Bijlage 1 Achtergrond informatie versterking kapitaalstructuur Alliander
Tekst van het document
%
«
7 BIJLAGE 1 - Achtergrond informatie Versterking kapitaalstructuur Alliander
aioander
Introductie en inhoudsopgave
aidander
Verzoek aan aandeelhouders voor versterking kapitaalstructuur Alliander
k.
I
Introductie •
Deze presentatie geeft een nadere toelichting op het verzoek van Alliander aan haar aandeelhouders voor versterking van de kapitaalstructuur.
•
In sectie 1 van deze presentatie wordt het verzoek op hoofdlijnen toegelicht. In de bijlagen zijn verdiepingen opgenomen voor verschillende relevante thema's.
Inhoudsopgave Sectie 1: Versterking kapitaalstructuur Alliander
Pagina 3
Sectie 2: Bijlagen
2
4
4
•
Bedrijfsprofiel Alliander
Pagina 17
•
Groei Alliander door energietransitie
Pagina 21
•
Sector regulering en financiering van de energietransitie
Pagina 31
•
Financieel beleid Alliander
Pagina 36
•
Instrumenten voor versterken eigen vermogen
Pagina 40
•
Kenmerken van voorkeursinstrument
Pagina 52
•
Mogelijk financieel arrangement met de BNG
Pagina 57
l •“
->
T?Br
•<
■
aioander
«
Versterking kapitaa structuur A lanaer
■A
• #
*
I
v^’ • z -T
r
e. * L. W
T
w
•••
\
>
J
V
•
F aö'y ’ 3^
nwsi • w V F1 alT' rw 1^ X
’ ■’> i • '**>■’ï ■ *<
k
/
1
7
«*
*
3
.
■
x • •• .* S.U w # —•
>
jT'
* -
Versterking kapitaalstructuur Alliander
aiLiander
Alliander geeft vorm aan de energietoekomst van Nederland. Een toekomst
k.
I
waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen.
Missie Alliander
Werkgebied
Onze plaats in de energieketen
Alliander staat voor een energievoorziening die iedereen onder gelijke condities toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie. Dat is waar wij iedere dag aan werken. offshore wmdparken
Alliander ontwikkelt en beheert energienetten. Via onze kabels en leidingen ontvangen ruim drie miljoen Nederlandse huishoudens en bedrijven elektriciteit, gas en warmte. We beheren meer dan 90.000 km elektriciteitsnet en 40.000 km gasnet en zijn er trots op dat onze netten tot één van de betrouwbaarste ter wereld behoren.
CEE3*
hoogspanningsnet
\
gastransportnet
windmolens
/ kantoren. industrie en datacenters
L
QS il eB A BG
zonneparken
r We zorgen ervoor dat het licht brandt, de huizen warm zijn en de bedrijven draaien. Dit doen we vanuit het maatschappelijk belang om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden.
InnlnnH"5"
elektrisch vervoer
• elektriciteit
groen gas bij land en tuinbouwbedrijven
\
Meer informatie
ES
X\\
SS
4 I---- 11.
• elektriciteit en gas
4
!.X“
Lmn_ Isl f4114I
warmtekracht koppelingen
IrÓ-.LJ1.4 4T GÉ
■»
Versterking eigen vermogenspositie Alliander
aioander
I
k.
De energietransitie versnelt en leidt tot meer duurzame lokale opwek en een groeiende
vraag naar elektrisch vermogen
Klimaatakkoord
Huidige ontwikkelingen
In het Klimaatakkoord is de afspraak gemaakt dat in 2030 70% van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt. Dat gebeurt onder meer door met Regionale Energiestrategieën (RES-en) tot 35 TWh duurzame opwek op
meer daken liggen zonnepanelen en op veel plaatsen verrijzen windparken. Elektrisch
land te komen. Tegelijk groeit de vraag naar elektriciteit. Auto's worden elektrisch, de industrie vervangt olie en gas door duurzame opgewekte stroom en huizen
De overgang naar een duurzame energievoorziening is in volle gang. Op steeds
vervoer komt sterk op. En gemeenten spreken de ambitie uit van het aardgas af te gaan en over te stappen naar duurzame alternatieven.
worden op een duurzame manier verwarmd.
De toename van duurzaam opgewekte energie en groeiende elektrificatie betekenen dat onze netten fors moeten worden uitgebreid en verzwaard. Dit vraagt grote aanpassingen van het energiesysteem.
Klimaatakkoord: doelen 2030
Bijdrage Alliander aan energietransitie (2019 -2020)
35 terawatt-uur
1,5 miljoen woningen
1,2 miljoen
Opgesteld vermogen zonne-energie
duurzame energie
van het aardgas
laadpunten
3.444 MW
jOO| ]0Of ]0O
. . .
■ R»
-
Opgesteld vermogen windenergie
1.714 mw
+55%
+30%
2222 MW in 2019
1.321 MW m 2019
Ingevoede hoeveelheid groen gas
Aantal publieke laadpalen
54,9
miljoen m3
41,4 miljoen m3 m 2019
5
Meer informatie
+33%
&
8.459 6.066 in 2019
2
+39%
£
Versterking kapitaalstructuur Alliander
aiLiander
De capaciteit van onze elektriciteitsnetten moet op veel plekken worden
k.
verdubbeld, waardoor onze investeringen oplopen tot € 1,2 miljard per jaar
Capaciteitstoename
Toenemende investeringen
De afspraken uit het Klimaatakkoord betekenen een enorme verandering voor ons werk. Het elektriciteitsnet, ooit aangelegd om te voorzien in transport van energie van de centrale naar de klant is in 2030 veranderd in een multifunctionele verbinder van vraag, aanbod en opslag.
•
Om de capaciteit van het net te verdubbelen, moet de komende 10 jaar evenveel werk worden verzet als in de afgelopen 40 jaar en moet het investeringsniveau worden verdubbeld ten opzichte van de afgelopen jaren.
•
Om dat mogelijk te maken moet het elektriciteitsnet drastisch worden uitgebreid. In feite herontwerpen wij het hele energiesysteem.
De investeringen voor Alliander - voor de periode 2021-2030 - zullen gemiddeld € 1,2 miljard per jaar bedragen
•
Op de lange termijn (na 2030) neemt de onzekerheid over de benodigde investeringen toe, maar de verwachting is niet dat de investeringen zullen dalen
Als netbeheerder staat Alliander voor de opdracht om de capaciteit van het elektriciteitsnet op een groot aantal plekken te verdubbelen in 2030.
•
De groeiende investeringen en de financiering daarvan is een vraagstuk dat alle netwerkbedrijven in Nederland raakt.
Verdubbeling van de netcapaciteit +100%
6
2020.
Investeringen Alliander per jaar - 2010 t/m 2030
i
2030
2010
2012
Meer informatie
2014
2016
2018
2020
2022
2024
2026
2028
2030
Versterking kapitaalstructuur Alliander
aioander
Door de combinatie van sterk toenemende investeringen, lange terugverdientijden en lage rendementen, neemt de financieringsbehoefte van Alliander sterk toe
Toenemende financieringsbehoefte Alliander •
Toenemende financieringsbehoefte
De sterke toename van investeringen leidt tot substantieel hogere afschrijvingen en financieringslasten. Deze hogere kosten worden op basis van het huidige wettelijk kader met enkele jaren vertraging, over een periode van circa 40 jaar (= de economische levensduur van de infrastructuur), doorberekend in de tarieven
• •
•
voor huishoudens en bedrijven. Door deze lange terugverdientijden wordt Alliander gedwongen om de groeiende investeringen in toenemende mate te voorfinancieren. Door de combinatie van sterk toenemende investeringen, lange terugverdientijden en lage rendementen neemt de financieringsbehoefte van Alliander sterk toe. Hiervoor wordt vreemd vermogen aangetrokken,
waar voldoende eigen vermogen tegenover moet staan. De investeringsopgave van Alliander vereist dat wij een robuust en kredietwaardig netwerkbedrijf zijn, zodat wij ook in de toekomst onze maatschappelijke taak kunnen blijven uitvoeren. Dit betekent onder andere dat
wij: • onze A rating moeten behouden (welke ook het uitgangspunt is voor de regulatorische kapitaalvergoeding welke is vastgesteld door de ACM), om financiering aan te kunnen blijven trekken
•
tegen acceptabele voorwaarden, en; een financiële buffer hebben om risico's op te kunnen vangen.
••I 2010
2015
Inkomsten (FFO)
2020
2025
Investeringen
Financieringsbehoefte Inkomsten uitgedrukt in FFO Funds From Operations (vrije kasstroom). Getoonde grafiek ter illustratie.
7
Meer informatie
Versterking kapitaalstructuur Alliander
aiLiander
Om de benodigde investeringen te kunnen financieren, werken wy parallel aan
k.
een drietal sporen
• In 2018 is Alliander gestart met een
• Er vinden momenteel intensieve gesprekken plaats
• Om de investeringen in de energietransitie te
kostenbesparingsprogramma om zowel de kosten
met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) om
kunnen doen en tegelijkertijd financieel solide te
te verlagen als productiviteit te verhogen.
de inkomstensystematiek van netbeheerders beter
blijven, is versterking van de kapitaalstructuur
toe te snijden op de uitdagingen van de
nodig.
• Daarnaast werkt Alliander aan slimme oplossingen en innovaties om de capaciteit van het bestaande
elektriciteitsnet beter te benutten en investeringen
energietransitie. • Ook worden gesprekken gevoerd met ACM en de
• Zonder versterking van de kapitaalstructuur,
neemt de kredietwaardigheid van Alliander af
ministeries van Financiën en Economische Zaken
(met hogere rentelasten tot gevolg) en is Alliander
en Klimaat (EZK) over mogelijke oplossingen voor
onvoldoende in staat om de investeringen te
het bredere financieringsprobleem in de sector.
financieren tegen acceptabele renteniveaus.
Alliander stuurt op kostenbesparingen en zet actief
De gesprekken met EZK en Financiën worden de
Het Grootaandeelhoudersoverleg herkent de
in op innovaties en alternatieve kasstromen. Dit
komende tijd gecontinueerd, maar eventuele
noodzaak van versterking van de kapitaalstructuur.
biedt echter onvoldoende ruimte om de benodigde
resultaten worden pas op de lange(re) termijn
Gezamenlijk zijn verschillende mogelijkheden
investeringen zelf te bekostigen.
verwacht.
verkend.
te beperken.
• Tot slot worden er aanvullende kasstromen
gegenereerd buiten het gereguleerde domein.
8
Aandeelhouders
Overheid
Alliander
I
IaLLiander
Versterking kapitaalstructuur Alliander
Na een zorgvuldig proces is in samenspraak met het Grootaandeelhoudersoverleg"
gekozen voor een reverse converteerbare hybride obligatielening van € 600 miljoen Voordelen voor aandeelhouders en Alliander
Reverse converteerbare hybride obligatielening
De verschillende opties voor een kapitaalinjectie zijn uitgebreid afgewogen. Hierbij is onder meer gekeken naar • Geen dividend vanaf boekjaar 2021; • Uitgifte nieuwe aandelen, en • Reverse converteerbare hybride obligatielening
Uiteindelijk heeft Alliander in samenspraak met de Grootaandeelhouders gekozen voor uitgifte van een reverse convertible hybride obligatielening ter grootte van € 600 miljoen.
Een dergelijke lening heeft het karakter van zowel eigen als vreemd vermogen (= hybride) en telt bij uitgifte al voor 50% mee als eigen vermogen.
Bovendien heeft Alliander het recht de lening gedeeltelijk of geheel om te zetten in aandelen (= reverse converteerbaar), als de A rating op grond van objectieve omstandigheden onzeker wordt. Op deze wijze: • Wordt de financiële soliditeit van Alliander geborgd • Blijft Alliander in staat om de komende jaren dividend aan de aandeelhouders uit te keren en krijgen de aandeelhouders een aantrekkelijk marktconform rendement op de lening • Kan Alliander zijn maatschappelijke opdracht blijven realiseren en de investeringen in de energietransitie continueren
De omvang van de gevraagde lening, de voorwaarden waartegen de lening wordt verstrekt en de rentevergoeding zijn getoetst door Stek (juridisch) en KPMG (financieel). Deze onafhankelijke adviseurs, die het Grootaandeelhoudersoverleg hebben bijgestaan, geven aan dat het voorstel van Alliander op zorgvuldige wijze is ontstaan en de voorwaarden solide zijn. Zie voor meer informatie de letters of comfort van KPMG en Stek (BIJLAGE 4A en 4B).
9
Meer informatie
Versterking kapitaalstructuur Alliander
aiLiander
De lening combineert de eigenschappen van een hybride lening met die van een k. reverse converteerbare lening
Beknopte kenmerken (zie BIJLAGE 2A, 2B en 2c) Reverse converteerbare hybride obligatielening € 600 miljoen
60jaar, tenzij eerder afgelost of geconverteerd
Tarief wordt elke lOjaar vastgezet Marktconforme opslag van 1,975% boven 10-jaars swap rate *)
Er is mogelijkheid tot uitstel rentebetaling, maar rente wordt altijd uitbetaald Door Alliander bij elke renteherziening of eerder onder bepaalde voorwaarden Onder strikte voorwaarden kan de lening door Alliander worden geconverteerd naar gewone aandelen
15 december 2021 *) de 10-jaars swap rate is een veel gebruikte basis waarmee de rente voor leningen wordt bepaald. De swap rate wordt dagelijks continue genoteerd en gepubliceerd.
10
Meer informatie
Versterking kapitaalstructuur Alliander
aniander
Het afgelopen jaar hebben we een zorgvuldig en intensief proces doorlopen met het Grootaandeelhoudersoverleg (GAO) en hun adviseurs
mei 2020
Aankondiging AvA gesprek over kapitaalbehoefte
11
oktober 2020
oktober 2020 - januari 2021
februari 2021
Gesprekken met GAO: focus op analyse van de financiële projecties en gewenste instrument.
februari - april 2021
Gesprekken met GAO. Focus op uitwerking en voorwaarden van kapitaalversterking
Brief aan aandeelhouders met aankondiging verkennende gesprekken met GAO over toekomstige kapitaalbehoefte en rol aandeelhouders.
Brief aan aandeelhouders over verloop van verkenning en verdere proces.
GAO laat zich bijstaan door KPMG (financieel) en Stek (juridisch)
Noodzaak tot kapitaalversterking wordt erkend door GAO.
april 2021
mei 2021
7 april: Toelichting AvA op aanleiding en noodzaak kapitaalversterking, voorkeurs instrument en bedrag
31 mei: Formeel financieringsverzoek verzonden aan de aandeel houders
Versterking kapitaalstructuur Alliander
aidander
Tot aan de formele uitgifte van de lening worden de volgende vervolgstappen
k.
beoogd
mei 2021
31 mei: Alle aandeelhouders ontvangen een individueel voorstel voor een obligatielening, incl. informatiepakket, leningsdocumentatie en letters of comfort KPMG en Stek
12
juni 2021
september 2021
oktober 2021
Informatiebijeenkomsten voor gemeenteraden en Provinciale Staten t.b.v. het politieke besluitvormingsproces
Informatiebijeenkomsten voor verantwoordelijke bestuurders en adviseurs t.b.v. het bestuurlijke besluitvormingsproces
15 okt: aandeelhouders informeren Alliander over voorgenomen besluit tot participatie in de obligatielening.
november 2021
december 2021
1 dec: aandeelhouders informeren Alliander over definitief besluit tot participatie in de obligatielening.
2 dec: BAvA 2 dec: Ondertekening leningsovereenkomst
3 dec: Bepalen van de mate van pro-rata inschrijving en eventuele toewijzing van boven pro-rata inschrijvingen
15 dec: Formele uitgifte van de reverse converteerbare hybride obligatielening
I
Versterking kapitaalstructuur Alliander Concreet verzoek aan aandeelhouders
au-iander k
Het totaal benodigde bedrag van de reverse converteerbare hybride obligatielening bedraagt € 600 miljoen, met een minimale ondergrens van € 550 miljoen. Dit laatste betekent dat Alliander het recht heeft om af te zien van de lening op het moment dat voor minder dan € 550 miljoen wordt ingeschreven door de aandeelhouders. In een dergelijke situatie, zal versterking van de kapitaalstructuur op een andere wijze gerealiseerd moeten worden en lijkt inhouding van het dividend onvermijdelijk.
Aandeelhouders wordt gevraagd om pro-rata deel te nemen. Om zeker te stellen dat het benodigde bedrag bijeengebracht wordt, worden de aandeelhouders gevraagd om aan te geven in hoeverre zij bereid zijn om meer dan pro-rata deel te nemen, bij voorkeur 25% boven het pro-rata aandeel. Om de uitkomst van het proces goed in te kunnen schatten, ontvangt Alliander graag uiterlijk 15 oktober 2021 het voorgenomen collegebesluit (BIJLAGE 3A). Hierop kan ook de bereidheid worden aangegeven om de Raad van Bestuur aan te wijzen als bevoegd orgaan tot uitgifte van aandelen in geval mogelijke conversie van de obligatielening.
Aandeelhouders wordt gevraagd om Alliander uiterlijk op 1 december 2021, middels het bijgevoegde formulier (zie BIJLAGE 3B, te informeren over het definitieve besluit tot participatie in de obligatielening. •
Op 2 december 2021 vindt er een Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (BAvA) plaats ten einde Alliander N.V. in staat te stellen aandelen uit te geven indien aan de specifieke voorwaarden van de leningsdocumentatie wordt voldaan. In overeenstemming met het bepaalde in artikel 6 en 7 van de statuten van Alliander N.V. wordt voorgesteld te besluiten tot aanwijzing van de Raad van Bestuur als bevoegd orgaan tot uitgifte van aandelen in verband met een mogelijke conversie van de obligatielening en tot het beperken of uitsluiten van het voorkeursrecht van bestaande aandeelhouders bij de uitgifte van aandelen, voor de duur van 5 jaar vanaf de datum van de BAvA. Zolang de lening uitstaat moet dit
besluit ieder jaar opnieuw worden genomen. 13
I
Versterking kapitaalstructuur Alliander
airiander
Concreet verzoek aan aandeelhouders
k.
Op 3 december wordt de mate van pro-rata inschrijvingen en eventuele toewijzing van boven pro-rata inschrijvingen bepaald. Dit gaat volgens de hieronder volgende regels:
1.
In het geval dat het totaal van alle inschrijvingen groter is dan EUR 550 miljoen en kleiner dan EUR 600 miljoen krijgt iedereen precies het bedrag waarvoor is ingeschreven.
2.
In het geval dat het totaal van de inschrijvingen groter is dan EUR 600 miljoen, wordt eerst iedereen een percentage van de obligatielening toegewezen dat gelijk is aan maximaal het percentage aandelenbelang van de inschrijver in Alliander. Dit zijn de Initial Allocated Commitments.
3
Het deel van de obligatie lening dat dan nog niet is toegewezen is de Remaining Available Sum. Alliander zal dit bedrag verdelen onder de boven pro-rata inschrijvers in verhouding met het aandeel van iedere boven pro-rata inschrijver op het totale bedrag dat door de boven pro-rata inschrijvers boven pro-rata is ingeschreven.
Zie hiervoor de leningsdocumentatie, artikel 5 (BIJLAGE 2A, 2B en 2C).
14
I
Versterking kapitaalstructuur Alliander Tot slot
15
•
Wij beseffen dat wij met dit financieringsverzoek een fors beroep op onze aandeelhouders doen, maar gezien het belang van de continuïteit van onze investeringen in de energietransitie en gelijktijdig de wens om onze dividenduitkering te behouden, doen wij met klem een beroep op iedere aandeelhouder om te participeren voor (tenminste) het pro-rata deel in de voorgenomen reverse converteerbare hybride obligatielening.
•
Voor vragen of opmerkingen kunt u via mail contact opnemen met • Walter Bien, walter.bien@alliander.com • Michiel Olij, michiel.orij@alliander.com
au-iander
k
U9D6 Hf
japueme
aiLiander
Bedrijfsorofie A iander -i‘
*
£ t»"
I
11.1
V
I ’«
sr; r-. ï' u
■HiHH i i ■' f ï”li I -O.
i—l’-1
I
li
II
ifïïïioïr
f rt hK. I!
n ■ms J
ande- ""
aPHtej-n
--- 1 t—'
I
“l11
Bedrijfsprofiel Alliander
aLiiander
Onze rol in de energieketen
k.
• Alliander N.V. is een netwerkbedrijf dat bestaat uit een groep bedrijven met ongeveer 7.000 medewerkers. Samen staan we voor hoogwaardige kennis van het energienet. We investeren in de ontwikkeling van het energienet en verkennen en realiseren innovatieve oplossingen. Met onze stakeholders overleggen we over toekomstplannen en dragen we oplossingen aan voor complexe vraagstukken op het gebied van de energietransitie. Dit doen we vanuit het maatschappelijk belang om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden.
/
landelijk
•
Netbeheerder Liander, onderdeel van Alliander, heeft de wettelijke taak de gas- en elektriciteitsnetwerken te beheren en te ontwikkelen. We staan 24/7 klaar om storingen te verhelpen, want zonder energie staat alles stil. Energie die wij distribueren, komt onder meer uit energiecentrales, windparken en import via de landelijke elektriciteits- en gasnetten van respectievelijk TenneT en Gasunie. Liander werkt samen met veel partijen in de energiesector en organisaties die willen innoveren op het gebied van energie. De netbeheerder zorgt voor een juiste data-uitwisseling met onder andere leveranciers in de huidige energiemarkt en werkt samen met overheden rondom vraagstukken over de warmtetransitie. Daarnaast helpen we organisaties bij innovaties met onze datadiensten en we werken samen aan ontwikkeling van de vraag- en aanbodgestuurde flexibele energiemarkt. Daarnaast leveren steeds meer consumenten en bedrijven energie die ze zelf produceren terug aan onze energienetten. Hierdoor ontstaat een wisselwerking en verwevenheid tussen vraag en aanbod van energie. regionaal
I
offshore windparken •
energiecentrales
energie van en naar buitenland
hoogspanningsnet
gastransportnet
windmolens
kantoren, industrie en datacenters
aeg saa saa BBS
/ \ zonneparken
BB SB BB BB BB
nn nn r"’1"9"’
lauiander elektrisch vervoer
• Andere onderdelen van ons netwerkbedrijf faciliteren actief markten met producten en diensten die bijdragen aan een toekomstbestendig energienet. We bouwen en onderhouden de infrastructuur en managen vraag en aanbod van energie. We maken inzichtelijk wie, wanneer, waar en in welke hoeveelheid energie produceert of verbruikt. Als onafhankelijke partij geven wij klanten inzichten die hen helpen bij de ontwikkeling van hun energievoorziening. Wij laten de mogelijkheden van het energienet zien en zijn duidelijk over de maatschappeljke kosten die verschillende keuzes met zich meebrengen. 18
lokale duurzame energiebedrijven
w AV QQ
—1 ♦. ir groen gas bij land en tuinbouwbedrijven
ri r<~i m warmtekracht koppelingen
E3
Bedrijfsprofiel Alliander
aiLiander
Alliander bestaat uit een groep bedrijven waarvan Liander de grootste is
Onze bedrijven
Hoe wij georganiseerd zijn
Liander
•
I
k.
auiander
Netbeheerder Liander beheert en ontwikkelt het energienet in haar werkgebied. De netbeheerder heeft de maatschappelijke taak miljoenen consumenten en bedrijven dagelijks van
k.____________ I
gas en elektriciteit te voorzien. Liander omvat ruim 90% van de omzet van de Alliander groep.
Kenter
•
Nelbeneer
Kenter is een dienstverlener op het gebied van energievoorzieningen, meetdiensten en laadoplossingen. Kenter plaatst onder meer transformatoren, meters, levert meetdata en geeft inzicht in energieverbruik met online (verbruiks)analyses.
□ander k_________
Netwerkactlviteiten
Qirion
(©kenter
auiander J*?»"
Duitsland auiander
Piran
gjjg ENTRNCE
Telecomduster Alliander
•
Alliander Telecom levert telecommunicatie voor besturing en beveiliging van kritische infrastructuur (zoals de energienetwerken). Utility Connect biedt draadloze datacommunicatie aan voor o.a. slimme meters. TReNT levert glasvezeldiensten in Oost-Nederland. 450connect exploiteert een draadloos communicatienetwerk voor kritische infrastructuur, door nauwe samenwerking met de Duitse netwerksector.
Firan
•
Firan ontwikkelt, realiseert en exploiteert netten voor o.a. warmte en koude, zonnestroom, windenergie en CO2. Samen met publieke en private partners werkt Firan aan de energietransitie voor gebouwen, gebieden en gemeenten.
ENTRNCE •
19
ENTRNCE heeft een digitaal handelsplatform ontwikkelt waar zij alle mogelijke energietransacties tussen leveranciers en verbruikers in de energiemarkt faciliteert.
Alliander AG (Duitsland) •
Alliander AG is met name op kleinere schaal actief in NoordrijnWestfalen en Berlijn waar zij elektriciteits- en gasnetten, openbare verlichting en verkeerslichten beheert.
Qirion •
Qirion onderhoudt het hoog- en middenspanningsnet in een deel van Nederland en creëert duurzame en innovatieve oplossingen voor nieuwe en bestaande energienetten.
Overige dochterondernemingen •
Overige activiteiten waaronder bodemonderzoek, grondwerk en uitvoering en Smart Grid technologie worden verricht door respectievelijk Qterra, Stam & Co en Locamation.
Bedrijfsprofiel Alliander
aiLiander
2020 in cijfers
k.
I
Kerncijfers Netto-omzet
Balanstotaal
Omvang netwerk elektriciteit
2,0 € miljard
9,4
92.000 km
1,9 € miljard in2019
8,8 € miljard in 2019
miljard
Resultaat
Investeringen materiële vaste activa
224 € miljoen
890 € miljoen
Omvang netwerk gas
£
&
42.000 km 42.000 km in2019
91,000 km in2019
Bruto investeringen
Dividend
1 000
253 € miljoen in2019
834 € miljoen in 2019 680
Aantal klantaansluitingen
Aantal eigen medewerkers
5,8 miljoen
5.881 fte
5.8 miljoen in2019
666
300
500
o
132
113
H ”4
136
| 105
2016
2017
_■
■■M 68
2018 € miljoen
• Elektriciteit gereguleerd
Uitvalduur elektriciteit
Lost Time Injury Frequency
23,2 minuten
1,8
21,9 minuten in 2019
21 in 2019
20
• Gas gereguleerd
9 Meetinrichtingen • Gebouwen, ICT etc.
129
■ •
591
502
397
315
131
5.703 fte in2019
890
834
731
. ' 124
9:
S:
2019
2020
€ miljoen
\
«
aioander
&
*
Groei A iander door energietransitie V t
ƒ
.
i •»
IJLi
I IS I
__
''
WO
. -■:'
MB^MhEbSSSST.*1 ?g
I
I
4#
■I
1
■. ■ '•.
0*-3d»r,
M
te
. —
I
" "",nr ƒ
ïAW'-'
.r\ ■ •..
-i
, r
21
..
'
Groei Alliander door energietransitie
aniander
I
CO2 reductie is de kern van het klimaatakkoord en heeft grote invloed op de elektriciteitssector Doelstellingen
Drijvers
1
Maatregelen
• •
2030: 21.5 Mton CO2 reductie 2050: Nagenoeg emissievrije industrie
• •
Nationale CO2 heffing i.c.m. verlaging Europese emissierechten Waterstof als energiedrager voor procesindustrie (tot 600° C) Verplicht stellen van CO2 beperkende maatregelen met maximaal 5 jaar terugverdientijd
Elektriciteit opwekking
• •
2030: 32.8 Mton CO2 reductie 2050: Emissievrije productie
• • •
Opschalen hernieuwbare elektriciteitsopwekking met 84 TWh in 2030 Focus op wind op zee Afbouw kolencentrales tot 2030
Verkeer en vervoer
• •
2030:10.6 Mton CO2 reductie 2050: Emissievrij verkeer
• •
Inzet op 100% aandeel van elektrische auto's in nieuwverkoop na 2030 Verlagen van zakelijke (auto)kilometers met 8 miljard in 2030
Landbouw
• •
2030: 4.7 Mton CO2 reductie 2050: Balans tussen opslag & productie van hernieuwbare energie/ biomassa en emissie van onvermijdbare uitstoot
• • •
Elektrisch verwarmen kassen en gebruik restwarmte Verduurzamen veehouderij (precisiebemesting, kunstmest vervanging) Inrichten van land en wateroppervlak op CO2 vastlegging en gebruik
Gebouwde omgeving
• •
2030: 9.1 Mton CO2 reductie 2050: Alle woningen en gebouwen goed geïsoleerd, duurzaam verwarmd en voorzien van schone elektriciteit
• •
Verduurzaming van 1,5 miljoen bestaande woningen in 2030 Jaarlijks verduurzamen van 50.000 woningen en gebouwen vanaf 2021 en 200.000 per 2030 d.m.v. aardgasvrije nieuwbouw, subsidiëren van verduurzaming huidige woning
IÊl
Industrie
P2H
•
57,2 Mton’
45,2 Mton1
35,6 Mton1
u u 26,9 Mtoni
"V LH :::
24,4 Mton1
Bronnen: Strategy & PwC, Kh'maatakkoord, IPCC
'Mton CO2 equivalent uitstoot in 2018.
22
Groei Alliander door energietransitie
aiLiander
De energietransitie vereist dat er de komende jaren sterk geïnvesteerd moeten worden in de
k.
energie-infrastructuur in Nederland
Nieuwe vereisten aan de elektriciteits- en gasnetten (Internationale klimaatdoelen Elektriciteitsverbruik neemt toe
Switchen van energiesoort
Verwarmen zonder aardgas (warmtcnetlon. biogas, elektrificatie)
Opkomst van datacenters
Alle auto’s duurzaam
(Inter)nationale klimaatdoelen Alle woningen en j p gebouwen label 8 || D
Energie besparen
Systeem wordt meer decentraal
Windmolens op 10% van continentale plat
Elektriciteit duurzaam opwekken
Zonnepanelen op alle daken
Hogere peakload en een 'tweerichtingsverkeer' in alle netvlakken Balancering meer in regionale netten
\'z
Jrrnl__
Hernieuwbare energie is niet stuurbaar
Op 1 januari 2020 is de Klimaatwet ingegaan, waarin de CO2 doelstellingen van 49% reductie in 2030 en 95% in 2050 zijn vastgelegd. De Europese Klimaatwet scherpt deze Wind op Zee zal aangesloten worden
tijd klaar is.
Hogere volatiliteit in het dagprofiel
Consequenties voor de netbeheerders
Belangrijke rol biomassa/biogas en waterstof richting 2050 Relatief veel geïnstalleerd vermogen nodig per eenheid opwek
Realisatie beide fases Wind op Zee richting 2030
doelstellingen verder aan. De energietransitie vereist dat de gehele energie-infrastructuur in Nederland de komende jaren verzwaard wordt, omdat de elektriciteitsvraag in 2050 verdubbeld is. Onze grootste uitdaging is ervoor te zorgen dat de energie-infrastructuur hiervoor op
Verzwaren van het net
Sterk toenemende vraag door elektrificatie
TenneT wettelijk verplicht tot aanleg net op zee Investeringen op land door TenneT
Meer weersafhankelijk door opwek achter de meter Toename volatiliteit door toename elektrisch vervoer Sturing op moment en hoogte van elektriciteitsverbruik Bron: Strategy & PwC
Aanleg nieuwe infrastructuur
Nieuwe aansluitingen
Groei Alliander door energietransitie
aiLiander
Door de investeringen in de energie infrastructuur zal de kapitaalbehoefte van
k
de sector en Alliander de komende 20 jaar sterk toenemen
Investeringen •
TenneT, Alliander, Enexis en Stedin zullen per jaar gezamenlijk gemiddeld €1,5 miljard extra gaan investeren - een verdubbeling ten op zichte van het recente gemiddelde investeringsniveau. Gezamenlijk moeten zij € 102 miljard investeren in het elektriciteitsnet en de regionale gasnetten.
Investeringen TenneT, Alliander, Enexis en Stedin Gemiddelde netto investeringen per jaar 2011-2050 (reëel pp 2020 in €mld)1 zA849? 4,0 -i 3,5 3,3 .+€1,5 ml.
32
3,0 •
Door de benodigde investeringen in het hoogspanningsnet alsmede het net op zee, is de verwachting dat de kosten die TenneT doorberekent aan Regionale Netbeheerders ("RNB's") ook zullen stijgen
2,0 -
1,0 •
De investeringen van Alliander zijn sinds 2018 aan het stijgen. Deze stijging zal de komende jaren versneld worden ingegeven door de energietransitie. De investeringen voor Alliander - voor de periode 2019-2030 - zullen gemiddeld €1,2 miljard per jaar bedragen
•
Op de lange termijn (na 2030) neemt de onzekerheid over de benodigde investeringen toe, maar de verwachting is niet dat de investeringen zullen dalen
•
De verhoogde investeringen zullen primair gefinancierd worden met vreemd vermogen. Dit is echter alleen mogelijk indien er tevens nieuw eigen vermogen beschikbaar wordt gesteld, waarmee de rating en voor Alliander belangrijke ratio's in stand gehouden kunnen worden.
’Netto getallen zijn investeringen minus klantbijdragen, exclusiefprijseffect, exclusief meters, exclusief GTS Bronnen: Rapport Fien. Liander, Enexis, Stedin, TenneT
24
0,0
1,8 2,9
3,3
3,0
2021-2030
2031-2040
2041-2050
Electra Gas
1,4
2011-2020
Investeringen Alliander per jaar - 2010 t/m 2030
2010
2012
2014
2016
2018
2020
2022
2024
2026
2028
2030
Groei Alliander door energietransitie
Iaioander
We werken nauw samen met onze stakeholders om de doelstellingen te realiseren "
Onze focus
Werkpakket Alliander
Om de afspraken uit het Klimaatakkoord waar te maken, hebben we als Zonneparken, datacenters en andere snel ontwikkelende energieintensieve sectoren vragen steeds
maatschappij een enorme hoeveelheid werk te verzetten in het komende decennium. Als netbeheerder bereiden we ons zo voor:
meer energie.
a& a-iaa
We zetten in op een integraal transitieplan samen met stakeholders. In essentie herontwerpen we als maatschappij het gehele energiesysteem
,®
We investeren proactief in ons netwerk op basis van regionale
De energietransitie vraagt om intensieve samenwerking tussen
gemeenten, provincies, netbeheerders en andere partners binnen en buiten de energiesector.
energiestrategieën, klantcontacten en systeemstudies
• elektriciteit en gas • elektriciteit
I
Capaciteitstoename
a'9'A
Als netbeheerder staat Liander voor de opdracht om de capaciteit
We vergroten productiviteit en efficiency en richten ons op innovatie, standaardisatie en het inzetten van tijdel jke concepten
van het elektriciteitsnet op een groot aantal plekken minstens te hebben verdubbeld in 2030.
25
■II 2020
2030
0
0
Het nog optimaler benutten van het bestaande net om de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk te houden
Groei Alliander door energietransitie
aidander
I
Werkpakket Liander - investeringen in Friesland
Friesland -
•
Wij investeren de komende tijd in diverse onder- en regelstations en in het versterken van het distributienet met grote 20 kV-ringen. Op deze manier kunnen we beter voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag.
Voor de komende tijd wordt ingezet op investeringen in de diverse onder- en regelstations en het versterken van het distributienet met grote 20 kV-ringen, om te voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag als gevolg van zonopwek en de industrievraag. Als eerste worden belangrijke stations in het zuidelijke deel van Friesland (Wolvega en Oosterwolde) en het noordoostelijke deel (Dokkum - Holwerd Ameland) verzwaard en wordt op veel plaatsen het middenspanningsnet versterkt om transportbeperkingen op te lossen en een toekomstbestendig net te maken. Daarna worden de stations Lemmer en Bergum beiden uitgebreid met nieuwe 110/20 kV-transformatoren van 80 MVA.
We versterken het middenspanningsnet op veel plaatsen om transportbeperkingen op te lossen en
te zorgen voor een toekomstbestendig energienet.
Ameland
A
We plannen de bouw van een nieuw onderstation om toe
te!
Hoiwerd •------
komstige groei op te vangen.
Dokkum
Verzwaren van
Daarnaast wordt een nieuw onderstation bij Bolsward gebouwd, dat ook ingezet wordt om de groei in duurzame energie in het zuidwesten van de provincie op te vangen. Tevens worden verdere plannen met TenneT gemaakt voor een geheel nieuw onderstation nabij Leeuwarden om verdere toekomstige groei op te vangen.
•
Nieuw
Uitbreiding
•
26
Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Friesland (en Noordoostpolder) dat van de zeventig stations circa veertig stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa dertig nieuwe stations te stichten en er circa veertig uit te breiden. Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES.
belangrijke stations in zuiden Bergum en noordoosten.
Leeuwarden
o
stations met nieuwe trans formatoren.
Drachten
Bolsward
onderstation
A
(opvang groei r duurzame
Oosterwolde Oudehaske
energie in zuidwesten).
Lemmer
wolvega
Groei Alliander door energietransitie
aidander
I
Werkpakket Liander - investeringen in Flevoland
Flevoland •
•
•
Om de knelpunten het hoofd te bieden investeert Liander in de Noordoostpolder in de onderstations Emmeloord en Luttelgeest en het versterken van het distributienet met grote 20 kV-ringen. Deze 20 kV-ringen worden als het ware een tussennet om het 10 kV- middenspanningsnet te versterken en extra capaciteit te leveren. in de Flevopolder worden bestaande onderstations uitgebreid (onder andere Dronten, Lelystad, Zeewolde en Almere) en wordt samen met TenneT gewerkt aan drie nieuwe onderstations (nabij Almere, in het midden van de polder en ten oosten van Dronten).
De verzwaringen van de onderstations Dronten, Lelystad in het oosten van de Flevopolder zijn voornamelijk voor duurzame opwek. Daarnaast worden binnen de planperiode twee nieuwe onderstations gebouwd (in het midden van de polder en ten oosten van Dronten) voor het aansluiten van duurzame opwek.
•
•
27
Het onderstation Zeewolde wordt verzwaard. Enerzijds zien we een grote vraag voor wat betreft duurzame opwek en anderzijds de komst van datacentra. Ook de verdere ontwikkeling van de woningbouw in Oosterwold en bedrijventerrein Stichtsekant worden hiermee gefaciliteerd. Een nieuw te realiseren onderstation Almere is voornamelijk bedoeld voor de stad Almere. Om verdere groei in het oosten van Almere voor zowel woningbouw als ook bedrijvigheid mogelijk te maken wordt met TenneT samen de planvorming opgestart voor een schaalsprong in de benodigde capaciteit in de westzijde van de Flevopolder Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Flevoland dat van de 38 stations circa 24 stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa vijf nieuwe stations te stichten en er circa twintig stations uit te breiden. Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES.
Wij investeren de komende tijd m diverse onder- en regelstations en in het versterken van het distributienet met grote 20 kv-ringen. Op deze manier kunnen we beter voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag.
J'm’
A o
loot Inol
investeren in onderstations en versterken van het distributienet met grote 20 kV-ringen (als soort tussermet om het 10 kV- middenspanningsnet te versterken en extra capaciteit te leveren).
Luttelgeest
Emmeloord
Samen met TenneT plannen we meer capaciteit in de Flevopolders. zodat woning bouw en bedrijvigheid kunnen groeien.
Dronten Lelystad
te!
Verzwaren van bestaande onderstations.
r
1
Almere
te o Samen met TenneT werken we aan drie nieuwe onder Zeewolde stations nabij Almere. in het midden van Flevoland en ten oosten van Dronten.
Groei Alliander door energietransitie
aiLiander
I
Werkpakket Liander - investeringen in Noord-Holland
Nloord-Holland •
•
•
In het noordelijke deel van Noord-Holland wordt geïnvesteerd in verzwaringen van diverse stations. De recent gestichte stations Middenmeer en De Weel gaan op 20 kV-niveau diverse knelpunten oplossen in de bestaande 50 kV-netstructuur. Daarnaast wordt een nieuw 150/50 kV onderstation bij Oostzaan gebouwd om het elektriciteitsnet in de Zaanstreek te versterken. Voor de verdere tijdshorizon worden nu ook al plannen gemaakt voor extra stations nabij Alkmaar en het uiterste noorden van de provincie. De noodzaak hiervoor en de geografische locatie zal vanuit de RES onderbouwd worden. In Amsterdam vindt een grote uitbreiding plaats van bestaande stations (zoals Nieuwe Meer, Karperweg, Bijlmer Noord, Watergraafsmeer en Uilenburg) en worden diverse nieuwe stations gebouwd op plekken als IJburg, Noord Papaverweg, Zeeburgereiland en Nieuwe Meer. Hiervoor werkt Liander nauw samen met de gemeente Amsterdam. Verder wordt in Haarlem gewerkt aan de verzwaring van station Oorkondelaan en in Haarlemmermeer aan station Vijfhuizen. Tevens wordt in de Haarlemmermeer gezocht naar een locatie voor twee nieuwe stations en wordt in Amstelveen met de gemeente ook naar een locatie voor een nieuw 150 kV-station gezocht om het bestaande elektriciteitsnet te uit te breiden voor de sterk toenemende vermogensvraag.
Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio NoordHolland dat van de 46 stations circa dertig stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om minimaal tien nieuwe stations te stichten (oplopend tot circa 24) en er minimaal 25 uit te breiden (oplopend tot 32). Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES. 28
Wij investeren de komende tijd m diverse onder- en regelstations. Op deze manier kunnen we beter voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag.
te
o
''TAT’
De recent gebouwde stations gaan op 20 kV-mveau diverse knelpunten oplossen m de bestaande 50 kV-netstructuur.
o
Middenmeer --------------•
—• De weel
in Amsterdam breiden we bestaande stations fors uit (zoals Nieuwe Meer. Karperweg. Bijlmer Noord. Watergraafsmeer en Uilenburg) en gaan we diverse nieuwe stations bouwen op plekken als IJburg. Noord Papaverweg. Zeeburgereiland en Nieuwe Meer
Alkmaar te
o
Een nieuw 150/50 kV onderstation gaat het elektriciteitsnet m de Zaanstreek versterken.
Purmerend •----Oostzaan
te!
Haarlem Verzwaring van stations Oorkondelaan en Vijfhuizen.
We maken plannen voor extra stations nabij Alkmaar. Purmerend en m het uiterste noorden van de provincie.
• Amsterdam
te
• Amstelveen
-• Haarlemmermeer
o
We zoeken m Haarlemmer meer naar locaties voor twee nieuwe stations en in Amstelveen naar een locatie voor een 150 kv-station.
Groei Alliander door energietransitie
airiander
Werkpakket Liander - investeringen in Zuid-Holland
I
k
Zuid-Holland •
•
Liander dient veel van haar 50 kV-onderstations te versterken en nieuwe onderstations te bouwen om de huidige en toekomstige transportknelpunten het hoofd te bieden. Verzwaring van de onderstations Zoeterwoude, Leiden Zuidwest, Leiden Rijksuniversiteit, Leiderdorp, Noordwijk en Leimuiden staan op stapel, waarvoor in de komende jaren eerst de benodigde ruimte moet worden gevonden. Tevens wordt momenteel voortvarend gewerkt om het nieuwe onderstation Boskoop en de nieuwe invoedingspunten vanuit TenneT, Zuidplaspolder (samen met TenneT en Stedin) en Leiden Oost (samen met TenneT) tot stand te brengen. Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Zuid-Holland dat van de achttien stations circa vijf stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa tien nieuwe stations te stichten en er circa vijf uit te breiden. Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES.
29
We gaan veel van onze 50 kV-onderstations versterken en nieuwe onder stations bouwen om de huidige en toekomstige transportknelpunten het hoofd te bieden.
------ • NOOrdw:;k
Leimuiden Leiden
Leiderdorp
We gaan de onder stations Leiden Zuidwest. Universiteit Leiden. Noordwijk en Leimuiden verzwaren
Zoeterwoude Boskoop Zuidpiaspolder
te o
Omdat we voorzien dat extra capaciteit nodig is. werken we samen met TenneT hard aan nieuwe invoedpunten in de Zuidplaspolder (met Stedin) en Leiden Oost. Daarnaast werken we aan nieuwe onderstations in Boskoop. Zoeterwoude en Leiderdorp
Groei Alliander door energietransitie
aioander
Werkpakket Liander - investeringen in Gelderland
I
k.
Gelderland •
Liander investeert op diverse plekken in verzwaring van stations. De stations Barneveld, Dodewaard, Zevenaar, Doetinchem en Eibergen zijn hier voorbeelden van. Zowel extra vermogen als ook aansluitmogelijkheden worden bijgeplaatst.
te
De grotere projectgebieden zijn de Bommelerwaard en het knooppunt Arnhem Nijmegen. In deze twee gebieden worden ook geheel nieuwe stations (in samenspraak met TenneT) gebouwd voor verdere versterking van het elektriciteitsnet.
We verkennen samen met TenneT en Stedin de mogelijkheden voor een meuw onderstation.
O
•
•
•
Barneveld
In de Bommelerwaard wordt onderstation Zaltbommel verder verzwaard met 150/20 kV en wordt een nieuw onderstation 150/20 kV gebouwd in Zuilichem. Daarna worden bijna alle onderliggende grotere verdeelstations versterkt om huidige en toekomstige knelpunten op te lossen.
In het gebied tussen Arnhem en Nijmegen wordt enerzijds volop ingezet op grote logistieke oplossingen en anderzijds speelt de duurzame opwek en verduurzaming van woningbouw een grote rol. Om knelpunten het hoofd te bieden wordt samen met TenneT een nieuw onderstation Oosterhout gesticht met drie 150/20 kV-transformatoren van 80 MVA.
■
Voor de verdere toekomst worden in de buurt van Nijkerk de mogelijkheden voor een nieuw onderstation samen met TenneT en Stedin verkend. De groei ten noorden en oosten van Amersfoort zal immers verder doorgaan gezien de gunstige ligging nabij de snelweg Al. Om deze groei beter te kunnen voorspellen zet Liander samen met de omgevingspartners in op de RES als instrument.
•
Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Gelderland dat van de 39 stations circa 28 stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa vijftien nieuwe stations te stichten en er circa zeven uit te breiden. Verdere Concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES.
,-AAA
Nijkerk
A
f tfbergen
Arnhem Doetinchem
Oosterhout Dode.vaard
Zuiltchem
I
Zaltbommel
•n de Bommelerwaard verzwaren we het onderstation Zaltbommel en bouwen we een nieuw onderstation Zuilichem 150/20 kV. Daarna versterken we onderliggende grotere verdeelstations om huidige en toekomstige knelpunten op te lossen
ï
Zevonaar
Nijmegen
We bouwen tussen Arnhem en Nijmegen samen met TenneT een meuw onderstation Oosterhout met drie 150/20 kv-transfor*matoren van 80 MVA voor duurzame opwek, verduurzaming woningbouw en grote logistieke oplossingen.
We investeren op diverse plekken m de verzwaring van stations en plaatsen zowel extra vermogen als aansluitmogelijkheden bij.
aiLiander
Sectorregulering en financiering van de energietransitie
Ju
z
Lr
3,
■<
7 /
7^
Sectorregulering en financiering van de energietransitie
aiLiander |
De markt waarin Alliander actief is wordt gereguleerd door de ACM
Regulering in Nederland
Gereguleerde tarifering en rendement
Als netbeheerder heeft Alliander de wettelijke taak om consumenten en bedrijven dagelijks van gas en elektriciteit te voorzien. Dit moet tegen de voorwaarden die hun basis vinden in de Elektriciteitswet. De regionale netbeheerders werken in een gereguleerde markt zonder directe concurrentie. Het is immers niet kostenefficiënt om meerdere netten naast elkaar aan te leggen. Gelet op de monopolistische marktstructuur
De ACM stelt de maximum transport- en aansluittarieven vast in de tarievenbesluiten. Deze tarieven worden zo vastgesteld dat de aanleg, het beheer en de exploitatie van de energienetten de economische kosten van de investeringen dekt.
De tarieven bestaan uit twee componenten: (i) de kapitaallasten en (ii) de operationele kosten. • De kapitaallasten bestaan uit afschrijvingen en een vermogenskostenvergoeding voor de verschaffers van vreemd en eigen vermogen. De
houdt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) toezicht. De ACM is verantwoordelijk voor de regulering van de transmissiesysteembeheerders ("TSO's") en regionale netbeheerders van de elektriciteitsvoorziening en aardgasnetten in Nederland en doet dit middels
vermogenskostenvergoeding volgt uit het product van de gewogen gemiddelde vermogenskostenvoet (WACC voor weighted average cost of capita!) en de gereguleerde activawaarde (GAW).
3 tot 5-jarige reguleringsperioden. c 0J <D O "O Q>
x:
Voorkomen dat netbeheerders tarieven doorbelasten boven het (efficiënte) kostenniveau
ra
Netwerkbeheerders een passend rendement op hun investeringen laten maken
CD O)
L- Optimale transportkwaliteit aanmoedigen (voor elektriciteits-RNBs)
az 32
Operationele kosten
GAW x WACC
• Netwerkbeheerders prikkelen om op een efficiënte manier te opereren
Toegestane inkomsten RNB's
De operationele kosten zijn kosten voor personeel, inkoop van goederen, inkoopkosten bovenliggende netbeheerder en diensten die nodig zijn om de taken uit te voeren.
Regulatorische afschrtjvinqen
Aan het begin van de reguleringsperiode bepaalt de ACM de GAW en de afschrijvingstermijnen voor verschillende activacategorieën. De afschrijvingen en de vermogenskostenvergoeding worden opgenomen in de maatstafregulering en landen in de tarieven van de netbeheerders. Gedurende de looptijd van de investeringen vindt vergoeding hierover plaats via de tarieven aan klanten, waardoor deze op lange termijn kostendekkend zijn. Bij groei zijn de uitgaven op korte termijn daardoor echter hoger dan de inkomsten.
Sector regulering en financiering van de energietransitie Simultaan zetten 3 factoren uit de regulering druk op de netto kasstroom van de
aiLiander k
netbeheerders Drie simultane effecten
©
Wanneer investeringen sterk stijgen, stijgen de inkomsten niet navenant en neemt de financieringsbehoefte toe op
de middellange termijn
© Wanneer de gereguleerde WACC daalt neemt de financieringsbehoefte verder toe
© Inkomsten worden bepaald op basis
van historische kosten, waardoor deze achterlopen bij toenemende kosten
33
I
Sectorregulering en financiering van de energietransitie
aidander
Factor 1: Wanneer investeringen sterk stijgen, stijgen de inkomsten niet navenant
1
k
en neemt de financieringsbehoefte toe Energietransitie: blijvend hoge investeringen
Ideaalcomplex: stabiel patroon investeringen
1975
1980
1985
Investeringen
1990
1995
2000
2005
2010
2015
2010
Inkomsten (FFO)
Afschrijvingsvergoeding — — — Financieringsbehoefte
2020
2015
Investeringen
2025
— — —Financieringsbehoefte
Inkomsten uitgedrukt in FFO (vrije kasstroom). Getoonde grafiek ter illustratie
•
Inkomsten uit investeringen bestaan uit een vermogenskostenvergoeding plus een vergoeding gelijk aan de afschrijving.
•
Bij een stabiel niveau van investeringen lopen de afschrijvingsvergoedmgen op tot een niveau waarop ze de nieuwe investeringen volledig dekken. Dit noemen we een ideaalcomplex.
Bron: Strategy & PwC
34
De financieringsbehoefte zal toenemen door een combinatie van:
• • •
Sterk toenemende investeringen; Een lange terugverdientijd (~40jaar), en; Lage rendementen.
__
Als dit voor een lange periode zo blijft (energietransitie) zal de resulterende financieringsbehoefte blijven toenemen. Deze behoefte wordt ingevuld door het aantrekken van schuld (vreemd vermogen).
Sectorregulering en financiering van de energietransitie Factor 2 & 3: Een dalende WACC vedaagt de inkomsten. Kosten stijgen maar vergoeding vindt
aiLiander h
I
plaats op basis van (lagere) historische kosten
O
Stijgende kosten RNB
Dalende reële WACC en rente Het huidige verschil tussen de WACC en de 10-jaars rente is niet eerder zo klein geweest. De verwachting is dat dit de komende jaren zo blijft.
6 5 4
cr ZD
3
I l l _
2 1
o -1
Tijd
2000
2010
------ Regulatorische reële WACC
•
•
35
2020 — Duitse 10-jaars rente
Werkelijke kosten
Vergoede kosten
— NL 10-jaars rente
Een dalende rentestand heeft voordelen, namelijk dat het aantrekken van financiering goedkoper wordt. Echter, voor de regionale netbeheerders heeft het ook nadelen omdat de inkomsten (eg. het gereguleerde tarief en rendement) afnemen. De ACM kijkt daarbij naar de Duitse en Nederlandse rente.
De ACM stelt deze vergoeding periodiek vast op basis van marktdata. De verwachting is dat voor de komende reguleringsperiode de kapitaalsvergoeding naar beneden wordt bijgesteld. Hierdoor nemen de inkomsten af en zal er dus ook minder beschikbare ruimte zijn voor het financieren van de energietransitie. Uitgaande van een daling van de gereguleerde WACC vóór belastingen naar 0,7% (structureel laag) in de nieuwe reguleringsperiode Bron: Strategy & PwC
•
De kosten die Alliander vergoed krijgt worden bepaald op basis van de gemiddelde historische gemaakte kosten van de netbeheerders.
•
Wanneer de kosten een blijvende stijging laten zien, zullen de inkomsten voor de regionale netbeheerders permanent achterblijven, wat een grote impact heeft op het bedrijfsresultaat en daarmee ook op de kredietratio's van Alliander.
•
Door het effect van de 'zaagtand' schommelt het beeld enigszins gedurende elke reguleringsperiode. Dit raakt direct het resultaat en daarmee ook de dividenden.
ai nanripr aiLiander
ES
1
inanciee beeidA iander 1
M-
■”T»
7 V, • ■• •
i -^r
\
t
■
’-
1I
Financieel beleid Alliander
aniander
Bijgesteld financieel beleid past bij uitdaging van energietransitie Financieel beleid ondersteunt strategie Alliander
Energietransitie heeft geleid tot bijstellen beleid
Het financieel beleid ondersteunt het algemene beleid en de strategie van Alliander. Het
Door ontwikkelingen vanuit de energietransitie staat met name deze FFO / netto schuld verhouding sterk onder druk:
beleid richt zich op:
•
De energietransitie vraagt om forse investeringen, waardoor de schuldpositie in rap tempo oploopt. De beschikbare operationele kasstromen (FFO) nemen veel minder snel toe.
2) een adequaat aandeelhouders rendement en
•
3) bescherming voor obligatiehouders en andere vreemd vermogen verschaffers, met behoud van financiële draagkracht, discipline, flexibiliteit om te groeien en te
Hierdoor daalt de FFO/netto schuld verhouding. Hoe lager deze ratio, hoe lager de rating en de kredietwaardigheid.
•
Het vermogen om meer schuld aan te trekken komt daarmee in gevaar en de rentelasten stijgen.
i)
het te allen tijde beschikken over voldoende middelen om te kunnen voldoen aan de regulatorische en financiële verplichtingen van de onderneming,
investeren in onze onderneming. Het handhaven van een solide A rating* profiel is een belangrijk onderdeel van het beleid. Zo behoudt Alliander een goede uitgangspositie om tegen gunstige voorwaarden vreemd vermogen aan te trekken en om te kunnen groeien als onderneming. De belangrijkste ratio in het bepalen van de rating is de beschikbare operationele kasstromen ten opzichte van de schuldpositie (FFO/netto schuld). * Rating agencies beoordelen bedrijven op hun financiële stabiliteit en de kans op tijdige betaling van aflossing en rente. De hoogst haalbare rating is AAA. Beneden BBB komt een bedrijf in de gevarenzone vanuit het perspectief van
kredietverleners. Bij de door Alliander nagestreefde A rating zullen kredietverleners tegen gunstige voorwaarden geld ter beschikking stellen omdat de kans op rentebetaling en aflossing zeer groot is. De A CM gaat in haar tariefregulering ook
Tegelijkertijd is er binnen de wens om een solide A rating profiel te handhaven ruimte voor een lagere ondergrens in het eigen beleid. Ook bij een FFO/netto schuld verhouding van ten minste 15% zal dit rating profiel behouden kunnen blijven. Derhalve is in mei 2021 in het financiële beleid de streefwaarde van 20% verlaagd naar 15%.
In de voorwaarden van de obligatielening is overeengekomen dat Alliander de lening kan converteren in aandelen als de FFO/netto schuld ratio structureel onder de 16% komt. Op deze manier wordt geborgd dat er tijdig kan worden ingegrepen indien de FFO/netto schuld ratio dichtbij 15% komt.
uit van een A rating.
37
De volgende sheets gaan in op de belangrijkste kenmerken van het nieuwe beleid en bieden een toelichting op de wijzigingen.
Financieel beleid Alliander
au-iander
Kenmerken van bijgesteld beleid en wijzigingen to.v. huidig beleid (I)
k.
Algemene uitgangspunten
Financieel kader
• Zekerstellen van een adequate omvang van liquide middelen en
• FFO/netto schuld verhouding
>15%
• Rentedekking
> 3,5
• Netto schuldratio
< 60%
gecommitteerde kredietfaciliteiten;
• Te allen tijde zeker stellen van toegang tot de kapitaalmarkt; ■ Zekerstellen van een gebalanceerd aflossingsschema
• Handhaving van een buffer ten opzichte van reguleringscriteria conform Besluit Financieel Beheer Netbeheer (BFBN) waarbij Alliander niet de
• Solide A ratingprofiel • Voldoen aan de regulatorische vereisten voor de netbeheerders (BFBN)
grens opzoekt;
• Centrale financiering van bedrijfsonderdelen* en centraal cash management;
• Schulden worden in principe op Alliander N.V. niveau aangetrokken • Onderdeel van bedrijfsbeleid en strategie;
• Transparante berichtgeving;
De algemene uitgangspunten blijven ongewijzigd.
38
*) met betrekking tot financiering van non-core activiteiten, van entiteiten waarover Alliander geen 100% control heeft of in andere specifieke gevallen wordt door Treasury, na overleg met de Raad van Bestuur, andere financieringsvormen overwogen
•
Minimum FFO/netto schuld ratio is aangepast van 20% naar 15%. Het financieel beleid is en blijft gericht op behoud van een A rating profiel. Het bestaande minimum van 20% is echter strikter dan noodzakelijk voor het A rating profiel. De grens van 15% is meer in lijn met dit profiel en biedt daarmee meer financiële ruimte.
I
Financieel beleid Alliander Kenmerken van bijgesteld beleid en wijzigingen t.o.v. huidig beleid (II) Dividendbeleid • Stabiel dividend • Pay-out: 45% van de winst na belastingen, gecorrigeerd voor fair value mutaties, periodieke vergoedingen voor leningen die via het eigen vermogen worden verwerkt en bijzondere posten die niet hebben geleid tot kasstromen, tenzij investeringen of financiële criteria een hogere toevoeging aan de algemene reserves vereisen
• Solvabiliteit minimaal 30%
In het nieuwe beleid wordt verduidelijkt dat de periodieke vergoedingen voor leningen die onder International Financial Reporting Standards (IFRS) als eigen vermogen zijn geclassificeerd, gecorrigeerd worden op de dividendgrondslag. Dit doet recht aan preferente positie van de hybride schuldhouders t.o.v. de aandeelhouders.
39
aiLiander
I
□ fes Üto1
aiLiander fW'4A*| '
hmhbbbhhhhhmmmhhb
nstrumenten voor versterken eigen vermogen BA-
f
» • ►
-TT.
T~ \
,x«
I; ~T; ~l ’TTF 7AT «^(p-
i’
■3-'->r r ■ "■
■
Instrumenten voor versterken eigen vermogen De verschillende mogelijke financiële instrumenten zijn beoordeeld aan de hand van
aiciander k.
onderstaande randvoorwaarden en criteria Randvoorwaarden
Toelichting
Solide credit rating
Gelet op de regulatoire kapitaalvergoeding (vastgesteld door de ACM) streeft Alliander naar tenminste een A-rating.
Aandeelhoudersflexibiliteit
Het instrument moet de flexibiliteit bieden aan aandeelhouders om onafhankelijk van elkaar te besluiten om te participeren.
Criteria aan instrument
Effectiviteit
De mate waarin een instrument bijdraagt aan het versterken van het eigen vermogen en behoud van een A-rating. Dit verschilt per instrument, bepaalde instrumenten worden door de rating agencies deels als vreemd vermogen geclassificeerd (geen 100% weging als eigen vermogen).
Financiële flexibiliteit*
Flexibiliteit kan worden bereikt door trapsgewijs kapitaal aan te trekken, de mogelijkheid om schuld naar eigen vermogen te converteren en/of de mogelijkheid om de betaalverplichting (lijdelijk) uit te kunnen stellen.
Fiscale aftrekbaarheid**
In hoeverre komt de vergoeding op het financieel instrument in aanmerking voor een fiscale korting uit hoofde van renteaftrekbaarheid en overige fiscaal relevante aspecten met financiële gevolgen.
Kosten
(i) De hoogte van de verschuldigde vergoeding op het financiële instrument, (ii) De impact op de winst- en verliesrekening en de balans van Alliander.
Eenvoud
De instrumenten verschillen in complexiteit, uitvoerbaarheid, transparantie, in hoeverre overeenstemming nodig is tussen de aandeelhouders, juridische implicaties (e.g. statutenwijziging, onderhandse of notariële akte, goedkeuring AvA) en de transactiekosten gemoeid met het financiële instrument.
Aantrekkelijkheid voor de aandeelhouders***
De mate waarin het interessant is voor de aandeelhouder om te participeren in het instrument.
* Flexibiliteit geniet de voorkeur omdat hierdoor (ceteris paribus) minder beslag wordt gelegd op het vermogen van de aandeelhouders en daarmee wordt een hoger rendement (%) op geïnvesteerd vermogen gerealiseerd.
** Dit criterium is enkel van toepassing op instrumenten die een vreemd vermogen karakter hebben (en rente met zich meedragen). *** Gedefinieerd als criterium maar inhoudelijk ter beoordeling gelaten door de aandeelhouders.
41
I
Instrumenten voor versterken eigen vermogen
aiiiander
Een overzicht van de mogelijke financiële instrumenten die nader zjn uitgewerkt en onderzocht
k.
A
Instrument
Beschrijving
A
Agiostorting
Eenvoudige vorm van onvoorwaardelijk kapitaal
B
Gewone aandelen huidige klasse (nieuwe uitgifte)
Recht op zeggenschap en een aandeel in de winst in de vorm van dividend
C
Gewone aandelen nieuwe klasse met beperking stemrecht (nieuwe uitgifte)
Geven de mogelijkheid om te differentiëren in winst en/of stemrecht t.o.v. bestaande gewone aandelen.
D
(Cumulatief) preferente aandelen
Recht op een vast dividend met voorrang op gewone aandelen.
E
Achtergestelde lening (of 'hybride lening')
Lening met een hogere rentecoupon op basis van het hogere risicoprofiel. Kan (deels) als eigen vermogen classificeren in de berekeningen van vermogensratio's bij rating agencies en (bank)convenanten.
F
Senior lening
Vaste of variabele rentecoupon met ('senior') leningsvoorwaarden en vooraf vastgestelde looptijd.
G
Reverse converteerbare obligatielening
Een lening met optie om te converteren naar aandelen leidend tot een (gelijktijdige) verhoging van het eigen vermogen en verlaging van vreemd vermogen.
Inhouden dividend
Niet verder beoordeeld omdat dit als zeer onaantrekkelijk voor de aandeelhouders is beoordeeld en conform het financieel beleid van Alliander gestreefd wordt naar bestendige betaling van dividend
42
I
Instrumenten voor versterken eigen vermogen
aniander k
A: Agiostoring
Eenvoudige vorm van onvoorwaardelijk kapitaal. Uitvoerbaar op voorwaarde dat alle aandeelhouders pro rata participeren in de storting
+ + + 43
Directe versterking van het eigen vermogen
Kan alleen plaatsvinden als alle aandeelhouders pro-rata hun aandelen belang mee doen
Minder vreemd vermogen en daarmee in de toekomst een hoger
dividend
Geen extra vergoeding op de kapitaalstorting
Zeer eenvoudig qua uitvoering
Sterk, maar eenmalig signaal naarde kapitaalmarkt
I
Instrumenten voor versterken eigen vermogen
aioander
B: Gewone aandelen huidige klasse (nieuwe uitgifte) Deze variant zorgt voor een permanente aanvulling van het eigen vermogen.
+
Directe versterking van het eigen vermogen
Minder vreemd vermogen en daarmee in de toekomst een hoger dividend
Sterk maar eenmalig signaal naar de markt door commitment aandeelhouders
Notariële akte(n) van uitgifte vereist
Waardering nodig. Indien niet alle aandeelhouders pro rata participeren in de nieuwe uitgifte beperkte wijziging van zeggenschapsverhoudingen.
44
Instrumenten voor versterken eigen vermogen C: Gewone aandelen nieuwe klasse met beperking stemrecht (nieuwe uitgifte)
aiLiander k.
Deze variant zorgt voor een permanente aanvulling van het eigen vermogen waarbij differentiatie mogelijk is tussen economische rechten en zeggenschap.
+ + +
Directe versterking van het eigen vermogen
Minder vreemd vermogen en daarmee in de toekomst een hoger dividend Bij toetreding van nieuwe aandeelhouders verbreding van de aandeelhoudersbasis (pluspunt voor rating agencies)
Sterk maar eenmalig signaal naar de markt door commitment aandeelhouders
Notariële akte(n) van uitgifte vereist
Waardering nodig indien niet alle aandeelhouders pro rata participeren in de nieuwe uitgifte
Statutenwijziging vereist
45
I
Instrumenten voor versterken eigen vermogen D: (Cumulatief) preferente aandelen
aniander 1
Deze vorm van financiële instrumenten geeft een vast rendement aan aandeelhouders en hebben structuur eigenschappen op basis waarvan kredietbeoordelaars ze (gedeeltelijk) meetellen als eigen vermogen.
+ + +
Wordt niet a priori als 100% eigen vermogen beschouwd en hierdoor is meer kapitaal nodig om dezelfde rating te bewerkstelligen Minder vreemd vermogen en daarmee in de toekomst een hoger
dividend Nieuwe klasse aandelen kan als klasse worden ingetrokken met terugbetaling (kapitaal-verminderingsprocedure)
Sterk maar eenmalig signaal naar de markt door commitment aandeelhouders
Notariële akte(n) van uitgifte vereist
Aanvullende laag in vermogensstructuur, derhalve verhoging van complexiteit met subjectieve pricing