20250325 GEANONIMISEERD Verslag ter inzage legging ontwerp-beleidsdocument (versie raadsvoorstel GEWIJZIGD, was-wordt)
Tekst van het document
Thema laagvliegroute / oefengebied laagvliegen helikopters (zienswijzen 8, 21, 22 en 23)
De militaire laagvliegroute (Linkroute 10A) was een laagvliegroute voor jacht- en transportvliegtuigen die liep vanuit Noord-Nederland naar de Duitse grens bij Winterswijk. Zij liep over het grondgebied van de gemeenten Berkelland en Oost Gelre en ook over zoekgebied K. In 2020 maakte de Staatssecretaris van Defensie bekend dat deze laagvliegroute zou worden opgeheven, een beslissing die tot voor kort echter nog niet was vertaald in een aanpassing van de landelijke regelgeving. Over de status van deze militaire laagvliegroute kan inmiddels echter worden opgemerkt dat afgelopen voorjaar de procedure is doorlopen om deze te schrappen uit de landelijke regelgeving. Zo besloot de Minister van Infrastructuur en Waterstaat op 11 april 2024 om het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) op dit onderdeel aan te passen (Staatsblad 2024, 116). Ook heeft de Minister de geometrische begrenzing van de laagvliegroute verwijderd uit de Omgevingsregeling (Staatscourant 14645). Deze wijzigingen in het Bkl en in de Omgevingsregeling zijn op 1 juli 2024 in werking getreden (Staatsblad 2024, 166) en deze militaire laagvliegroute staat inmiddels ook niet meer op de digitale weergave van het Bkl op de landelijke voorziening (Regels op de kaart - Omgevingsloket (overheid.nl)). Dit betekent dat de militaire laagvliegroute voor straaljagers definitief en ook in juridische zin is komen te vervallen.
Daarnaast heeft het Ministerie van Defensie in het kader van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie inderdaad ook onderzoek gestart naar de mogelijkheid om delen van de Achterhoek te gebruiken als oefengebied voor het laagvliegen met helikopters. Defensie is voor dit soort laagvlieggebieden niet alleen op zoek open gebieden, maar ook naar gebieden met enige diversiteit zodat bij het laagvliegen routes moeten worden gezocht en juist het manoeuvreren kan worden geoefend. Het Ministerie van Defensie heeft voor dit onderzoek een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld waarin zij aangeeft welke onderzoeken zij wil gaan verrichten bij de milieueffectrapportage voor het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. De gemeenten Berkelland en Oost Gelre hebben over deze NRD een zienswijze ingediend waarin zij onder meer wezen op de aanwezigheid van een zoekgebied voor windenergie in het gedeelte van de Achterhoek dat in de NRD is aangewezen als mogelijk laagvlieggebied voor helikopters. Daarop is vanuit het Ministerie van Defensie inmiddels aangegeven bij het aanwijzen van laagvlieggebieden rekening wordt gehouden met andere ruimtevragen. De volgende stap in dit landelijke proces is het ter inzage leggen van een ontwerp van het Nationaal Programma met een bijbehorend milieueffectrapport.
De gemeenten zullen de voortgang van dit proces blijven volgen maar hebben op dit moment niet de indruk dat het eventueel aanwijzen van laagvlieggebieden voor helikopters een belemmering gaat vormen voor het realiseren van windmolens in zoekgebieden. Conclusie Dit thema geeft aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerpbeleidsdocument door de verwijzing in paragraaf 5.2 naar de militaire laagvliegroute te schrappen. 21
-
Thema waardevermindering woningen (zienswijzen 5, 6, 12, 15 en 16)
Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen kunnen nadelige effecten hebben op de waarde van onroerende goederen in de omgeving. Om die reden kent de wetgeving een stelsel van nadeelcompensatie, voor het in werking treden van de Omgevingswet op 1 januari 2024 ook wel bekend als ‘tegemoetkoming in schade’ en ‘planschade’. Kort gezegd richt dit stelsel zich op de vergoeding van schade die ontstaat door de uitoefening van overheidstaken waarbij deze schade uitstijgt boven het normaal maatschappelijk risico en de benadeelde in vergelijking met anderen onevenredig zwaar wordt getroffen. De regeling over nadeelcompensatie in de Omgevingswet is de opvolger van de regeling over tegemoetkoming in schade/planschade in de voorheen geldende Wet ruimtelijke ordening (Wro). Daarbij kan deze nadeelcompensatie pas worden ingeroepen nadat bijvoorbeeld een omgevingsplan is vastgesteld of een omgevingsvergunning is verleend. Het vaststellen van een beleidsregel zoals het voorliggende beleidsdocument is echter geen wettelijke grondslag voor het toekennen van nadeelcompensatie op grond van de Omgevingswet. Een dergelijk besluit is in artikel 15.1 van de Omgevingswet namelijk niet genoemd als grondslag voor het toekennen van vergoeding van schade. Dit betekent dat de vaststelling van het beleidsdocument nog geen schadeveroorzakend besluit is zoals bedoeld in artikel 15.1 van de Omgevingswet.
Wel gelden eventuele latere besluiten over de wijziging van het omgevingsplan of het verlenen van een omgevingsvergunning als schadeveroorzakend besluit. De vraag of en in hoeverre sprake zal zijn van waardevermindering van woningen en het toekennen van nadeelcompensatie komt ook pas dan aan de orde. De omvang van eventuele waardevermindering kan ook pas dan worden bepaald aan de hand van het concrete initiatief waarop de besluitvorming zich richt. Net als voorheen kan de toe te kennen nadeelcompensatie uiteindelijk worden verhaald op de initiatiefnemer. De gemeente is ook gewoon om dat te doen zodat een exploitant op dat punt inderdaad op voorhand rekening heeft te houden met een kostenpost. Conclusie Dit thema geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerpbeleidsdocument.
-
Thema business case / exploitatie (zienswijzen 2, 8, 11 en 14)
Hiervoor is al aangegeven dat de kosten voor het aansluiten van een windinitiatief op het distributienetwerk voor rekening komen van de initiatiefnemer en ongetwijfeld een weerslag zullen hebben op de case business en de exploitatie. Daarmee is op voorhand echter nog niet te zeggen dat deze kosten de realisatie van een windinitiatief in zoekgebied K onmogelijk maken. Bovendien is het maar de vraag of in andere delen van de gemeenten betere mogelijkheden bestaan voor het realiseren van windmolens en het invullen van de RES-opgave. Daarbij zal overigens ook de uitkomst van het provinciale windbeleid (incl. PlanMER) en de besluitvorming over de landelijke windturbinebepalingen van belang kunnen zijn. Conclusie Dit thema geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerpbeleidsdocument.
-
Thema lokaal eigendom en financiële participatie 22
(zienswijzen 2, 4, 9, 13, 14, 19, 20 en 25) Het ontwerp-beleidsdocument benoemt in paragraaf 4.2 randvoorwaarden voor procesparticipatie en financiële participatie. Deze randvoorwaarden zijn in algemene bewoordingen gesteld en bieden de mogelijkheid om eventueel binnenkomende initiatieven te beoordelen. Zij schrijven echter niet in detail voor hoe vorm en inhoud moet worden gegeven aan procesparticipatie en financiële participatie. Dit is ook niet goed mogelijk omdat de contouren van eventuele projecten op voorhand niet zijn te voorspellen. Daarom hebben de gemeenten vooral beschreven welke elementen zij belangrijk vinden als het gaat om procesparticipatie en financiële participatie. Het begrip ‘lokaal eigendom’ is als vorm van financiële participatie omschreven in de begripsbepalingen in bijlage 1 van het ontwerp-beleidsdocument. Het betekent “…dat inwoners en (lokale) ondernemers samen, deels of volledig eigenaar zijn van een windpark”. Deze beschrijving beperkt de omschreven eigendomssituatie niet tot een bepaalde periode maar geeft haar via het woord “zijn” weer als een voortdurende situatie van eigenaarschap. Dit komt echter nog duidelijker naar voren wanneer zij wordt aangevuld tot “…eigenaar zijn en blijven van een windpark”, reden waarom deze begripsomschrijving wordt aangevuld (aanvulling is onderstreept).
Uit de zienswijzen over het thema ‘lokaal eigendom’ komt daarnaast naar voren dat het wenselijk is om het begrip “omwonenden” helder te definiëren. De begrippenlijst wordt daarom aangevuld met een beschrijving van dit begrip. Deze geeft aan dat het naast ‘mensen die in de buurt wonen’ ook gaat om in de omgeving aanwezige bedrijven en om eigenaren van in de omgeving aanwezige percelen. Als omschrijving van het begrip “omwonenden” wordt daarom aangehouden: “mensen die in de buurt wonen, bedrijven die in de buurt gevestigd zijn en/of eigenaren van in de buurt gelegen percelen”. Omdat het thema ‘lokaal eigendom’ verder gaat over de invulling van de gemeentelijke RES-opgave, wordt in het verlengde van de omschrijving van het begrip “omwonenden” ook de omschrijving van het begrip “lokaal eigendom” aangevuld tot: “Een vorm van financiële participatie die betekent dat inwoners en (lokale) ondernemers/grondeigenaren uit de gemeenten Oost Gelre en/of Berkelland samen, deels of volledig eigenaar zijn en blijven van een windpark” (aanvullingen zijn onderstreept). Op deze manier is duidelijker wat in het beleidsdocument wordt verstaan onder “omwonenden” terwijl ook beter in beeld is dat de kring van betrokkenen bij “lokaal eigendom” ruimer kan zijn dan alleen de omwonenden.
Daarbij zeggen de gemeenten niet in detail hoe lokaal eigendom moet worden georganiseerd omdat daarvoor meerdere vormen denkbaar zijn. Wel stellen wij een ondergrens en geven wij bij selectie van meerdere initiatieven de voorkeur aan het hoogste percentage lokaal eigendom. Daarbij komt het wel sterker over om al in de inleidende paragraaf 1.2 aan te geven dat (financiële) participatie van omwonenden voor de gemeenten een voorwaarde is (n.a.v. zienswijzen 19). Verder is het denkbaar dat een gemeente participeert in een windmoleninitiatief, maar is dat geen doel op zich. Dit zou een heel directe, en misschien wel de beste, manier zijn om grip te houden op lokaal eigendom en invulling te geven aan de eis van ten minste 51% aan lokaal eigendom. Daarbuiten is het op basis van de bestaande rechtsverhoudingen een gegeven dat het voor overheden altijd ingewikkeld is om vanuit hun publiekrechtelijke rol eisen te stellen aan privaatrechtelijke eigendomsverhoudingen of aan gedragingen die op zichzelf geen effect hebben op de fysieke leefomgeving. Op landelijk niveau zullen hieraan wellicht kaders worden gesteld via de Energiewet. Bij de parlementaire behandeling van deze Energiewet is overigens een amendement aangenomen dat zich richt op lokaal eigendom.
Dit amendement-Rooderkerk biedt provincies en gemeenten de mogelijkheid om een verordening vast te stellen met regels over de motiveringsplicht ten aanzien van lokaal eigendom bij de opwek van hernieuwbare energie. De gemeenten zijn van plan om dit instrument toe te passen
23
nadat de Energiewet in werking zal zijn getreden en voordat de nieuwe landelijke windturbinebepalingen worden vastgesteld. Daarvoor zal dan wel een apart besluitvormingsproces nodig zijn omdat deze verordening niet alleen betrekking kan hebben op windenergie, maar ook op andere vormen van energie-opwek. Ook kan deze verordening van toepassing zijn op het gehele gemeentelijke grondgebied en niet alleen op de zoekgebieden K en I (i) waarop dit beleidsdocument voor grote windmolens zich richt. Daarbij kan de tekst uit paragraaf 4.2 van het beleidsdocument wel gelden als vertrekpunt voor het vaststellen van de gemeentelijke verordening op basis van de Energiewet. Conclusie Het tekstvoorstel over (financiële) participatie als voorwaarde voor initiatieven wordt overgenomen (paragraaf 4.2). Het begrip “omwonenden” wordt omschreven, waarbij het gebruik van het begrip in de tekst wordt afgestemd op deze omschrijving, en het begrip “lokaal eigendom” wordt verduidelijkt. Verder wordt de regeling over lokaal eigendom meer concreet uitgewerkt in een nog vast te stellen Verordening Lokaal Eigendom.
-
Thema draagvlak / belangenafweging / participatieproces (zienswijzen 5, 6, 7, 9, 12, 16, 19 en 25)
Het door de gemeenten ingezette participatieproces richtte zich niet per se op het vergroten van het draagvlak voor het gemeentelijk windbeleid of het bereiken van draagvlak bij iedere mogelijke betrokkene. Ook de gemeenten wisten wel dat de mogelijke komst van windmolens in een gebied niet positief zou worden ontvangen, ongeacht om welk gebied het daarbij dan ook zou gaan. Wel wilden de gemeenten via het participatieproces informatie verschaffen, vernemen welke punten van zorg er zoal leefden in de zoekgebieden en of er wellicht ook gedachten bestonden over eventuele oplossingsrichtingen. Uit de zienswijzen over het ontwerp-Beleidsdocument komt duidelijk naar voren dat de gemeenten er niet in zijn geslaagd om alle bestaande zorgen weg te nemen. Dit was tijdens het participatieproces ook wel duidelijk en ook zeker niet de insteek van het gevoerde proces. Wel geeft het de gemeenten aanleiding om het ontwerpBeleidsdocument op onderdelen nader te verduidelijken of aan te vullen zodat op een aantal onderdelen zoveel mogelijk duidelijkheid kan worden gegeven. Dit blijft overigens lastig nu het gaat over een thema met voortdurende ontwikkelingen op verschillende overheidsniveaus. Aan de besluitvorming over een beleidskader voor grote windmolens binnen de zoekgebied K en I (i) ging de vraag vooraf of er plekken waren die als zoekgebied voor windmolens konden gelden.
Daarbij is gezocht naar zoekgebieden waar het realiseren van windmolens zo weinig mogelijk zou conflicteren met andere belangen, dit in de wetenschap dat er geen enkel gebied te vinden zou zijn waar helemaal geen belangentegenstelling aan de orde zou zijn. Met andere woorden: al bij de aanduiding van de zoekgebieden in het RES-proces heeft een eerste belangenafweging plaatsgevonden. Bij het opstellen van het ontwerp-beleidsdocument is daarop voortgebouwd maar tegelijkertijd rekening gehouden met het gegeven dat in 2025 nieuwe landelijke normen voor windturbines in werking zullen treden. Nadat daarvoor een milieueffectrapportage zal zijn afgerond. Voor de toepassing van deze nieuwe landelijke normen geven de gemeenten in hun beleid op voorhand al aan dat zij niet van plan zijn om mee te werken aan flexibiliteitsmogelijkheden die in die nieuwe regels wellicht een plek zullen krijgen. Verwijzend naar de afwijkingsmogelijkheden uit ontwerp-windturbinebepalingen van oktober 2023 willen zij het dus houden op de toepassing van standaardwaarden voor geluid (ontwerp-norm: 45 dBLden/39 dBLnight.) en de beoogde vaste afstandsnorm (ontwerp-norm: minimaal 2 x tiphoogte). Het is de bedoeling van de gemeenten om ook na eventueel gewijzigde vaststelling van de landelijke normen vast te houden aan de 24
strengste normen, dit met het oog op een zo goed mogelijke bescherming van belangen van omwonenden binnen de (toekomstige) wettelijke kaders. Het beleidsuitgangspunt voor het toelaten van grote windmolens binnen een zoekgebied komt dus niet zozeer naar voren uit het hanteren van een bepaalde norm, maar veel meer uit de keus om na vaststelling van de nieuwe landelijke windturbinebepalingen de strengste wettelijk norm te hanteren om daarmee de belangen van de omgeving zoveel mogelijk te ontzien. Daarnaast bevat het uiteindelijke beleidsdocument ook kaders en randvoorwaarden over landschap en ecologie, waarbij op het laatste gebied nadrukkelijk onderzoek moet worden gedaan naar en acht geslagen moet worden op de aanwezigheid van weidevogels. Op deze manier willen de gemeenten zoals gezegd een bijdrage leveren aan de energietransitie binnen de zoekgebieden, maar gelet op het voorzorgbeginsel zeker niet ten koste van alles. Het verloop van het participatie- en informatieproces is weergegeven in het participatieverslag dat als bijlage is toegevoegd aan het ontwerp-beleidsdocument. Het participatieverslag verwijst via de kolom ‘Beleidsvoorstel’ (zie pag. 18 e.v.) naar de tekst van het ontwerp-beleidsdocument.
Tijdens het proces heeft inderdaad het idee ontstaan voor een tweede thema-avond over het thema ‘Gezondheid’ waarbij dan ook ruimte zou zijn voor gastsprekers die vanuit het gebied zouden worden aangedragen. Uiteindelijk hebben contacten over de exacte opzet van een dergelijk tweede bijeenkomst ertoe geleid dat deze niet is doorgegaan, terwijl later ook bleek dat het gezondheidsthema een plek kreeg in (de onderzoeken bij) de landelijke ontwerp-windturbinebepalingen. Overigens zijn geluidsopnames van de thema-avonden gedeeld via de gemeentelijke websites. Daarop is ook documentatie en informatie gedeeld naar aanleiding van vragen die tijdens de thema-bijeenkomsten werden gesteld. Conclusie Dit thema geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerpbeleidsdocument.
•
Aanvullende beoordeling per zienswijze en conclusies per zienswijze
Zienswijze 1: Beoordeling Geen aanvullingen (beoordeeld per thema). Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 2 (en deels 14): Beoordeling Het ontwerp-beleidsdocument voor grote windmolens bouwt voort op de Regionale Energiestrategie die voor de Achterhoek is vastgesteld (RES1.0) en op de beslissing van de gemeenteraad van Berkelland om grote windmolens alleen in zoekgebied K toe te laten. Om in ieder geval globaal na te gaan of en in hoeverre de zoekgebieden K en I (i) mogelijkheden zouden kunnen bieden voor het realiseren van windmolens, is eind 2022 een gebiedsanalyse verricht. Deze gebiedsanalyse is als bijlage toegevoegd aan het ontwerp-beleidsdocument en geeft weer dat ook binnen de zoekgebieden omgevingsfactoren bestaan die belemmerend zouden kunnen werken voor het realiseren van windmolens. Uit de gebiedsanalyse blijkt dan ook dat zeker niet overal in het zoekgebied windmolens gerealiseerd kunnen worden. Wanneer de gemeente ook in andere gebieden grote windmolens zou willen toestaan, dan zou ook daarvoor een soortgelijke gebiedsanalyse kunnen worden gedaan. Door op 25
die manier verder in te zoomen op die gebieden, kan ook daarvoor een scherper beeld ontstaan over eventuele belemmeringen die in de RES1.0 al zijn benoemd. Vooralsnog is deze verdiepingsslag voor de Berkellandse RES-zoekgebieden alleen gemaakt voor zoekgebied K. De keus om in Berkelland alleen windmolens toe te staan in zoekgebied K was toen echter al gemaakt op basis van RES1.0. Ook het proces om te komen tot nieuwe landelijke regels voor windmolens is voor zover mogelijk meegenomen in het ontwerp-beleidsdocument. De gemeenten zijn het met indieners eens dat het prettiger zou zijn als de nieuwe windturbinebepalingen al zouden zijn vastgesteld voordat het gemeentelijk beleid wordt vastgesteld. Tegelijkertijd willen de gemeenten hun beleidskader echter graag vaststellen voordat er windinitiatieven worden ingediend op basis van de nieuwe landelijke regelgeving. Daarmee wordt namelijk voorkomen dat de gemeenten worden geconfronteerd met plannen die weliswaar voldoen aan de wettelijke voorwaarden maar niet aan het beleidskader dat de gemeenten willen gaan hanteren. Om die reden hebben de gemeenten het ontwerpbeleidsdocument ter inzage gelegd na het verschijnen van de landelijke ontwerpwindturbinebepalingen, maar willen zij hun beleidskader vaststellen voordat de landelijke windturbinebepalingen definitief worden vastgesteld.
Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument. Zienswijze 3: Beoordeling Geen aanvullingen (beoordeeld per thema). Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 4: Beoordeling In paragraaf 4.1.9 van het ontwerp-beleidsdocument is inzicht gegeven in de mogelijke gevolgen van de landelijke ontwerpwindturbinebepalingen voor geluid en afstand. Op advies van Bosch en Van Rijn is de conceptnorm voor geluid als vuistregel vertaald naar indicatief 600 m afstand en verbeeld in figuren 6 tot en met 10. Bij deze kansenkaarten voor zoekgebieden K en I (i) is gebruik gemaakt van de referentieturbines die het Rijk in haar PlanMER hanteerde bij de ontwerpwindturbinebepalingen. Hierbij is de kanttekening gemaakt dat de kansenkaarten een indicatief beeld geven. De figuren zijn daarmee niet allesbepalend en betekenen ook niet dat de gemeente streeft naar windmolens met een tiphoogte van 235 m of 280 m. Deze disclaimer is ook meegegeven op de informatiemarkt van 7 december 2023. Als – zoals indiener stelt – stillere molens worden gebruikt, dan kunnen de kansenkaarten er inderdaad anders gaan uit zien. Tenslotte vraagt ProWind om de uitvoering van het beleid na vaststelling voortvarend op te pakken. Deze wens nemen wij voor kennisgeving aan, maar na vaststelling van het beleid ligt de bal vooral bij initiatiefnemers voor windparken. De gemeente zal echter niet nalaten om – zodra er een initiatief voor een windpark is ingediend – dit voortvarend op te pakken en in behandeling te nemen.
Wel zal de gemeente daarbij ook aandacht hebben voor het doorlopen van een zorgvuldig proces. Conclusie
26
De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 5: Beoordeling Geen aanvullingen (beoordeeld per thema). Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 6, 12 en (deels) 16: Beoordeling Wij zijn het met indieners eens dat het realiseren van windmolens ook nadelige effecten heeft voor het milieu en de directe woon- en leefomgeving. Zo vraagt het om de nodige bouwmaterialen en levert het inderdaad ook nieuwe afvalstromen op. De gemeente realiseert zich dit terdege. Daar staat echter tegenover dat windenergie in zijn algemeenheid een belangrijke bijdrage levert aan de energietransitie, terwijl ook andere vormen van energievoorziening nadelen kennen. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 7: Beoordeling In het ontwerp-beleidsdocument hebben de gemeenten een inschatting gegeven van de mogelijkheden die de landelijke ontwerp-windturbinebepalingen overlaten voor het realiseren van windmolens. In aansluiting op het milieueffectrapport bij deze ontwerpbepalingen is uitgegaan van de daarin gehanteerde referentieturbines met een hoogte van 235 m en 280 m (tiphoogte). Dit wil echter niet zeggen dat de gemeenten streven naar windmolens van een dergelijke hoogte. Wel bestaat de verwachting dat nieuwe windinitiatieven zullen uitgaan van een hogere tiphoogte dan al bestaande windmolens. Door het stellen van een landelijke afstandsnorm zal dat echter ook gepaard moeten gaan met een grotere afstand ten opzichte van windturbinegevoelige gebouwen zoals bijvoorbeeld woningen. Ook zal vanuit het gemeentelijk beleid worden geëist dat door het opstellen en uitvoeren van een landschapsplan aandacht wordt besteed aan de nadelige landschappelijke effecten die het realiseren van windmolens met zich mee zal brengen. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 8: Beoordeling De gemeente bestrijdt niet dat ook windturbines, ongeacht hun as- of tiphoogte, tot afvalstromen zullen leiden. Als het gaat om afgewerkte olie, dan zal deze op de wettelijk voorgeschreven wijze moeten worden afgevoerd. Of deze afvalstroom in verhouding staat tot de milieueffecten of -risico’s die andere vormen van energieopwekking met zich meebrengen, is overigens weer een heel andere vraag. Verder kunnen de gemeenten zich voorstellen dat voor het uitvoeren van een eventueel landschapsplan ook landbouwgronden nodig zullen zijn. Vanzelfsprekend kan dat alleen 27
gebeuren als de eigenaar daaraan meewerkt. De verwachting is echter niet dat dit zal leiden tot een zodanig verhoogde druk op landbouwgrond dat deze in de markt waarneembaar is. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 9: Beoordeling Ten aanzien van procesparticipatie geeft de term ‘dialoog’ voldoende duidelijk aan dat het onderling contact tussen een initiatiefnemer en omwonenden uit meer moet bestaan dan slechts uit het zenden van een boodschap door de initiatiefnemer. Het voeren van een dialoog veronderstelt immers tweerichtingsverkeer in de communicatie. Daarbij moet ook het te maken verslag over het participatie- en communicatieproces duidelijk maken op welke manier het initiatief is gepresenteerd en besproken met de omgeving, welke reacties dat heeft opgeleverd en op welke manier bij de planuitwerking rekening is gehouden met de ingebrachte reacties. Het begrip ‘omgeving’ is daarbij niet voor elk project hetzelfde of te definiëren met bijvoorbeeld een vaste afstandsmaat. De gemeenten zullen bij eventuele initiatiefnemers aansturen op een ruime uitleg van dit begrip, waarbij op zijn minst de direct omwonenden en belanghebbenden zullen worden betrokken. Initiatiefnemers zullen er daarbij op worden gewezen dat tijdens een te doorlopen planologische procedure in ieder geval iedereen kan reageren op hun plannen en het dus raadzaam is om zo ruim als mogelijk te communiceren. Verder komt in het ontwerp-beleidsdocument duidelijk naar voren dat de gemeente Berkelland streeft naar een zo hoog mogelijk aandeel lokaal eigendom, het liefst 100% maar in ieder geval meer dan 51%.
Daarnaast is het begrip ‘lokaal eigendom’ nader omschreven in de begrippenlijst (bijlage 1) en moet de initiatiefnemer toelichten hoe hij daarmee omgaat. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 10: Beoordeling Begin 2023 heeft de provincie een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) ter inzage gelegd als voorloper van een milieueffectrapport over de aanpassing van het provinciale windbeleid. Op haar website geeft de provincie aan dat het concept-milieueffectrapport eind 2024 klaar is voor inzage (Gelders milieuonderzoek wind, zon en warmte (gelderland.nl)). De provincie maakt de ter inzage legging bekend via haar website en in huis-aan-huis-bladen. Op dit moment zijn de resultaten van deze milieueffectrapportage nog niet bekend en heeft het provinciebestuur dus ook nog geen beleidskeuzes gemaakt naar aanleiding van de gevoerde milieueffectrapportage. Het voorliggende gemeentelijke beleidsdocument geeft echter uitvoering aan de opgaven uit RES1.0. Als het provinciale besluitvormingsproces aanleiding geeft tot aanvullende gemeentelijke beleidskaders, dan zal dat worden opgepakt in een afzonderlijk beleidsproces. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 11: 28
Beoordeling Daar waar indiener aangeeft geen last te willen hebben van de eventuele bouw van windmolens, kan de gemeente slechts opmerken dat er bij bouwactiviteiten altijd enige sprake kan zijn van overlast voor de omgeving. Met name bij grote bouwprojecten is het gebruikelijk om maatregelen te eisen en te treffen om overlast zoveel mogelijk te voorkomen. Of dit bij een eventueel project in het zoekgebied ook nodig zal zijn, is echter pas te beoordelen aan de hand van een concreet plan. Net als bij andere grote bouwprojecten zal de gemeente in het voorkomende geval wel aandacht hebben voor hebben voor dit aspect. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 12: Beoordeling Geen aanvullingen (zie bij 6, verder beoordeeld per thema) Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument. Zienswijze 13: Beoordeling Dat de gemeenten Berkelland en Oost Gelre in paragraaf 2.1 aangeven geen windparken te zullen vergunnen voorafgaand aan de vaststelling van het gemeentelijk beleidskader èn de nieuwe landelijke windturbinebepalingen, is een duidelijke stellingname van beide gemeentebesturen. Over paragraaf 2.4.1 kan worden opgemerkt dat deze een korte weergave bevat van de Berkellandse besluitvorming die voorafging aan het beleidsproces om te komen tot windbeleid voor zoekgebied K. Het gaat dus om een beschrijvende tekst als inleiding op het beleidskader dat verderop in het ontwerpbeleidsdocument voorbijkomt. Het ontwerp-beleidsdocument geeft duidelijk aan dat initiatiefnemers bij de voorbereiding van hun plannen de dialoog moeten aangaan met de omgeving. Daarbij moet de inbreng vanuit deze omgeving een plek krijgen in de planuitwerking. Deze inbreng kan ook gaan over het landschapsplan dat verplicht wordt gesteld om zo goed mogelijk rekening te houden met de belangen van onder meer omwonenden.
Het geven van een doorslaggevende stem aan omwonenden is daarbij niet werkbaar omdat het ook in de toekomst waarschijnlijk nooit zo zal zijn dat iedere omwonende hetzelfde belang heeft en/of dezelfde wensen inbrengt. Omdat op voorhand niet voor alle mogelijke situaties is in te schatten op welke manier die belangen geraakt zouden kunnen worden en welke compenserende maatregelen nodig zouden kunnen zijn, is de beschrijving van dit onderdeel in algemene bewoordingen gesteld. Het exact omschrijven van elk onderdeel roept namelijk het risico op dat initiatiefnemers voor een concreet project zich op het standpunt stellen dat dat onderdeel niet van toepassing is op hun situatie. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 14 (zie zienswijze 2): 29
Beoordeling Op basis van een voorstel van het college van burgemeester en wethouders besloot de gemeenteraad van Berkelland op 16 februari 2022 onder meer om initiatieven voor grote windmolens in Berkelland alleen toe te staan in zoekgebied K. Het raadsvoorstel geeft hierbij als motivering dat: - in Berkelland beperkt ruimte is voor de winning van duurzame windenergie; - er in bepaalde gebieden meer ruimte zal zijn om, met behoud van een goed woon- en leefklimaat bij woningen, een aantal grote windmolens te groeperen; - uit het RES-proces zoekgebied K voor Berkelland en Oost Gelre naar voren komt als een gebied met voldoende ruimtelijk potentieel, dit op basis van de toenmalige ruimtelijke kaders en het op termijn verdwijnen van de laagvliegroute voor jachtvliegtuigen (Linkroute 10A); - dit potentieel een goede ruimtelijke basis biedt om het gesprek aan te gaan met de belanghebbenden in dat zoekgebied en dat ook is bevestigd bij de vaststelling van de RES1.0 door de gemeenteraad op 23 november 2021. Deze keuze betekende dat de gemeenteraad de overige Berkellandse locaties in bijlage 1 van RES1.0 uitsloot als alternatief voor zoekgebied K en als plek voor plaatsing van windmolens voor grootschalige winning van windenergie. In het ontwerpbeleidsdocument is dit raadsbesluit benoemd en ook tijdens het participatieproces is gewezen op de motivering van het genomen raadsbesluit.
Als het gaat om de afstand tussen de plek waar stroom wordt opgewerkt en de plek waar deze wordt gebruikt, komt het logisch over om deze zo klein mogelijk te laten zijn. Bij windenergie spelen echter ook aspecten die vragen om een zekere onderlinge afstand ten opzichte van windturbinegevoelige gebouwen. Daarom is ook gezocht naar gebieden die zo min mogelijk overlast opleveren voor al aanwezige functies. Dat deze niet per se op korte afstand van de stroomverbruikers liggen is bij ‘wind-op-land’-projecten niet te voorkomen. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 15: Beoordeling Geen aanvullingen (beoordeeld per thema). Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 16: Beoordeling Geen aanvullingen (zie bij 6, verder beoordeeld per thema) Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 17: Beoordeling Het ontwerp-beleidsdocument gaat uit van de besluitvorming over windenergie zoals die tot nu toe heeft plaatsgevonden. Over het niet-gealloceerde deel van de RES-opgave is het standpunt van de gemeente Berkelland expliciet weergegeven in de recent 30
vastgestelde Omgevingsvisie Berkelland en in het ontwerp-beleidsdocument: de gemeente Berkelland is niet bereid om het restdeel van 0,244 TWh te faciliteren. Daarbij past echter de opmerking dat deze uitspraak moet worden gezien binnen de context van de afspraken die in het kader van RES1.0 zijn gemaakt. Met andere woorden: als het nog lopende RES2.0-proces resulteert in nieuwe onderlinge afspraken over de regionale RES-opgave en daarbij geen restdeel meer overblijft, dan zal de gemeente Berkelland de afspraken die zij daarbij heeft aangegaan ook nakomen. Ook bij de vaststelling van de Omgevingsvisie heeft de gemeenteraad van Berkelland overwogen dat het niet-faciliteren van het restdeel niet betekent dat de gemeente Berkelland nieuwe regionale afspraken over het in RES 1.0 niet-gealloceerde deel van de energieopgave afhoudt. In het ontwerp-beleidsdocument wordt dit ook aangegeven, onder meer in de tekst die volgt op de in de zienswijzen aangehaald passage. Het ontwerp-beleidsdocument sluit dus niet de ogen voor toekomstige ontwikkelingen, maar kondigt daarbij wel aan dat nieuwe beleidsprocessen nodig zijn als voor het toestaan van grote windmolens andere zoeklocaties dan zoekgebied K in beeld komen. Het is daarom niet nodig om de voorgestelde tekstsuggesties over te nemen.
Verder is het de gemeente Berkelland bekend dat zij niet alleen kan bepalen waar windparken gerealiseerd kunnen worden. Binnen de afspraken van RES1.0 heeft de gemeenteraad niettemin besloten om alleen in zoekgebied K grote windmolens toe te staan. Het ontwerp-beleidsdocument, dat zoals gezegd uitgaat van de besluitvorming zoals die tot nu toe plaatsvond, bouwt voort op dit besluit maar geeft ook aan dat daarin verandering kan komen als het RES2.0-proces tot andere uitkomsten leidt. Nu RES2.0 echter nog niet is afgerond, kan de gemeente nog niet vooruitlopen op die uitkomsten. Over de algemene (tekstuele) opmerkingen van de provincie kan het volgende worden opgemerkt: Vindplaats Aanpassing (ja/nee) 1.1 e.v. De inleidende tekst spreekt over “grootschalige ja zonnepanelen” waar wordt gedoeld op zonnepanelen en grootschalige zonnevelden. De tekst wordt vervangen door “…zonnepanelen, grootschalige zonnevelden en…”. 1.2 e.v. Hoewel de gemeenten zelf bepalen welke motieven zij ten nee grondslag leggen aan hun beleid, sluit de opmerking dat financiële participatie ook een bijdrage kan leveren aan het bestrijden van energiearmoede daarop aan. Het is echter niet nodig om de tekst op dit punt aan te vullen omdat het beleidsdocument zich vooral richt op de fysieke leefomgeving.
2.3 De herijking van de RES met de bijbehorende PlanMER ja zijn ook van belang voor de borging in provinciaal beleid en om initiatieven buiten zoekgebieden te kunnen uitsluiten. De tekst wordt met deze punten aangevuld. 3.1 De uitkomsten van het provinciale PlanMER zijn nog niet nee bekend en kunnen dus niet worden meegenomen. Vanzelfsprekend zal dat wel kunnen gebeuren bij eventuele concrete initiatieven die pas op een later moment tot besluitvorming zullen leiden. 3.1/3.1.1, De gemeenten hebben hun beleidsproces gestart terwijl nee pag. 18 ook de provincie en het Rijk werkten aan hun windbeleid c.q. nieuwe landelijke normen. Het ontwerpbeleidsdocument en de daarin opgenomen gebiedsanalyse zijn uitgegaan van de kennis van dat moment. Zij bieden daarmee niet per se een exacte weergave (wettelijke) waarde maar vooral een inschatting van de effecten van het vast te stellen beleid, uitgaande van aannames. De tekst 31
Hfdst. 4, 1e alinea Hfdst. 4, 2e alinea
Hfdst. 4, 3e alinea
4.1.1
4.1.3
4.1.5
4.1.7
4.1.8, 1e alinea
4.1.9
4.1.9 (fig.)
van het (ontwerp)-beleidsdocument geeft dit ook duidelijk aan. De in de tekst genoemde maatvoering van 80 meter voor kleine windmolens gaat over ashoogte en niet over tiphoogte. Dit wordt op deze plek in de tekst verduidelijkt. De weerslag van het gevoerde participatieproces is terug te vinden in het participatieverslag dat als bijlage is toegevoegd aan het beleidsdocument. Verder zijn de verslagen van de diverse bijeenkomsten digitaal beschikbaar via de gemeentelijke websites. Het toevoegen van een overzicht van experts en stakeholders in het beleidsdocument heeft daarom geen meerwaarde. Met de passage over ‘andere landelijke normen’ wordt aangegeven dat niet valt uit te sluiten dat de nog vast te stellen nieuwe landelijke windturbinebepalingen anders zullen luiden dan de ontwerp-windturbinebepalingen die in oktober 2023 zijn vrijgegeven inspraak. Nu daarover bij het Rijk ongeveer 550 zienswijzen zijn ingediend, kan het haast niet anders dat daaronder ook zienswijzen zijn die aanleiding geven tot aanpassingen ten opzichte van de ontwerp-windturbinebepalingen. Daarbij geeft ook de provincie zelf in haar zienswijzen aan dat de beoogde afstandsnorm (2xtiphoogte) nog geen zekerheid is. Dat RES2.0 na haar borging in het provinciaal beleid mogelijkheden biedt om initiatieven buiten de RES uit te sluiten, is een waardevolle aanvulling op de tekst van het beleidsdocument.
Dat in de praktijk al voorbeelden bekend zijn van klachtensystemen is een goede aanvulling op de tekst van het beleidsdocument. De verwijzing op de provinciale website over subisidiemogelijkheden voor het toepassen van naderingsdetectie wordt als aanvulling overgenomen. Bij het benoemen van de Wet natuurbescherming zal in de vast te stellen tekst duidelijk worden gemaakt dat deze inmiddels is opgegaan in de Omgevingswet, dit ter vervanging van de daarin al wel genoemde amvb’s (Bal, Bkl). Het is inderdaad afwachten hoe de nog vast te stellen landelijke windturbinebepalingen uiteindelijk komen te luiden, ook gelet op de advisering van de Commissie voor de milieueffectrapportage. Dit wordt ook onderkend in het beleidsdocument (zie ook hiervoor bij ‘Hfdst. 4, 3e alinea). Bij het maken van de indicatief bedoelde kansenkaarten voor de zoekgebieden zijn 2x tiphoogte voor de twee referentieturbines gecombineerd met de twee vuistregelafstanden die we hanteren voor geluid. Deze zijn 400 meter voor een geluidsbelasting van 47 dBLden/41 dBLnight en 600 meter voor 45 dBLden/39 dBLnight. Of deze vuistregel ook echt opgaat bij concrete initiatieven, zal in de toekomst moeten blijken en is ook afhankelijk van de daarbij toe te passen techniek.
Pas dan zal ook blijken of het geluid de meest beperkende factor zal zijn, of dat een nog vast te stellen vaste afstandsnorm maatgevend zal zijn voor de haalbaarheid van een initiatief. De kansenkaarten bieden een indicatieve vertaling van de landelijke ontwerp-windturbinebepalingen voor de 32
ja
nee
nee
ja
ja
ja
ja
nee
nee
nee
4.3
5.1
5.2
Hfdst. 6, 1e alinea
Her en der
zoekgebieden K en I (i) op basis van de referentieturbines uit de bijbehorende PlanMER. De beleidsmatige insteek van de gemeenten is om niet mee te werken aan initiatieven met een geluidsbelasting van 47dBLden (grenswaarde), maar om de geluidsnorm van 45 dBLden (standaardwaarde) aan te houden. Daarom geven de figuren ook alleen een indicatief beeld voor het toepassen van deze inderdaad strengere standaardwaarde. De in de tekst genoemde ‘25 jaar’ is niet bedoeld om aan te geven dat de exploitatietermijn per se 25 jaar moet bedragen. Dit zal bij de vaststelling worden genuanceerd. In de paragraaf over processtappen is het inderdaad goed om een verwijzing op te nemen naar de provinciale windladder. De tekst wordt op dit onderdeel dus aangevuld. Een principeverzoek kent geen formele ontvankelijkheidseisen, terwijl de aard van de benodigde informatie ook afhankelijk is van de (nog voorlopige) locatiekeuze. Tegelijkertijd verlangen wij echter wel van initiatiefnemers dat zij in de initiatieffase al zoveel mogelijk informatie verschaffen in de richting van de gemeente(n) en in de richting van omwonenden/betrokkenen. Daarbij is het ook voor initiatiefnemers zelf wenselijk om in ieder geval al vroegtijdig onderzoeken ter verrichten op basis van een zo concreet mogelijke locatiekeuze.
Ook in het participatieproces zullen namelijk vragen worden ingebracht die pas kunnen worden beantwoord als e.e.a. al wel is verkend, ook al is het dan nog maar een plan dan nog niet definitief is uitgewerkt tot een volwaardige aanvraag. Het beleidsdocument maakt dit alles voldoende duidelijk. De GGD en de provincie zijn in de participatiefase betrokken geweest bij informatiemomenten. Verder is het aan initiatiefnemers zelf om hun plan toe te lichten en de communicatie daarover te organiseren. De passage “hoeveelheid initiatieven” op pag. 37 wordt vervangen door “het aantal initiatieven”
Ja
Ja
nee
nee
Ja (4x)
Conclusie De zienswijzen geven aanleiding tot de in het bovenstaande schema genoemde tekstuele aanpassingen.
Zienswijze 18: Beoordeling In het ontwerp-beleidsdocument en hiervoor is al aangeven dat het RES2.0-proces kan leiden tot aanpassing van de onderlinge afspraken over de RES-opgave en de verdeling van het huidige niet-gealloceerde deel onder de Achterhoekse gemeenten. Verder is hiervoor ook aangegeven dat de gemeenten Berkelland en Oost Gelre er op insteken om na vaststelling van de landelijke windturbinebepalingen de daarin opgenomen standaardwaarden te hanteren vanuit het belang van de bescherming van omliggende functies. Op welke manier het Rijk de nieuwe landelijke normen uiteindelijk zal vaststellen, is op dit moment nog niet exact te voorspellen. Als gemeenten constateren wij echter dat het Rijk bij de motivering van de ontwerp-windturbinebepaling expliciet aangeeft dat het afwijken van de vaste afstandsnorm zal vragen om een wel heel zware motivering. De gemeenten zijn er dan ook niet van overtuigd dat deze vaste afstandsnorm wordt versoepeld of zelfs geheel zal komen te vervallen, al was het maar omdat de definitieve windturbinebepalingen uiteindelijk moet kunnen steunen op een goede milieueffectrapportage. 33
RES Achterhoek geeft in haar zienswijzen terecht aan dat windenergie niet alleen ecologische nadelen oplevert, maar ook een positieve bijdrage levert aan de energietransitie. Dit doet echter niets af aan het gegeven dat voor een deel van zoekgebied K bekend staat als leefgebied voor weidevogels en bij windinitiatieven dus nadrukkelijk onderzoek moet worden gedaan naar de effecten daarvan op de weidevogelstand. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 19: Beoordeling Dat windenergie één van de goedkoopste manieren is om duurzame energie op te wekken wordt niet alleen door energieproducenten uitgedragen maar komt ook naar voren uit informatie van de Rijksoverheid (Windenergie op land (rvo.nl)). Daarmee zeggen de gemeenten niet dat windenergie geen nadelen kent, maar willen zij wel aangeven dat windenergie een belangrijk onderdeel is in de hele energietransitie. De uitkomst van de online peiling door RES Achterhoek is uitgevoerd in 2021 en voordat de zoekgebieden werden vastgesteld. Daarna zijn bij de vaststelling van RES1.0 de zoekgebieden bepaald en heeft de gemeenteraad van Berkelland op 16 februari 2022 besloten om alleen in zoekgebied K grote windmolens toe te staan. Daarna is uitsluitend voor de zoekgebieden K en I (i) het participatieproces gestart dat voorafging aan het ter inzage leggen van het ontwerp-beleidsdocument. Binnen deze zoekgebieden bevonden zich geen bedrijventerreinen of grote wegen zodat de in de zienswijzen aangehaalde uitkomst van de RES-peiling uit 2021 geen vervolg kreeg in het ontwerpbeleidsdocument. De provinciale milieueffectrapportage voor het nieuwe provinciale windbeleid en RES2.0 is nog niet afgerond. De gemeenten zijn het met indieners eens dat het prettiger zou zijn als de uitkomsten daarvan al bekend zouden zijn voordat het gemeentelijk beleid wordt vastgesteld.
Tegelijkertijd willen de gemeenten voortgang boeken met hun beleidskader en het beleidsdocument in ieder geval vaststellen voordat er windinitiatieven worden ingediend op basis van de nieuwe landelijke windturbinebepalingen. Omdat het de bedoeling is dat deze begin volgend jaar (uiterlijk 1 juli 2025) worden vastgesteld, konden en kunnen de resultaten van de provinciale PlanMER dus niet worden afgewacht. Met de passage over het stiltegebied Borculo-Noord wil het ontwerp-beleidsdocument niet zeggen dat het elders in het landelijk gebied niet ook stil is. Voor het stiltegebied geldt echter expliciet het uitgangspunt dat de provinciale Omgevingsverordening daarbinnen geen nieuwe gebiedsvreemde geluidproducerende functies toelaat. Dit wil dus niet zeggen dat daarbuiten geen geluidsnormen gelden, iets wat zeker niet het geval is wat ook zeker niet zo zal zijn als het gaat om grote windmolens. Zoals eerder aangegeven steken de gemeenten daarbij in op het hanteren van de standaardwaarden uit de nog vast te stellen landelijke windturbinebepalingen en dus op de strengste toepassing van de toekomstige landelijke normen. Het ontwerp-beleidsdocument benoemt verder ook eisen die gesteld worden aan het landschapsplan.
Om daarbij op voorhand te eisen dat een landschapsplan ‘natuurinclusief’ moet zijn, zou direct leiden tot discussie over de vraag wat daaronder nu wel of niet kan worden verstaan. Deze vraag dient zich vanzelfsprekend ook door in de tekst te spreken over een natuur-inclusief ontwerp, maar minder nadrukkelijk dan wanneer een natuur-inclusief ontwerp letterlijk verplicht wordt gesteld.
34
In zijn besluitvorming over het toelaten van grote windmolens heeft de gemeenteraad van Berkelland op 16 februari 2022 meegenomen dat het grootschalig open (agrarisch) landschap daarvoor het meest geschikt. Daarbij is overwogen dat zeker de meer rechtlijnige structuren in deze landschappen beter kunnen aansluiten op het lijnenspel van windturbines en hun opstelling. De gemeenteraad was daarbij van mening dat deze weids- en openheid en rechtlijnige structuren in het buitengebied vooral te vinden zijn in de grootschalige open (agrarische) landschappen. In de tekst over de kansenkaarten geeft het ontwerp-beleidsdocument een vuistregel over de minimale onderlinge afstand van windturbines. Het ontwerp-beleidsdocument benoemt echter geen maximale onderlinge afstand. Om te bepalen wanneer sprake is van een solitaire windmolen is dit ook niet relevant omdat van een solitaire windmolen sprake is bij een project met slechts één windmolen. Uit de zin vóór het in de zienswijzen aangehaalde tekstgedeelte blijkt bovendien dat binnen de ruimte die in zoekgebied K waarschijnlijk overblijft voor het plaatsen van grote windturbines de onderlinge afstanden zodanig zullen zijn dat er geen sprake zal zijn van solitaire windturbines. Dit komt ook naar voren uit de zin die volgt op het in de zienswijzen aangehaalde tekstgedeelte.
Wanneer deze aangehaalde tekst in zijn context wordt gelezen, is een aanvulling daarop niet nodig. Over het voorstel om als eis een onderlinge afstand van 1 km te hanteren tussen windturbines en gebieden waar veel weidevogels broeden kan worden opgemerkt dat dit niet wordt overgenomen. Als eisen over een minimale onderlinge afstand gesteld moeten worden, dan zal dat waarschijnlijk naar voren komen uit het te verrichten ecologisch onderzoek. In dat geval zal zo’n eis ook beter kunnen worden gemotiveerd in de richting van een eventuele initiatiefnemer. Dit laatste is een stuk moeilijker als het gaat om een op voorhand gestelde eis, waarbij dan ook nog maar moeten blijken of deze voor het concrete project ook streng genoeg zal zijn. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 20: Beoordeling Pure Energie Wind stelt vast dat de gemeenten in het ontwerp-beleidsdocument verwijzen naar de landelijke ontwerp-windturbinebepalingen die nog niet zijn vastgesteld en dat hun insteek daarbij is om af te zien van het leveren van maatwerk via de ZEZAMbepalingen en de grenswaarden voor geluidsbelasting. Vanuit de ook bij de gemeenten bestaande verwachting dat de RES-opgave op die manier niet kan worden ingevuld, geeft Pure Energie Wind aan dat dit niet kan worden opgelost door lagere of stillere windmolens. Bij de beoogde afstandsnorm en bij de geluidsnormen willen de gemeenten echter niet verder gaan dan de standaardnormen om de belangen van omwonenden en omliggende functie zo goed mogelijk te beschermen binnen de normen die uiteindelijk rechtstreeks worden toegestaan via de standaardwaarden. Daarbij spreekt het vanzelf dat de gemeenten niet kunnen afzien van het toepassen van een afstandsnorm als deze in de nog vast te stellen landelijke regelgeving wordt voorgeschreven. Voor alle duidelijkheid: de in de zienswijzen genoemde 600 m is niet gehanteerd als harde gemeentelijke afstandsnorm maar als vuistregel gebruikt bij het inschatten van de doorwerking van de landelijke ontwerp-windturbinebepalingen. Het is inderdaad zo dat participatieverplichtingen niet als juridische verplichting kunnen worden opgelegd als resultaatsverplichting.
Wel kunnen bij projecten waarvoor nog een planologische procedure moet worden gevoerd via een anterieure overeenkomst inspanningsverplichtingen worden opgelegd over de mate waarin sprake is van lokaal eigendom. Ook werd bij de parlementaire behandeling van de Energiewet een 35
amendement aangenomen dat een bevoegdhedengrondslag creëert voor het motiveren van de inspanningen om te komen tot meer dan 50% lokaal eigendom (amendement Rooderkerk, kamerstukken 36378-23). De in de zienswijzen aangehaalde passage op pagina 31-32 van het ontwerp-beleidsdocument zal op dit punt worden verduidelijkt en geactualiseerd (paragraaf 4.2). Wel blijft het streven naar minimaal 51% aan lokaal eigendom onveranderd het uitgangspunt. Conclusie De tekst over het percentage lokaal eigendom wordt verduidelijkt en geactualiseerd (paragraaf 4.2).
Zienswijze 21, 22, 23 en 24 (deels): Beoordeling De landelijke ontwerp-windturbinebepalingen kennen geen specifieke regels over trillingen voor windturbines. Mochten die bij de definitieve vaststelling alsnog worden toegevoegd, dan zullen toekomstige plannen daar vanzelfsprekend aan moeten voldoen. Bij eventuele concrete plannen zal hoe dan ook moeten worden onderzocht of er sprake is van overlast door trillingen en of kan worden voldaan aan de algemene landelijke regels over trillingen (Bkl). Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 24: Beoordeling De gemeente bestrijdt niet dat ook windturbines, ongeacht hun as- of tiphoogte, tot afvalstromen zullen leiden. Als het gaat om afgewerkte olie, dan zal deze op de wettelijk voorgeschreven wijze moeten worden afgevoerd. Of deze afvalstroom in verhouding staat tot de milieueffecten of -risico’s die andere vormen van energieopwekking met zich meebrengen, is overigens weer een heel andere vraag. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 25: Beoordeling De gemeente Berkelland heeft in haar Omgevingsvisie al uitgesproken dat zij niet bereid is om binnen de geldende RES1.0-afspraken invulling te geven aan het restdeel van de energie-opgave. Daarbij is van belang dat de gemeente wel bereid is om nieuwe afspraken te maken in het kader van RES2.0, ook wanneer het restdeel daarbij onder de deelnemende gemeenten wordt verdeeld. In de toekomst kan zich dus wel de situatie voordoen dat de gemeente een gedeelte van het huidige restdeel zal invullen, zij het op basis van nieuwe gezamenlijke afspraken over de totale regionale opgave. Als gemeenten hebben wij Bosch en Van Rijn op diverse momenten tot het beleidsproces ingeschakeld voor objectieve kennis en ervaring over (de techniek van) windturbines, een vakgebied waarover wij als gemeenten geen specifieke kennis en ervaring hebben. De gemeentelijke beleidsambities zijn echter door de gemeenten zelf geformuleerd en vloeien voort uit de beleidsambities in de RES1.0 om wind op land te ontwikkelen. We vinden het dan ook niet nodig een derde partij te vragen de noodzaak voor wind op land en alternatieven te onderzoeken. Zoals hiervoor al gesteld staat de 36
noodzaak voor wind op land voor de gemeenten niet ter discussie en hebben andere manieren van energieopwekking (energiemix, zon biomassa) ook een plek in ons beleid. Conclusie De aanvulling op de thematische beoordeling geeft geen aanleiding tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-beleidsdocument.
Zienswijze 26: Beoordeling Geen aanvullingen (beoordeeld per thema).
37
V. Beoordeling van de adviezen over het ontwerp-Beleidsdocument Advies Waterschap Rijn en IJssel: Samenvatting Het Waterschap Rijn en IJssel stelt vast dat de zoekgebieden K en I (i) volgens de kansenkaarten beperkt ruimte bieden voor windturbines van het type dat bij de landelijke ontwerpwindturbinebepalingen als referentieturbine is gebruikt. Binnen de ruimte die op de belemmeringskaart voor zoekgebied K overblijven, lijken niet directe grote waterbelangen te spelen terwijl uit de belemmeringskaarten naar voren komt dat binnen zoekgebied I (i) geen ruimte lijkt te zijn voor dergelijke turbines. Daarbij ziet het Waterschap dat deze kaarten zijn gebaseerd op referentieturbines en dat bij een concreet initiatief een ander kaartbeeld kan ontstaan. Over de weging van het waterbelang bij eventuele windinitiatieven geeft het Waterschap mee dat activiteiten op, in of rond waterstaatswerken zoals dijken en watergangen onder de regels van het waterschap vallen en daarmee vergunningplichtig kunnen zijn volgens de Waterschapsverordening van het Waterschap Rijn en IJssel (overheid.nl). Daarbij zijn voor het bouwen van windturbines mogelijk uitgebreide vergunningprocedures vereist met als belangrijke aandachtspunten: - voor windturbines nabij waterkering gelden strenge voorwaarden (zie Handreiking windturbines waterkeringen.
Wetgeving | STOWA); - aanwezigheid van persleidingen; - waterberging/compensatie; - watergerelateerde aspecten. De twee laatstgenoemde aspecten komen (net als bij ieder ander ruimtelijk initiatief) aan de orde bij het doorlopen van de ‘weging van het waterbelang’ (voorheen: watertoets) en in de waterparagraaf van het te wijzigen omgevingsplan of de te verlenen omgevingsvergunning. Deze moet beschrijven hoe binnen het plan wordt omgegaan met water en watergerelateerde aspecten, een thema waarover een positief van het Waterschap moet worden verkregen. In de waterhuishoudkundige onderbouwing dient rekening gehouden te worden met o.a.: het compenseren van de toename van verhard oppervlak (voor fundering, rijroutes, steunpunten kranen, onderhoud routes etc.); de vraag of het plan het huidige watersysteem / onderhoudspaden van het waterschap raakt; de benodigde berging in m³ met omschrijving van bergingsvoorzieningen en bijbehorende capaciteit; maatregelen om eventuele wateroverlast te voorkomen; de waterkwaliteit de omgang met afvalwater en riolering (NB: het direct en indirect lozen van hemelwater in oppervlaktewater is sinds 1 januari 2024 vergunningplichtig volgens de Omgevingswet en de Waterschapsverordening); de omgang met kabels en leidingen (zowel bestaand als nieuw aan te leggen); het grondwaterbeheer.
Het Waterschap verzoekt de gemeente om in een zo vroeg mogelijk stadium te worden betrokken bij concrete plannen. Beoordeling advies De door het Waterschap ingebrachte adviespunten zijn relevant voor zowel het indienen als het beoordelen van eventuele windinitiatieven. Dit wordt niet anders nu niet de gemeente maar het Waterschap bevoegd gezag is voor besluitvorming over eventueel benodigde omgevingsvergunningen voor wateractiviteiten. Om het waterbelang vroegtijdig in beeld te brengen bij eventuele initiatiefnemers, wordt de inbreng van het Waterschap bij de vaststelling van het beleidsdocument in de tekst verwerkt. Op die manier wordt initiatiefnemers ook meegegeven om bij hun planvorming zo vroeg mogelijk 38
contact te leggen met het Waterschap zodat vroegtijdig kan worden nagegaan welke waterbelangen spelen bij hun initiatief. Conclusie Het advies geeft aanleiding tot aanvulling van de tekst van het ontwerp-beleidsdocument.
39
VI. Ambtshalve aanpassingen ten opzichte van het ontwerp-Beleidsdocument
Het ontwerp-beleidsdocument bevatte een aantal passages die vragen om aanpassing, aanvulling of nadere toelichting. Hierop is niet gewezen via schriftelijk of mondeling ingediende zienswijzen en daarom worden deze als ambtshalve aanpassingen meegenomen bij de vaststelling van het beleidsdocument. Het gaat daarbij om de volgende tekstgedeelten: -
Paragraaf 2.2.2: In de Omgevingsverordening hebben Provinciale Staten van Gelderland benoemd dat bij nieuwe ontwikkelingen moet worden beoordeeld welk effect zij hebben op landschappelijke kernkwaliteiten van het betrokken gebied. Paragraaf 2.2.2 van het beleidsdocument wordt op dit punt aangevuld, waarbij ook wordt opgemerkt dat bij deze beoordeling de Streekgids Achterhoek kan worden gebruikt.
-
Paragraaf 2.4.1: De gemeenteraad van Berkelland heeft op 28 mei 2024 de Omgevingsvisie Berkelland vastgesteld. (28 mei 2024). De tekst van paragraaf 2.4.1 ging nog uit van de ontwerp-Omgevingsvisie en wordt op dat punt geactualiseerd.
-
Paragraaf 4.2 en 5.1: De Elektriciteitswet 1998 wordt opgenomen in de Energiewet. Deze nieuwe wet gaat ook de bevoegdheid over windparken op een andere manier begrenzen. Zonder daar heel diep op in te gaan, de Energiewet moet immers nog worden vastgesteld, wordt dit vermeld in de paragraaf over bevoegd gezag.
40