Technische vragen en antwoorden SP inzake motie Havendijk.
Tekst van het document
Onderwerp: Motie Havendijk Vragensteller Nr. SP 1
Vraag In Woensdrecht zijn ook afspraken gemaakt over de repatriering van mensen (arbeidsmigranten). Heeft de wethouder daar ook naar gekeken? Daarmee zijn immers kosten gemoeid. De betreffende mensen kunnen deze kosten niet altijd dragen. Hoe gaan we daarmee om?
Antwoord Hierbij onze antwoorden, in overleg met Covebo Uitzendgroep, op de vragen uit onderstaande mail:
Na afloop van de aangeboden werkzaamheden en/of indien de uitzendovereenkomst is beëindigd, heeft de internationale medewerker nog maximaal vier weken de beschikking over de huisvesting. Hiervoor wordt een vast bedrag ter hoogte van de daadwerkelijke kosten per week in rekening gebracht. Aangezien er geen loon meer uitbetaald wordt in die weken, zal er een factuur worden gezonden via EU Facility Services. Graag verwijzen wij ook graag naar pagina 8 van het bijgevoegde rapport van de ABU. 'Per 1 januari 2022 mogen arbeidsmigranten - nadat het werk stopt - tegen dezelfde prijs als tijdens het dienstverband nog vier weken gebruikmaken van de huisvesting. Dit is vastgelegd in de CAO voor uitzendkrachten. Hiermee is een eerste belangrijke stap gezet naar het ontkoppelen van contract en huisvesting'.
Over het algemeen gaan uitzendkrachten die bij Covebo Uitzendgroep vertrekken, met eigen vervoer terug naar het eigen land of Covebo regelt transport naar het thuisland. Het komt ook vaak voor dat mensen niet teruggaan na einde dienstverband en dat men naar een ander uitzendbureau gaat in Nederland. In dat geval is Covebo Uitzendgroep vaak niet betrokken bij het vervoer. Indien de internationale medewerker geen vervoer heeft zal Covebo Uitzendgroep uiteraard ondersteuning bieden.
Masterplan
“Van goed naar beter” Veilig werken, wonen en verblijven van arbeidsmigranten in Nederland. Update en plannen ABU voor 2023 en verder.
Inhoudsopgave
Voorwoord ........................................................................................................................................................................................ 4 I. Aanbevelingen van het Aanjaagteam en resultaten en plannen ABU ����������������� 5 1. Betere beheersing van de uitzendsector ................................................................................................................... 6 2. Zicht krijgen op arbeidmigratie ....................................................................................................................................... 7 3. Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten ........................................................................................... 8 4. Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten ..................................................................................................... 10 5. Betere handhaving en toezicht ...................................................................................................................................... 11
II. Informatievoorziening voor arbeidsmigranten ............................................................................ 12 IIl. Onderzoek ............................................................................................................................................................................. 12 Bijlagen ................................................................................................................................................................................................13
Voorwoord Iedere dag werken er naar schatting zo’n 750.000 arbeidsmigranten in Nederland. Zij plukken tomaten, werken op het land, sorteren pakketjes, bouwen huizen et cetera.. Samen leveren ze een essentiële bijdrage aan de economie en aan de samenleving. Ongeveer de helft van de arbeidsmigranten werkt en woont hier via een uitzendbureau. In de meeste gevallen gaat dit goed. Het merendeel van deze groep gaat iedere dag veilig aan het werk, is goed gehuisvest en krijgt het salaris correct uitbetaald. Maar het gaat te vaak mis. Malafide uitzendbureaus hebben te veel mogelijkheden om te sjoemelen. Met salarissen en met huisvesting bijvoorbeeld. Schrijnend voor de mensen die het treft. Het is ook een probleem voor gemeenten die te maken hebben met misstanden op de woningmarkt. Het is ook niet goed voor uitzendbureaus die het wél goed willen doen, zoals ABU-leden. De ABU maakt zich daarom sterk voor betere regulering, controle en handhaving van de uitzendbranche. Zo presenteerden we in 2020 het Veertienpuntenplan voor meer kwaliteit in
de branche. Dit is een eigen kwaliteitsagenda met als kern: een harde aanpak van malafide uitzenders, strenge selectie bij de poort en 100% controle en handhaving en meer kwaliteit bij de eigen leden. Dit laatste leidde onder meer tot het plan Kwaliteitsimpuls arbeidsmigranten uit 2020. In het najaar van 2020 presenteerde het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten (commissie-Roemer) aanbevelingen om de positie van arbeidsmigranten te verbeteren. Twaalf daarvan hebben direct betrekking op de uitzendbranche. Een aantal andere aanbevelingen is gericht op o.a. gemeentes, huisvesters en overheidsinstanties. Inmiddels zijn we ruim twee jaar verder. ABU-leden hebben niet stil gezeten. Met dit plan laten we zien welke stappen ABU-leden hebben gezet én welke bijdrage we hebben geleverd aan de aanbevelingen van de commissie-Roemer. We zijn we er nog niet. Daarom presenteren we onze plannen voor de komende jaren. Ze zijn gericht op het zijn van goede werkgevers, op het verbeteren van de positie van arbeidsmigranten, op de kwaliteit van huisvesting en de aanpak van misstanden. Ook willen we een bijdrage leveren aan de maatschappelijke discussie over de rol van zorgvuldig geregisseerde arbeidsmigratie als een van de oplossingen voor de krappe arbeidsmarkt. Onze conclusie: veel gaat goed en het moet nog veel beter.
ABU-leden nemen hun verantwoordelijkheid voor meer kwaliteit en zijn daarop aanspreekbaar. Maar we kunnen het niet alleen. We roepen gemeenten, werkgevers, vakbonden, inspectie en het kabinet daarom op om samen met ons een vuist te maken om misstanden in de uitzendbranche hard aan te pakken. Alle internationale medewerkers moeten we behandelen zoals we zelf behandeld willen worden. Tot slot een woord van dank aan verschillende stakeholders. Belangenbehartigers, onderzoekers, overheden, kennisinstellingen, handhavers et cetera., dank voor alle feedback. Heeft u aanvullende ideeën of suggesties? Laat het ons dan weten, we gaan graag met u hierover in gesprek.
Sieto de Leeuw, voorzitter ABU Jurrien Koops, directeur ABU Lijnden, december 2022 4
l. De aanbevelingen van het Aanjaagteam en resultaten en plannen ABU Het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten
De ABU en zijn leden maken zich hard voor meer
stelde vast dat deze groep in Nederland een
kwaliteit, betere regels en stevige handhaving in
kwetsbare positie heeft.
de sector. Daarbij zijn de aanbevelingen van de
■ Ze zijn beperkt zelfredzaam;
commissie-Roemer (zie bijlage 2) leidend.
■ Ze spreken de taal niet; ■ Weten weinig over Nederlandse regels, instanties en cultuur; ■ Hebben meestal geen of een beperkt sociaal netwerk; ■ Zijn vaak sterk afhankelijk van het uitzendbureau voor zowel werk als huisvesting en zorgverzekering; ■ Kunnen hierdoor vaak onvoldoende voor zichzelf opkomen.
In het vervolg van dit plan maken we inzichtelijk wat we de afgelopen jaren hebben gedaan én wat we de komende periode gaan doen op de volgende speerpunten: ■ Verdere invulling van goed werkgeverschap; ■ Verdere verbetering van de kwaliteit en beschikbaarheid van huisvesting; ■ Investeren in gezond en veilig werk;
Voor malafide uitzenders is deze doelgroep daarmee
■ Meer opleiden en doorstroom;
een makkelijke prooi voor misstanden en uitbuiting.
■ Meer aandacht voor welzijn en vitaliteit; ■ Erkenning van arbeidsmigratie als mogelijke
Het Aanjaagteam constateerde gelukkig ook dat er
oplossing voor de krapte.
veel werkgevers zijn die eerlijk en veilig werk bieden, zorgen voor goede huisvesting en internationale
Dit doen we aan de hand van de belangrijkste
medewerkers helpen bij het vinden van hun weg
aanbevelingen van de commissie-Roemer.
in Nederland. ABU-leden horen tot deze groep. Door periodieke audits houdt de ABU de kwaliteitsstandaard hoog. Komen daarbij fouten aan het licht, dan zijn ABU-leden verplicht deze te corrigeren.
5
1. Betere beheersing van de uitzendsector Voor de commissie-Roemer is verplichte certificering dé manier om malafiditeit in de branche tegen te gaan. Om de positie van arbeidsmigranten te verbeteren, beval de commissie verder onder meer een gegarandeerd minimumloon voor de eerste twee maanden verblijf in Nederland aan. In die periode mogen arbeidsmigranten geen schulden opbouwen. Wat de ABU heeft gedaan
Nederland bij een uitzendonderneming komen werken, hebben de eerste twee maanden recht op het fulltime wettelijk minimumloon (aanbeveling 2.2.b). Ongeacht de contractduur en het aantal uren dat zij werken. Dit geldt sinds 1 januari 2022. Het is vastgelegd in de CAO voor Uitzendkrachten. Daarin staat ook dat eventuele schulden die in deze periode zijn opgebouwd, worden kwijtgescholden.
Wat de ABU gaat doen Betrokkenheid bij uitwerking certificering en zorgvuldige implementatie bij leden Het kabinet wil per 2025 een verplichte certificering
Zoals gezegd: in oktober 2020 lanceerde de ABU
voor alle uitleners in Nederland invoeren. Dit moet
veertien voorstellen voor meer kwaliteit in de uitzend-
malafide ondernemingen van de markt weren en
branche (bijlage 1). Een groot deel komt terug in de
daarmee arbeidskrachten beschermen. Ook moet
verplichte overheidscertificering die per 2025 ingaat
het zorgen voor een gelijk speelveld binnen de
(aanbeveling 2.1.a. van de commissie-Roemer).
uitzendbranche. Alle uitleners moeten zich laten
Denk aan een waarborgsom voor startende uitzend-
certificeren als zij arbeidskrachten ter beschikking
bureaus en huisvestingskeurmerk SNF als onderdeel
willen stellen. Inleners mogen uitsluitend zakendoen
van de certificering. Kwaliteit begint uiteraard bij
met gecertificeerde uitleners. Dit geldt ook voor
onszelf en vertaalt zich in het ABU-keurmerk. Goed
situaties waarin sprake is van doorlenen. De ABU is
werkgeverschap staat daarbij centraal.
– samen met andere partners – nauw betrokken bij de verdere uitwerking en invulling van deze certifi-
Verdere invulling goed werkgeverschap door naleving van en controle op verplichte code
cering. In 2023 starten wij met voorlichting en onder-
ABU-leden zijn sinds 1 februari 2021 verplicht de elf talen) regelt de actieve zorg- en informatieplicht
Vergroten bekendheid, verbeteren meldingsprocedure en nazorg Fair Employment Code
van ABU-leden. Het gaat om het contract, huis-
In 2023 ontwikkelt de ABU-voorlichtingsmateriaal
vesting, zorg, ziekte en registratie. Deze code is
om leden te ondersteunen bij de naleving van de
verbonden aan het lidmaatschap. Er hoort een
eerdergenoemde Fair Employment Code. Ook wordt
Fair Employment Code na te leven. Deze code (in
steuning bij de implementatie voor onze leden.
meldingsprocedure bij (Bijlage 3). Internationale
de meldingsprocedure voor internationale mede-
medewerkers, maar ook bijvoorbeeld vakbonden
werkers verder geprofessionaliseerd en komt er meer
kunnen op die manier laagdrempelig hun eventuele
aandacht voor hoor en wederhoor en nazorg. Elk
klachten over ABU-leden melden.
kwartaal trekt de ABU lessen uit binnengekomen klachten en worden deze waar mogelijk omgezet
Gegarandeerd minimumloon in de eerste twee maanden
in preventieve maatregelen. De ABU wil hierin samen optrekken met CNV, FairWork en FNV.
Arbeidsmigranten die voor de eerste keer in
6
2. Zicht krijgen op arbeidsmigratie Kern van deze aanbeveling is dat werkgevers arbeidsmigranten informeren over registratie bij de overheid, zodat zij bekend zijn. Daarvoor moeten gemeentes ook hun eigen registratie op orde brengen. Wat de ABU heeft gedaan
Wat de ABU gaat doen ABU-leden merken dat nog niet alle gemeentes een goede organisatie hebben om internationale medewerkers te registreren. Dit punt hebben wij inmiddels bij verschillende stakeholders neergelegd, zoals de VNG. Momenteel lopen er in diverse gemeentes pilots voor het registreren van het feitelijke verblijfadres. ABU-leden bieden daarbij hulp en expertise.
Arbeidsmigranten zijn vanuit de Wet basisregistratie personen (BRP) verantwoordelijk voor een juiste registratie als ingezetene of niet-ingezetene. ABU-leden werken sinds 1 januari 2021 met de Fair Employment Code. Deze verplicht hen om arbeidsmigranten te informeren over het belang en de verschillende mogelijkheden van registratie bij een gemeente. Onze leden hebben voorts een stimulerende rol. Arbeidsmigranten zijn uiteindelijk echter zelf verantwoordelijk voor registratie. Ook moeten ABU-leden gemeentes verzoeken om inschrijvingen in de BRP op de huisvestinglocatie mogelijk te maken.
7
3 . Meer en betere huisvesting voor arbeidsmigranten Centraal in deze aanbeveling staat een verbetering van de kwaliteit van huisvesting en minder afhankelijkheid van de werkgever als het gaat om onderdak. ABU-leden hebben al een aantal betekenisvolle stappen gezet conform de adviezen van de commissie-Roemer. Wat de ABU heeft gedaan
Wat de ABU gaat doen Verdere scheiding werk en wonen De volgende stap die we hierin zetten is deze: ABU-leden werken per 1 april 2023 met twee aparte contracten: een arbeidscontract en een huurcontract. Dit wordt als verplichting opgenomen in de Fair Employment Code. Onze leden staan achter de scheiding van wonen en werken. We zien ook risico’s bij deze strikte scheiding. Wanneer internationale medewerkers
100% pandcontrole in keurmerk
zelfstandig woonruimte (moeten) gaan zoeken, biedt
SNF (Stichting Normering Flexwonen) is het
dat ruimte voor malafide huisvesters – met alle
keurmerk voor goede huisvesting. Panden met het
gevolgen van dien. Bij de verdere uitwerking van de
SNF-keurmerk hebben voldoende en hygiënische
scheiding tussen werk en wonen is meer aandacht
leefruimte, goede sanitaire voorzieningen en zijn
voor dit risico nodig. De activiteit ‘huisvesting’
(brand)veilig. Sinds 2022 controleert en certificeert
verdwijnt mogelijk immers buiten de scope van de
SNF alle panden afzonderlijk (100%-controle).
stakeholders die op dit moment actief met de
Ook hangt er zichtbaar, voor in ieder geval de
kwaliteitsverbetering bezig zijn. De ABU vraagt hier
internationale werknemers in het betreffende
daarom aandacht voor.
pand, een certificaat met daarop het maximum aantal mensen dat in een pand mag wonen.
Verdere verbetering kwaliteit huisvesting In de CAO voor Uitzendkrachten staat dat uitzend-
Meldingenloket SNF
bureaus huisvesting voor internationale medewerkers
De ABU is nauw betrokken bij SNF. Inmiddels heeft
alleen aan mogen bieden tegen ‘werkelijke kosten’.
SNF een online punt waar bewoners melding kunnen
Dit leidt tot onduidelijkheid. Daarom komt er conform
doen van gebreken aan de woonruimte of onveilige
cao-afspraken in 2023 een prijs-kwaliteitssysteem.
omstandigheden. Ook kunnen zij meldingen doen
Daarbij gaat het om een duidelijk, transparant,
over de kwaliteit van de inspectie-instelling Dit
eenvoudig toepasbaar en toetsbaar systeem. De ABU
kan tot gevolg hebben dat de gecertificeerde
zou graag zien dat dit systeem breed draagvlak krijgt
onderneming in het register wordt doorgehaald of
en toegepast gaat worden in andere sectoren.
dat de samenwerking met een inspectie-instelling wordt beeindigd.
Onaangekondigde SNF-controles De ABU maakt zich hard voor onaangekondigde
Vier weken verblijf in woning na einde werk
controles van huisvestingslocaties door SNF in 2023.
Per 1 januari 2022 mogen arbeidsmigranten – nadat
In lijn met de aanbevelingen van de commissie-
het werk stopt – tegen dezelfde prijs als tijdens het
Roemer willen SNF en AKF (Agrarisch Keurmerk
dienstverband nog vier weken gebruikmaken van
Flexwonen) in 2023 gaan fuseren. Zo komt er een
de huisvesting. Dit is vastgelegd in de CAO voor
sterk keurmerk voor huisvesting van internationale
Uitzendkrachten. Hiermee is een eerste belangrijke
medewerkers.
stap gezet naar het ontkoppelen van contract en huisvesting. 8
15m2 gebruikersoppervlak per woning
Voldoende locaties voor huisvesting
De commissie-Roemer pleit voor 15m2 gebruikers-
Internationale medewerkers moeten veilig en betaal-
oppervlak per woning met een slaapkamer per
baar kunnen wonen in goede huisvesting. ABU-
persoon. ABU-leden gebruiken dit inmiddels als
leden staan hiervoor. Voldoende huisvesting en een
norm voor de ontwikkeling van nieuwe huisves-
volwassen verhuurmarkt zijn hiervoor belangrijk.
tingslocaties.
De ABU hamert al een aantal jaren hierop en blijft
De Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel
dat doen.
Goed Verhuurderschap meldt een overgangstermijn van tien jaar voor bestaande bouw.
Meerdere ABU-leden hebben plannen en middelen
ABU-leden vragen zich af of deze termijn – onder
klaarliggen om huisvesting te bouwen. Zij hebben
meer door de huidige schaarste in de bouw –
vaak moeite met het verkrijgen van bouwvergunnin-
wel realistisch is. De ABU gaat dit verder onder-
gen. Veel gemeentes worstelen met vraagstukken
zoeken.
op het terrein van arbeidsmigranten en huisvesting. Goede voorlichting over o.a. SNF, de kwaliteit van
Passend doelgroepencontract
huisvesting en het delen van best practices kan
De nieuwe wet Goed Verhuurderschap is een
gemeentes helpen. Deze voorlichting wil de ABU
belangrijke stap om misstanden in huisvesting aan
samen met het ondersteuningsteam Arbeidsmigran-
te pakken en een kans om meer zekerheid te geven
ten van de VNG inrichten.
aan internationale medewerkers. In maart 2023 zijn de Statenverkiezingen. Na de Tegelijkertijd ziet de ABU risico’s dat de regels over
formatie in de provincies zullen we de verantwoorde-
het huurrecht tot gevolg hebben dat er huurovereen-
lijke gedeputeerden benaderen om hen bekend te
komsten komen die niet passen bij het tijdelijke
maken met onder andere SNF en het ABU-Keurmerk.
karakter van uitzendwerk. Dit zadelt internationale medewerkers onnodig op met hoge kosten. Samen met andere partijen wordt hiervoor een oplossing gezocht.
9
4. Gezondheid en welzijn van arbeidsmigranten Deze aanbeveling gaat met name over de gezondheid van arbeidsmigranten. Uit het oogpunt van goed werkgeverschap voelen ABU-leden zich ook verantwoordelijk voor het welzijn van deze groep uitzendkrachten. Meer aandacht voor goed en vitaal werken en mogelijkheden voor ontwikkeling horen daarbij. Het verstevigt hun positie en doorgroeimogelijkheden op de arbeidsmarkt.
Samenwerking bouwsector In de bouw komen relatief vaak ongevallen voor waarbij internationale medewerkers zijn betrokken. Samen met de NBBU en een aantal grote bouwondernemers en Bouwend Nederland starten we een project om dit terug te dringen. Onderdeel daarvan is het aanbieden van gerichte opleidingen aan internationale medewerkers door ABU-leden. Dergelijke samenwerking willen we ook met een andere sector starten.
Wat de ABU heeft gedaan
Aansluiten bij Pharos voor meer gezondheidsbevordering
Tijdens de pandemie ontwikkelden we het Corona
Pharos is een landelijk expertisecentrum met als
veiligheidsprotocol arbeidsmigranten. Bedoeld om
doel de gezondheidsverschillen tussen verschillende
veilig en gezond werken te ondersteunen. De praktijk
groepen mensen terug te dringen. Omdat onze
leert dat dit nog niet altijd een vanzelfsprekendheid
leden het als goede werkgevers belangrijk vinden
is. Samen met Doorzaam, LTO Nederland, Glastuin-
dat de zorg voor arbeidsmigranten toegankelijker
bouw Nederland en Stigas zijn we daarom een
wordt en blijft, sluiten we aan bij – of geven we
project gestart om goede praktijkvoorbeelden te
ondersteuning aan – initiatieven die er in de markt
verzamelen met als doel werkgevers te inspireren tot
zijn. Het gaat bijvoorbeeld over het toegankelijk
het verbeteren van de veiligheid op de werkplek.
maken van informatie van huisartsenpraktijken.
Wat de ABU gaat doen Meer aandacht voor welzijn en ontwikkeling In 2023 brengen we de behoefte aan opleiding en scholing en andere zaken die gaan over duurzame inzetbaarheid in kaart bij internationale medewerkers die via onze leden werken. Deze monitor is daarmee een nulmeting. Samen met Doorzaam en andere partners ontwikkelen we vervolgens activiteiten om de duurzame inzetbaarheid te versterken. Denk daarbij aan o.a. taaltraining. Maar ook het ontwikkelen van alcohol-, drugs- en medicijnbeleid hoort hierbij.
10
5. Betere handhaving en toezicht Handhaving en toezicht is cruciaal voor het aanpakken en weren van malafide partijen in de uitzendbranche. Daar ligt een belangrijke taak voor de Nederlandse Arbeidsinspectie. De ABU vertegenwoordigt de bonafide uitzenders. We hebben er dus belang bij dat dit goed gebeurt.
Wat de ABU gaat doen Naast het Fieldlab zal de ABU proactief blijven zoeken naar aansluiting bij andere initiatieven die malafiditeit in de branche aanpakken. Voorts staat de ABU in nauw contact met de Nederlandse Arbeidsinspectie en andere handhavers om het belang van steviger handhaving en aanpak van uitbuiting te benadrukken.
Wat de ABU heeft gedaan
Opvang arbeidsmigranten die elders dakloos worden
Om misstanden terug te dringen, neemt de ABU
De ABU en zijn leden staan zelf niet primair aan de
sinds 2022 deel aan het Fieldlab Go West. Daarin
lat om malafide uitzenders aan te pakken. Maar
werken Openbaar Ministerie, politie, Arbeidsinspectie,
we kunnen handhavingsorganisaties – en vooral
ABU, FNV en Glastuinbouw Nederland samen om
internationale medewerkers die het slachtoffer zijn
de misstanden in huisvesting in het Westland aan
van uitbuiting – wel helpen. Waar internationale
de kaak te stellen. De samenwerking heeft als doel
medewerkers door interventies van gemeenten
sneller en effectiever misstanden aan te pakken en
of de Arbeidsinspectie op straat (dreigen) komen
op te lossen.
te staan, bieden ABU-leden daarom vanaf 2023 goede huisvesting en vervangend werk aan.
11
ll. Informatievoorziening voor arbeidsmigranten Arbeidsmigranten spreken meestal geen Nederlands.
ABU-leden aan een belangrijke aanbeveling van
ABU-leden lichten internationale medewerkers
de commissie-Roemer.
voordat ze naar Nederland komen voor in de taal van hun land. In 2020 ontwikkelde de ABU voorlichtings-
Deze informatie breiden we in 2023 uit met het
video’s in elf verschillende talen, met daarin aandacht
noemen van de meldpunten van de SNCU, SNA,
voor werken via een uitzendbureau, loon, wat te doen
SNF, de Nederlandse Arbeidsinspectie en de
bij ziekte, registratie en huisvesting. In 2022 lanceerde
Belastingdienst.
de ABU www.werkenalsuitzendkracht.nl in diverse talen. Doel ervan is uitzendkrachten informeren
Het ministerie van SZW coördineert de ontwikkeling
over verlofmogelijkheden en welke regels gelden als
en lancering van een website waarin alle relevante
het contract eindigt. Hierdoor weten internationale
informatie voor arbeidsmigranten toegankelijk en
medewerkers beter wat ze kunnen verwachten.
op één plek wordt gebundeld. De ABU neemt deel
Ook krijgen deze medewerkers contracten in de taal
aan de projectgroep hiervoor.
van het land van herkomst. Ook hiermee voldoen
lll. Onderzoek Onderzoek is belangrijk voor de bewijslast en voor
De krapte op de arbeidsmarkt blijft. Om het
het afleggen van verantwoording aan de buiten-
welvaartspeil van Nederland op peil te houden, is
wereld. De afgelopen jaren onderzocht de ABU
zorgvuldig ingericht arbeidsmigratiebeleid nodig
o.a. de waarde van arbeidsmigratie voor Nederland
van de overheid. Arbeidsmigratie is daarbij volgens
(SEO, 2019), trends voor 2030 (SEO, 2022). Daarnaast
de ABU één van de mogelijke oplossingen om
monitoren wij jaarlijks o.a. de ontwikkeling van de
krapte tegen te gaan. SZW heeft een staats-
uitzendpopulatie in de diverse Uitzendmonitoren.
commissie in het leven geroepen die hiernaar onderzoek gaat doen. Daarnaast komt de
In 2023 komt er een monitor duurzame inzetbaar-
Migratieraad met Richtsnoeren migratie. De ABU wil
heid onder internationale medewerkers en brengen
in 2023 deze organisaties van (wetenschappelijk)
we samen met de NBBU de populatie in kaart.
onderbouwde informatie voorzien. Daarmee willen we een bijdrage leveren aan de maatschappelijke discussie over de rol van arbeidsmigratie.
12
Bijlagen
13
Bijlage 1: Veertien voorstellen van de ABU voor meer kwaliteit in de uitzendbranche Meer kwaliteit en transparantie in de uitzendbranche, meer zekerheid voor uitzendkrachten én opdrachtgevers en meer ruimte voor bonafide uitzendondernemers. Dat is het doel van dit plan.
14 14
Bijlage 2: Aanbevelingen van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten
15
Bijlage 3: Fair Employment Code Arbeidsmigranten De ABU-Fair Employment Code Arbeidsmigranten geldt voor ABU-leden (hierna: leden) die arbeidsmigranten bemiddelen. De code biedt – boven op wet- en regelgeving en de CAO voor Uitzendkrachten (hierna: cao) – extra zekerheden voor deze groep werknemers. De ABU beoogt met deze code bij te dragen aan meer zekerheid voor de arbeidsmigrant, het verhogen van de kwaliteitsstandaard van dienstverlening, eerlijke concurrentie en een gelijk speelveld in de branche. Het gebruik van A1-verloning en contracting staat op gespannen voet met deze doelen. Daarom wijst de ABU het gebruik van deze vormen af. Leden zullen hierop worden gewezen. De code maakt als verplicht lidmaatschapscriterium onderdeel uit van het Huishoudelijk Reglement van de ABU. Leden die arbeidsmigranten bemiddelen, verklaren door de ondertekening van deze code zich hieraan te houden en beschikbaar te zijn voor controle op de naleving ervan. De ABU heeft het recht om leden te royeren die zich niet aan deze code houden. 1. Veiligheid en gezondheid: de veiligheid en gezondheid van arbeidsmigranten heeft de hoogste prioriteit. Aanvullend op wet- en regelgeving passen leden in coronatijden de richtlijnen uit het geldende ABU-Corona Veiligheidsprotocol Arbeidsmigranten toe.
2. Werving en selectie: leden en hun recruitmentbureaus zorgen voor een transparant recruitmentproces via de toepassing van de richtlijnen uit het bijgesloten ABU-Fair Recruitment Charter. Het charter is gebaseerd op de Fair Recruitment Code van de International Labour Organization (ILO) en aangevuld met extra richtlijnen. 3. Contract: leden zorgen ervoor dat de uitzendovereenkomst en de bijbehorende stukken zowel in het Nederlands als in de landstaal van de arbeidsmigrant beschikbaar zijn. 4. Beloning: arbeidsmigranten en Nederlandse uitzendkrachten ontvangen gelijk loon voor gelijk werk, conform de cao. 5. Registratie: arbeidsmigranten zijn vanuit de Wet basisregistratie personen (BRP) verantwoordelijk voor een juiste registratie als ingezetene of niet-ingezetene.
Leden stimuleren arbeidsmigranten tot de registratie als ingezetene in de BRP door de volgende vier richtlijnen te volgen: a. Leden informeren arbeidsmigranten voordat zij naar Nederland komen actief over het verschil tussen de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) en de registratie als ingezetene in de BRP; b. Leden wijzen arbeidsmigranten actief op de mogelijkheid om na aankomst in Nederland bij de gemeente een verzoek te doen tot inschrijving als ingezetene in de BRP; c. Leden verzoeken gemeenten om inschrijvingen in de BRP op de huisvestingslocatie van de arbeidsmigrant mogelijk te maken; d. Leden wijzen arbeidsmigranten die nieuw zijn in Nederland en starten met een registratie als nietingezetene actief op de mogelijkheid om bij de gemeente een verzoek te doen tot inschrijving als ingezetene, vier maanden na de afgifte van het BSN-nummer en de registratie als niet-ingezetene. 6. Huisvesting: a. Leden informeren arbeidsmigranten actief over de volgende huisvestingsopties in Nederland: i. De arbeidsmigrant regelt zelf huisvesting op eigen initiatief. ii. De arbeidsmigrant verzoekt de werkgever om huisvesting te faciliteren. Indien de arbeidsmigrant kiest voor deze optie, dan kan enkel huisvesting gecertificeerd door de Stichting Normering Flexwonen (SNF) worden aangeboden.
Aanvullend gelden dan de volgende eisen voor leden: b. Leden informeren arbeidsmigranten actief dat de door de werkgever gefaciliteerde huisvesting beoogd is voor een maximumperiode van drie jaar (short- en midstay); c. Leden informeren arbeidsmigranten actief over de SNF-klachtenprocedure; d. Leden kunnen voor het gebruik van huisvesting kosten in rekening brengen bij de arbeidsmigrant. De in rekening te brengen kosten bedragen niet meer dan de werkelijke kosten van de huisvesting.
16
Op grond van de Wet aanpak schijnconstructies mogen werkgevers maximaal 25% van het minimumloon van de werknemer inhouden voor huisvesting. Als de werknemer de kosten van de huisvesting op het loon wil laten inhouden, verzoekt de werknemer dit via een schriftelijke volmacht aan de werkgever. e. In geval van lokale en regionale tekorten aan huisvesting voor arbeidsmigranten verzoeken leden aan overheden en SNF-huisvestingspartijen om meer huisvesting te realiseren. f. Leden wijzen arbeidsmigranten desgewenst op alternatieve huisvestingskanalen voor longstay huisvesting in de regio. g. Als de uitzendovereenkomst eindigt, geldt een overgangstermijn van vier (4) weken waarbinnen de uitzendkracht de huisvesting die hij huurt van de werkgever dient te verlaten. De huurprijs blijft maximaal gelijk aan de huurprijs tijdens het dienstverband. De uitzendkracht voldoet de huurprijs wekelijks. 7. Boetes en schadevergoedingen: het verrekenen van boetes via de loonstrook is uitsluitend toegestaan met betrekking tot door de arbeidsmigrant verschuldigde justitiële en bestuurlijke boetes. Het verrekenen van andersoortige boetes is verboden. Arbeidsmigranten die met opzet of vanuit bewuste roekeloosheid schade toebrengen aan de werkgever of de verhuurder, kunnen aansprakelijk worden gesteld voor de geleden schade.
De schadevergoeding bedraagt maximaal de werkelijke herstelkosten van het beschadigde object. 8. Voorlichting: arbeidsmigranten worden vóór het tekenen van contracten en pre-contracten in het land van herkomst actief voorgelicht over werken en wonen in Nederland. Leden en hun recruitmentbureaus volgen daarvoor de richtlijnen op uit het bijgesloten ABU-Fair Recruitment Charter. 9. Taal en integratie: leden wijzen arbeidsmigranten op de beschikbare mogelijkheden bij de gemeente om taalcursussen te volgen. 10. Inkomensgarantie: de uitzendkracht die voor het eerst voor werk bij die uitzendonderneming naar Nederland komt en door die uitzendonderneming of in opdracht van die uitzendonderneming door een derde buiten Nederland wordt geworven, heeft gedurende de eerste twee maanden ten minste recht op een bedrag ter hoogte van het voltijdsminimum (jeugd)loon, ongeacht de contractduur en het aantal gewerkte uren. 11. Klachten: leden bieden arbeidsmigranten de gelegenheid om via een toegankelijke klachtenprocedure klachten voor te leggen aan het lid. Bij klachten over toepassing van de richtlijnen uit deze code en het bijbehorende Fair Recruitment Charter kunnen arbeidsmigranten ook gebruikmaken van de klachtenprocedure van de ABU.
17
ABU-Fair Recruitment Charter Arbeidsmigranten Dit charter waarborgt een transparant en eerlijk recruitmentproces voor arbeidsmigranten. De principes uit dit charter zijn gebaseerd op de grondprincipes van de General Principles and Operational Guidelines
for Fair Recruitment van de International Labour Organization (ILO) en aangevuld met extra richtlijnen door de ABU. Leden die arbeidsmigranten bemiddelen, verklaren zich samen met hun recruitmentbureaus te committeren aan de richtlijnen door de ondertekening van dit charter.
ILO General Principles and Operation Guidelines for Fair Recruitment Leden en hun recruitmentbureaus onderschrijven de General Principles and Operational Guidelines van de International Labour Organization (ILO). Zij volgen in het recruitmentproces van arbeidsmigranten de volgende richtlijnen op: 1. Vergoedingen door de arbeidsmigrant voor de bemiddeling naar werk (recruitment fees) zijn verboden. Gerelateerde kosten (related costs) zijn verboden, tenzij de cao op onderdelen iets anders bepaalt. 2. De werkzoekende wordt transparant, efficiënt en begrijpelijk geïnformeerd in de eigen landstaal. 3. In het recruitmentproces worden internationaal erkende werkstandaarden, mensenrechten, wet- en regelgeving en collectieve overeenkomsten van zend-, doorreis- en werkland gerespecteerd. 4. Recruitment van arbeidsmigranten volgt uit behoeften op de arbeidsmarkt en dient niet als een middel tot verdringing, en tot verlaging van werkstandaarden, lonen en werkomstandigheden. 5. De voorwaarden met betrekking tot de tewerkstelling worden transparant, begrijpelijk, accuraat en verifieerbaar overgebracht aan de werkzoekende. 6. Werkzoekenden worden geïnformeerd over de werkzaamheden en de functienaam, de benodigde vaardigheden en competenties, arbeidsvoorwaarden en werk- en woonlocaties. Deze informatie wordt tijdig voor vertrek vanuit het land van herkomst overgebracht.
7. Overeenstemming van de werkzoekende over de voorwaarden rondom recruitment en tewerkstelling vindt vrijwillig plaats, zonder enige vorm van druk, misleiding en/of dwang. 8. Het recht van de arbeidsmigrant op vrij verkeer binnen een land wordt gerespecteerd. Arbeidsmigranten hebben de vrijheid om hun contract op te zeggen en het land te verlaten. Arbeidsmigranten hebben ook de vrijheid om van werkgever te veranderen, zonder toestemming van de werkgever of het recruitmentbureau. Contracten en identiteitsbewijzen van arbeidsmigranten worden niet ingenomen, vernietigd of bewaard. 9. Arbeidsmigranten dienen toegang te hebben tot klachtenprocedures en geschillenbeslechting in geval van vermeend misbruik van hun rechten tijdens het recruitmentproces. 10. De data over en privacy van de arbeidsmigrant worden beschermd. 11. Toezeggingen in het recruitmentproces over werk- en woonomstandigheden worden nagekomen. 12. Uitzendbureaus en inleners stemmen de eigen deelverantwoordelijkheden onderling duidelijk af. Daarbij wordt de bescherming van de arbeidsmigrant adequaat gegarandeerd.
18
Voorlichting Naast de verplichte toepassing van de hierboven genoemde richtlijnen, verstrekken ABU-leden en hun recruitmentbureaus schriftelijk of digitaal informatie aan werkzoekenden in de taal van het land van herkomst over de volgende zaken: 13. Werken en wonen in Nederland aan de hand van ABU-voorlichtingsvideo’s over de volgende thema’s: werken via een ABU-uitzendbureau, wonen, registratie, loon, uitzendovereenkomst en ziekte. 14. Het werk dat de werkzoekende in Nederland beoogd te gaan doen en de vaardigheden en competenties die hiervoor nodig zijn. 15. Het brutoloon en het aantal uren dat minimaal wordt gewerkt. 16. De huisvestingsmogelijkheden en voorwaarden. Indien de arbeidsmigrant het uitzendbureau vraagt om de huisvesting te faciliteren, dient informatie te worden verstrekt over de periodieke kosten, voorzieningen en algemene voorwaarden van het gebruik of huur van de huisvesting. 17. De verplichting om in Nederland een ziektekostenverzekering af te sluiten. Leden doen de arbeidsmigrant een aanbod voor een ziektekostenverzekering en informeren daarbij over de kosten en de voorwaarden van de verzekering. Leden informeren de arbeidsmigrant dat het aanbod niet verplicht is. 18. De mogelijkheden en kosten van het vervoer vanuit het wervingsland naar Nederland en weer terug. 19. De inhoud van de ABU-Fair Employment Code Arbeidsmigranten en dit charter.
Colofon Eindredactie: afdeling CMO, ABU | Tekst: Peter Loef en Simone Nederend Opmaak: Studio Oneseventwo | Drukwerk: Drukkerij Groen | Januari 2023
Algemene Bond Uitzendondernemingen Postbus 144 1170 AC Badhoevedorp Singaporestraat 74 Lijnden 020- 655 82 55 info@abu.nl www.abu.nl