Toelichting
Tekst van het document
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom
Toelichting
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel 1.2 Ligging en begrenzing plangebied 1.3 Geldende bestemmingsplannen 1.4 Opzet
4 4 5 5 5
Hoofdstuk 2 Ruimtelijke structuur 2.1 Beschrijving huidige situatie 2.2 Beschrijving nieuwe situatie
7 7 8
Hoofdstuk 3 Beleidsaspecten 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid 3.3 Gemeentelijk beleid
11 11 13 17
Hoofdstuk 4 Onderbouwing op onderdelen 4.1 Archeologie 4.2 Flora en Fauna 4.3 Natuur Netwerk Brabant (NNB) 4.4 Stikstofdepositie 4.5 Water
20 20 21 23 30 31
Hoofdstuk 5 Milieuaspecten 5.1 Externe veiligheid 5.2 Bodem 5.3 Luchtkwaliteit 5.4 Magneetvelden 5.5 Niet gesprongen explosieven 5.6 Kabels en leidingen 5.7 Milieueffectrapportage 5.8 Conclusie
34 34 34 35 36 37 38 38 39
Hoofdstuk 6 Bestemmingsregeling 6.1 Inleiding 6.2 Verbeelding 6.3 Regels
40 40 40 40
Hoofdstuk 7 Uitvoeringsaspecten 7.1 Economische uitvoerbaarheid 7.2 Handhaving
43 43 43
Hoofdstuk 8 Resultaten inspraak en overleg 8.1 Inleiding 8.2 Resultaten vooroverleg 8.3 Zienswijzenprocedure 8.4 Vaststelling
45 45 45 45 45
Bijlagen bij toelichting Bijlage 1
Ecologisch vooronderzoek
Bijlage 2
Archeologisch onderzoek tracé
Bijlage 3
Archeologisch onderzoek uitbreiding station
Bijlage 4
Verkennend bodemonderzoek
Bijlage 5
Vooronderzoek bodem uitbreiding station
Bijlage 6
Vooronderzoek conventionele explosieven
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 2 van 45
Bijlage 7
Bemalingsadvies
Bijlage 8
Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.
Bijlage 9
Toetsing stikstof
Bijlage 10
Oplegnotitie onderzoeksrapportages t.b.v. wijziging tracé
Bijlage 11
Nota zienswijzen
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 3 van 45
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1
Aanleiding en doel
TenneT, de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet, legt een nieuwe ondergrondse hoogspanningsverbinding aan tussen de hoogspanningsstations Bergen op Zoom en Woensdrecht. Omdat in de regio West-Brabant steeds meer elektriciteit wordt verbruikt, neemt ook het transport van elektriciteit toe. Dit geldt ook voor het tracé tussen de hoogspanningsstations Bergen op Zoom en Woensdrecht, waartussen in 2016 al een bestaande dubbel uitgevoerde ondergrondse verbinding is vervangen door een nieuwe dubbelde 150 kV-verbinding. Deze toename is het gevolg van een grotere vraag naar elektriciteit bij station Bergen op Zoom. Dat komt enerzijds door de toegenomen vraag van de bedrijven in de omgeving van het station en anderzijds door diverse projecten waarbij duurzame energie wordt opgewekt. Als er onderhoud aan één van de huidige ondergrondse verbindingen tussen de hoogspanningsstations wordt uitgevoerd en een storing optreedt op de andere verbinding, komt het gebied rondom hoogspanningsstation Bergen op Zoom zonder elektriciteit te zitten. Om de leveringszekerheid van elektriciteit voor de regio West-Brabant te garanderen, wordt dit knelpunt door TenneT opgelost. Tussen de hoogspanningsstations Bergen op Zoom en Woensdrecht wordt daarom nog een nieuw tracé gerealiseerd.
Er wordt een nieuwe ondergrondse 150 kV hoogspanningsverbinding, die bestaat uit één circuit, gerealiseerd tussen de hoogspanningsstations Bergen op Zoom en Woensdrecht. Door dit derde circuit aan te leggen wordt de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnetwerk rondom hoogspanningsstation Bergen op Zoom vergroot. Op deze manier kan het gebied dat gevoed wordt door station Bergen op Zoom, altijd worden voorzien van stroom als er een storing optreedt, omdat deze extra 'weg' is aangelegd waarover de stroom kan worden getransporteerd. Tevens wordt een uitbreiding aan hoogspanningsstation Woensdrecht gerealiseerd. Met het voorliggende bestemmingsplan wordt aanleggen en in standhouden van de nieuwe ondergrondse 150 kV hoogspanningsverbinding planologisch mogelijk gemaakt, evenals de uitbreiding van hoogspanningsstation Woensdrecht. Het bestemmingsplan 'Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom' bestaat uit drie delen: een (digitale) verbeelding, waarop de bestemmingen in het plangebied zijn aangegeven, planregels, waarin de regels voor de op de verbeelding vermelde bestemmingen zijn opgenomen, en een toelichting, waarin de achtergronden van het bestemmingsplan zijn beschreven. De verbeelding vormt samen met de planregels het (juridisch) bindende deel van het bestemmingsplan.
In de toelichting worden de keuzes die in het bestemmingsplan worden gemaakt nader gemotiveerd en verantwoord.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 4 van 45
1.2
Ligging en begrenzing plangebied
Dit bestemmingsplan heeft enkel betrekking op de gedeelten van de ondergrondse hoogspanningsverbinding op het grondgebied van de gemeente Bergen op Zoom. Voor het gedeelte van de ondergrondse hoogspanningsverbinding op het grondgebied van de gemeente Woensdrecht is een separaat bestemmingsplan opgesteld, dat door de gemeenteraad van Woensdrecht wordt vastgesteld. Hoogspanningsstation Woensdrecht bevindt zich op het grondgebied van de gemeente Bergen op Zoom, de uitbreiding van het station is daarom meegenomen in voorliggend bestemmingsplan. Het plangebied loopt vanaf de uitbreiding van station Woensdrecht, naar station Bergen op Zoom. Het tracé van de ondergrondse hoogspanningsverbinding ligt grotendeels buiten de bebouwde kom van Bergen op Zoom, en loopt via het Zoommeer en langs de rand van het Markiezaatsmeer. Het plangebied van het bestemmingsplan is 11 meter breed. Dit wordt bepaald door de breedte van de belemmeringenstrook van de ondergrondse 150 kV hoogspanningsverbinding. Voor de exacte locatie en begrenzing van het plangebied kan de digitale verbeelding behorende bij het bestemmingsplan worden geraadpleegd.
1.3
Geldende bestemmingsplannen
Het onderhavige bestemmingsplan betreft een paraplubestemmingsplan waarmee de aanleg en instandhouding van de ondergrondse hoogspanningsverbinding planologisch wordt geregeld. Voor de hoogspanningsstations is een enkelbestemming van toepassing. Op het tracé van de ondergrondse hoogspanningsverbinding blijven de onderliggende bestemmingsplannen en beheersverordeningen van kracht. Op de gronden waar in het onderhavige bestemmingsplan in een dubbelbestemming is voorzien, gelden na vaststelling van dit dus meerdere bestemmingen: vanuit het vigerende bestemmingsplan of beheersverordening en de nieuwe dubbelbestemming vanuit het onderhavige bestemmingsplan. Ter plaatse van het plangebied vigeren de volgende bestemmingsplannen: Plan
IMRO
Bevoegd gezag
BP NL.IMRO.0748.BP0209-0701 Theodorushaven-Noordland
Gemeente Bergen op Zoom
Parapluplan Parkeren en Standplaatsen
NL.IMRO.0748.BP0236-0301
Gemeente Bergen op Zoom
Paraplubestemmingsplan Verleggen stikstof- en zuurstofleiding
NL.IMRO.0748.BP0241-0301
Gemeente Bergen op Zoom
BP Buitengebied Zuid
NL.IMRO.0748.BP0072-0701
Gemeente Bergen op Zoom
Bestemmingsplan Bergse NL.IMRO.0748.BP0211-0701 Plaat / Binnenschelde 2015
Gemeente Bergen op Zoom
1.4
Opzet
Voorliggend bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding en de regels. De bestemmingen zijn geometrisch bepaald en worden digitaal verbeeld en vastgesteld. Daarnaast zijn de bestemmingen voorzien van planregels ten aanzien van bouwen en gebruik. Deze regels bepalen de randvoorwaarden waarbinnen het project kan worden gerealiseerd. Het bestemmingsplan gaat daarnaast vergezeld van deze toelichting. De toelichting dient als onderbouwing van het plan en kent geen rechtstreeks bindende werking. Deze toelichting is als volgt opgebouwd:
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 5 van 45
Ruimtelijke structuur (hoofdstuk 2) In hoofdstuk 2 wordt de huidige ruimtelijke situatie van het plangebied geanalyseerd en beschreven. Vervolgens wordt de nieuwe situatie toegelicht. Beleidsaspecten (hoofdstuk 3) In dit hoofdstuk zijn de beleidsuitgangspunten in beeld gebracht. Er wordt ingegaan op het rijks, provinciaal en gemeentelijk beleid. Onderbouwing op onderdelen (hoofdstuk 4) In hoofdstuk 4 wordt het ruimtelijk kader uit hoofdstuk 2 op onderdelen nader onderbouwd. Deze nadere analyse beschrijft per onderdeel de consequenties van het voorgestelde ruimtelijk kader. Milieuaspecten (hoofdstuk 5) In hoofdstuk 5 worden de milieuaspecten als gevolg van het voorgestelde ruimtelijk kader nader omschreven. Bestemmingsregeling (hoofdstuk 6) Op basis van de voorgaande hoofdstukken is de bestemmingsregeling opgesteld (verbeelding en regels). In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op de overwegingen en uitgangspunten van de bestemmingsregeling en op de aangegeven bestemmingen en de inhoud van de bijbehorende regels. Voor wat betreft de opzet van de bestemmingsplan methodiek is aangesloten op de landelijke Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen 2012 (SVBP 2012) en de bijbehorende Praktijkrichtlijn Bestemmingsplannen 2012 (PRBP 2012). Uitvoeringsaspecten (hoofdstuk 7) In hoofdstuk 7 wordt aandacht besteed aan de uitvoering van het plan.
Ingegaan wordt op de aspecten economische uitvoerbaarheid en handhaving. Resultaten inspraak en overleg (hoofdstuk 8) Dit hoofdstuk behandelt de wijze waarop het plan voorgelegd is aan de inwoners en instellingen. De resultaten van de inspraak- en overlegprocedure zijn in dit hoofdstuk opgenomen.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 6 van 45
Hoofdstuk 2 Ruimtelijke structuur
2.1
Beschrijving huidige situatie
In de huidige situatie bevindt zich binnen het plangebied nog geen ondergrondse hoogspanningsverbinding tussen station Bergen op Zoom en station Woensdrecht. De reeds bestaande verbinding tussen de stations loopt via een ander tracé (zie figuur 2.1). De gronden ter plaatse van het plangebied van het voorliggende bestemmingsplan zijn in gebruik ten behoeve van diverse functies: agrarisch, bedrijventerrein, (spoor)wegen, water, natuur en groen. Er bevinden zich geen gebouwen in het plangebied. Het bestaande station Woensdrecht 150 kV (WDT150) heeft 4 velden waarop verbindingen van TenneT aangesloten kunnen worden. Daar zijn de dubbelcircuits verbindingen naar station Bergen op Zoom 150 kV, Rilland 150 kV en Roosendaal 150 kV onderdeel van. Voor de nieuwe verbinding naar Bergen op Zoom 150 kV is geen veld beschikbaar. Om dit veld te kunnen bouwen is te weinig ruimte binnen het bestaande station. Ook wordt er rekening gehouden met de verdere uitbreiding met een zesde veld voor toekomstige ontwikkelingen. De uitbreiding van het bestemmingsplan kan niet binnen de vigerende bestemming. De uitbreiding van het station wordt in onderhavig bestemmingsplan mogelijk gemaakt met een enkelbestemming.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 7 van 45
Figuur 1 Uitbreiding station
2.2
Beschrijving nieuwe situatie
2.2.1
Hoogspanningsverbinding
In de nieuwe situatie wordt een ondergrondse hoogspanningsverbinding van 150 kV, bestaande uit één circuit, aangelegd tussen station Bergen op Zoom en station Woensdrecht. De bestaande bestemmingen blijven van kracht, er zijn wel beperkingen ten aanzien van het gebruik. In het landschap is na de realisatiefase nagenoeg niet zichtbaar dat er een ondergrondse hoogspanningsverbinding is aangelegd. Op enkele locaties zal een meetkastje komen van circa 1 meter hoog. In onderstaande afbeelding is de nieuwe ondergrondse hoogspanningsverbinding tussen Woensdrecht en Bergen op Zoom als een rode lijn weergegeven. Dit betreft een globale weergave van het tracé. Voor het exacte tracé dient de verbeelding te worden geraadpleegd.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 8 van 45
Figuur 2 Ondergrondse hoogspanningsverbindingen tussen Bergen op Zoom en Woensdrecht
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 9 van 45
2.2.2
Station Woensdrecht 150 kV
Voor de nieuwe verbinding naar 150 kV station Bergen op Zoom dient een nieuw veld te worden gebouwd. Deze kan namelijk niet op een bestaand veld waar al een verbinding op zit aangesloten worden. Ook spelen er in de regio diverse initiatieven voor de opwekking van duurzame energie. De aansluitmogelijkheden op hoogspanningsstations in de regio Bergen op Zoom zijn echter beperkt. Zowel station Woensdrecht 150 kV als Bergen op Zoom 150 kV hebben momenteel geen ruimte om duurzame initiatieven op aan te sluiten. Indien deze initiatieven doorgang vinden, dan kunnen ze na aanpassing van het station eenvoudig aangesloten worden. De velden zijn aangesloten op een centraal railsysteem op het station. Het bestaande railsysteem moet verlengd worden om het nieuwe veld op aan te kunnen sluiten. Dit kan alleen aan de zuidzijde van het station. Door deze aanpassing wordt het ook mogelijk ruimte te reserveren voor nog een extra veld. Dit wordt gedaan omdat er diverse duurzame energieprojecten in de regio spelen. Mocht er grootschalige opwekking gerealiseerd worden, dan kan er een veld aangebouwd worden. De uitbreiding van het hoogspanningsstation is niet mogelijk binnen het vigerende bestemmingsplan. Op deze locatie geldt in het bestemmingsplan BP Buitengebied - Zuid de bestemming "agrarisch met landschappelijke en cultuurwaarden".
De gronden zijn bestemd voor het behouden, herstellen en duurzaam ontwikkelen van cultuurhistorische en landschappelijke waarden en kenmerken. Deze bestaan ter plaatse uit reliëfrijk gebied, een complex van kleinschalige bouwlanden (beslotenheid) en onregelmatige verkaveling. Door de uitbreiding van het station treedt er geen verandering op aan het reliëf. De locatie waar de uitbreiding van het station wordt gerealiseerd is namelijk reeds vlak. Ook zijn de effecten op de kenmerkende kleinschalige bouwlanden en onregelmatige verkaveling door de uitbreiding van het station verwaarloosbaar. Er wordt wel een aantal bomen gekapt en een sloot wordt verlegd. De voor de uitbreiding van het station te kappen bomen zijn echter niet beeldbepalend voor het landschap. 2.2.3
Tracékeuze en participatie
Er zijn meerdere alternatieven onderzocht en vergeleken. Een langs de A4 en de noordelijke randweg, een ander alternatief onder de Binnenschelde. Deze beide alternatieven bleken technisch niet haalbaar. Bij de tracékeuze zijn diverse partijen betrokken geweest. Zoals Air Liquide, het waterschap Brabantse Delta, de provincie Noord-Brabant, gemeenten Bergen op Zoom en Woensdrecht, Brabants Landschap en andere grondeigenaren. Ook is er een informatieavond geweest over de alternatieven en het voorliggend tracé. Vanaf station Woensdrecht wordt de verbinding met twee boringen aangelegd onder het spoor, de buisleidingenstraat en Kraaijenberg door. Dit traject is tot stand gekomen in overleg met grondeigenaren (waaronder Brabants landschap). Dit om beperkingen op het grondgebruik te voorkomen en bij Brabants Landschap ook om schade aan de natuur te minimaliseren. Voor de tracering ter plaatse van de Bergse Plaat is ook een participatiebijeenkomst gehouden. Hier is samen met omwonenden gesproken over de ligging van de verbinding. In overleg met de bewoners is een oplossing gekozen, waarbij de verbinding middels een gestuurde boring aangelegd wordt onder het retentiebekken door. Er wordt ten aanzien van de perceelgrenzen tot aan het hart van de kabel een lengte van circa 70 meter aangehouden.
Voor de parallelligging met de nieuwe stikstof- en zuurstofleidingen van Air Liquide is veelvuldig overleg geweest met Air Liquide. Air Liquide heeft akkoord gegeven op de ligging van het kabeltracé. Tevens heeft het 'platformoverleg' plaatsgevonden, waar TenneT met de kabels- en leidingeigenaren haar projecten in de regio doorneemt en de kabels- en leidingeigenaren worden geinformeerd. Op bedrijfsterrein TNP zijn meerdere alternatieven onderzocht. Mede op verzoek van enkele bedrijven is gekozen voor een boring in de lengterichting onder de Synthesebaan. Er vindt afstemming plaats met bedrijfsvereniging TNP over de aanlegfase, om de hinder op bedrijven tijdens de aanleg tot een minimum te beperken.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 10 van 45
Hoofdstuk 3 Beleidsaspecten
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
Op 13 maart 2012 is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) in werking getreden. Deze visie vervangt verschillende bestaande nota's op het gebied van ruimtelijke ordening, waaronder de Nota Ruimte. Het Rijk stelt in de SVIR heldere ambities voor Nederland in 2040, die inspelen op de (inter)nationale ontwikkelingen die de ruimtelijke en mobiliteitsopgaven bepalen richting 2040. Het Rijk zet het ruimtelijke- en mobiliteitsbeleid in voor een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig Nederland. Voor een aanpak die Nederland concurrerend, leefbaar en veilig maakt, is volgens het Rijk een gewijzigde aanpak noodzakelijk. Het Rijk wil de ruimtelijke ordening zo dicht mogelijk bij diegenen brengen die het aangaan (burgers en bedrijven) en laat meer over aan gemeentes en provincies ('decentraal, tenzij - principe'). Dit betekent minder nationale belangen en eenvoudige regelgeving. Op basis van de genoemde ambities komt het Rijk tot drie rijksdoelen: het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijke-economische structuur van Nederland; het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn.
Voor de hierboven genoemde rijksdoelen zijn 13 nationale belangen geformuleerd. Hiermee geeft het Rijk aan waarvoor het verantwoordelijk is. Het gaat hier om het volgende: een excellente ruimtelijke-economische structuur van Nederland door een aantrekkelijk vestigingsklimaat in en goede internationale bereikbaarheid van de stedelijke regio's met een concentratie van topsectoren; ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en de energietransitie; ruimte voor het hoofdnetwerk voor vervoer van (gevaarlijke) stoffen via buisleidingen; efficiënt gebruik van de ondergrond; een robuust hoofdnet van wegen, spoorwegen en vaarwegen rondom en tussen de belangrijkste stedelijke regio's inclusief de achterlandverbindingen; betere benutting van de capaciteit van het bestaande mobiliteitssysteem; het in stand houden van het hoofdnet van wegen, spoorwegen en vaarwegen om het functioneren van het mobiliteitssysteem te waarborgen; verbeteren van de milieukwaliteit (lucht, bodem, water) en bescherming tegen geluidsoverlast en externe veiligheidsrisico's; ruimte voor waterveiligheid, een duurzame zoetwatervoorziening en kaders voor klimaatbestendige stedelijke (her)ontwikkeling; ruimte voor behoud en versterking van (inter)nationale unieke cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten; ruimte voor een nationaal netwerk van natuur voor het overleven en
ontwikkelen van floraen faunasoorten; ruimte voor militaire terreinen en activiteiten; zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten. Conclusie
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 11 van 45
Met het bestemmingsplan worden de aanleg en instandhouding van een ondergrondse hoogspanningsverbinding mogelijk gemaakt, evenals de uitbreiding van een hoogspanningsstation. Hiermee draagt het bestemmingsplan bij aan een van de nationale belangen: het bieden van ruimte voor het hoofdnetwerk voor energievoorziening. Het bestemmingsplan is niet in strijd met een van de overige nationale belangen uit de SVIR. 3.1.2
Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening
Het beleid dat in de SVIR is geformuleerd, is in het Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening (hierna: Barro) vastgelegd in regelgeving. In het Barro zijn nationale belangen vastgelegd waar provincies en gemeenten rekening mee moeten houden als zij inpassingsplannen en bestemmingsplannen opstellen. De elektriciteitsvoorziening is aangemerkt als een nationaal belang. Wat betreft de elektriciteitsvoorziening zijn bestaande hoogspanningsverbindingen opgenomen. Voor hoogspanningsverbindingen, waaronder ook de schakel- en transformatorstations vallen, zijn de volgende regels opgenomen: een bestemmingsplan dat betrekking heeft op een hoogspanningsverbinding bevat het tracé van die hoogspanningsverbinding en laat het gebruik als hoogspanningsverbinding toe; een bestemmingsplan wijst geen ander tracé van de hoogspanningsverbinding aan; in afwijking van het tweede punt kan, na schriftelijk advies van de beheerder van het hoogspanningsnet, een ander tracé voor de hoogspanningsverbinding worden aangewezen, mits de hoogspanningsverbinding als zodanig in het bestemmingsplan wordt gehandhaafd, het bestemmingsplan het gebruik van dat gewijzigde tracé als hoogspanningsverbinding toelaat en het tracé aansluit op het tracé van de hoogspanningsverbinding in de naastliggende bestemmingsplannen.
Conclusie In het Barro wordt een verbinding van minstens 220 kV gezien als een hoogspanningsverbinding. Met het voorliggende bestemmingsplan wordt een ondergrondse hoogspanningsverbinding van 150 kV planologisch mogelijk gemaakt. Het bestemmingsplan is niet in strijd met de regels uit het Barro. 3.1.3
Ladder voor duurzame verstedelijking
In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de verplichting opgenomen om in geval van een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de plantoelichting een onderbouwing op te nemen van nut en noodzaak van de nieuwe stedelijke ruimtevraag en de ruimtelijke inpassing. Dit wordt de Ladder voor duurzame verstedelijking genoemd. De ladder voor duurzame verstedelijking is opgenomen in artikel 3.1.6, tweede lid van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en stelt eisen aan bestemmingsplannen met het oog op een zorgvuldige afweging, transparante besluitvorming en een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Deze ladder is gericht op vraaggericht programmeren en het zorgvuldig benutten van ruimte. Hierbij moet ten eerste de behoefte aan de ontwikkeling worden beschreven en ten tweede moet bij buitenstedelijke ontwikkelingen worden gemotiveerd waarom deze niet binnenstedelijk plaats kan vinden. Indien er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling dan moet er getoetst worden aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. Er is sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling indien een project ziet op de ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.
Bij de beoordeling of er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling wordt gekeken of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte. Daarvan is in beginsel sprake als een nieuw ruimtelijk besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was of volgens het voorheen geldende planologische regime kon worden gerealiseerd. Indien de Ladder voor duurzame verstedelijking van toepassing is moet worden beschreven in hoeverre de voorgenomen stedelijke ontwikkeling voorziet in een behoefte.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 12 van 45
Conclusie De aanleg van een ondergrondse hoogspanningsverbinding en het uitbreiden van het hoogspanningsstation gelden niet als een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Er is in het kader van dit bestemmingsplan dan ook niet getoetst aan de Ladder voor duurzame verstedelijking.
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Brabantse Omgevingsvisie
Vooruitlopend op de Omgevingswet heeft de provincie Noord-Brabant de Brabantse Omgevingsvisie op 14 december 2018 vastgesteld. De visie bevat de belangrijkste ambities voor de fysieke leefomgeving voor de komende jaren. Dat gaat om ambities op het gebied van de energietransitie, een klimaatproof Brabant, Brabant als slimme netwerkstad en een concurrerende, duurzame economie. De omgevingsvisie geeft ook aan op welke nieuwe manieren de provincie met betrokkenen wil samenwerken aan omgevingsvraagstukken en welke waarden daarbij centraal staan. De provincie hanteert een strategie die zich richt op het verknopen en verweven van opgaven en het zoeken naar synergie en meerwaarde. Bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke opgaven vindt zij het belangrijk om vanuit meerdere richtingen naar een ontwikkeling te kijken: een 'diepe' manier van kijken: niet alleen kijken naar de effecten op de bovenste laag in het hier en nu, maar het betrekken van de dynamiek en randvoorwaarden die de onderste lagen meegeven. Hierbij wordt gekeken naar het verleden, de geschiedenis van de lagen op een plek. een 'ronde' manier van kijken: niet sectoraal kijken, maar het combineren van opgaven en kansen zodat ontwikkelingen optimaal bijdragen aan een circulair, sterk en sociaal Brabant, waarin alle Brabanders zich prettig voelen. Vanuit een gebiedsgerichte insteek.
Een nieuwe ronde manier van kijken naar een balans tussen people, planet en profit. een 'brede' manier van kijken: niet vanuit één gezichtspunt kijken, maar het betrekken van veel partijen, met al hun gezichtspunten, meningen, wensen ideeën en belangen. De effecten op de ondergrond vragen extra aandacht omdat deze vaak een langdurige doorwerking hebben en soms zelfs onomkeerbaar zijn. Denk aan de aantasting van cultuurhistorische, archeologische of aardkundige waarden. Door 'diep' te kijken, houden we rekening met de laag-dynamische ondergrond, maar ook met de effecten op de andere lagen en met toekomstige effecten. Dit betekent onder meer de uitvoering van energieprojecten in de ondergrond schoon, veilig en ruimtelijk inpasbaar moeten zijn en dat het beschermen van een aantal waarden boven benutten gaat. Conclusie Met het bestemmingsplan worden de aanleg en instandhouding van een ondergrondse hoogspanningsverbinding mogelijk gemaakt, evenals de uitbreiding van een hoogspanningsstation. Met aspecten die invloed kunnen hebben op de ondergrond wordt in dit bestemmingsplan rekening gehouden (archeologische of aardkundige waarden). Ook met de aspecten zoals veiligheid en ruimtelijke inpasbaarheid wordt rekening gehouden.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 13 van 45
3.2.2
Interim omgevingsverordening Noord-Brabant
Vooruitlopend op de Omgevingswet zet de provincie Noord-Brabant met de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (vastgesteld door Provinciale Staten op 25 oktober 2019) de eerste stap op weg naar de definitieve omgevingsverordening. In de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant zijn alle provinciale regels over de fysieke leefomgeving bij elkaar gebundeld in één document. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant vervangt onder andere de Provinciale milieuverordening, de Verordening natuurbescherming, de Verordening Ontgrondingen, de Verordening ruimte, de Verordening water en de Verordening wegen. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant bevat geen nieuwe regels, maar voegt de bestaande regels uit de verordeningen samen. De regels zijn eenvoudiger opgeschreven en omgezet naar een nieuw digitaal systeem, met een meer gebruiksvriendelijke opbouw. Met de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant zet de provincie ook een eerste stap om de regels beter te laten aansluiten bij de werkwijze van de Brabantse Omgevingsvisie en de Omgevingswet. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant zorgt ervoor dat de provincie en partijen waar ze mee samenwerkt ervaring kunnen opdoen met die nieuwe werkwijze. Waarbij er meer ruimte is om goede initiatieven van inwoners, ondernemers en andere overheden te ondersteunen en maatwerk toe te passen.
3.2.2.1 Natuurnetwerk Brabant In de Interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant, die op 25 oktober 2019 door Provinciale Staten is vastgesteld en op 5 november 2019 in werking is getreden, is een deel van het gebied waar de uitbreiding van het station wordt gerealiseerd aangeduid als 'nog om te vormen naar natuur'. Dit betreft gronden met een intensief agrarisch verleden, die een natuurbestemming krijgen. Deze gronden hebben meestal niet van de ene op de andere dag een natuurwaarde. Hiervoor is eerst omvormingsbeheer (verschraling) nodig of inrichting, zoals het afvoeren van de voedselrijke bouwvoor of bosaanplant. Om deze gronden met een natuurbestemming toch op de kaart te kunnen zetten is er het beheertype 'nog om te vormen naar natuur'. Hiermee is voor het beheer en beleid inzichtelijk waar en hoeveel natuur nog omgevormd of ingericht moet worden. Op de locatie waar het station uitgebreid gaat worden (7.793m2) is geen natuur aanwezig. De gronden zijn in agrarisch gebruik en er is geen sprake van omvormingsbeheer. Conform de Interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant zijn er een aantal situaties waarin de begrenzing van het NNB gewijzigd kan worden: 1. Wijziging van de begrenzing op verzoek met toepassing van nee-tenzij principe (artikel 3.19) 2. Wijziging van de begrenzing op verzoek met toepassing van de saldobenadering (artikel 3.20) 3.
Wijziging van de begrenzing op verzoek bij kleinschalige ingrepen (artikel 3.21) De gewenste ontwikkeling kan geen aanspraak maken op optie 2, en 3 voor herbegrenzing. Derhalve is het nee-tenzij principe van toepassing. Het nee, tenzij-principe houdt in dat ingrepen die de wezenlijke kenmerken of waarden van het NNB aantasten, alleen zijn toegestaan indien er sprake is van een groot openbaar belang en er geen alternatieven beschikbaar zijn. Daarnaast geldt een compensatieplicht voor het verlies van ecologische waarden en kenmerken bedoeld in artikel 3.22 (compensatieregels). Artikel 3.19 van de Interim omgevingsverordening regelt het gebruik van: het nee-tenzij principe. Dat artikel ziet toe op dat: a. Een bestemmingsplan dat toepassing geeft aan het nee, tenzij-principe, bevat een onderbouwing dat: 1. er sprake is van een groot openbaar belang; 2. er voor de ontwikkeling geen alternatieve locaties voorhanden zijn buiten het Natuur Netwerk Brabant; 3. er geen andere oplossingen voorhanden zijn die de aantasting van het Natuur Netwerk Brabant voorkomen; 4. de negatieve effecten waar mogelijk worden beperkt; 5. wordt voldaan aan de regels over het compenseren van verlies van ecologische
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 14 van 45
waarden en kenmerken bedoeld in artikel 3.22; 6. op welke wijze de uitvoering en monitoring zijn verzekerd. b. Voor het onderzoek naar alternatieve locaties geldt dat: 1. gezocht wordt naar alternatieve locaties binnen de gemeente en in omliggende gemeenten; 2. een alternatieve locatie overwegend dezelfde functie kan vervullen; 3. tijdverlies en meerkosten zijn op zichzelf geen reden om een alternatief af te wijzen. c. Voor een bestemmingsplan als bedoeld in het eerste lid doen burgemeester en wethouders een verzoek als bedoeld in artikel 6.2 van de Interim omgevingsverordening. Groot openbaar belang De energievoorziening is van groot openbaar belang. Zonder robuuste transportnetwerken kan er grootschalige stroomuitval ontstaan met alle gevolgen aan toe. Elders in dit bestemmingsplan is gemotiveerd waarom het derde circuit tussen Woensdrecht en Bergen op Zoom nodig is. Ook is ruimte gereserveerd voor een extra veld op het station, zodat duurzame energie initiatieven aangesloten kunnen worden. Extra velden op de hoogspanningsstations zijn nodig om aan de duurzame energieambities te kunnen voldoen. Dit sluit ook aan bij de nationale ambities, zoals bijvoorbeeld verwoord in de ontwerp Nationale omgevingsvisie. Daarin staat aangegeven dat vitale functies in de maatschappij afhankelijk zijn van een betrouwbare toelevering en uitwisseling van energie.
Ook de hoofdinfrastructuur voor opwekking, winning, conversie, opslag en transport van energie is onderdeel van dit nationale belang. Het landelijke transportnetwerk van elektriciteit zal zich verder ontwikkelen om de energietransitie te kunnen faciliteren. Hoogspanningsverbindingen van 110 kV en hoger behoren tot het landelijk hoogspanningsnet. De aanpassing van het station is nodig om de nieuwe verbinding naar Bergen op Zoom aan te kunnen sluiten. Momenteel worden Regionale Energiestrategieën uitgewerkt. Ook in de regio Woensdrecht / Bergen op Zoom worden deze voorzien. Zowel het station Bergen op Zoom als Woensdrecht heeft nu beperkte mogelijkheden om duurzame energie initiatieven op aan te sluiten. Door een nieuw veld te bestemmen bij het station Woensdrecht kan er in de toekomst eenvoudig aangesloten worden zodra er initiatieven uitgevoerd gaan worden. De ontwikkeling van duurzame energie is een van de ambities uit de provinciale Omgevingsvisie dat Brabant in 2050 volledig Energieneutraal is. Alternatieven of andere oplossingen Om het derde circuit aan te sluiten tussen de hoogspanningsstations Woensdrecht en Bergen op Zoom moet op de rail van station Woensdrecht aangesloten worden, omdat vanaf hier de koppeling met het landelijk hoogspanningsnet en de lokale netten is. Deze aansluiting gaat op een apart veld.
Voor het optimaal functioneren van het station is het nodig de rails in de lengte te verlengen. Daarbij zijn er twee mogelijkheden: naar de noord- of de zuidzijde. Aan de noordzijde is te weinig fysieke ruimte om de rail veilig te kunnen verlengen, tenzij het perceel aan de noordzijde (boomkweker) voor een deel opgekocht en verder schadeloos gesteld zou moeten worden. Aan de zuidzijde is wel fysieke ruimte aanwezig, hier zijn de gronden agrarisch in gebruik. Bijkomend voordeel van deze zijde is dat er ook de mogelijkheden gecreëerd kunnen worden om op termijn duurzame energieprojecten op een apart veld aan te sluiten. Deze mogelijkheid is er aan de noordzijde niet. Met deze aanpassing aan de zuidzijde is de enige oplossing die technisch en veilig goed uitvoerbaar is. Bij de zuidelijke uitbreiding zijn geen gevolgen op de bedrijfsvoering van een derde en zijn er geen effecten op de aanwezige natuurwaarden Er zijn alleen effecten op de "om te vormen natuur" die onderdeel uitmaakt van het NNB. Aangezien het plangebied onderdeel is van het NNB, zal door ruimtebeslag hier niet de boogde natuur (droog schraalgrasland) gerealiseerd worden. Aangezien de gewenste ontwikkeling voorziet in een wijziging van het bestemmingsplan is herbegrenzing van het NNB noodzakelijk. Tevens dient de oppervlakte gecompenseerd te worden.
Compensatie De op grond van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant verplichte compensatie vindt naar keuze plaats door fysieke compensatie (overeenkomstig artikel 3.23) of financiële compensatie (overeenkomstig artikel 3.24). In overleg met de Provincie Noord-Brabant is gekozen voor financiële compensatie. De omvang van de financiële compensatie is bepaald door de omvang van het verstoorde of vernietigde areaal NNB. Het betreft in de huidige situatie een akker zonder wezenlijke natuurwaarden. Hierdoor valt de natuur in de lichtste categorie met een ontwikkelingstijd tussen
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 15 van 45
de 0 en 5 jaar, waardoor conform artikel 3.22 lid 2 van de Interim omevingsverordening Noord-Brabant geen toeslag van toepassing is. Er is geen sprake van externe effecten van verstoring en versnippering op NNB-gebied in de directe omgeving. Aangezien geen toeslag van toepassing is, bedraagt de te compenseren oppervlakte 7.793 m2, evenveel als het areaal aan NNB dat verloren gaat door uitbreiding van het station. Het basisbedrag voor financiële compensatie bedraagt €10 per m 2. Dit is gebaseerd op de kosten voor de planontwikkeling en planuitvoering, kosten van de aanschaf van vervangende grond, kosten van de basisinrichting en kosten van ontwikkelingsbeheer gedurende de ontwikkelingstijd. Voor nog te ontwikkelen NNB, waar in dit geval nog sprake is van een landbouwfunctie, geldt een compensatie factor van 0,75. Er hoeft namelijk enkel gecompenseerd te worden voor de aankoopkosten van landbouwgrond elders. Andere kosten zoals kosten voor basisinrichting, ontwikkelbeheer en plankosten zijn niet aan de orde omdat deze kosten voor de betreffende gronden in het verleden nog niet zijn gemaakt. Dit betekent dat het financieel te compenseren bedrag uitkomt op € 58.447,50 (7.793m2 * €10/m2 * 0,75).
Dit bedrag wordt door TenneT uiterlijk zes weken na de vaststelling van het bestemmingsplan gestort in de provinciale compensatievoorziening ter uitvoering van de geformuleerde compensatietaakstelling, zoals vastgelegd in artikel 3.24 lid 2 van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant. 3.2.2.2 Aardkundig waardevol gebied Ter plaatse van de uitbreiding van het hoogspanningsstation is in de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant de aanduiding 'Aardkundig waardevol gebied' van toepassing. Volgens de verordening is een bestemmingsplan dat van toepassing is op een aardkundig waardevol gebied mede gericht op behoud, herstel of de duurzame ontwikkeling van de aardkundige waarden en kenmerken zoals beschreven in de Aardkundig Waardevolle Gebiedenkaart Noord-Brabant. Het gebied ten zuiden van het bestaande hoogspanningsstation is op deze kaart aangemerkt als aardkundig waardevol gebied: Brabantse Wal, Meersche Duinen. Dit gebied bestaat uit rivierterrassen van de Schelde; terraswand (fossiele klifkust); (oude) rivierduinen; stuifzand; ontsluiting Formatie van Waalre. De aardkundige betekenis is een opvallend reliëfverschil als gevolg van Pleistocene riviererosie en ene combinatie met rivier- en stuifduinen op de ‘hoge kant’.
Deze bijzondere aardkundige waarden zijn echter rondom de begrenzing van het bestaande hoogspanningsstation, waar de uitbreiding plaatsvindt, niet duidelijk aanwezig. Er is sprake van een vlak akkerland. Er is dan ook geen sprake van impact van de uitbreiding van station Woensdrecht op aardkundig waardevol gebieden de Brabantse Wal en de Meersche Duinen. 3.2.2.3 Cultuurhistorisch waardevol gebied Ter plaatse van de uitbreiding van het hoogspanningsstation is in de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant de aanduiding 'Cultuurhistorisch waardevol gebied' van toepassing. Het gebied is volgens de Cultuurhistorische Waardenkaart onderdeel van de Brabantse Wal. De bijzondere aardkundige structuur van de Brabantse Wal bestaat uit een steilrand, een reeks paraboolduinen en het tussenliggende duingebied. Deze bijzondere structuur is echter rondom de begrenzing van het bestaande hoogspanningsstation, waar de uitbreiding plaatsvindt niet duidelijk aanwezig. Er is geen impact van de uitbreiding van station Woensdrecht op de Brabantse Wal. 3.2.2.4 Stiltegebied Ter plaatse van een gedeelte van het tracé is sprake van een gebied dat in de Interim omgevingsverordening als stiltegebied. Enkel tijdens de aanlegfase zal mogelijk sprake zijn van minimale geluidsproductie in het stiltegebied als gevolg van de werkzaamheden.
In de gebruiksfase produceert een ondergrondse hoogspanningsverbinding geen geluid en zal geen verstoring plaatsvinden van het stiltegebied. 3.2.2.5 Conclusie
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 16 van 45
Met het bestemmingsplan worden de aanleg en instandhouding van een ondergrondse hoogspanningsverbinding mogelijk gemaakt, evenals de uitbreiding van een hoogspanningsstation. Het bestemmingsplan is ter plaatse van de uitbreiding van station Woensdrecht in strijd met de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant. Er is namelijk sprake van NNB-gebied, met de aanduiding "nog om te vormen natuur". Er wordt door TenneT een financiële compensatie gedaan. Hiermee kan op een andere locatie natuur worden gerealiseerd, ter compensatie van het verlies van NNB. Het aardkundig waardevol gebied en cultuurhistorisch waardevol gebied worden niet verstoord. In het stiltegebied zal enkel tijdens de aanlegfase mogelijk enige verstoring optreden, maar niet in de gebruiksfase.
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Structuurvisie Bergen op Zoom 2030
De op 22 september 2011 door de gemeenteraad van Bergen op Zoom vastgestelde Structuurvisie voor het grondgebied van de gemeente levert een integrale samenhangende ruimtelijke visie voor de stad Bergen op Zoom en de kernen Halsteren, Lepelstraat, Heimolen, Klutsdorp en Kladde. De planhorizon van de structuurvisie reikt tot 2030. Binnen die termijn moet rekening worden gehouden met een lichte bevolkingskrimp als geheel, maar vooral ook met een daling van de beroepsbevolking door een toenemende vergrijzing. In het document wordt onder meer ingegaan op hoe verder te gaan met de reeds in gang gezette woonprojecten, de toekomst van de bedrijventerreinen, de fysieke infrastructuur, de recreatieve potenties, het water en het groen in en rondom de stad.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 17 van 45
In de structuurvisie zijn aan de hand van het streefbeeld en de integrale structuurvisiekaart per gebied de beleidsuitgangspunten geformuleerd. De integrale structuurvisiekaart fungeert samen met het streefbeeld als uitgangspunt voor nog nieuw te formuleren (sectoraal) beleid en vormt een ruimtelijk toetsingskader voor toekomstige initiatieven.
Figuur 3 Streefbeeld voor de toekomst
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 18 van 45
Figuur 4 Integrale structuurvisiekaart Bergen op Zoom Voor delen van het plangebied zijn verschillende streefbeelden opgenomen in de structuurvisie. Ook op de integrale structuurvisiekaart zijn voor delen van het plangebied verschillende aanduidingen opgenomen. De ondergrondse hoogspanningsverbinding en uitbreiding van het station vormt geen belemmering voor de beleidsuitgangspunten uit de structuurvisie.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 19 van 45
Hoofdstuk 4 Onderbouwing op onderdelen
In dit hoofdstuk wordt het ruimtelijke kader en de hierin geformuleerde uitgangspunten op de relevante onderdelen nader onderbouwd. Aan bod komen verkeer en groen, flora en fauna en water.
4.1
Archeologie
In de Erfgoedwet is de bescherming van het archeologisch erfgoed geregeld. Deze wet verplicht om bij de bestemming van de in het bestemmingsplan begrepen gronden, rekening te houden met de in de bodem aanwezige, dan wel te verwachten archeologische waarden. Archeologische waarden zijn in Nederland veelal onzichtbaar, aangezien ze grotendeels verborgen liggen in de bodem. Hierdoor zijn ze niet eenvoudig te karteren. Voor de onbekende waarden heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) opgesteld. Voor de bekende waarden is de Archeologische Monumentkaart (AMK) opgesteld. Bij bodemverstoringen dient getoetst te worden of de archeologische waarden niet verstoord of beschadigd worden. Onderzoek Vanuit verschillende vigerende bestemmingsplannen en de Erfgoedverordening van de gemeente Bergen op Zoom hebben delen van het plangebied een archeologische verwachtingswaarde. In het kader van de bestemmingsplanprocedure is archeologisch onderzoek (Bijlage 2 + bijbehorende oplegnotitie in Bijlage 10) uitgevoerd om inzicht te krijgen of en in hoeverre de werkzaamheden voor het aanleggen van de ondergrondse hoogspanningsverbinding van invloed zijn op de archeologische waarden in het plangebied. Ook is er archeologisch onderzoek (Bijlage 3) ten behoeve van de uitbreiding van station Woensdrecht.
Tracé Het zuidoosten van het plangebied ligt op de Brabantse Wal, die vanaf het Laat-Paleolithicum een aantrekkelijke vestigingsplaats vormde. Dit blijkt uit vondsten op de Brabantse Wal uit de periode Laat-Neolithicum-Vroege-Bronstijd, Romeinse Tijd en Vroege-Middeleeuwen. De rest van het plangebied maakt deel uit van het zeekleigebied dat lange tijd onaantrekkelijk voor bewoning was. Er vonden diverse inbraken vanuit de zee plaats, waarbij oudere afzettingen grotendeels geërodeerd zijn. Binnen het plangebied wordt dat ook geen oude zeeklei verwacht, waarin eventueel kreekruggen aanwezig kunnen zijn die aantrekkelijk voor bewoning waren. Wel zouden ter plaatse van de ligging van de voormalige Schelde nog scheepswrakken aanwezig kunnen zijn. Binnen het zeekleigebied is alleen ter plaatse van de ‘Vossenberg’ in het noorden van het plangebied in 1880 al bewoning aanwezig, op een verhoging die in de 18e eeuw ook al aanwezig was. Op ouder kaartmateriaal ontbreekt hier echter bewoning.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 20 van 45
Een groot deel van de kabel zal door middel van gestuurde boringen worden aangelegd. Hiermee blijven de archeologisch relevante lagen in het plangebied ongemoeid, aangezien de kabel eronder door geboord wordt. Op de drie plaatsen, waar de kabel middels een open ontgraving wordt aangelegd, is op basis van het archeologisch veldonderzoek een lage archeologische verwachting geconstateerd. De gemeentelijk archeoloog heeft aangegeven dat ondanks de lage archeologische verwachting de kans op archeologische sporen niet volledig uit te sluiten is. Onder soortgelijke omstandigheden (vergelijkbare landschappelijke situering van de locatie aan de voet van de wal en de intactheid van de bodem) zijn namelijk eerder archeologische vindplaatsen/sporen aangetroffen. Om deze reden worden er ter plaatse proefsleuven gegraven tijdens de aanleg van de lasput onder archeologische begeleiding. Uitbreiding station Woensdrecht Voor de locatie waar station Woensdrecht wordt uitgebreidt geldt op basis van bureauonderzoek een middelhoge archeologische verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten. Dit komt overeen met de verwachtingen van de gemeentelijke kaart. De te verwachten resten kunnen in principe dateren vanaf het Laat-Paleolithicum tot in de Late Middeleeuwen.
De archeologische verwachting van de gemeente is gebaseerd op de geomorfologische en bodemkundige toestand van het plangebied. De uitbreiding van station Woensdrecht bevindt zich namelijk op de Brabantse Wal, echter niet helemaal op het hoogste punt, en is bedekt met (zwarte) enkeerdgronden, welke eventueel aanwezige archeologische resten kan hebben beschermd tegen recente bodemingrepen. Op basis van historisch kaartmateriaal is er geen bewoning uit de nieuwe tijd bekend binnen het plangebied. Het eventueel voorkomen van archeologische resten is afhankelijk van de intactheid van het bodemprofiel. Er is echter nog geen zicht op de mate waarin het bodemprofiel binnen het plangebied intact is. Om deze reden dient een vervolgonderzoek uitgevoerd te worden.
Conclusie Op advies van de gemeentelijk archeoloog worden proefsleuven gegraven om archeologische sporen uit te sluiten. Op deze manier vormt het aspect archeologie geen belemmering voor de beoogde ontwikkeling. Ter plaatse van de ondergrondse hoogspanningsverbinding blijven de regels met betrekking tot archeologie zoals opgenomen zijn in de onderliggende bestemmingsplannen van kracht. Voor de uitbreiding van station Woensdrecht geldt dat er in een later stadium vervolgonderzoek wordt uitgevoerd om de intactheid van het bodemprofiel in kaart te brengen. Als tijdens de (graaf)werkzaamheden ten behoeve van de werkzaamheden archeologisch waardevolle zaken worden aangetroffen, worden deze conform de Erfgoedwet 2016 artikel 5.10 bij het Rijk gemeld (i.e. de gemeente Bergen op Zoom). Voor de vaststelling van het bestemmingsplan vormt het aspect archeologie geen belemmering.
4.2
Flora en Fauna
Ontwikkelingen, zoals het aanleggen van een ondergrondse hoogspanningsverbinding en het uitbreiden van een hoogspanningsstation, kunnen effect hebben op beschermde natuurwaarden. Dit betreft potentiële effecten op bijvoorbeeld vogel- en vleermuissoorten, maar ook effecten op beschermde natuurgebieden zijn mogelijk. De Wet natuurbescherming (Wnb) bevat alle regels voor de bescherming van zowel soorten als natuurgebieden. In het kader van de Wet natuurbescherming is het noodzakelijk om inzicht te hebben in de mogelijke effecten van het bestemmingsplan op de beschermde natuurwaarden.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 21 van 45
Gebiedsbescherming Natura 2000 is een netwerk van Europese natuurgebieden. Deze gebieden zijn aangewezen in het kader van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen. In Nederland zijn deze richtlijnen geïmplementeerd in de Wet natuurbescherming. Nederland heeft ruim 160 Natura 2000-gebieden, waaronder de Oosterschelde, het Markiezaat en het Zoommeer. Per gebied zijn instandhoudingsdoelstellingen vastgelegd voor de soorten waarvoor het gebied een belangrijke functie heeft. Activiteiten in Natura 2000-gebieden zijn alleen toegestaan als significant negatieve effecten op de gestelde instandhoudingsdoelstellingen zijn uitgesloten, of als een afweging heeft plaatsgevonden over alternatieven, dwingende redenen van groot openbaar belang en de inzet van compenserende maatregelen. In de passende beoordeling worden de effecten op de instandhoudingsdoelstellingen bepaald. Daarbij dient ook een eventuele externe werking van een initiatief op nabijgelegen Natura 2000-gebieden te worden bepaald. De Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn bieden een juridisch kader dat verzekert dat menselijke activiteiten worden ondernomen op een wijze die de integriteit van Natura 2000-gebieden niet negatief beïnvloeden. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke natuurgebieden in Nederland.
Wanneer (kleine) natuurgebieden en de daarin voorkomende soorten geïsoleerd komen te liggen, bijvoorbeeld door bebouwing en infrastructuur, bestaat het risico dat soorten niet kunnen overleven en het natuurgebied zijn waarde verliest. Door het aaneenschakelen van natuurgebieden wordt een bijdrage geleverd aan het voorkomen van deze achteruitgang van natuur en biodiversiteit (veelheid van soorten). Provincies wijzen de NNN-gebieden aan en deze worden op hun beurt vastgelegd in ruimtelijke plannen van de gemeenten. De ecologische hoofdstructuur is planologisch beschermd met het 'nee, tenzij'-principe. Nieuwe ontwikkelingen zijn niet toegestaan als deze het gebied aantasten, tenzij er geen alternatieven zijn en de ontwikkeling van groot openbaar belang is. Schadelijke effecten op de natuur dienen te worden gecompenseerd. Op basis van het ecologisch vooronderzoek (Bijlage 1) wordt geconcludeerd dat de beoogde ontwikkeling niet strijdig is met het onderdeel ‘gebiedsbescherming’ van de Wet natuurbescherming mits rekening gehouden wordt met broedvogels. De ontwikkeling heeft geen negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van beschermde Natura 2000-gebieden. Daarnaast vindt geen fysieke aantasting plaats van beschermde Natura 2000-gebieden.
Het aanleggen van een ondergrondse hoogspanningsverbinding heeft eveneens geen negatieve effecten op wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk Nederland / Natuurnetwerk Brabant. De uitbreiding van station Woensdrecht vindt plaats binnen Natuur Netwerk Brabant. Het betreft een locatie waar de aanduiding "nog om te vormen natuur" op ligt. In paragraaf 2.2.2 is een motivatie opgenomen waarom de uitbreiding van het station op deze locatie nodig is. Op de effecten van de uitbreiding in het NNB en de benodigde compensatie wordt uitgebreid ingegaan in paragraaf 4.3. Op beschermde houtopstanden in het plangebied zijn eveneens geen negatieve effecten te verwachten. Er worden geen beschermde houtopstanden gekapt. Bij beschermde houtopstanden wordt namelijk gebruik gemaakt van gestuurde boringen waardoor geen bomen gekapt hoeven te worden. Daarnaast is er sprake van kleine bosschages die niet onder de bescherming van de Wnb vallen. Maatregelen gebiedsbescherming Om te voorkomen dat negatieve effecten op instandhoudingsdoelstellingen ontstaan, moet ecologische begeleiding toegepast worden. Deze ecologische begeleiding zal in de vorm van broedvogelcontroles worden uitgevoerd. Mogelijk worden delen van het tracé niet vrijgegeven omdat een broedgeval aanwezig is. Dan moet mogelijk van de planning afgeweken worden.
Totdat het aangetroffen nest niet meer in gebruik is dient een verstoringsvrije zone aangehouden te worden Soortenbescherming De bescherming van in het wild voorkomende planten- en diersoorten is vastgelegd in de Wet natuurbescherming. De Europese Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn zijn voor Nederland geïmplementeerd in deze wet. Op grond van de Wet natuurbescherming gelden diverse verbodsbepalingen, zoals het doden van specifiek aangewezen vogel- en vleermuissoorten.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 22 van 45
De beoogde ontwikkeling is mogelijk strijdig met de Wet natuurbescherming vanwege het (mogelijk) voorkomen van verblijfplaatsen van kleine marterachtigen (bunzing, hermelijn en wezel) foerageergebied en vliegroutes van vleermuizen en allerlei verschillende broedvogelsoorten. Het is op basis van het ecologisch vooronderzoek (Bijlage 1) niet uit te sluiten dat door de werkzaamheden verblijfplaatsen van kleine marterachtigen verloren gaan en dat vliegroutes en foerageergebied van vleermuizen en in gebruik zijnde nesten van broedvogels verstoord worden. Maatregelen soortenbescherming Om te voorkomen dat negatieve effecten op instandhoudingsdoelstellingen ontstaan, moet ecologische begeleiding toegepast worden, tenzij buiten het broedseizoen gewerkt wordt. Deze ecologische begeleiding zal in de vorm van broedvogelcontroles worden uitgevoerd. Per locatie zal voorafgaand aan de start van de werkzaamheden een broedvogelcontrole uitgevoerd worden. Uit deze broedvogelcontrole komt naar voren of direct gestart kan worden met de werkzaamheden, of dat maatregelen of uitstel van de werkzaamheden nodig is. Voor kleine marterachtigen dient eerst nader onderzoek uitgevoerd te worden naar de aanwezigheid van verblijfplaatsen van deze soorten. Pas daarna kan bepaald worden of de beoogde werkzaamheden daadwerkelijk negatieve effecten hebben op deze soorten.
Als blijkt dat verblijfplaatsen aanwezig zijn, dan zal een ontheffing worden aangevraagd en worden mitigerende maatregelen getroffen. Om negatieve effecten op vleermuizen te voorkomen moet overdag gewerkt worden. Er mag geen verplichting worden gebruikt gedurende de nacht voor zover deze verlichting uitstraalt naar eventuele vliegroutes en foerageergebied van vleermuizen. Tevens mogen vliegroutes niet geblokkeerd worden door bijvoorbeeld hekwerken. Conclusie Op voorhand worden geen negatieve effecten verwacht op Natura 2000-gebieden, het Natuur Netwerk Nederland en beschermde houtopstanden. Vanwege het (mogelijk) voorkomen van verblijfplaatsen van kleine marterachtigen (bunzing, hermelijn en wezel), foerageergebied en vliegroutes van vleermuizen en allerlei verschillende broedvogelsoorten zijn effecten op beschermde soorten op voorhand niet geheel uit te sluiten. Voorafgaand aan de werkzaamheden zal nog onderzocht worden of deze soorten voorkomen in het gebied. Met de genoemde maatregelen en eventueel aan te vragen ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming wordt het project uitvoerbaar geacht en worden de belangen van flora en fauna gewaarborgd.
4.3
Natuur Netwerk Brabant (NNB)
4.3.1
Introductie
Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Het Natuurnetwerk Brabant (NNB) is onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. Het is een netwerk van deels bestaande en deels nieuwe natuurgebieden in de provincie Noord-Brabant die door ecologische verbindingszones met elkaar verbonden zijn. Het doel van het NNB is het veiligstellen van ecosystemen en het realiseren van leefgebieden met goede condities voor de biodiversiteit. Deze leefgebieden zijn belangrijk voor dier- en plantensoorten. De gebieden die onderdeel uitmaken van het NNB zijn vastgelegd op de kaart van het Natuurbeheerplan Noord-Brabant 2016. Het NNB bestaat uit: bestaande natuur- en bosgebieden; gerealiseerde nieuwe natuur. Dit zijn gronden die met subsidie uit het Natuurbeheerplan zijn gerealiseerd als nieuwe natuur en waar de landbouwfunctie of een andere niet-natuurbestemming is verdwenen; nog niet gerealiseerde nieuwe natuur. Dit zijn meestal agrarische gronden die in het Natuurbeheerplan zijn aangewezen als nieuwe natuur, maar waar de gewenste natuurfunctie nog niet is gerealiseerd. De oude functie of bestemming is nog aanwezig; ecologische verbindingszones. Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 23 van 45
In de Interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant, die op 25 oktober 2019 door Provinciale Staten is vastgesteld en op 5 november 2019 in werking is getreden, zijn regels opgenomen voor de omgang met het NNB in bestemmingsplannen en bij nieuwe ontwikkelingen.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 24 van 45
4.3.2
Inventarisatie
Het tracé van de aan te leggen ondergrondse hoogspanningsverbinding valt grotendeels buiten de begrenzing van het NNB. Op een aantal locaties doorkruist het tracé echter het NNB. Directe effecten van de werkzaamheden zoals oppervlakteverlies op het NNB in de omgeving van het tracé zijn op voorhand uit te sluiten, er wordt enkel tijdelijk in de buurt van het NNB gewerkt tijdens de realisatie. Negatieve effecten op de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNB rond het tracé als gevolg van de beoogde werkzaamheden zijn uit te sluiten (Bijlage 1). De uitbreiding van station Woensdrecht vindt plaats op gronden die deel uitmaken van het NNB. Het betreft 7.793 m2 van een groot NNB-gebied tussen Rijksweg A58 en de spoorlijn. Dit NNB-gebied strekt zich uit richting het zuiden. In de verdere omgeving zijn veel en grote gebieden aangewezen als NNB, zoals ook te zien aan alle gekleurde vlakken in onderstaande kaart uit het Natuurbeheerplan. De locatie van het hoogspanningsstation is aangegeven met een witte cirkel.
Kaart met NNB gebieden in omgeving van hoogspanningsstation (witte cirkel) Uit de onderstaande beheertypekaart van het Natuurbeheerplan blijkt dat het NNB-gebied betreft met het natuurbeheertype 'N001.01 Nog om te vormen naar natuur'. Het betreft de roze vlakken. Aangrenzend bevinden zich landschapstypen L01.02 Houtwal en houtsingel. De uitbreiding wordt niet gerealiseerd in de groenblauwe mantel of in ecologische verbindingszones.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 25 van 45
Beheertypekaart NNB met uitbreiding van het hoogspanningsstation globaal aangegeven met wit kader Uit de onderstaande ambitiekaart van het Natuurbeheerplan blijkt dat het plan is om de gronden om te vormen naar het natuurbeheertype 'N11.01 Droog schraalgrasland'. Het betreft de gele vlakken op de kaart.
Nieuwe 150 kV hoogspanningsverbinding Woensdrecht - Bergen op Zoom Pagina 26 van 45
Ambitiekaart van het natuurbeheerplan. Beheertype 'Nog om te vormen naar natuur' Het beheertype 'Nog om te vormen naar natuur' omvat gronden die nog omgevormd moeten worden naar natuur. De gronden hebben vaak een intensief agrarisch of ander verleden en krijgen een natuurbestemming. Deze gronden hebben meestal niet van de ene op de andere dag een natuurwaarde. Voor de omvorming naar natuur is eerst omvormingsbeheer en/of herinrichting nodig zoals afvoer van bouwvoor of bosaanplant. Om deze gronden toch op de kaart te kunnen zetten als NNB is er het beheertype 'nog om te vormen naar natuur'. Hiermee is voor het beheer en beleid inzichtelijk waar en hoeveel natuur nog omgevormd of ingericht moet worden. Op de locatie waar het station uitgebreid gaat worden (7.793 m2) is op dit moment geen natuur aanwezig. De gronden zijn in agrarisch gebruik en er is op dit moment geen sprake van omvormingsbeheer Beheertype 'Droog schraalgrasland' Droog schraalland omvat droge graslanden met lage open en kruidenrijke vegetaties. Een houtwal of houtsingel is een vrijliggend lijnvorming en aaneengesloten landschapselement, al dan niet groeiend op een aarden wal, met een opgaande begroeiing van inheemse bomen en/of struiken. De begroeiing wordt als hakhout beheerd. Deze lijnvormige elementen vormen een belangrijk biotoop voor aan struwelen en zomen gebonden flora en fauna in het cultuurlandschap.