V20210421 CONCEPT Businesscase Huis van de Wijk
Tekst van het document
Businesscase Huis van de Wijk
Hierbij ontvangt u de businesscase t.b.v. het Huis van de Wijk Gageldonk-West. Om hiermee tot besluitvorming te komen over de jaarlijkse bijdrage en éénmalige inrichtingsbijdrage aan het Huis van de Wijk. In deze businesscase worden kosten en baten tegen elkaar afgezet. De realisatie en exploitatie van het Huis van de Wijk zijn in lijn met de afspraken zoals vastgelegd binnen het focusakkoord en vormen een pilot voor de doorontwikkeling van wijkcentra op basis van de visie Ontmoeten in de Wijk 2018-2022. Aanleiding Waarom een nieuwe wijkvoorziening in Gageldonk-West? 1. de huidige wijkvoorziening “De Kastanje” is technisch volledig afgeschreven 2. er zijn contractuele afspraken (samenwerkingsovereenkomst 2013) vanuit de gemeente Bergen op Zoom met Stadlander dat er een nieuwe wijkvoorziening wordt gerealiseerd als onderdeel van de langjarige revitalisering van Gageldonk-West. Doel Stadlander en Gemeente Bergen op Zoom realiseren in 2021 het ‘Huis van de Wijk’ met een samenhangend programma met maatschappelijke meerwaarde in samenwerking opgezet met sociaal ondernemers, bewonersinitiatieven, welzijns- zorg- en culturele organisaties en andere wijkinitiatieven en wijkorganisaties. Hoofddoelstellingen Het Huis van de Wijk draagt bij aan de onderstaande doelstellingen: 1. Inwoners voelen zich gezond, zelfredzaam en gelukkig 2. Inwoners verbeteren hun maatschappelijke positie 3.
Inwoners dragen bij aan de fysieke en sociale leefbaarheid
1
Resultaat De beoogde concrete resultaten van het Huis van de Wijk zijn: Fysiek resultaat • een nieuwe wijkvoorziening centraal in de wijk • een wijkvoorziening gebaseerd op de vraag en behoefte van wijkbewoners, wijkinitiatieven, sociaal ondernemers en sociaal-maatschappelijke partners • een veilige en toegankelijke wijkvoorziening Sociaal-maatschappelijk resultaat • vitalere en gezondere bewoners zowel mentaal als fysiek • effectievere inzet professionals en sociaal-maatschappelijke dienstverlening • meer verbinding tussen wijkbewoners onderling – meer begrip • jong en oud verbinden en meer betrokkenheid bij de leefomgeving • voorkomen van eenzaamheid door participatie • voorkomen van schooluitval • integratie van de diverse culturen • een leefbare en veilige wijk Sociaal-maatschappelijk resultaat versus sociaal-maatschappelijke kosten Bovenstaande draagt bij aan het terugdringen van de sociaal-maatschappelijke kosten en bovenal voor een prettige en leefbare wijk. Inzicht sociaal-maatschappelijke kosten Door vanuit het Huis van de Wijk op korte afstand van de bewoners toegang te verschaffen voor hulpvragen en dit te combineren met signalering van problemen in de wijk kunnen latere maatschappelijke kosten worden voorkomen. Onderstaand een schematisch benadering aan de hand van de “Maatschappelijke prijslijst” als onderdeel van de Effectencalculator.
Voor nadere informatie zie: www. Effectencalculator.nl. Met de effectencalculator wordt beoogd het doen van maatschappelijke preventieve maatregelen in financiële consequenties te vertalen. Per beoogd maatschappelijk effect is een selectie gemaakt uit de Maatschappelijke prijslijst. (prijspeil 2016).
2
Effect: Integratie van diverse culturen in de wijk Effect: Bevorderen van participatie en het tegengaan van sociaal isolement Hiermee wordt o.a. potentieel voorkomen: • • • • • • • • •
Bijstandsuitkering Kosten ziekteverzuim Inzet UWV Schuldhulpverlening Onder curatele stelling Beslaglegging deurwaarder Ontruiming van een huis Verplaatsing van een probleemgezin Sociale activering
€ 600 -1300 per maand € 3.500 per jaar per persoon € 3.000 per jaar € 1.500 per jaar € 3.500 – 5.000 per traject € 250 – 1.150 per keer € 200 per interventie € 70.000 per keer € 3.750 per keer
Effect: Doelgroepen verbinden en betrekken bij de wijk Effect: Meer betrokkenheid bij de leefomgeving. Hiermee wordt o.a. potentieel voorkomen: • • • • • • • • •
ontstaan probleemgezinnen uithuisplaatsing kind Inzet bureau Halt Vandalisme door zwerven op straat Politie-inzet Een mishandeling Een vermogensdelict (diefstal, heling, afpersing) Een opiumdelict Detentie Onder toezichtstelling
€ 104.000 per jaar voor een gezin € 40.000 per keer € 250 per keer € 730 per vernieling in openbare ruimte € 45 per uur € 5.500 per delict € 1.400 per keer € 670 per delict € 230 per dag € 7.500 – 8.900 per jaar
Effect: Vitale en gezonde bewoners Hiermee wordt o.a. potentieel voorkomen: • • • • • • • •
Consult huisarts Psychiater Medisch specialist Paramedische zorg (fysio, ergo, dieet, etc.) Revalidatie Meerprijs intramurale zorg t.o.v. thuiszorg Verpleegdag algemeen ziekenhuis Kind in GGZ (gemiddeld)
€ 30 -100 per keer € 95 per uur € 140 per uur € 35 per sessie € 110 per uur € 30 per dag € 435 per dag € 3.700 per jaar
3
Effect: Voorkomen van schooluitval Hiermee wordt o.a. potentieel voorkomen: • Zorg laagbegaafd persoon • Uithuisplaatsing kind • Ontstaan probleemgezinnen • Vandalisme door zwerven op straat • Inzet bureau Halt • Plek in jeugdinrichting • Ontheffing uit ouderlijk gezag
€ 28.000 per jaar € 40.000 per keer € 104.000 per jaar voor een gezin € 730 per vernieling in de openbare ruimte € 250 per keer € 225 per dag € 25.000 per traject
Beeld van de Wijk: Zoom-In In de wijken Gageldonk en Warande is in 2019 het project Zoom-In gestart door een aantal zorgaanbieders en de welzijnsorganisatie. Zoom-In sluit nauw aan bij de doelstellingen van Huis van de Wijk (zie www.zoom-in-boz.nl). In dit kader is ook data verzameld over het zorggebruik, gezondheidsproblemen, leefbaarheid, eenzaamheid enz. in deze wijken. Deze data geven goede handvaten de partners van het Huis van de Wijk (waaronder de Zoom-In partners) om te sturen op maatschappelijke effecten. Zie bijlage Conclusie Uiteraard is niet op voorhand te benoemen welke effecten precies worden bereikt. Het bovenstaande maakt echter duidelijk dat de bijdrage (investering) van € 24.000,- in deze aandachtswijk al snel rendabel zal zijn. Exploitatiemodel Onderstaand de exploitatie van het Huis van de Wijk uitgewerkt in 2 scenario’s. Het betreffen ramingen op basis van ervaringscijfers, deze vormen een indicatie. Deze zijn bedoeld om nader inzicht te verschaffen aan de Raad in de totstandkoming van het bedrag van de gemeentelijke bijdrage.
Scenario 1: Exploitatie van het Huis van de Wijk binnen partnerstructuur (zoals in het raadsvoorstel) Scenario 2: Exploitatie van het Huis van de Wijk onder volledige verantwoordelijkheid gemeente Bergen op Zoom Scenario 1: Huis van de Wijk in partnerstructuur Baten Kosten Partnerbijdrage Gemeente Bergen op Zoom 48.000 Huur Overige partners (nog in verkenning) 80.000 Gas Water Electra Internet Verhuur 15.000 Schoonmaak Overig 12.000 Verzekering/Belasting/Accountant Horeca 18.000 Personeel In natura bijdragen bedrijfspartners 25.000 Communicatie/Marketing Maatschappelijke baten 34.000 Inkoop horeca Subsidies 10.000 Andere bijdragen gebruik 2.000 Totaal circa 244.000
80.000 10.000 10.000 11.000 115.000 3.000 15.000
244.000
4
Binnen het bovenstaande scenario is de verhouding tussen de bijdrage van uit de gemeente Bergen op Zoom 20% en de overige partners, inkomsten uit horeca, flexibele verhuur, subsidies 80% etc. De post subsidies is een beperkte post in het geheel. Gezien het feit dat we een langdurige exploitatie beogen te realiseren is de afhankelijkheid van subsidies een risico. Subsidies zijn veelal incidenteel en over het algemeen niet inzetbaar voor het dekken van de exploitatiekosten. In dit scenario ligt deze verantwoordelijkheid bij de nader uit te werken entiteit. Scenario 2: Huis van de Wijk onder verantwoording gemeente Baten Lasten Bijdrage Gemeente Bergen op Zoom 128.000 Huur Verhuur ruimten HvdW 15.000 Gas Water Electra Internet Overige inkomsten 12.000 Schoonmaak Horeca-inkomsten 18.000 Verzekering/Belasting/Accountant In natura bijdragen bedrijfspartners 25.000 Personeel Maatschappelijke baten 34.000 Communicatie/Marketing Subsidies 10.000 Inkoop horeca Overige bijdragen gebruik 2.000 Ambtelijk inzet vastgoedbeheer Aanvullende bijdrage gemeente 5.500 t.b.v. ambtelijke inzet Totaal circa 249.500
80.000 10.000 10.000 11.000 115.000 3.000 15.000 5.500
249.500
Binnen het bovenstaande scenario is de verhouding tussen de bijdrage vanuit de gemeente Bergen op Zoom 53% en de overige partners, inkomsten uit horeca, flexibele verhuur, subsidies 47% etc. Besturing Huis van de Wijk Op basis van bovenstaande behelst het raadsvoorstel de nadere uitwerking van de haalbaarheid van scenario 1. Uit de commissievergadering bleek de behoefte bij sommige partijen aan een directere sturing op de sociaal-maatschappelijke programmering. Bij scenario 2 is extra gemeentelijke sturing op het vastgoedgedeelte gericht. Dit past niet in de uitwerking van het Focusakkoord. In beide scenario’s is er sprake van de sturing op het sociaal maatschappelijk programma door middel van subsidieafspraken vooraf en evaluatie en monitoring achteraf. Monitoring en evaluatie Zoals benoemd in de presentatie voor de commissievergadering is er op meerdere momenten mogelijkheid om de voortgang van het Huis van de Wijk te monitoren en evalueren. De basis hiervoor wordt gelegd door middel van: • Borging in gezamenlijke visie Huis van de Wijk • Borging in basisafspraken sociaal-maatschappelijke partners Tevens voorziet het partnerschap van de gemeente Bergen op Zoom binnen het Huis van de Wijk, evenals voor de overige partners, om waar nodig bij te sturen.
Evaluatie van de voortgang vind plaats op basis van een periodieke bestuurlijke evaluatie, waarbij zowel programmatisch alsook financieel de voortgang van het Huis van de Wijk wordt geëvalueerd.
5
Kosten afbouw en inrichting Om de huurprijs van het Huis van de Wijk op het niveau te kunnen brengen van een maatschappelijke huur en zuivere huursituatie te bewerkstelligen, wordt het gebouw casco verhuurd. Dit betekent dat de afbouw en inrichting voor rekening komt van de huurder zoals gebruikelijk bij bedrijfsmatige ruimten. De gemeente financiert dit vanuit de daarvoor bedoelde terugploegregeling waardoor de huurder n.t.b. entiteit kan starten vanuit een basis uitgangspositie. Deze afbouw- en inrichtingskosten zijn in principe eenmalig en zijn ingeschat op basis van ervaringscijfers. Conclusie Basis onder het Huis van de Wijk is of we met elkaar de intentie hebben om dit met elkaar te willen realiseren. Uiteraard op basis van een gezonde en haalbare exploitatie. Als we de jaarlijkse bijdrage uit eigen middelen ad 24.000 euro, gelijk aan de gebouwkosten van “De Kastanje” en een extra bijdrage van 24.000 euro, uit de terugploegregeling afzetten tegen de besparing van sociaal-maatschappelijke kosten is het Huis van de Wijk een rendabele investering. Dit nog afgezien van de positieve maatschappelijke effecten, welke ook een belangrijke waarde vertegenwoordigen. Uiteraard blijft het complex om deze kosten en waarden te kwantificeren. Maar hiervoor wordt mogelijkheid geboden om tussentijds door middel van evaluatiemomenten bij te sturen.
Wij gaan ervanuit u hiermee een duidelijk beeld te geven over de onderbouwing van het Huis van de Wijk en te komen tot positieve besluitvorming zodat partners en bewoners met commitment vanuit de gemeente aan de slag kunnen.
6
Beeld van de wijk Samenstelling van de wijken: Gageldonk en Warande Aantal inwoners per wijk
Leeftijdsopbouw
Geboorte en sterfte
Relatief veel ouderen in Warande-Oost: de verklaring hiervoor is dat het een oude volksbuurt betreft met een woonzorgcentrum in de wijk.
Prognose kwetsbare ouderen
Armoede, lage SES, financiële problemen
29,00% 28,00%
Hogere geboorte cijfers in GageldonkWest en Oost en Warande-West en opzichte van het Noord-Brabants gemiddelde.
Relatief veel jonge kinderen (0-14 jaar) en volwassenen tot 64 jaar in Warande West en Gageldonk t.o.v. andere wijken in Noord-Brabant.
5
27,00%
Hogere sterfte in de wijk Warande-Oost, ten opzichte van de andere wijken en het Noord-Brabants gemiddelde.
26,00% 25,00%
uitdagingen
24,00%
22,00%
Psychische problematiek inclusief laag IQ en verslaving
20,00% 2019
Populatie - personen met een migratie achtergrond
Noord-Brabant
35%
34%
31%
Warande-Oost
38%
28%
34%
Warande-West
35%
35%
Gageldonk-Oost
37%
Gageldonk-West 0%
10%
20%
30%
36%
42%
27%
34% 30%
40%
50%
Een grote groep personen met een niet-westerse migratieachtergrond, voornamelijk van Turkse en Marokkaanse afkomst ten opzichte van het Bergse en Noord-Brabantse gemiddelden.
60%
23% 70%
80%
90%
100%
eenpersoonshuishoudens
Eenzaamheid
23,00%
21,00%
Samenstelling huishoudens
Gebrek aan sociale cohesie
2025
2030
2035
Gageldonk-West
Gageldonk-Oost
Nederland
Noord-Brabant
2040
Warande
Leefbaarheid en (ervaren) onveiligheid
Warande steekt fors uit boven het landelijk en provinciaal gemiddelde. Een verklaring hiervoor is de aanwezigheid van een woonzorgcentrum in de wijk. Opmerkelijk is de stijgende trend (prognose) in Gageldonk (West en Oost).
Noord-Brabant
9%
Bergen op Zoom
10%
Warande-Oost
10%
Warande-West
11%
Gageldonk-Oost
12%
36%
Gageldonk-West
11%
42%
9%
15%
34%
26%
meerpersoonshuishoudens met kinderen meerpersoonshuishoudens zonder kinderen
In de wijken zien we vooral veel alleenstaanden, vooral in Gageldonk-West (35-42%)
0%
10% 20% 30% 40% 50% 60%
westers
niet westers
Fysieke Omgeving
Fysieke Omgeving
Veiligheid
Veiligheid
Voorzieningen
Voorzieningen
60%
Bewoners
Bewoners
50%
Woningen
Woningen
40%
Afwijking totaalscore
Afwijking totaalscore
19-64 jaar
Uit wetenschappelijke literatuur weten we dat er een verband is tussen de uitdagingen: leefstijl, ervaren gezondheid en zorggebruik.
Warande-Oost
Gageldonk-Oost
Sfeer van de wijk
Alcohol
Betrokkenheid en beleving van buurtbewoners
Er wordt minder gedronken in Bergen Op Zoom - Oost t.o.v. het Noord-Brabantse en Bergse gemiddelde.
Inkomens
Bergen op Zoom – Oost kent meer ervaren eenzaamheid t.o.v. het Noord-Brabantse en Bergse gemiddelde in deze leeftijdcategorie.
30%
-0,3
0% Gageldonk-West Gageldonk-Oost met een hoog inkomen
Warande-West
Warande-Oost
onder of rond sociaal minimun
Noord-Brabant
met een laag inkomen
is ‘sociaal’ kwetsbaar’ Bergen op Zoom – Oost kent meer (sociaal) kwetsbare ouderen t.o.v. het Noord-Brabantse en Bergse gemiddelde.
-0,1
0
-0,3
Gageldonk-West
10%
25%
-0,2
-0,2
-0,1
0
20%
Alle wijken kennen een lage Sociaal Economische Status score. De wijken Gageldonk-West scoort het laagste. Kijkend naar het Noord-Brabants gemiddelde zijn alle wijken ‘armer’. Gageldonk-West is hierbij nog armer dan de overige wijken.
De consumptie huisartsenzorg ligt hoger dan het landelijk en provinciaal gemiddelde. Opvallend is de dalende trend in de categorieën multidisciplinaire zorg (waaronder rest. bel. Zorgvern. HA, rest.bel. Zorgvern. Mdz) en overige (Waaronder module POH-Som, POH-GGZ, ANW)
Fysieke Omgeving
Veiligheid
Veiligheid
Voorzieningen
Voorzieningen
Bewoners
Bewoners
Woningen
Woningen
Afwijking totaalscore
Afwijking totaalscore
-0,3
-0,2
-0,1
Gageldonk-West 4,9 Gageldonk-Oost 5,2 en 5,6
Warande-West
Fysieke Omgeving
0
-0,3
Gageldonk scoort lager dan het gemeentelijk gemiddelde:
Omgang tussen bewoners met verschillende etnische achtergronden -0,2
-0,1
0
Ten opzichte van regio Bergen op Zoom en het landelijk gemiddelde scoren de buurten Gageldonk-Oost en Gageldonk-West slecht op de leefbaarheid. Opvallend laag is de score op veiligheid.
Gageldonk scoort lager dan het gemeentelijk gemiddelde:
Bewoners ervaren in Gageldonk-West en Oost meer overlast van vervuiling dan gemiddeld (5.6) het geval is. Zij scoren respectievelijk een 4,1 en een 4,2.
Bewoners ervaren in Gageldonk-Oost en West meer overlast van vandalisme, inbraken, diefstal en geweldpleging dan in de gemeente Bergen op Zoom.
Er wordt meer gerookt en minder gesport in Bergen Op Zoom – Oost t.o.v. het NoordBrabantse en Bergse gemiddelde. Tevens komt Obesitas veel vaker voor.
Gezondheid
Overlast met personen
De inwoner in Bergen op Zoom-Oost ervaart de eigen gezondheid slechter t.o.v. het Noord-Brabantse en Bergse gemiddelde. Hierbij valt op dat het zwaartepunt niet ligt bij de ouderen maar in de leeftijdscategorie van 19-64 jaar.
Gageldonk scoort lager dan het gemeentelijk gemiddelde:
Zorggebruik
Gageldonk-West en Oost 5,8
Gageldonk-West 5,4 Gageldonk-Oost 5,5 Bewoners van Gageldonk-West zijn het minst tevreden over hun fysieke woonomgeving (inrichting en onderhoud van openbare ruimte en bebouwing in de omgeving).
Roken, beweging en overgewicht
Het zorggebruik in de wijken Warande en Gageldonk is voor alle zorgsoorten (o.a. huisartsenzorg, GGZ, medisch-specialistische zorg en farmacie) gefinancierd vanuit de Zvw, hoger dan het provinciaal en landelijk gemiddelde. In 2017 zijn de kosten met bijna 4% toegenomen.