent niet dat er concrete plannen zijn. Als er een concreet plan is hevelen we het benodigde bedrag over van de bestemmingsreserve naar de reserve Bestuurlijke claims. De werkelijke kosten worden vervolgens gedekt uit de reserve Bestuurlijke claims.
Overzicht reserves Bedragen x € 1.000
Stand 1-12023
Bestemming resultaat
Toevoeging Onttrekking
Algemene reserve
26.320
Bestuurlijke claims
31.635
Egalisatiereserve investeringen
8.746
115
Algemene reserve bouwgrondexploitatie
7.237
395
Onderhoud wegen
759
Onderwijshuisvesting
6.659
Herstructurering Nadelen decentralisaties
Stand 31-122023 26.320
7.740
12.685
24.099
4
27.957
234
8.627
1.250
6.382
569
190
115
16.648
4.000
4.000
0
3.477
3.477
Sportvastgoed
10.104
0
Totaal
Vermindering door afschrijving
0
9.439
88.833
7.740
32.738
9.439 33.510
238
95.563
Meerjarenoverzicht reserves Bedragen x € 1.000
Saldo 1-12024
Algemene reserve
26.320
26.320
26.320
26.320
Bestuurlijke claims
27.957
-8.505
19.452
19.452
19.452
Egalisatiereserve investeringen
8.627
-241
8.386
Algemene reserve bouwgrond-exploitatie
6.382
Onderhoud wegen Onderwijs-huisvesting
Mutaties Verwacht Mutaties Verwacht Mutaties Verwacht Mutaties Verwacht 2024 saldo 31-122025 saldo 31-122026 saldo 31-122027 saldo 31-122024 2025 2026 2027
6.382
190 16.648
Sportvastgoed
9.439
Totaal
95.563
-241
16.646
-8.748
86.815
-241
6.382
190 -2
8.145
16.644
-243
86.572
9.439
19.452 -241
6.382
190 -2
7.904
26.320
6.382
190 -2
16.642
-243
86.329
9.439
7.663
190 -2
16.640
-243
86.086
9.439
9.439
Meerjaren overzicht voorzieningen Afval en Riolering Bedragen x € 1.000
Stand 1-12024
Mutaties Verwacht Mutaties Verwacht Mutaties Verwacht Mutaties Verwacht 2024 saldo 31-122025 saldo 31-122026 saldo 31-122027 saldo 31-122024 2025 2026 2027
Voorziening Afvalstoffenheffing
774
-400
374
-400
-26
-400
-426
-400
-826
Voorziening groot onderhoud en vervanging riolering
6.791
286
7.077
286
7.363
286
7.648
286
7.934
32
33