2023-05-17 Raadsbrief - Verantwoordingsrapportage Sociaal Domein 2022
Tekst van het document
1
2
INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1
INLEIDING .............................................................................................................................. 4
HOOFDSTUK 2 FINANCIËN SOCIAAL DOMEIN ............................................................................................. 5 2.1
JAAROVERZICHT 2022 ............................................................................................................................. 5
HOOFDSTUK 3 3.1 3.2
BEELD ZORGTOEWIJZINGEN ........................................................................................ 13
KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP 2022 ................................................................ 13 NADERE DETAILLERING EN ANALYSE KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP
2022 14 3.3 3.4
OVERZICHT TELEFONISCH CONTACT INWONERS MET VOORMEKAAR ................................. 19 CLIËNTERVARING ................................................................................................................................... 20
HOOFDSTUK 4
ARMOEDEBESTRIJDING ................................................................................................. 24
3
HOOFDSTUK 1 INLEIDING DE GEMEENTE BERKELLAND GEEFT UITVOERING AAN HET SOCIAAL DOMEIN DOOR ONDER ANDERE HET UITVOEREN VAN DE WET OP MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING EN DE JEUGDWET. WIJ WILLEN INWONERS ONDERSTEUNEN VANUIT ONZE INHOUDELIJKE UITGANGSPUNTEN: PREVENTIE, NORMALISEREN/DEMEDICALISEREN, WERKEN VANUIT DE BEDOELING EN POSITIEVE GEZONDHEID. DAT DOEN WE BINNEN DE BESCHIKBARE MIDDELEN EN MET DE BESCHIKBARE MENSKRACHT.
Binnen het programma ‘Een toekomstbestendig sociaal domein’ werken we hard aan deze opgave. We zetten in op preventie en op zorg die zo licht is als mogelijk en zo zwaar als nodig. Wij willen zoveel mogelijk voorkomen dat een hulpvraag uitgroeit tot een zorgvraag. In deze verantwoordingsrapportage ziet u dat we voor het programma de titel ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ hanteren, omdat de naam van het programma per 1 januari 2023 is veranderd. De verantwoording van het programma ‘Een toekomstbestendig sociaal domein’ vindt plaats binnen de reguliere verantwoording (P&C-cyclus). Naast deze reguliere cyclus geven wij jaarlijks een extra verantwoording waarin er meer ruimte is voor een toelichting op de volgende onderdelen: -
Een financieel overzicht van de Wmo en Jeugdhulp. 2022 is een overgangsjaar, waarin door de nieuwe inkoop Jeugd en Wmo sprake is van 2 financieringssystematieken.
-
Een cijfermatige terugblik op de uitvoering van Wmo en Jeugdhulp;
-
De indicatoren behorend bij de maatschappelijke effecten waar wij op sturen.
Nieuw dit jaar is dat we vanaf deze rapportage ook in gaan op de thema’s armoedebestrijding en cliënttevredenheid Wmo en Jeugd. We volgen in deze verantwoordingsrapportage de volgende opzet: -
Hoofdstuk 2: inzicht in de financiën in het sociaal domein;
-
Hoofdstuk 3: een beeld van de zorgtoewijzingen Jeugdhulp en Wmo en de cliënttevredenheid;
-
Hoofdstuk 4: armoedebestrijding;
-
Bijlage 1: de maatschappelijke effecten die we beogen en een vertaling daarvan in beleidsindicatoren.
4
HOOFDSTUK 2 FINANCIËN SOCIAAL DOMEIN IN DIT HOOFDSTUK GAAN WE IN OP DE FINANCIËN BINNEN HET SOCIAAL DOMEIN. WE GEVEN EEN BEELD VAN 2022. DIT BEELD KOMT OOK TERUG IN DE JAARRAPPORTAGE BINNEN DE REGULIERE P&C-CYCLUS VAN DE GEMEENTE, MAAR IN DEZE VERANTWOORDINGSRAPPORTAGE KRIJGT U EEN UITGEBREIDE INHOUDELIJKE TOELICHTING. TENSLOTTE VOLGT EEN SAMENVATTING VAN DE FINANCIËN EN EEN MEERJARIG VOORUITZICHT.
2.1
JAAROVERZICHT 2022
Het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ sluit 2022 af met een voordeel van € 1.776.072 (peildatum 15 maart 2023). Er vindt op dit moment nog volop afstemming plaats over de geleverde productie in 2022 met de zorgaanbieders. Het daadwerkelijke resultaat kan daardoor nog veranderen. Het resultaat wordt vooral bepaald door een fors voordeel op inburgering. Daarnaast staat het jaar 2022 voor wat betreft de Wmo en Jeugdzorg in het teken van de regionale inkoop die op 1 juli is ingegaan. In de volgende tabel geven we een cijfermatig overzicht van het resultaat van dit moment (voorlaatste kolom) en de afwijking ten opzichte van de begroting. Lasten en baten 2022 Realisatie Begroting Realisatie Afwijking
(x 1.000)
2021
2022
2022
2022
11.436
11.312
12.435
-1.123
B PGB Jeugd
235
318
193
125
C PGB Wmo
490
467
416
51
D Zorg In Natura Jeugd
12.869
11.637
11.980
-343
E Algemene voorzieningen
1.734
2.485
1.894
591
F Inburgering
346
3.070
2.677
393
G Uitvoeringsplan Samen Denken, Samen Doen
324
573
475
98
H Meerkostenregeling Covid-19
52
51
-51
Lasten A Maatschappelijke Ondersteuning
I
Overhead/loonkosten
J
Reserves Totaal lasten
4.606
5.227
5.136
91
248
822
872
-50
32.339
35.911
36.128
-218
577
474
431
-43
177
177
256
256
L Baten Eigen bijdrage Vervoer Incidentele baat beschermd wonen
692 5
Verevening 2.439
61
61
4.324
1.885
34
34
Inburgering
0
Uitvoeringsprogramma Samen Denken, Samen Doen
35
Overige baten
63
214
195
-19
Reserves
1.533
1.614
1.108
-506
Totaal baten
2.901
4.741
6.587
1.845
Saldo
29.439
31.169
29.541
1.628
Hieronder volgt een toelichting op de verschillende activiteiten uit deze tabel die samen het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ vormen. Er is voor gekozen om in de toelichting niet alleen de vergelijking tussen begroting en realisatie te maken. Er wordt ook een toelichting gegeven op de ontwikkeling van de lasten van 2022 ten opzichte van 2021. Elke titel begint met een hoofdletter, deze hoofdletter komt terug in bovenstaande tabel.
A Maatschappelijke ondersteuning Om meer duidelijkheid te kunnen geven over de kosten van post ‘Maatschappelijke ondersteuning’, maken we gebruik van onderstaande tabel met een verder uitgesplitst overzicht van de totale lasten per voorziening in 2021 en in 2022. Tabel Maatschappelijke ondersteuning. Lasten per voorziening 2021 en 2022 (peildatum 15 maart 2023)(x 1.000) Soort
Realisatie Begroting Realisatie Afwijking 2021
2022
2022
2022
Algemene voorzieningen
309
312
302
10
Mantelzorgcompliment
35
46
29
17
Taakstelling
-381
Ondersteunende begeleiding Vervoersvoorzieningen
-381
0
0
1
-1
1068
399
394
5
472
767
-296
Vraagafhankelijk vervoer Woonvoorzieningen
465
406
687
-281
Rolstoelen
224
257
149
108
Onderhoud Wmo voorzieningen
99
20
90
-70
4.498
4.974
5.135
-161
37
-37
2.880
-645
Huishoudelijke verzorging Ondersteuning Thuis Begeleiding Individueel (inclusief dagbesteding)
342 4.308
2.235
Regionale inkoop stelpost risico WMO
345
Regionale inkoop WMO: Ondersteunen
2.020
1.838
182
207
126
81
Overige
88 6
345
Totaal
11.436
11.312
12.435
-1.123
Binnen de voorziening ‘Maatschappelijke ondersteuning’ is sprake van een nadeel van € 1.123.000. Dit nadeel is vooral toe te schrijven aan een toename van de lasten van de zogenaamde ‘oude’ Wmo voorzieningen (woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen, inclusief het onderhoud van voorzieningen) en dan met name de woonvoorzieningen. Daarnaast zien we in toenemende mate een beroep op Huishoudelijke Hulp. Het nadelige verschil ten opzichte van de begroting (inclusief lasten voor Ondersteuning Thuis) bedraagt € 198.000. Tot slot zien we een fors nadeel op Begeleiding Individueel (inclusief dagbesteding) (€ 645.000). Met ingang van 1 juli 2022 zijn de meeste cliënten met deze zorgvoorziening overgegaan naar de Regionale Inkoop Wmo Integrale Ondersteuning (WIO). Daar is de begroting 2022 op aangepast in die zin dat er geen lasten meer voor Begeleiding Individueel zijn geraamd voor de tweede helft van 2022. Echter niet alle cliënten zijn meteen per 1 juli ondergebracht bij de zorgaanbieders uit de regionale inkoop. Daarmee zijn er ook kosten voor individuele Begeleiding gemaakt in de tweede helft van 2022. Dit nadeel wordt deels gecompenseerd door de stelpost regionale inkoop (€ 345.000) en een voordeel op de regionale inkoop zelf (€ 182.000). Per saldo resteert er echter een nadeel van € 118.000, zoals te zien is in onderstaande tabel.
Soort Begeleiding Individueel (inclusief dagbesteding)
Begroting Realisatie Afwijking 2022
2.235
2022
2.880
2022
-645
Regionale inkoop stelpost risico WMO
345
Regionale inkoop WMO: Ondersteunen
2.020
1.838
182
Totaal
4.600
4.718
-118
345
Zoals te zien is in de tabel, kent ‘Maatschappelijke ondersteuning’ in 2022 ten opzichte van de jaarrekening van 2021 een lastenstijging van € 999.000 (2021 € 11.436 en 2022 € 12.435). In hoofdstuk 3 geven we een nadere toelichting op de maatwerkvoorzieningen en de historische ontwikkeling daarvan. Vooralsnog is de constatering dat de voornaamste lastenstijging zichtbaar is op de ‘oude’ Wmo voorzieningen en Huishoudelijke Ondersteuning.
B en C Persoonsgebonden Budget (PGB) Jeugd en Wmo De lasten op de onderdelen Persoonsgebonden budget (PGB) Jeugd en Wmo hebben ten opzichte van de zorg in natura een relatief klein effect op de totale begroting en realisatie. We kiezen er daarom voor om de toelichting voor de PGB Jeugd en Wmo samen te behandelen. Vanaf 2015 was er sprake van een dalende lijn voor wat betreft de lasten. Waar de lasten in 2021 uitkwamen op € 725.000,- (waarop ook de begroting 2022 is gebaseerd) is er in 2022 sprake van lagere lasten tot een bedrag van € 609.000,-.'
7
In Berkelland vinden we dat het Persoonsgebonden Budget een waardevol instrument is, omdat het de eigen regie van zorgvragers ondersteunt. We bieden een reële keuzemogelijkheid tussen Persoonsgebonden Budget (PGB) en zorg in natura (ZIN). Nadat de inwoner heeft aangegeven in aanmerking te willen komen voor een pgb, volgt een bewustkeuze-gesprek met een medewerker van Voormekaar. Vooral uit oogpunt van bescherming van kwetsbare inwoners, stellen we eisen aan beheer, regie én kwaliteit. De inwoner stelt een pgb-plan op over de ondersteuning die hij wil inkopen en bij wie. Deze wordt tijdens het bewustkeuzegesprek besproken. Daarnaast wordt besproken wat de inwoner ten minste moet weten en kunnen om met een pgb om te gaan. Dit doen wij aan de hand van de Infographic “Checken 10 punten pgb-vaardigheid” van de Rijksoverheid.
D Zorg in Natura Jeugd Om dieper op de kostenpost ‘Zorg in Natura Jeugd’ in te kunnen gaan, maken we gebruik van onderstaande tabel met een verder uitgesplitst overzicht van de totale lasten per voorziening binnen ‘Zorg en Natura Jeugd’ in 2021 en in 2022. Tabel Zorg in natura. Lasten per voorziening Jeugdhulp 2021 en 2022 (peildatum 15 maart 2023)(x 1.000) Soort
Realisatie
Begroting
Realisatie
Afwijking
2021
2022
2022
2022
Subsidie jeugd aan zet in crisistijd
5
-
-
-
193
284
214
70
50
-
-
-
Taakstelling Jeugd
-
-458
-
-458
Landelijke zorg
19
45
9
36
Bovenregionale Jeugdzorg
-
-
5
-5
GGz (in 2021 incl. Dyslexie)
2.276
911
1.414
-503
Opvoedhulp, verblijf en Ambulante zorg
8.760
4.082
5.524
-1.442
Respijtzorg
57
50
51
-1
Vervoer
33
25
19
6
Vraagafhankelijk Vervoer Jeugd
-
39
67
-28
Regionale inkoop risicostelpost
-
999
0
999
-
1.869
1.174
695
-
2.449
2.291
158
Regionale inkoop Jeugd: Dyslexie
-
238
238
-
Veilig Thuis Noord Oost Gelderland
301
265
265
-
Zorg van Gecertificeerde instellingen
934
839
710
129
12.628
11.637
11.980
-343
Jongerenwerk Jimmy's Perspectief met Maatschappelijke Diensttijd
Regionale inkoop Jeugd: Gezins- en Woonvormen (GWV) Regionale inkoop Jeugd: Intensief Ambulante Jeugdhulp (IAJ)
Totaal
8
Verklaring van de verschillen Opvallend is de daling van de lasten met betrekking tot dienstverlening die door Gecertificeerde instellingen wordt aangeboden. Deze daling komt vooral voort uit het nieuwe woonplaatsbeginsel, dat per 1 januari 2022 is ingegaan. De financiële verantwoordelijkheid voor een aantal cliënten die wij voor 2022 in zorg hadden is in de loop van 2022 overgedragen aan andere gemeenten. Dit terwijl er minder cliënten vanuit andere gemeenten naar Berkelland zijn overgedragen.
Als we alleen kijken naar de onderdelen die betrekking hebben op de regionale inkoop, dan zien we een nadeel van € 93.000:
Soort
Realisatie
Begroting
Realisatie
Afwijking
2021
2022
2022
2022
GGz (in 2021 incl. Dyslexie)
2.276
911
1.414
-503
Opvoedhulp, verblijf en Ambulante zorg
8.760
4.082
5.524
-1.442
Regionale inkoop risicostelpost
-
999
0
999
Regionale inkoop Jeugd: GWV
-
1869
1174
695
Regionale inkoop Jeugd: IAJ
-
2449
2291
158
Regionale inkoop Jeugd: Dyslexie
-
238
238
0
11.036
10.310
10.403
-93
Totaal
De zorginzet vanuit de ‘oude’ situatie (GGz, Opvoedhulp, verblijf en ambulant zorg) en de nieuwe inkoop (Intensieve Ambulante Jeugdhulp en Gezins- en Woonvormen en Dyslexie) gaan over vergelijkbare zorginzet en liggen dus ook financieel in elkaars verlengde. Per 1 juli 2022 is de Regionale inkoop voor de segmenten integrale ambulante jeugdhulp (IAJ) en gezin en woonvormen (GWV) ingegaan. Het segment Hoogcomplexe jeugdzorg met verblijf (HCV) nog niet. Vanaf dat moment zouden er in theorie dus enkel nog lasten zijn gerealiseerd zijn vanuit HCV op de onderdelen GGz en Opvoedhulp, verblijf en ambulante zorg. Daarnaast hebben we ook kosten gemaakt op de onderdelen GGz en Opvoedhulp, verblijf en ambulante zorg, omdat we niet alle cliënten IAJ en GWV meteen onder de regionale inkoop IAJ en GWV hebben gebracht als dit niet in het belang van de cliënt was. Dan is gebruik gemaakt van de overgangsregeling of is een Individuele Overeenkomst (IO) gesloten. Daarnaast is er sprake van een stelpost Risico Regionale inkoop. Deze bestaat uit middelen die vanaf voorbereiding van de regionale inkoop aan de begroting zijn toegevoegd voor volumestijging en tariefaanpassing. De aanbesteding van de regionale inkoop is voor een groot deel gebaseerd op gegevens uit 2020, waarmee we het risico hebben gelopen dat door volume- en tariefstijging de gegunde bedragen niet afdoende zouden zijn.
Deze middelen zijn toegevoegd om dit risico op te vangen. Het totale saldo op Jeugdzorg wordt met name gevormd door de taakstelling op Jeugdzorg, die slechts ten dele is ingevuld. In hoofdstuk 3 is een nadere toelichting opgenomen op de maatwerkvoorzieningen. Voor 9
jeugdhulp gaat het om een totaalbedrag van € 10.898.501. Het verband tussen die kosten en de specificatie in bovenstaande tabel is als volgt:
Soort Reguliere kosten (facturen, subsidies e.d.) Zorgkosten 2022 Totaal kosten jeugdzorg
Bedrag x 1.000 Toelichting Betreft met name Jongerenwerk, Veilig 1.081 Thuis, Dyslexie vanaf 1 september 2021 10.899 Opgenomen in hoofdstuk 3 11.980
Ten opzichte van 2021 zijn de lasten € 647.000 lager. Dit is vooral een voordeel op de zorg die ondergebracht is onder de Regionale inkoop. Het gaat hier om een bedrag van € 348.000. Daarnaast is het voordelige verschil op de Jeugdzorg vanuit gecertificeerde instellening opvallend. Dit is vooral het gevolg van vooralsnog verminderde kosten als gevolg van het nieuwe woonplaatsbeginsel. Tot slot is er sprake van een incidenteel project in 2021 (perspectief met MDT), dat niet doorloopt naar 2022 (voordeel € 50.000) en een lagere bijdrage aan de Veilig-Thuis-organisatie (voordeel € 36.000).
E Algemene Voorzieningen Dit zijn de voorzieningen waar geen verwijzing voor nodig is. In de volgende tabel worden deze verder uitgesplitst. Tabel Lasten Algemene Voorzieningen 2021 en 2022 (peildatum 15 maart 2023) (x 1.000) Realisatie
Begroting
Realisatie
Afwijking
2021
2022
2022
2022
Subsidies
912
1.256
1.009
247
Gemeenschappelijke regelingen
727
747
747
-
Overige
94
481
138
343
Totaal
1.734
2.485
1.894
591
Soort
Onder ’Algemene Voorzieningen’ vallen met name subsidies aan verschillende instellingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de subsidies en gemeenschappelijke regelingen. We verstrekken deze subsidies, omdat deze instellingen uitvoering geven aan wettelijke taken en/of preventieve activiteiten in Berkelland. Op de begroting 2022 is een voordeel zichtbaar van bijna € 591.000. Dit komt met name door de afbouw van de subsidie aan Betula en de ruimte die daardoor gevormd is om succesvolle initiatieven uit het uitvoeringsplan ‘Samen Denken, Samen Doen’ een structureel vervolg te geven. Daarnaast zien we vooral een onderuitputting doordat subsidies niet volledig zijn uitgekeerd, deels in de nasleep van corona.
F Inburgering Vanuit de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne is er in 2022 een resultaat van bij benadering € 2 miljoen. We hebben subsidie verleend gekregen op basis van door Berkelland beschikbaar gestelde opvangplekken. Dit resultaat is veroorzaakt doordat er aan het begin van de opvangperiode sprake was van 10
onder andere lage huisvestingskosten en een hogere vergoeding vanuit het Rijk. We hebben daardoor relatief weinig kosten gemaakt, terwijl we op basis van de regeling wel recht blijven houden op de middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld. Per saldo levert dit een voordeel op van afgerond € 2.003.000. Daarnaast is een resultaat van € 275.000 gerealiseerd op inburgering. Dit is met name het gevolg van het feit dat er minder inburgeringstrajecten zijn opgestart dan begroot.
G Uitvoeringsprogramma ‘Samen Denken, Samen Doen’ Het boekjaar 2022 is het laatste jaar waarin projecten in het kader van het uitvoeringsplan ‘Samen Denken, Samen Doen’ vanuit dit uitvoeringsprogramma bekostigd zijn. Van het oorspronkelijke bedrag van € 2.435.000 resteert uiteindelijk nog € 131.000. In de voorgaande jaren is steeds een uitgebreide toelichting gegeven op de voortgang van het uitvoeringsplan. Hier wordt volstaan met de constatering dat onderdelen uit het uitvoeringsplan in de begroting 2023 en verder een vervolg krijgen in lijn met de besluiten die hierover door de raad genomen zijn.
H Meerkostenregeling Covid-19 Naast de Compensatie Continuïteitsregeling corona konden zorgaanbieders in 2022 ook meerkosten indienen via de landelijke meerkostenregeling Covid-19. Het gaat dan om maatregelen die zorgaanbieders hebben getroffen om het aanbod van zorg op een veilige manier plaats te laten vinden. De aanvragen voor compensatie zijn in regionaal verband beoordeeld.
I Uitvoeringskosten (overhead/loonkosten) Voormekaar is onderdeel van de gemeentelijke organisatie en daarmee ook technisch een team, net als alle andere teams van de gemeente Berkelland. Dit betekent dat de lasten worden verrekend volgens de gemeentelijke systematiek. De indirecte uitvoeringslasten (zoals huisvesting, ICT etc.) worden toegeschreven aan bedrijfsvoering. Zoals u kunt lezen in de tabel ‘lasten en baten 2022’, zijn er lagere lasten voor uitvoering doorbelast aan het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ dan begroot. In de begroting 2022 is incidenteel budget opgenomen voor bijvoorbeeld de invoering van de Regionale Inkoop. In de praktijk hebben we tijdelijke inhuur later in kunnen zetten beoogd. Er blijven daardoor middelen in de reserve die we in willen zetten in 2023.
J Reserves De primitieve begroting 2022 was gebaseerd op de perspectiefnota 2022. Op een later moment is duidelijk geworden dat er met de septembercirculaire 2021 middelen vrij kwamen voor Jeugdzorg. Deze middelen zijn deels ingezet om de taakstellingen voor de begroting 2022 af te ramen. Het restant van € 822.000 is begroot als toevoeging aan de reserve nadelen decentralisaties.
L Baten We noemen de belangrijkste afwijkingen: Eigen Bijdrage 11
De daadwerkelijke ontvangen eigen bijdragen zijn hoger dan verwacht. In het voorgaande jaar heeft het CAK meer eigen bijdragen geïnd en afgedragen uit de voorgaande boekjaren. Incidentele Baat Beschermd Wonen Onder incidentele baat Beschermd Wonen staat in de tabel ‘lasten en baten 2021’ een incidentele, niet geraamde opbrengst vanuit de gemeente Doetinchem. Dit zijn middelen die uit 2021 resteren op de uitvoering van Beschermd Wonen door de Gemeente Doetinchem. Daarnaast is van de Gemeente Bronckhorst een correctie op een eerdere verevening ontvangen. Reserves Voorheen werden reservemutaties begroot in het programma bedrijfsvoering. Met ingang van de begroting 2021 maakt het beroep op de reserves onderdeel van de programma’s waar de reservemutatie betrekking op heeft. Zo ook voor het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’. Deze begrotingspost kent de volgende opbouw en realisatie:
Beroep op reserve
Begroot
Realisatie
Afwijking
Overheveling Betula
-262
-20
242
Inburgering
-51
-51
0
Uitvoeringsprogramma
-1119
-427
692
Investeren in Voormekaar
-57
-547
-490
Geraamde tekort uit reserve
-125
-64
61
-1.614
-1.108
506
Totaal
Inburgering: Dit is het beroep dat voor 2022 is gedaan op de projectreserve die is gevormd in relatie tot de invoering van de Wet Inburgering. Uitvoeringsprogramma ‘Samen Denken Samen Doen’: Dit betreft het beroep op de reserve voor de middelen van het uitvoeringsplan. In de realisatie is de dekking van de daadwerkelijke lasten opgenomen. Investeren in Voormekaar: Tijdelijk zijn er in 2022 aanvullende middelen ingezet voor Voormekaar. Hier is voor 2022 een bedrag gemoeid van € 547.000. Het betreft extra inzet voor invoering van de regionale inkoop en middelen die vanuit 2021 resteren uit investeren in Voormekaar. Geraamde tekort: Net als voorgaande jaren wordt het geraamde tekort in de begroting bij de jaarrekening onttrokken aan de reserve. Voor een toelichting op het werkelijke tekort verwijzen we u naar paragraaf 2.3.
12
HOOFDSTUK 3 BEELD ZORGTOEWIJZINGEN DE GEMEENTE IS VANUIT DE JEUGDWET EN WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) VERANTWOORDELIJK VOOR DE HULP EN ONDERSTEUNING. TOEWIJZINGEN NAAR MAATWERKVOORZIENINGEN WORDEN NIET ALLEEN GEDAAN DOOR VOORMEKAAR, MAAR OOK DOOR HUISARTSEN EN GECERTIFICEERDE INSTELLINGEN. IN DIT HOOFDSTUK VINDT U EEN OVERZICHT VAN HET AANTAL INWONERS EN DE KOSTEN PER MAATWERKVOORZIENINGEN. ER IS EEN OVERZICHT GEGEVEN VAN DE KOSTEN PER SOORT.
3.1
KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP 2022
Het boekjaar 2022 staat vooral in het teken van de Regionale inkoop die met ingang van 1 juli 2022 is ingegaan. Vanaf dat moment zijn bij ongeveer 60 aanbieders plekken ingekocht tegen een prijs die door de zorgaanbieders aanbesteed is. Iedere plek met de bijbehorende plekprijs is te vertalen naar een dagtarief. Vanaf het moment dat een cliënt zorg toegekend krijgt, tot het moment dat de zorg wordt gestopt, betalen we als gemeente het tarief per dag. In onderstaande tabel is het bedrag van de gunning en de bijbehorende aantal plekken opgenomen. Het aantal plekken is vervolgens vertaald in het aantal dagen zorg dat hieruit voortkomt. In het rechter gedeelte is het daadwerkelijk gebruik opgenomen. Gunning
Plekken
Dagen
Realisatie
Plekken
Dagen
Wmo integrale ondersteuning
2.019.713
261
95.156
1.838.057
252
92.041
Integrale Ambulante Jeugdzorg
2.449.431
313
114.402
2.291.480
274
100.081
Gezins- en woonvormen
1.868.754
41
15.111
1.174.088
28
10.040
Bij de gunning van de regionale inkoop is een aantal risico’s geformuleerd. Enkele daarvan zijn -
Er zijn zorgen bij het dekkend zorglandschap;
-
We voorzien een rechtmatigheidsvraagstuk bij de jaarrekening 2022
-
Er ligt nog een opdracht voor gemeenten met betrekking tot de afrekening met zorgaanbieders en de verrekening tussen gemeenten onderling.
Inmiddels is het merendeel van de cliënten ondergebracht bij de zorgaanbieders onder de regionale inkoop. Daar waar nodig wordt nog gebruik gemaakt van de overgangsregeling. Wanneer de zorg binnen de regionale inkoop geen passende oplossing biedt, is in specifieke situaties een individuele overeenkomst gesloten. Ook het rechtmatigheidsvraagstuk lijkt vooralsnog niet tot problemen te leiden. Onder het landelijk controleprotocol kan ook de zorg in het kader van de regionale inkoop, beoordeeld worden, waarbij ook accountant van de zorgaanbieder een oordeel kan geven over de rechtmatigheid van de geleverde zorg. Tot slot is een op regionaal voorstel een standpunt ingenomen over de manier waarop de afrekening met zorgaanbieders en de verrekening tussen gemeenten onderling wordt opgepakt. Overigens is de afrekening en de verrekening pas aan de orde aan het eind van het eerste leveringsjaar op 1 juli 2023.
13
In onderstaande tabellen vindt u een overzicht van de kosten en aantal cliënten per soort van Wmo en Jeugdhulp in 2022, alsmede gemiddelde kosten per cliënt. Deze cijfers zijn gebaseerd op declaraties van zorgaanbieders die we tot medio maart 2023 hebben ontvangen over 2022. In de onderste regels (beginnend met RI voor Regionale Inkoop) zijn de segmenten Wmo integrale ondersteuning (voor de Wmo) en Integrale ambulante Jeugdzorg en Gezin- en Woonvormen (voor de Jeugdzorg) opgenomen.
Zorg in natura Wmo
Jeugdhulp
Soort zorg
Aantal
Kosten Kosten/
cliënten
cliënt
01 Vervoersvoorzieningen
427
381.384
893
02 Woonvoorzieningen
118
730.637
6.192
03 Rolstoelen
246
204.108
976
1.753
5.048.393
07 Dagbesteding
214
10 Begeleiding Individueel
Soort zorg
Aantal
Kosten
cliënten
cliënt
5
21.268
4.254
41 Dagbehandeling
103
481.291
4.673
42 Vervoerdiensten
30
17.825
594
2.880
43 Jeugdhulp verblijf (incl.)
64
2.110.467
32.976
899.506
4.203
44 Jeugdhulp verblijf (excl. beh)
67
317.977
4.746
535
1.936.472
3.620
45 Jeugdhulp ambulant
517
2.162.015
4.182
12 Persoonlijke Verzorging
5
9.534
1.907
46 Jeugdhulp crisis
13
100.108
7.701
13 Verblijf Tijdelijk
2
4.382
2.191
47 Jeugdreclassering
6
35.325
5.888
20 Ondersteuning Thuis
36
36.105
1.003
48 Jeugdbescherming
99
651.121
6.577
49 Activ. prev. just. kader
1
1.394
1.394
50 Maatw. arr.. Jeugdwet
2
51.169
25.585
04 Huishoudelijke Verzorging
RI Ondersteuning
40 Persoonlijke verzorging
Kosten/
509
1.767.456
3.472
53 Kindergeneeskunde
50
41105
822
RI Persoonlijke Verzorging
1
5.246
5.246
54 Jeugd-ggz
390
1.263.885
3.241
RI Vervoer
88
63.331
720
55 Landelijk ingekochte zorg
6
9.469
1.578
RI Integrale ambul. jeugdzorg
578
2.291.480
32.735
RI Gezins- en woonvormen
64
1.342.602
20.978
1.014 10.898.501
10.748
Totaal
2.599
9.250.520
3.559
Totaal
PGB’s Bestedingen PGB budget 2022 via SVB
Aantal cliënten
Bedrag in €
Kosten per cliënt
Wmo (HH)
47
81.859
1.742
Wmo (Begeleiding)
56
323.871
5.783
Jeugdwet
39
193.315
4.957
Totaal
136
599.045
3.2
NADERE DETAILLERING EN ANALYSE KOSTEN EN AANTALLEN WMO EN JEUGDHULP
2022 Wmo De grootste posten binnen de Wmo bestaan uit Huishoudelijke Verzorging en Ondersteuning Thuis enerzijds en de nieuwe taken die de gemeente sinds 2015 uitvoert bestaande uit dagbesteding, begeleiding, 14
persoonlijke verzorging en kort verblijf anderzijds. Met ingang van 1 juli 2022 is het overgrote merendeel van deze laatste posten overgegaan in de Regionale Inkoop, onderdeel Wmo Integrale Ondersteuning (WIO). Huishoudelijke verzorging en Ondersteuning thuis 2020
Wmo Soort zorg (in natura)
2021
Aantal unieke
Kosten Aantal unieke
cliënten
cliënten
04 Huishoudelijke Verzorging 20 Ondersteuning Thuis Totaal
2022 Kosten
Aantal unieke
Kosten
cliënten
1.353
3.303.426
1.652
4.392.045
1753
5.048.393
553
1.530.595
152
338.720
36
36.105
1.608
4.834.021
1.711
4.730.765
1759
5.084.498
Het verloop van Huishoudelijke Verzorging en Ondersteuning Thuis laat vanaf 2018 een stijging van het aantal cliënten zien. De belangrijkste reden hiervoor is de invoering van het abonnementstarief. Tegelijkertijd daalden de gemiddelde kosten per cliënt licht.
Inmiddels stijgen de gemiddelde kosten per cliënt weer enigszins vooral als gevolg van tariefaanpassingen. De gemiddelde kosten blijven ook in 2022 nog onder het niveau van 2019.
Jaar
gemiddelde kosten per client 2019 306 2020 283 2021 290 2022 294
Dagbesteding, begeleiding, persoonlijke verzorging en kort verblijf in relatie tot Wmo Integrale Ondersteuning Met ingang van 1 juli 2022 is de zorg voor dagbesteding, begeleiding, persoonlijke verzorging en kort verblijf grotendeels ondergebracht in de regionale inkoop onder segment Wmo Integrale Ondersteuning (WIO). In 15
onderstaand overzicht is de omzetting zichtbaar. In de tweede helft van 2022 is het merendeel van de cliënten ondergebracht bij aanbestede zorgaanbieders. Daarnaast blijft een aantal cliënten gebruik maken van ‘oude’ vormen van zorg. Het gaat hierbij om cliënten die in het kader van de overgangsregeling nog niet omgezet zijn en inwoners waarvoor nog geen passende ondersteuning in de WIO is gevonden. Voor deze inwoners wordt een Individuele Overeenkomst ingezet. 2021
Wmo Soort zorg (in natura)
Unieke
2022 eerste helft Kosten
cliënten
2022 tweede helft
2022 totaal
Unieke
Kosten Unieke
Kosten Unieke
cliënten
cliënten
cliënten
Kosten
07 Dagbesteding
285
1.524.648
214
736.882
39
162.623
214
899.506
10 Begeleiding Individueel
598
2.748.299
530
1.499.084
148
437.388
535
1.936.472
12 Persoonlijke Verzorging
11
18.781
5
6.569
2
2.965
5
9.534
13 Verblijf Tijdelijk
3
2.172
1
750
2
3.632
2
4.382
RI Integrale ondersteuning
509
1.767.456
509
1.767.456
RI Persoonlijke Verzorging
1
5.246
1
5.246
7733
2.379.310
773
4.622.596
Totaal
7903
4.292.297
675
2.243.285
Ondanks een lager aantal unieke cliënten stijgen de totale kosten voor deze Wmo-taken in 2022 ten opzichte van 2021. Dit is grotendeels toe te schrijven aan tariefaanpassingen. In onderstaand overzicht is het gemiddeld aantal cliënten per maand van 2021 en 2022 opgenomen. In oranje is het aantal cliënten dat is ondergebracht onder de WIO. Niet alle cliënten zijn per 1 juli 2022 ondergebracht bij de WIO. In het kader van een dekkend zorglandschap is een aantal cliënten onderdeel van de overgangsregeling. Bovendien is voor een aantal cliënten een individuele overeenkomst (IO) afgesloten, ingeval de regionale inkoop geen passend antwoord is op de zorgbehoefte. Met name de overgangsregeling neemt gestaag af. In juli 2022 was deze situatie nog op 166 cliënten van toepassing. In december gold dit nog voor 136 cliënten.
16
Jeugdhulp De kosten van Jeugdhulp blijven redelijk op hetzelfde niveau als 2021. Dat geldt ook voor het aantal cliënten. Opvallend is vooral de daling in de kosten voor de zorg die geleverd wordt door Gecertificeerde Instellingen. Dit komt met name voort uit de verandering in het woonplaatsbeginsel.
Jeugd Soort zorg (in natura)
2020 Aantal unieke
2021 Kosten
cliënten
Aantal unieke
2022 Kosten
cliënten
Aantal unieke
Kosten
cliënten
40 Persoonlijke verzorging
5
23.492
3
25.125
5
21.268
41 Dagbehandeling
88
513.223
113
673.131
103
481.291
42 Vervoerdiensten
24
27.677
31
23.813
30
17.825
43 Jeugdhulp verblijf (incl.)
70
3.618.284
80
3698935
64
2.110.467
44 Jeugdhulp verblijf (excl. beh)
79
654.873
84
722227
67
317.977
45 Jeugdhulp ambulant
594
3.065.349
651
3.575.137
517
2.162.015
46 Jeugdhulp crisis
9
99.016
26
187.022
13
100.108
47 Jeugdreclassering
22
123.213
15
55.882
6
35.325
48 Jeugdbescherming
113
710.815
128
779.727
99
651.121
49 Activ. prev. just. kader
1
1.394
50 Maatwerkarr. Jeugdwet
2
51.169
53 Kindergeneeskunde
61
24.194
55
36140
50
41105
54 Jeugd-ggz
457
1.526.468
494
2.097.744
390
1.263.885
9
81.833
9
32.134
6
9.469
70
2.291.480
64
1.342.602
55 Landelijk ingekochte zorg RI Integrale Ambulante Jeugdzorg RI Gezins- en woonvormen Totaal
1.063 10.468.437 1
1.113 11.914.303 4
1.014 10.898.501 4
Na een periode dat het aantal cliënten redelijk stabiel is, is het aantal cliënten in 2022 licht gedaald. Daarbij zal een rol spelen dat in 2021 sprake was van een na-ijleffect door corona. De kosten per cliënt stijgen licht. Voor een deel komt dit door reguliere indexeringen van tarieven. Er is op dit punt geen exacte vergelijking te maken met voorgaande jaren door de invoer van de regionale inkoop per 1 juli 2022. Dagbehandeling, Jeugdhulp met verblijf, Jeugdhulp Ambulant Jeugdhulp crisis en Jeugd-ggz In relatie met de regionale inkoop. Voor de jeugdzorg geldt dat een groot deel van de zorg met ingang van 1 juli 2022 is ondergebracht in de regionale inkoop onder segment Integrale Ambulante Jeugdhulp (IAJ) en Gezins- en woonvormen (GWV). In onderstaand overzicht is de omzetting zichtbaar. Ook hier is het merendeel van de cliënten ondergebracht bij aanbestede zorgaanbieders. Daarnaast blijft een aantal cliënten gebruik maken van ‘oude’ vormen van zorg. Het gaat hierbij om cliënten die gebruik maken van hoogcomplexe jeugdzorg met verblijf (de nieuwe contractering is nog niet ingegaan in 2022) en om cliënten die in het kader van de overgangsregeling nog niet
1
Doordat cliënten meerdere voorzieningen kunnen hebben is het totaal aantal lager dan de telling van de
individuele onderdelen.
17
omgezet zijn en inwoners waarvoor geen passende ondersteuning in de WIO is gevonden. Voor deze inwoners wordt een Individuele Ondersteuning ingezet. 2021
Jeugdzorg Unieke
Soort zorg (in natura)
cliënten
2022 eerste helft Kosten
Unieke cliënten
2022 tweede helft Kosten
Unieke
Kosten
cliënten
2022 totaal Unieke
Kosten
cliënten
41 Dagbehandeling
113
673.131
101
411.764
18
69.527
103
481.291
43 Jeugdhulp verblijf (incl.)
80
3.698.935
63
1.653.864
14
456.603
64
2.110.467
44 Jeugdhulp verblijf (excl. beh)
84
722.227
66
265.952
14
52.025
67
317.977
45 Jeugdhulp ambulant
651
3.575.026
506
1.762.844
139
399.171
513
2.162.015
46 Jeugdhulp crisis
26
187.022
13
90.013
1
10.095
13
100.108
54 Jeugd-ggz
494
2.097.744
379
1.024.426
116
239.459
390
1.263.885
578
2.291.480
578
2.291.480
64
1.342.602
64
1.342.602
977
4.860.964
977
10.069.826
IAJ GWV Totaal
1065
10.954.085
857
5.208.863
Ook voor de jeugdzorg is het gemiddeld aantal cliënten per maand van 2021 en 2022 opgenomen. In oranje staat het aantal cliënten dat is ondergebracht onder de IAJ en GWV. Ook hier zijn niet alle cliënten zijn per 1 juli 2022 ondergebracht bij de IAJ en GWV. In het kader van een dekkend zorglandschap is een aantal cliënten onderdeel van de overgangsregeling. Bovendien is voor een aantal cliënten een individuele overeenkomst (IO) afgesloten, ingeval de regionale inkoop geen passend antwoord is op de zorgbehoefte. Met name de overgangsregeling neemt gestaag af. In juli 2022 was deze situatie nog op 221 cliënten van toepassing. In december gold dit nog voor 166 cliënten.
Aantal unieke clienten
Aantal unieke clienten dagbehandeling, verblijf, ambulant, crisis en ggz met overloop naar IAJ en WGVl 800 700 600 500 400 300 200 100 0
Aantal unieke clienten IAJ en GWV Aantal unieke clienten Dagbehandeling, Verblijf , Ambulant, Crisis en ggz
Jeugdbescherming Een belangrijk onderdeel van de kosten voor Jeugdzorg vormt de jeugdbescherming. In de afgelopen jaren zijn deze lasten steeds toegenomen. Met ingang van 2022 is er sprake van een trendbreuk. Dit is met name het gevolg van de wijzigingen met betrekking tot het woonplaatsbeginsel. Wij hebben per saldo meer cliënten
18
kunnen overdragen naar andere gemeenten dan andersom. In onderstaande grafiek zijn de maandlasten en unieke cliënten per maand voor jeugdbescherming weergegeven voor de jaren 2021 en 2022.
3.3
OVERZICHT TELEFONISCH CONTACT INWONERS MET VOORMEKAAR aantal gesprekken
Aantal meldingen
Wel gesprek geen melding
2019
7719
1792
5927
2020
7837
2082
5755
2021
7078
1826
5252
2022
7934
1997
5937
(EXCLUSIEF DIRECT CONTACT MET VMK REGISSEUR)
In bovenstaande tabel is het aantal telefonische contactmomenten met inwoners weergegeven. Als een telefoongesprek leidt tot een melding, volgt er een keukentafelgesprek. Wanneer er geen melding volgt, betekent dit dat door het telefonisch contact de inwoner ondersteund is in, of begeleid naar, het vinden van de juiste voorliggende voorziening, gebruik van een algemene voorziening of is verwezen naar een andere organisatie. Nieuw is dat in het kader van ‘Samen aan het Stuur’ onze toegang ook vragen rondom de participatiewet oppakt. Gemiddeld zijn er 3 tot 4 vragen over met name bijstandsuitkeringen. Dit verklaart de stijging in het aantal gesprekken sinds dit jaar. Andere thema’s die veelvuldig aan bod kwamen bij de toegang waren de nieuw inkoop, financiële vragen en de energietoeslag.
19
3.4
CLIËNTERVARING
In de loop van 2021 is gestart met het continue onderzoek naar cliëntervaringen over de uitvoering van de Wmo 2015 en de Jeugdwet. Een continu onderzoek houdt in dat inwoners bevraagd worden naar hun ervaringen met de gemeentelijke dienstverlening kort na een bepaalde gebeurtenis, bijvoorbeeld na het (keukentafel)gesprek, na een aantal maanden ondersteuning of na een tussentijdse evaluatie of eindevaluatie. De resultaten worden vergeleken met het jaar ervoor en gebruikt voor benchmarking met de regiogemeenten. Resultaten Wmo
In 2022 wist 75% van de inwoners waar zij moesten zijn met hun hulpvraag. De vindbaarheid is daarmee gestegen t.o.v. de 64% in 2021. Inwoners zijn ook meer tevreden over het contact met VMK.
Tevredenheid keukentafelgesprek hoe tevreden bent u over de gekozen oplossing? hoe tevreden bent u over de deskundigheid van de medewerker? hoe tevreden bent u over de manier waarop er naar u werd geluisterd? hoe tevreden bent u over het contact met diegene met u het keukentafelgesprek had?
(heel) tevreden
75%
80%
85%
Neutraal
(heel) ontevreden
90%
95%
100%
De tevredenheid over het keukentafelgesprek is net als in 2021 hoog, zelfs nog iets hoger dan in 2021. Op de algemene vraag hoe prettig het keukentafelgesprek werd ervaren is 79%. tevreden. Hierbij valt op dat minder mensen kiezen voor een neutraal antwoord en zich explicieter uitspreken in positieve zin.
20
Kwaliteit van ondersteuning door de ondersteuning die ik krijg, heb ik een betere kwaliteit van leven door de ondersteuning die ik krijg, kan ik mij beter redden door de ondersteuning die ik krijg, kan ik beter de dingen doen die ik wil de ondersteuning die ik krijg, past bij mijn hulpvraag Ik vind de ondersteuning, die ik krijg goed 0% (helemaal) mee eens
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
neutraal
(helemaal) niet mee eens
Op een algemene vraag geeft 96% van de inwoners aan tevreden te zijn over de hulp. De ondersteuning wordt positief ervaren met percentages tussen de 79% en 87%. De percentages zijn iets lager dan in 2021, wat verklaarbaar is door meer neutrale reacties. 81% van de inwoners geeft aan dat zij een betere kwaliteit van leven heeft. Dit is positief gestegen sinds 2021 (69%). Resultaten Jeugd De cijfers van jeugd zijn onderverdeeld naar het perspectief van ouders en van jongeren.
Contact volgens ouders we hebben in het gesprek samen naar oplossingen gezocht de medewerker nam mij serieus ik werd snel geholpen ik wist waar ik moest zijn met mijn hulpvraag 0% (helemaal) mee eens
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
neutraal
(helemaal) niet mee eens
Contact volgens jongeren we hebben in het gesprek samen naar oplossingen gezocht de medewerker nam mij serieus ik werd snel geholpen ik wist waar ik moest zijn met mijn hulpvraag 0% (helemaal) mee eens
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
neutraal
21
(helemaal) niet mee eens
In 2022 wist 75% van de ouders en 85% van de jongeren waar zij moesten zijn met hun hulpvraag. De vindbaarheid is daarmee gestegen t.o.v. de 71% van de ouders in 2021. De response onder jongeren was toen te laag om conclusies aan te verbinden.
Tevredenheid keukentafelgesprek volgens ouders over de gekozen oplossing over de deskundigheid van de medewerker over de manier waarop er naar u werd geluisterd over het contact met de medewerker 0%
10%
(heel) tevreden
20%
Neutraal
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90% 100%
80%
90% 100%
(heel) ontevreden
Tevredenheid keukentafelgesprek volgens jongeren over de gekozen oplossing over de deskundigheid van de medewerker over de manier waarop er naar je werd geluisterd over het contact met de medewerker 0% (heel) tevreden
10%
20%
Neutraal
30%
40%
50%
60%
70%
(heel) ontevreden
De tevredenheid onder ouders over het keukentafelgesprek is net als in 2021 hoog. Jongeren zijn meer neutraal en ontevreden dan ouders. Dat zie je ook bij de vragen over de kwaliteit van de ondersteuning. Ouders zijn meer tevreden dan jongeren.
Kwaliteit van ondersteuning volgens ouders door de ondersteuning hebben wij een betere kwaliteit van leven door de ondersteuning kunnen wij ons beter redden door de ondersteuning kunnen we beter de dingen doen die we willen de ondersteuning past bij de hulpvraag Ik vind de ondersteuning goed 0% (helemaal) mee eens
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
neutraal 22
(helemaal) niet mee eens
Kwaliteit van ondersteuning volgens jongeren door de ondersteuning heb ik een betere kwaliteit van leven door de ondersteuning kan ik mij beter redden door de ondersteuning kan ik beter de dingen doen die ik wil de ondersteuning past bij mijn hulpvraag Ik vind de ondersteuning goed 0% (helemaal) mee eens
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
neutraal
(helemaal) niet mee eens
Klachten, bezwaar en beroep In 2022 zijn voor Wmo, Jeugd en Leerplicht 5 klachten ingediend (1 gedeeltelijk gegrond), is 12x bezwaar gemaakt tegen een beschikking sociaal domein en was er 1 beroepszaak. Over klachten, bezwaar en beroep wordt tevens een afzonderlijk jaarverslag opgesteld.
23
HOOFDSTUK 4 ARMOEDEBESTRIJDING IN HET JAAR 2022 ZIJN TAL VAN FINANCIËLE LASTEN VERZWAARD. AANGEJAAGD DOOR VERSCHILLENDE FACTOREN (WAARONDER DE OORLOG IN OEKRAÏNE) IS ER EEN STERKE INFLATIE ZICHTBAAR GEWEEST. KOSTEN VAN ONDER ANDERE ENERGIE EN BOODSCHAPPEN STEGEN STERK. MENSEN WERDEN FINANCIEEL MEER KWETSBAAR VANWEGE DEZE OPLOPENDE BESTAANSKOSTEN. DAAROM IS IN 2022 INGEZET OP INTENSIVERING VAN DE GEBODEN DIENSTVERLENING OMTRENT ARMOEDEBESTRIJDING. DIT UITTE ZICH IN EEN UITBREIDING VAN DE FORMATIE VAN VROEG ER OP AF (INMIDDELS HULP BIJ GELDZAKEN GENOEMD), HET INZETTEN VAN EEN COMMUNICATIEBUDGET OM HET BEREIK TE VERHOGEN EN EEN BUDGET WELKE INGEZET KAN WORDEN VOOR SITUATIES DIE TUSSEN WAL EN SCHIP DREIGDEN TE VALLEN (MAATWERKBUDGET).
Communicatie Doel van het communicatiebudget zoveel mogelijk mensen te bereiken. De reguliere kanalen zijn hier voor gebruikt, aangevuld met de social media (bijvoorbeeld facebook) of zichtbaarheid op externe locaties middels animatiefilmpjes. In deze communicatie gebruiken we de nieuwe term ‘hulp bij geldzaken’ omdat dit de lading van de ondersteuning beter dekt. Immers, het gaat niet alleen maar om schuldhulpverlening of vroegsignalering hier van, maar om de gehele breedte van financiële ondersteuning. Tevens is een eerste aanzet gedaan om te komen tot een versterkt maatschappelijk middenveld. Gedurende een netwerkavond is gesproken over de behoefte vanuit partijen en het aanbod wat zij kunnen leveren. Energietoeslag Het Rijk heeft ons in staat gesteld inwoners te helpen die in een financieel kwetsbare positie zitten door hoge energiekosten. Zij hebben € 1300 ontvangen. De uitvoering is belegd bij Fijnder. In de aanpak wordt breder gekeken dan enkel financieel ondersteunen. Zo wordt ook de weg naar Agem gewezen. Zij kunnen bekijken welke aanpassingen aan de woningen een bijdrage zouden kunnen leveren aan een verlaagd energieverbruik. De regeling voor 2022 loopt door tot eind april 2023. De eindstand in december 2022 is in onderstaande tabel zichtbaar. Tabel 1 - Energietoeslag gemeente Berkelland
Toegekend Totaal aanvragen Toekenningspercentage Ambtshalve toekenningen Totaal toekenningen (ambtshalve + toegekende aanvragen) Aantal huishoudens tot 120% % totaal aantal toekenningen / aantal huishoudens
31-12-2022 1094 1392 79% 534 1628 1897 86%
Gezien de looptijd van de regeling tot eind april 2023 worden de kosten tot in 2023 bekeken. Per eind maart 2023 zijn de kosten voor de regeling € 2.292.154. Door het Rijk is een budget van € 2.466.511 beschikbaar. Gezien het naderende eind van de aanvraagperiode is de verwachting dat de besteding binnen budget blijft. 24
Vroegsignalering Er is een start gemaakt met het monitoren van de aantallen omtrent de wettelijke taak vroegsignalering. Deze wettelijke plicht is per 1 januari 2021 actief en zorgt er voor dat inwoners met dreigende schulden tijdig worden geholpen. Dit kan op 2 manieren. De eerste manier is middels een signaleringssysteem op van aangesloten vaste lasten partners conform een landelijk convenant van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK). Deze signalen worden ontsloten via het Registratie- en Informatiesysteem (RISsysteem) en na beoordeling al dan niet omgezet in een melding. Uit het systeem kunnen een aantal kenmerken gefilterd worden zoals de leeftijd van de gesignaleerde en het thema waarop achterstand is. De tweede manier van verkrijgen van ondersteuning is middels ‘zelfmelding’. Zoals onder het kopje communicatie is benoemd wordt er ingezet op het verlagen van de drempel om zorgen over geldzaken te bespreken.
Vaste lasten partner
Vaste lasten partners 135
161
199
527
Aantal keer wonen
Aantal keer zorg
Aantal keer gas/licht
Aantal keer water
De zorgverzekeraars leveren het grootste aandeel van achterstallige betalingen. Zij worden opgevolgd door gas/licht-partners. Enerzijds heeft dit te maken met het ontbreken van het gevoel van noodzaak voor een
zorgverzekering, maar (zo duidt Divosa) het heeft ook te maken met het feit dat er simpelweg meer personen zijn die een zorgverzekering hebben, dan bijvoorbeeld een energie-, drinkwater- of huurovereenkomst. Doorverwijzing vanuit Vroeg er op Af – Hulp bij Geldzaken
25
Aantal doorverwijzingen naar ketenpartner 3%
5%
5%
16%
32% 38%
Beschermingsbewind
Stadsbank
Schuldhulp op maat/ Humanitas
Yunio
ROZ
VMK
Uit de landelijke monitor van Divosa (2021) blijkt dat het overgrote deel van de meldingen middels een quickfix geholpen zijn. Dat betekent in het geval van Berkelland dat de collega’s van Hulp bij Geldzaken zelf een interventie plegen om tot een oplossing te komen. Dit is echter niet dekkend voor alle meldingen. We zien dat de 2 grootste partijen waar naar doorverwezen wordt respectievelijk de Stadsbank en Schuldhulp op Maat & Humanitas zijn. Dit is een groter percentage dan wat de landelijke monitor aangeeft. Het maatschappelijk middenveld (in de vorm van Schuldhulp op Maat en Humanitas) neemt een belangrijke positie in qua doorverwijzing in de gemeente Berkelland.
26