Verhoging budget Starterslening, RVB25-0075
Tekst van het document
*RVB25-0075* RVB25-0075
Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel Portefeuillehouder(s) Contactpersoon Afdeling Contactpersoon Email Programmanummer en -naam
: Verhoging budget Starterslening : RVB25-0075 : 20-1-2026 : Dhr. J.G.P. van Aken : Mevr. E.J.C. Mulders-Meesters : Vastgoed en Grondzaken : s.meesters@bergenopzoom.nl : 10. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
Voorstel: 1. een krediet beschikbaar te stellen van € 2.400.000 ten behoeve van het verhogen van het budget voor startersleningen. 2. De begrotingswijziging vast te stellen.
Type voorstel:
Kaderstellend Controlerend Rest
Zijn in het voorstel één of meer van de volgende aspecten van toepassing? Ja
Nee
Zijn doelen en/of effecten beschreven
Financiële consequenties
Gevolgen voor de schuldenlast
Inspraakverordening van toepassing
Communicatieparagraaf: Bekendmaking verloopt via de reguliere bekendmakingen op de website van de gemeente.
Samenvatting: De gemeente Bergen op Zoom wil het budget voor Startersleningen aanvullen om jonge woningzoekenden blijvend te ondersteunen bij het kopen van hun eerste woning. Door de grote vraag in 2025 is het huidige fonds uitgeput; er is €2,4 miljoen extra nodig om het revolverend karakter van het fonds te waarborgen. Hiermee vergroten we de kansen voor starters en dragen we bij aan een gezonde woningmarkt.
*RVB25-0075* RVB25-0075
Bijlagen: (geef aan of een bijlage is bijgevoegd of ter inzage is gelegd; benoem en nummer deze bijlagen) Bijlage nr. Omschrijving 1 Tabellen raads- en collegevoorstel startersleningen 2 Begrotingswijziging
Bijgevoegd/Ter inzage Bijgevoegd Bijgevoegd
2
*RVB25-0075* RVB25-0075
Datum raadsvergadering
: 5-3-2026
Nummer
: RVB25-0075
Onderwerp
: Verhoging budget Starterslening
Aan de gemeenteraad,
Voorstel 1. een krediet beschikbaar te stellen van € 2.400.000 ten behoeve van het verhogen van het budget voor startersleningen. 2. De begrotingswijziging vast te stellen.
Inleiding De gemeente Bergen op Zoom wil starters op de woningmarkt ondersteunen. Startersleningen zijn een belangrijk instrument om jonge woningzoekenden te helpen bij het verwerven van een eerste koopwoning. De aanhoudende vraag toont aan dat het programma voorziet in een duidelijke behoefte. Een aanvulling van het budget voorkomt dat starters worden afgewezen en draagt bij aan een gezonde woningmarkt. Meer dan 200 gemeenten, waaronder ook onze buurgemeenten Roosendaal, Woensdrecht en Steenbergen, bieden inwoners de kans om gebruik te maken van startersleningen via een samenwerking met het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn), een erkende partij. De gemeente Bergen op Zoom is in 2007 gestart met de Starterslening via SVn. Die werd toen nog mede gefinancierd door het Rijk en de Provincie. In 2015 heeft de laatste gemeentelijke storting in het SVn-fonds plaatsgevonden. Daarna is het fonds alleen nog aangevuld met terugbetalingen en rente. In april 2024 heeft de gemeenteraad de nieuwe Verordening Startersleningen Bergen op Zoom 2024 vastgesteld. Tussen 2007 en 2015 heeft de gemeente €2,3 miljoen aan SVN verstrekt, wat door rentebetalingen medio 2025 is opgelopen tot €3.1 miljoen en waarmee in totaal 124 leningen zijn verstrekt (223 waarvan er 99 inmiddels zijn afgelost).
Het fonds kent een zogenaamd revolverend karakter, dit houdt in dat uit de aflossingen en de rentebetalingen op verstrekte leningen weer nieuwe leningen verstrekt kunnen worden. Als in korte tijd de vraag toeneemt betekent dit dat uit in het verleden verstrekte leningen niet toereikend zijn om aan de vraag te voldoen. Aangezien in 2025 al 59 leningen zijn verstrekt (tegenover gemiddeld 12 in alle voorgaande jaren) is per juli 2025 het volledige budget gereserveerd, waardoor geen ruimte meer resteert voor nieuwe leningen. Om in de toekomst meer leningen per jaar te kunnen verstrekken middels het revolverend karakter is nu een aanvullende storting nodig die op korte termijn meer ruimte geeft om dit instrument op grotere schaal in te zetten. Sinds het opraken van het fonds zijn er circa 80 contactmomenten geweest met potentiële starters. Hoewel niet elk contact leidt tot een aanvraag, blijft de vraag onverminderd hoog. Het voorstel is om nu een bedrag van €2,4 miljoen beschikbaar te stellen. Dit is in eerste instantie genoeg voor het verstrekken van 80 startersleningen.
3
*RVB25-0075* RVB25-0075
In onderstaande tabel is het verloop van het fonds vanaf 2021 weergegeven en is een schatting gemaakt van het verloop de komende 3 jaar inclusief de storting van €2,4 miljoen. Jaar
2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028
Stand Leningen leningen 1/1 (in mln)
Nieuwe leningen (in mln)
Aflossingen (in mln)
Stand leningen 31/12 (in mln)
Aantal leningen verstrekt
Aantal leningen afgelost
Aantal leningen per 31/12
2,2 2,0 1,7 1,4 1,7 3,1 5,1 5,3
-0,1 -0,1 0,0 -0,4 -1,5 -2,4 -0,6 -0,6
0,3 0,4 0,3 0,1 0,1 0,4 0,4 0,4
2,0 1,7 1,4 1,7 3,1 5,1 5,3 5,5
4 1 3 11 58 80 20 20
-6 -6 -6 -3 -3 -10 -10 -10
69 64 61 69 124 194 204 214
Hoe werkt het fonds De gemeente stort een bedrag bij SVN, die ontvangt/beoordeelt aanvragen en stelt de lening beschikbaar tot een maximum van €30.000. De lener betaalt rente en aflossing waaruit weer nieuwe leningen kunnen worden verstrekt. De Starterslening wordt afgesloten naast de eerste hypotheek bij een bank. De looptijd van de SVn Starterslening is dertig jaar. De rente is licht hoger dan wat starters bij de bank moeten betalen. Die rente wordt voor 15 jaar vastgezet waarbij de eerste 3 jaar geen rente en aflossing moet worden betaald. Na de eerste vijftien jaar wordt de rente herzien en opnieuw voor vijftien jaar vastgesteld. De gemeente heeft inspraak in de voorwaarden en de doelgroep. Procesbeschrijving Starterslening Bergen op Zoom Gemeente stort €2.400.000 bij SVN en SVN wendt dit aan om aanvragen in behandeling te nemen om te verstrekken de komende periode. De niet verstrekte bedragen leveren nog rente op zolang zij niet verstrekt zijn. Doelstellingen Het doel van dit voorstel is voor de korte termijn het vergroten van het budget voor Startersleningen in de gemeente Bergen op Zoom. Starters hebben het moeilijk op de woningmarkt door de stijgende woningprijzen.
Door het verhogen van het budget: Komen meer starters in aanmerking voor een starterslening; Vergroot hun kans op het verwerven van een eerste koopwoning; Wordt bijgedragen aan een gezonde en toegankelijke woningmarkt. Beoogd effect De verhoging van het budget voor startersleningen heeft de volgende beoogde effecten:
4
*RVB25-0075* RVB25-0075
Meer starters kunnen een woning kopen, wat hun wooncarrière op gang helpt. Versterking van de binding van jonge huishoudens aan de gemeente, wat bijdraagt aan sociale cohesie en demografische balans. Stimulering van woningverbetering: starters investeren vaker in het verbeteren van hun woning, wat de leefbaarheid en veiligheid in buurten met een verouderde woningvoorraad ten goede komt.
Uitwerking voorstel Door het verhogen van het budget komen meer starters in aanmerking voor een starterslening en vergoot hun kans op een eerste koopwoning. Hiervoor is het volgende voorstel uitgewerkt. Aanvulling op basis van verstrekte leningen en aanvragen in 2025 • •
Verwachte aanvragen: 80 Benodigd budget: €2.400.000
Consequenties van het voorstel Een verhoging van het budget voor SVN betekent dat er extra langlopende financiering moet worden aangetrokken. Het rentetarief van langlopende lening bedraagt circa 3,3%. Tegenover deze rentelasten staan renteinkomsten van de verstrekte startersleningen door SVN. Dat rentetarief bedraagt momenteel 4% en is dus hoger dan de rentekosten voor de gemeente. Tegelijkertijd zijn de leningen de eerste drie jaar rente vrij waardoor de renteinkomsten pas na drie jaar gaan lopen. Dit nadeel in de eerste jaren wordt weer gecompenseerd doordat de renteinkomsten van de afgelopen 3 jaar verstrekte leningen geleidelijk aan beginnen binnen te komen. Die verhoging van de renteinkomsten zit nog niet in de begroting waardoor de verhoging van het budget met €2.400.000 budgetneutraal kan verlopen. De vergoeding die we aan SVN betalen voor beheer/administratie blijft gelijk omdat die gebaseerd is op aantal inwoners. De schuldquote wordt door dit voorstel circa 0,7% hoger. De netto schuldquote (die rekening houdt met verstrekte geldleningen waar startersleningen tot behoren) blijft ongewijzigd. De solvabiliteit daalt licht met circa 0,2%.
5
*RVB25-0075* RVB25-0075
Risico paragraaf Geïdentificeerde risico’s Risico-onderdelen 1. Realiseren maatschappelijke effecten 2. Politiek-bestuurlijk en draagvlak 3. Imago gemeente 4. Algemene en externe omgeving 5. Veiligheid 6. Financiën 7. Juridisch 8. Planning 9. Kwaliteit uitvoering 10. Capaciteit organisatie en samenwerking partners
NvT
Laag x x x x x x x x x x
Neutraal
Hoog
Risico’s Extra financiële ruimte voor starters kan leiden tot hogere biedingen op woningen in het lagere segment. Dit kan de woningmarkt verstoren en starters juist op langere termijn benadelen. Hierbij past wel de nuance dat dit moeilijk te kwantificeren is. Verder is het zo dat buurgemeenten de regeling ook aanbieden. Als je de mogelijkheid dan niet aan kunt beiden loop je kans dat de gewenste doelgroep zich deels in buurgemeenten vestigt. Beheersmaatregelen Monitoring van huizenprijzen, monitoring van prijzen is essentieel om prijsopdrijvende effecten tijdig te herkennen en het fonds indien nodig te herstructureren. Goede voorlichting voor aanvragers, gezamenlijk met de krediettoets door SVn beperkt dit financiële risico’s zoals overfinanciering. Samenwerking met hypotheekverstrekkers en makelaars, dit helpt trends sneller te herkennen en voorlichting van starters te verbeteren. Bij toekomstige uitputting van het budget zal indien voorzien tijdig opnieuw geëvolueerd worden en gevraagd worden een herziene aanvulling te doen voor de startersleningen.
6
*RVB25-0075* RVB25-0075
Alternatieven Alternatief is het niet verhogen van het budget, hierdoor helpen wij niet langer starters die zich willen vestigen in de gemeente Bergen op Zoom. Het college van burgemeester en wethouders van Bergen op Zoom,
De secretaris,
De burgemeester,
mr. C.G. Jacobs
drs. M. Mulder MSc.
7
*RVB25-0075* RVB25-0075
De raad van de gemeente Bergen op Zoom; gezien het voorstel van het college van 20 januari 2026, nr. RVB25-0075;
BESLUIT: 1. een krediet beschikbaar te stellen van € 2.400.000 ten behoeve van het verhogen van het budget voor startersleningen. 2. De begrotingswijziging vast te stellen.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 5 maart 2026. De griffier,
De voorzitter,
drs. E.P.M. van der Meer
drs. M. Mulder MSc.
8