Technische vragen en antwoorden Lokaal Realisme inclusief bijlagen.
Tekst van het document
Vragen nav het verslag omgevingsdialoog planinitiatief Havendijk Vragensteller Lokaal Realisme
Nr. 1
Vraag Kan die verkenning - rapportage met de raad gedeeld worden?
Antwoord De vaarverbinding is planologisch mogelijk te maken op basis van een wijzigingsbevoegdheid (A) in het nog vigerende deel van het bestemmingsplan Bergse Haven. zie bijgaande link naar het kaartbeeld: https://www.ruimtelijkeplannen.nl/documents/NL.IMRO.07480000BP00550701/p_NL.IMRO.07480000BP00550701-.pdf Gedurende 2015-2016 is een ruimtelijke en technische verkenning verricht naar deze vaarverbinding, als onderdeel van een ontwikkelingsbeeld ZoommeerBinnenschelde. Het ontwikkelingsbeeld Zoommeer-Binnenschelde is destijds vanuit een provinciale-regionale samenwerking, onder de noemer Connecting Delta, aangeboden aan het Rijk. Het Rijk was toen bezig met het programma ruimte voor de rivier en het vormen van een visie op het Volkerak-Zoommeer, en vroeg de regiogemeenten om lokale ambities/mogelijke projecten in te dienen. Het in 2016 ingediende ontwikkelingsbeeld Zoommeer-Binnenschelde is bijgevoegd
2
Kan (een link naar) die Ontwikkelvisie Schelde Veste met ons/ raad gedeeld worden?
Het in 2011 door de raad vastgestelde ontwikkelplan Schelde Veste is bijgevoegd (raadsvoorstel RVB11-0045)
Schelde Veste Ontwikkelplan Stad en water historisch herenigd
6 juni 2011, versie 5.0
Projectgroep Schelde Veste
SAMENVATTING Naar aanleiding van de plandiscussie heeft u de contouren vastgesteld van een nieuw plan: Schelde Veste. Inhoudelijk is dit plan verder ontwikkeld tot een ontwikkelplan. Het ontwikkelplan geeft de visie weer, op basis waarvan het plangebied ontwikkeld gaat worden. Uiteraard wordt de hoofdlijn van het stedenbouwkundig plan beschreven. Daarbij wordt naast een verkavelingsidee via referentiebeelden een sfeer per deelgebied weergegeven. Maar er wordt ook ingegaan op de ontsluitingsstructuur en de verbindingen voor langzaam verkeer. Bovendien is het plan nader getoetst aan wet- en regelgeving. Hierbij is met name gekeken naar geluidseffecten (met name veroorzaakt door de industrie op Noordland en bedrijven in de Geertruidapolder), de effecten van bodemverontreiniging en veiligheidsaspecten. Het hier gepresenteerde plan voldoet aan de gestelde wettelijke vereisten. De ontwikkelvisie geeft een ontwikkelrichting aan. De daadwerkelijke invulling kan gaandeweg het realisatieproces nog aangepast worden, maar het voorgestelde indicatieve plan is wel uitgetekend en uitgerekend. Het ontwikkelplan is dus realistisch en flexibel. De hoofdlijn van het door uw raad gekozen scenario is vastgehouden. De kern van Schelde Veste is het herstel van de band van de eeuwenoude stad Bergen op Zoom met het water, de Schelde.
Prominent onderdeel blijft daarbij het herstel van het historische Havenkanaal met op de kop de Waterschans. Wij hebben dit beeld (op advies van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed) nog versterkt door in het deelplan Nieuwe Vesting vanaf de Ham een waterverbinding aan te leggen naar het Oude Havenkanaal. Door de barrièrewerking van de Van Konijnenburgweg en het peilverschil tussen de binnenstad en het gebied Zoommeer / Theodorushaven / Havenkanaal is het momenteel niet mogelijk om vanaf het Havenkanaal het historisch centrum per boot te bereiken. Deze optie wordt voor de toekomst echter niet geblokkeerd. Het moge duidelijk zijn dat om dat mogelijk te maken nog zeer ingrijpende investeringen noodzakelijk zijn. Hiervoor kiezen wij, indachtig het collegeprogramma nu nadrukkelijk niet. In het deelgebied Kijk in de Pot Zuid kiezen wij voor de variant woningbouw om het tekort zo laag mogelijk te houden. Wel wordt de mogelijkheid gehouden om nogmaals de leisurevariant in Kijk in de Pot Zuid te onderzoeken. Wellicht doen zich nog optimalisatiemogelijkheden voor. Een naderonderzoek naar de mogelijkheden van leisure vinden wij gerechtvaardigd, omdat het leisurecomplex (met o.a. een private investering in een grote bioscoop met regionale uitstraling en een entertainmenthal en overige diverse soorten leisure) een toeristisch recreatieve impuls geeft aan de gemeente.
Bovendien levert deze ontwikkeling werkgelegenheid op voor circa 250 personen. In verband met enerzijds het vroege stadium van het initiatief en anderzijds de negatieve consequenties voor het saldo van de grondexploitatie kan op dit moment nog niet voor deze variant worden gekozen. Door het verplaatsen van de brandweerkazerne naar de Geertruidapolder ontstaat meer ruimte. Daarbij plaatsen wij de drie appartementencomplexen in een groter gebied en gedeeltelijk ook aan de Binnenschelde. De toegangsweg naar Kijk in de Pot Noord is goed zichtbaar gemaakt. Ten aanzien van de Waterschans kiezen wij voor een ontwikkelrichting waarbij de schans hersteld wordt en een woonbestemming mogelijk wordt gemaakt. Tevens krijgt de omliggende gracht een recreatieve bestemming als tweede jachthaven. De eerste jachthaven komt in het Havenkanaal te liggen en krijgt een capaciteit van ca. 180 ligplaatsen. De tweede jachthaven komt gedeeltelijk in de gracht van de schans te liggen en gedeeltelijk in het havenkanaal en kan ook een capaciteit krijgen van ca. 100 ligplaatsen. De tweede jachthaven moet nog nader worden uitgewerkt. De tweede jachthaven kan op zijn vroegst gerealiseerd worden in 2016, omdat voor die tijd een (kostenbesparende) insitu-sanering zal plaatsvinden. De eerste jachthaven kan veel sneller gerealiseerd worden (periode 2013-2014).
Waar voor de uitgifte van de tweede jachthaven een openbare inschrijving wordt voorzien, stellen wij voor om voor de eerste jachthaven in eerste instantie te gaan praten met de organisaties die
Ontwikkelplan Schelde Veste
2 van 31
thans gebruik maken van de jachthaven in de Theodorushaven. Deze bestaande jachthaven zou dan kunnen verdwijnen. Door de voorgestelde keuzes stijgt het woningbouwprogramma wel ten opzichte van het eerder gehanteerde programma uit de plandiscussiefase. Het totaal aantal woningen komt nu op 1320.
Ontwikkelplan Schelde Veste
3 van 31
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD .............................................................................................................................6 1
INLEIDING...........................................................................................................................7 1.1
Waarom een ontwikkelplan ?................................................................................................7
1.2
Van ontwikkelplan naar uitvoering; de plaats van het ontwikkelplan in het proces .............................7
1.3
Realisatie van het plan in kleine stappen; samenwerking met marktpartijen.....................................8
1.4
Hoe wordt beoogde kwaliteit waargemaakt ..............................................................................8
2
CONTEXT ...........................................................................................................................9 2.1
De historische ontwikkeling van het gebied ..............................................................................9
2.3
Schelde Veste: Een knipoog naar het verleden...................................................................10
3
SCHELDE VESTE ...............................................................................................................11 3.1
Schelde Veste op hoofdlijnen .........................................................................................11
3.2
Het programma ...............................................................................................................12
3.3
Kijk in de Pot – Noord ...................................................................................................14
3.4
Kijk in de Pot – Zuid .....................................................................................................14
3.4
Kijk in de Pot – Zuid .....................................................................................................15
3.5
Nieuwe Vesting ...........................................................................................................16
3.6
Oude Havenkanaal ......................................................................................................16
3.6
Oude Havenkanaal ......................................................................................................17
3.7
Geertruidapolder..........................................................................................................17
3.7
Geertruidapolder..........................................................................................................18
3.8
Waterschans ..............................................................................................................19
3.9
Spaensche Scharen .....................................................................................................20
4
VERKEER ......................................................................................................................21 4.2
Langzaam verkeer .......................................................................................................21
4.3
Gemotoriseerd verkeer..................................................................................................22
4.3
Openbaar Vervoer .......................................................................................................22
5
OPENBARE RUIMTE.....................................................................................................24 5.1
Naar een landschap van allure............................................................................................24
5.2
Landschappelijke hoofdstructuur van Schelde Veste................................................................25
5.3
Uitwerking openbare buitenruimte........................................................................................27
Ontwikkelplan Schelde Veste
4 van 31
6.
INPASSING IN HET GEBIED .................................................................................................29 6.1
Geluid en fijnstof..............................................................................................................29
6.2
Bodem en water ..............................................................................................................30
6.3
Flora en fauna.................................................................................................................31
6.4
Archeologie ....................................................................................................................31
Ontwikkelplan Schelde Veste
5 van 31
VOORWOORD Voor u ligt het ontwikkelplan Schelde Veste. De contouren van dit ontwikkelplan heeft u 29 april 2011 vastgesteld. Naar aanleiding van opmerkingen van u en van belanghebbenden is het plan verder uitgewerkt en verbeterd. Meest opvallende verandering is het verbinden van het water bij de Ham, met de gracht van de Nieuwe Vesting. Hierdoor ontstaat visueel het effect van de historische haveningang van de oude stad. Tweede belangrijke ontwikkeling is dat de jachthavenontwikkeling ook is doorgezet naar de gracht van de Waterschans. Tot slot hebben wij een keuze gemaakt voor wonen in Kijk in de Pot – Zuid. Schelde Veste heeft daarmee zijn definitieve invulling gekregen. Dit plan herenigd het water van de Schelde definitief weer met de oude binnenstad. Het nieuwe watersporthart van onze stad maakt het woongebied uniek. Het stimuleert tevens de toeristische ontwikkelingen. We zijn er ons van bewust dat dit project kostbaar is, maar het zal zeker een positieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling en positionering van Bergen op Zoom als woon en recreatiestad. Daarnaast hebben wij een passende dekking gevonden om het project te realiseren. Wij bieden u dit ontwikkelplan met trots en vertrouwen aan.
Het college van Burgemeester en Wethouders
Ontwikkelplan Schelde Veste
6 van 31
1
INLEIDING
1.1
Waarom een ontwikkelplan ?
De ontwikkeling van Schelde Veste zal meer dan 13 jaar in beslag nemen. In die periode zal de gemeenteraad rond 2017 nog een definitief besluit moeten nemen over de ontwikkeling van Spaensche Scharen. Het is daarom ondoenlijk om al heel gedetailleerd een stedenbouwkundig plan te ontwikkelen. Anderzijds is er wel behoefte aan een lange termijnvisie. Waar ontwikkelt het gebied zich naar toe ? Hoeveel woningen passen er in? En hoe passen die woningen dan weer in het totale woningbouwprogramma van Bergen op Zoom en de regio? Dit ontwikkelplan geeft die helderheid. Het schetst de stedenbouwkundige en verkeerstechnische hoofdstructuur. Het geeft referentiebeelden van de verschillende deelgebieden. Het laat zien welk niveau er nagestreefd wordt in de openbare ruimte. Het biedt met zijn rekenverkaveling ook de duidelijkheid dat de gepresenteerde rekenverkavelingen realiseerbaar zijn. Maar het is niet de definitieve maatvaste verkaveling. Het geeft contouren, waarbinnen de uitwerking stapsgewijs verder vorm zal krijgen. Onlosmakelijk verbonden met het ontwikkelplan zijn de grondexploitatie, de planning en de risicoanalyse. Die documenten gaan vooral over de manier waarop Schelde Veste gerealiseerd gaat worden.
1.2
Van ontwikkelplan naar uitvoering; de plaats van het ontwikkelplan in het proces
Het ontwikkelplan vormt het sluitstuk van het proces om te komen tot een nieuwe invulling voor het voormalige plangebied Bergse Haven. In juli 2010 is dit proces gestart met het opstellen van een startdocument, waarin de opdracht van het college aan de nieuwe ambtelijke projectgroep is geformuleerd. In september heeft het college het door het nieuwe projectteam opgestelde plan van aanpak goedgekeurd. In die aanpak werd voorgesteld om stapsgewijs, in nauw overleg met de gemeenteraad en belanghebbenden te komen tot een nieuw ontwikkelplan. De gemeenteraad heeft daarna de kaders voor het nieuwe plan vastgesteld. De mogelijkheden van het plangebied zijn verkend, waarbij er een tiental verschillende scenario’s zijn genoemd. Na goed overleg is een definitief scenario ontwikkeld: Schelde Veste. Dit scenario is verder uitgewerkt in dit ontwikkelplan. De raad kleurt haar kaders nader in.
Deze kaders omvatten na de vaststelling van het plan: - Een vastlegging van de hoofdstructuurelementen: Keuze voor jachthavens in het oude Havenkanaal en de gracht van de Waterschans (inclusief referentiebeelden); Voorkeur voor een woonbestemming voor de Waterschans (inclusief referentiebeelden); Uitwerking Nieuwe Vesting tot woongebied, met visuele waterverbinding tussen de Ham en het Oude Havenkanaal (inclusief referentiebeelden); Uitwerking van Spaensche Scharen tot woongebied aan en in de Binnenschelde (inclusief referentiebeelden); Uitwerking van Kijk in de Pot tot luxe villawijk aan de rand van de oude binnenstad (inclusief referentiebeelden); Herwaardering en revitalisering van bedrijventerrein de Geertruidapolder en de ontwikkeling van een Kermisexploitantencentrum. - Vaststelling financiële kaders en kredieten voor het gehele gebied, met uitzondering van Spaensche Scharen, waarvoor een nader uitvoeringsbesluit moet worden genomen. - Vaststelling van de tijdkaders door vaststelling van de planning. Ontwikkelplan Schelde Veste
7 van 31
Zolang het college (en onder haar het projectteam) opereert binnen deze kaders wordt de raad via de bestuurlijke voortgangsrapportage geïnformeerd over de voortgang. Uitvoering is een collegebevoegdheid. Zodra van de kaders wordt afgeweken, zal aan de raad hiervoor toestemming worden gevraagd.
1.3
Realisatie van het plan in kleine stappen; samenwerking met marktpartijen
Van het gehele plan is het ruimtegebruik uitgewerkt. Daarbij is rekening gehouden met het feit dat het plan in kleine clusters ontwikkeld kan worden (een cluster omvat 20 tot 75 woningen). Het is daarbij mogelijk om één klein cluster aan een marktpartij te gunnen, maar het is uiteraard ook mogelijk om een combinatie van clusters in de markt te zetten. Deze aanpak biedt veel flexibiliteit. Al naar gelang de markt kan gekozen worden voor een samenwerkingsstrategie. Het biedt ook mogelijkheden om opdrachten over meerdere marktpartijen te spreiden en daarmee afnamerisico’s voor de gemeente te verkleinen. Bovendien kunnen ook kleinere partijen meedingen. De omvang van risico’s voor de marktpartijen zijn te overzien, zodat zij ook beter in staat zijn om garanties af te geven.
1.4
Hoe wordt beoogde kwaliteit waargemaakt
Schelde Veste heeft al kwaliteiten (de oude stad, de Waterschans, het oude Havenkanaal) die het plan uniek en onderscheidend maken en die niet zo maar te kopiëren zijn. Het plangebied loopt over van historie. In de bodem zijn vele relicten terug te vinden. De kansen voor een bijzondere plankwaliteit liggen letterlijk voor het oprapen. Het waarmaken van de beoogde plankwaliteit vergt samenwerking tussen disciplines, realisme en vasthoudendheid. Daarom wordt voorgesteld “een adviesgroep kwaliteit” in het leven te roepen, die de stedenbouwkundige en de projectmanager adviseren bij de planuitwerking. In deze adviesgroep zouden bijvoorbeeld kunnen worden uitgenodigd een vertegenwoordiger van de Rijksdienst voor cultureel erfgoed, de voorzitter van de welstandscommissie en een externe landschapsarchitect.
Ontwikkelplan Schelde Veste
8 van 31
2
CONTEXT
De kern van Schelde Veste is het herstel van de band van de eeuwenoude stad Bergen op Zoom met het water, met de Schelde. Prominent onderdeel blijft daarbij het herstel van het historische Havenkanaal met op de kop de Waterschans. Dit beeld wordt nog versterkt door in het deelplan Nieuwe Vesting vanaf de Ham een waterverbinding aan te leggen naar het Oude Havenkanaal. Schelde Veste hersteld de eeuwenoude band tussen stad en water. Bovendien worden gebieden die vroeger behoorden tot de vestingwerken opnieuw ontwikkeld. Water en Vestingwerken vormen dan ook een belangrijk ingrediënt voor Schelde Veste.
2.1
De historische ontwikkeling van het gebied
Het huidige Bergen op Zoom is ontstaan rondom een haven. Het belangrijkste ruimtelijke element was de Havenkreek, een natuurlijke zijtak van de Schelde van meer dan een kilometer lengte. Het moet in rudimentaire vorm al in de Romeinse tijd hebben bestaan. Het had een sterk bochtig (en deels onbekend) verloop waarvan de huidige Binnenhaven en de Havendijk nog relicten zijn. Het verbindende tussengedeelte stroomde over het Nedalcoterrein en de Van Gorkumweg. Dit deel heette in de 13de eeuw de “Weele”en was bebouwd met pottenbakkerijen en scheepswerven. De belangrijkste straat liep in het verlengde van de Dubbelstraat, door het gebied waar nu het Groot Arsenaal staat. Kort na 1440 werd een nieuwe haven aangelegd: het westelijke deel van de tegenwoordige Ham. Deze stond in verbinding met een gracht rond het havengebied, globaal in de lijn Fabriekstraat-Oude Vissershaven. Rond de Ham ontstond een concentratie van bedrijven. Ook het gedeelte bij de Weele breidde uit. In 1480 werd het havengedeelte van het Nedalco-terrein tot aan de Kop van het Hoofd rechtgetrokken en gekanaliseerd. De huidige Oude Buitenhaven/Havendijk is hier een duidelijk relict van.. Na het overstromen van de polders in 1552-1570 kwam het havenhoofd in een getijdengebied te liggen, dat plaatselijk dichtgeslibt raakte (Geertruidapolder) en plaatselijk ook weer erodeerde (Noordland).
Enkele decennia later werden de vestingwerken rond de stad gemoderniseerd in de vorm van grote bolwerken en grachten. In 1584 bouwde men het fort “Valckenburg”, de tegenwoordige Waterschans. Dit fort was van aarde maar had aan de noordzijde een stenen muur. Het binnenterrein was bebouwd met huizen en loodsen. Een dubbele dijk beschermde het fort. Vanaf 1700 werd de vesting opnieuw gemoderniseerd naar ontwerp van Menno van Coehoorn. In het havengebied bestonden de wallen voornamelijk uit aarde die tegelijk de functie van dijk hadden. De dubbele gracht van de Waterschans werd vervangen door een enkele gracht. Figuur 1: Reconstructie van het havengebied in de 18de eeuw
Nadien is het gebied verder getransformeerd. Na de ontmanteling van de vesting werd het havengebied met bedrijven ingevuld. Bij het Nedalco-terrein bleven de oudere stenen kaden gehandhaafd. Ook bij de Smitsvest
Ontwikkelplan Schelde Veste
9 van 31
bleef een stuk van de vesting bewaard en werd opgenomen in de Zoom (1881). De Zoom diende voor de toevoer van zoet water aan de industrie. De Geertruidapolder werd in 1863 ingepolderd. De grachten van de Waterschans en het Nieuwe Havenkanaal kregen een bestemming als oesterputten. Ten noorden van de Calandweg groef men ook diverse nieuwe oesterputten. Het uiterste oostelijke einde van de Nieuwe Haven uit 1584 werd eerst oesterput maar later stedelijk zwembad. Ten zuiden van de Oude Vissershaven werd in 1921 de Zeelandhaven gegraven.
2.3
Schelde Veste: Een knipoog naar het verleden
Het gebied van de haventoegang is vanaf de Romeinse tijd talloze malen veranderd. In het gebied zijn nog talloze relicten aanwezig uit zeer verschillende perioden. Schelde Veste beoogt niet het verleden te restaureren. Wel worden relicten uit het verleden opnieuw gebruikt. Daarbij wordt een keuze gemaakt. Soms omdat de relicten niet meer zijn dan vage sporen uit een ver verleden. Soms omdat, zoals dat met name bij de vestingwerken aan de orde is, het ene relict over het andere is heen gebouwd. Soms omdat herstel te kostbaar is of praktisch heel moeilijk uitvoerbaar omdat er nieuwe wegen over heen gebouwd zijn (zoals de drie poorten, waarvan de restanten onder de rijtuigweg liggen). Daarom zijn bij Schelde Veste keuzes gemaakt. Er is voor gekozen om het oude Havenkanaal (inclusief de verbinding naar de Ham) en het fort de Waterschans centraal te zetten. Bij de Waterschans (oorspronkelijk fort Valckenburg) wordt gedacht aan een woningbouwuitwerking. De vorm van het fort wordt hersteld naar het model van de achttiende eeuw. Ook de kadeconstructie wordt hersteld. Op het fort kan net als vroeger bebouwing komen die aansluit bij de huizen en loodsen die er in vroeger tijd stonden. De voorschans wordt weer terug gebracht naar zijn oorspronkelijke hoogte (van voor 1953), waarbij het fort weer boven de dijk uitsteekt. De gracht krijgt weer het peil van het Zoommeer.
Het Havenkanaal wordt in aangepaste vorm teruggebracht. De dijk wordt iets verlegd, waarbij het gebouw de Holland (een industrieel object uit een latere periode) in ere wordt hersteld. Het Havenkanaal eindigt weliswaar aan de van Konijnenburgweg, maar visueel loopt het water (net als vroeger, maar wel met een ander peil) door aan de andere zijde van de van Konijnenburgweg. Daar is de Nieuwe Vesting zichtbaar, waarbij de waterpartij doorloopt tot aan de Ham. In de Nieuwe Vesting zijn delen van oude kades (bij de haveningang en langs de Smidsvest) opnieuw gebruikt, zonder daarbij een historische situatie te herstellen. De Nieuwe Vesting loopt daarmee vanzelfsprekend over in het Havenkwartier en de oude binnenstad. Het Groot Arsenaal komt monumentaal inde nieuwe omgeving te liggen. Ook de schoorsteen van Nedalco wordt moeiteloos in het nieuwe stadsbeeld opgenomen. Verder naar het Zuiden wordt een relict uit een andere periode opnieuw gebruikt. De voormalige suikerfabriek De Zeeland wordt ingepast in een nieuw winkelcentrum.
Ontwikkelplan Schelde Veste
10 van 31
3
SCHELDE VESTE
In dit hoofdstuk wordt Schelde Veste als plan toegelicht. Allereerst op hoofdlijnen en qua programma. Vervolgens wordt ingezoomd op de verschillende deelplannen.
Figuur 2: het Ontwikkelplan Schelde Veste in vogelvlucht
3.1
Schelde Veste op hoofdlijnen
De ‘eyecatcher’ van het plan vormt de ontwikkeling van een nieuwe jachthaven op de plaats van het oude Havenkanaal. De historische context wordt benadrukt door de dominante aanwezigheid van de Waterschans, de trotse fortificatie die ook in vroeger tijden de Kop van ’t Hoofd verdedigde. Het gebied van de Waterschans en het Oude Havenkanaal wordt een levendige omgeving waar wonen, recreëren en werken naadloos in elkaar over gaan. Wonen op het oude fort of wonen in een markante bedrijfswoning langs het Oude Havenkanaal. Werken in de horeca of in de watersport of jachtbouw in het markante gebouw “De Holland”. Recreëren in de haven. Zowel als toerist (bijvoorbeeld als passant in de jachthaven vanaf het Schelde-Rijn-kanaal), als recreërende Bergenaar (bij één van de vele watersportverenigingen) die zich in het gebied kunnen vestigen of als bezoeker per sloep vanaf de Binnenschelde. De Waterschans wordt de verbindingsschakel tussen het water van de Binnenschelde en het water van het Zoommeer. Voor de Waterschans wordt een woonbestemming gezocht, waarbij woningen worden gerealiseerd waarbij de architectuur thematiserend is met de vroeger tijden van de Schans. De gracht van de schans zal op termijn als jachthaven gebruikt gaan worden.
Ontwikkelplan Schelde Veste
11 van 31
De Waterschans vormt het scharnier tussen Binnenschelde en Zoommeer. Een uniek trefpunt van verschillende vormen van waterrecreatie maar ook de schakel tussen de boulevard rond de Binnenschelde en de historiserende wereld van Waterschans en Oude Havenkanaal. In noordelijke richting vormt de Nieuwe Vesting op het voormalige Nedalco-terrein de logische verbindingsschakel tussen het historische en gezellige havenkanaal (het water) en de bruisende binnenstad. De visuele waterverbinding tussen het Havenkanaal en de Ham wordt hersteld. De historiserende bouwstijl past bij deze functie. Enerzijds toch in het rustige gedeelte van de binnenstad gelegen, anderzijds vlak bij het stadse leven. Het gebouw ‘de Zeeland’ is niet alleen het centrum voor grootschalige detailhandel (meubelboulevard, bouwmarkten, etc.), maar biedt met zijn toekomstige grote supermarkt ook een plaats voor dagelijkse boodschappen. De Geertruidapolder blijft bedrijventerrein, maar gaat zich te zijner tijd vormen naar de nieuwe omgeving. Het vormt niet langer de verwaarloosde rand van de stad, maar een binnenstedelijk bedrijventerrein. De omgeving laat het gebied langzaam transformeren. Langs de Van Konijnenbergweg en Markiezaatsweg zal het gestimuleerd worden dat particulier initiatief er toe leidt dat er meer wordt aangesloten op de ontwikkelingen bij ‘de Zeeland’.
Hierbij kan gedacht worden aan het upgraden van de reeds aanwezige winkelvoorzieningen, maar ook aan de komst van groothandelsbedrijven. Langs het Oude Havenkanaal wordt juist de komst van watersportgerelateerde bedrijvigheid gestimuleerd. Meer naar binnen op het terrein zal door middel van herverkaveling en gronduitgifte nieuwe ruimte worden geboden voor de vestiging van Kermisexploitanten. Met de Spaensche Scharen wordt een attractieve schakel toegevoegd aan het rondje om de Binnenschelde en de verbinding versterkt tussen de Boulevard, Kijk in de Pot en de Waterschans. Spaensche Scharen krijgt daarbij een geheel eigen karakter, waarbij de wooneilanden in de Binnenschelde en de Boulevardwoningen aan het nieuwe strand direct de aandacht trekken.
3.2
Het programma
Schelde Veste omvat een gevarieerd programma. Wonen is met name gesitueerd in Kijk in de Pot (Noord en Zuid), de Nieuwe Vesting en Spaensche Scharen, ieder met een eigen milieu. Het percentage koopappartement bedraagt ongeveer 20%. Daarnaast zijn er nog appartementen in de vrije sector huur en de sociale huur. Het totaal aantal appartementen bedraagt ongeveer 35%, tegen 65% grondgebonden woningen. Een gedeelte van de grondgebonden woningen wordt uitgevoerd als een meerlaagse beneden-bovenwoning met een entree op straatniveau. Langs de Markiezaatsweg en van Konijenburgweg is ruimte voor grootschalige detailhandel en wonen, met gebouw “De Zeeland” als middelpunt. In de Geertruidapolder is ruimte voor bedrijven met een bedrijfswoning. Hier wordt onder andere ruimte geboden aan de nieuwe brandweerkazerne en kermisexploitanten. Ook zal er een nieuw ketelhuis voor de stadsverwarming worden opgericht. In het oude havenkanaal en in de gracht van de Waterschans zal ruimte zijn voor ca. 300 ligplaatsen. Deze nieuwe watersportfaciliteiten zullen gefaseerd worden gebouwd, zodat goed kan worden bezien of er voldoende vraag naar deze voorzieningen zal zijn.
Ontwikkelplan Schelde Veste
12 van 31
Ruimtegebruik soort
N m²
per fweq.*
uitgeefbaar verharding groen water handhaven
288.128 147.582 184.732 96.087 ‐
1.281.879 656.591 821.871 427.490 ‐
plangebied
716.529
%
40% 21% 26% 13% 0% 100%
Gemiddelde Vastgoed soort
N
Goedkoop Middelduur Duur totaal
312 643 199 1.154
EGW MGW
woningbouw 16 won. per ha utiliteitsbouw ‐ m² BVO per ha. fweq* 16 fweq per ha. * fweq: fictieve woningbouw equivalent (100 m² BVO is 1 woning)
gemiddelde kavelomvang grondvlak 'niet' woningbouw kantoor
EGW (Eengezinswoningbouw)* Categorie
MGW (Meergezinswoningbouw)* Categorie
EGW Goedkoop EGW Middelduur laag 1 EGW Middelduur laag 2 EGW Middelduur hoog 1 EGW Middelduur hoog 2 EGW Duur Totaal EGW
VON ‐ prijs Onderkant Bovenkant … € 220.001 € 250.001 € 280.001 € 310.001 € 380.001
€ € € € €
220.000 250.000 280.000 310.000 380.000 …
N won. (EGW) 35 161 91 183 88 139
MGW Goedkoop MGW Middelduur 1 MGW Middelduur 2 MGW Duur laag 1 MGW Duur laag 2 MGW Duur hoog
697
Totaal MGW Totaal woningbouw
%
max. SK € 27% 0 ‐ 220.000 56% 220.000 ‐ 380.000 17% 280.000 ‐ 999.999 100%
697 457
60% 40%
‐ m² grondvlak ‐ m² grondvlak ‐ m² BVO
VON ‐ prijs Onderkant Bovenkant … € 220.001 € 250.001 € 280.001 € 310.001 € 380.001
€ € € € €
N won. (MGW) 277 69 51 36 12 12
220.000 250.000 280.000 310.000 380.000 …
457 1.154 Figuur 3: Samenvatting programma
Ontwikkelplan Schelde Veste
13 van 31
3.3
Kijk in de Pot – Noord
Kijk in de Pot is het deelplan tegen het stadspark waar al woningen zijn opgeleverd. De villawijk is gelegen aan het schitterende grote park Kijk in de Pot en mag met recht een uniek villapark genoemd worden. Vanaf dit hoger gelegen plateau heb je een schitterend uitzicht over het water van de Binnenschelde. De kwaliteit van de architectuur is al zichtbaar en vanzelfsprekend. De verdere ontwikkeling is veelal met vrije kavels. Figuur 4: Kijk in de Pot – Noord inclusief Geertruidaplein
Twee kleinere appartementengebouwen markeren de entree van het villapark vanuit het Geertruidaplein (enkel langzaam verkeer) en vanaf de Markiezaatsweg. De begrenzing van het villapark naar de Zeeland is met een grondwal en beplanting. Deze landschappelijke middelen zorgen voor beschutting van tuinen en versterken de identiteit van dit deelplan.
Ontwikkelplan Schelde Veste
14 van 31
3.4
Kijk in de Pot – Zuid
Kijk in de Pot - Zuid omvat het gebied dat ingesloten is tussen het park, ‘De Zeeland’, Kijk in de Pot - Noord en de Markiezaatsweg. De primaire ontwikkelrichting is woningbouw, zoals ook uitgewerkt bij de plandiscussie. Daarmee wordt logisch aangesloten op het bestaande villabuurt van Kijk in Pot – Noord en heeft de buurt een eigen adres aan de Markiezaatsweg. Hierbij wordt eveneens uitgegaan van de rotonde, zoals in het ontwikkelplan uitgewerkt. De rotonde werkt snelheids-remmend en vormt een veilige extra oversteek voor langzaam verkeer tussen de woongebieden en richting de Binnenstad/ Binnenschelde. Figuur 5: Villawijk Kijk in de Pot Zuid tegen het stadspark
Een tweede mogelijke optie voor dit gebied, waar nogmaals nader onderzoek naar wordt gedaan, is een leisure-invulling. De omvang hiervan (circa 12.000 m2 BVO met een bouwhoogte van ca. 17 meter op een perceel van 1,6 hectare) maken woningbouw in de nabije omgeving niet aantrekkelijk. Bovendien vraagt de toename aan verhard oppervlak om veel meer oppervlaktewater.
Figuur 6: Leisure en luxe appartementen tegen het stadpark Kijk in de Pot en de Binnenschelde
De ontwikkeling van leisure op deze locatie versterkt de relatie tussen de historische binnenstad en de recreatieve voorzieningen langs de Binnenschelde. Het leisurecentrum heeft daarmee een extra attractieve waarde voor de stad. Bergen op Zoom kan beter inspelen op evenementen en haar profiel als Stad van Stoet en Spel versterken. Het combineren van een bioscoop en een entertainmenthal heeft met name voor de entertainment hal exploitatievoordelen. Figuur 7: Referentiebeelden leisurecomplex
Voor beide opties geldt dat de drie woongebouwen meer naar de rand van dit gebied zijn gepositioneerd en daarmee een kwalitatieve oriëntatie krijgen op het stadspark Kijk in de Pot en de Binnenschelde. De brandweerkazerne die eerder in dit gebied bedacht was, is verplaatst naar de Geertruidapolder.
Ontwikkelplan Schelde Veste
15 van 31
3.5
Nieuwe Vesting
Op het voormalige Nedalcoterrein verrijst de Nieuwe Vesting. Een aantrekkelijk woongebied dat is gebouwd rondom de historische haveningang van het Oude Havenkanaal naar de Ham. Een gebied vol archeologische relicten, waarvan met name enkele oude muren van kades en fortificaties worden gebruikt in het plan. Deze wijk is een hele vette knipoog naar het verleden. In de stijl van oude patriciërswoningen wordt een deelplan gebouwd wat letterlijk de oude stad groter maakt. De oeverafwerking met stenen kades maakt de historische beleving compleet. Leven in de oude stad, maar wel in een nieuwbouwwoning. Het terugbrengen van de oude Haveningang maakt dit deelplan nog spectaculairder.
Figuur 8: Vml. Nedalco-terrein, De Nieuwe Vesting
Figuur 9: Referentiebeelden Nieuwe Vesting
Ontwikkelplan Schelde Veste
16 van 31
3.6
Oude Havenkanaal
In het oude Havenkanaal komt een jachthaven van ca. 180 plaatsen. In combinatie met een tweede jachthaven rondom de Waterschans kan deze capaciteit zelfs oplopen tot ca. 300 plaatsen. Bovendien past de jachtbouwer die nu langs de Havendijk zit heel goed in het concept van de jachthaven langs het Oude Havenkanaal. Het gebruik van het Havenkanaal geeft bovendien de Waterschans, als historisch vestingwerk aan het havenhoofd, de mogelijkheid zijn functie weer kunnen terug krijgen. Rondom het havenkanaal en de Waterschans zouden allerlei interessante plekken kunnen ontstaan voor verenigingen als de zeeverkenners, de watersportvereniging, de kanovereniging, et cetera. Aan het uiteinde van het havenkanaal moet wel een vloedkering worden aangebracht in de Noordlandsedijk. Ook moeten een aantal pijpleidingen verdiept worden tbv. de doorvaart.
Figuur 10: Oude Havenkanaal
Ontwikkelplan Schelde Veste
17 van 31
3.7
Geertruidapolder
Met het nieuwe havenkanaal krijgt de Geertruidapolder als bedrijventerrein een nieuw perspectief. Langs de Havendijk wordt de huidige dijk verlegd en met daarop en daarin dijkwoningen die als bedrijfswoningen horen bij loodsen die achter de dijk liggen. Hier zou vooral sprake moeten zijn van watersportgerelateerde bedrijvigheid, zoals de reeds gevestigde jachtbouwer in het oude industriegebouw “De Holland”. Andere bedrijvigheid met een goed profiel naar de haven is ook welkom. De Havendijk en te handhaven Calandweg worden via een nieuwe weg aangesloten op de Van Konijnenburgweg. Langs deze nieuwe entree ligt een aantal hoogwaardige bedrijfskavels. Hier zijn ook de locatie van de Brandweer en het nieuwe Ketelhuis van Essent voorzien, de laatste moet verdwijnen van het vml. Nedalco-terrein. Tussen de Calandweg en nieuwe bedrijven langs de Havendijk is een bijzonder bedrijfsconcept ingepast: nieuwe wonen-werken kavels voor kermisexploitanten. De kavels zijn rug aan rug gesitueerd waarmee een gezamenlijk loodsenconcept mogelijk wordt (het zogenaamde Amsterdamse model). Aan de bestaande eigenaren langs de Calandweg wordt gevraagd bij dit concept aan te sluiten, maar dat is niet verplicht. Aan de rand van de gracht van de Waterschans, achter de Holland, liggen nog enkele mooie kavels voor functies die goed aansluiten op een toeristisch-recreatieve invulling van de Waterschans.
Horeca op deze locatie is daarom ook welkom.
Figuur 11: Geertruidapolder
Ontwikkelplan Schelde Veste
18 van 31
3.8
Waterschans
De Waterschans krijgt een herwaardering als voorpost van de stad Bergen op Zoom. Door een reconstructie van de stervormige grondwal en buitendijk ontstaat weer het krachtig landmark op de overgang van het water van de Binnenschelde/ Havenkanaal naar het water van het Zoommeer. De Waterschans biedt qua locatie een fantastisch decor voor bijzondere publieksevenementen en/of een bijzonder woonmilieu. Tevens wordt een woonbestemming gezocht, waarbij de architectuur een passend thematisch karakter dient te krijgen. De gracht van de schans zal op termijn als jachthaven gebruikt kunnen worden. Langs de buitendijk wordt de verbinding voor langzaam verkeer versterkt, als onderdeel van het rondje om de Binnenschelde.
Figuur 12: Waterschans
Ontwikkelplan Schelde Veste
19 van 31
3.9
Spaensche Scharen
Het deelplan Spaensche Scharen was in de planverkenning een vrij geïsoleerd liggend deelplan. Door het hergebruik van het Havenkanaal en het verbeteren van de aanhechting van Kijk in de Pot gaat Spaensche Scharen meer en meer de sluitende schakel in het parelsnoer vormen. De verbinding van de stad via Kijk in de Pot met de Waterschans, terwijl de Nieuwe Vesting via het Havenkanaal ook is verbonden met de stad. De Spaensche Scharen vormt de overgang naar het water van de Binnenschelde en is daarmee ook een onderdeel geworden van het ‘rondje Binnenschelde’.
Figuur 13: Spaensche Scharen
Ontwikkelplan Schelde Veste
20 van 31
4
VERKEER
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de belangrijkste verkeerstructuren van Schelde Veste.
4.2
Langzaam verkeer
Binnen Schelde Veste wordt voor het langzaam verkeer gestreefd naar een netwerk dat direct, logisch en comfortabel is. Langs de Van Konijnenburgweg, Markiezaatsweg en Van Gorkumweg, de belangrijkste gebiedsontsluitingswegen, liggen vrijliggende fietspaden. Deze vormen een onderdeel van de doorgaande fietsroutes binnen de stad en tussen de deelgebieden binnen Schelde Veste. Daarnaast liggen hoofdroutes voor langzaam verkeer die een meer regionale-recreatieve basis kennen: het rondje om de Binnenschelde, de fiestroute langs de Zoom. Met de ontwikkeling van Schelde Veste zullen deze routes worden versterkt en meer attractiewaarde krijgen. Langs deze hoofdroutes ligt een fijnmazig netwerk van secundaire fietsroutes door de diverse deelgebieden. Hier lopen de routes zoveel mogelijk via interessante verblijfsgebieden, pleinen en kades. Twee routes kennen daarbij een recreatief-thematisch karakter: De eerste route, het rondje Binnenschelde, loopt via de boulevard door deelgebied Spaensche Scharen, over de dijk van de Waterschans richting de Molenplaat. De tweede route komt vanuit de bossen op de Brabantse Wal, langs de Zoom, via de Nieuwe Vesting naar het oude Havenkanaal— Waterschans. Langs de meeste fietsverbindingen liggen ook voetgangersverbindingen. In de parken en ook langs de kades van nieuwe vesting zijn verpoosplekken voorzien.
De looproutes gaan bovendien overwegend door bewoond gebied. Er worden nergens ondergrondse passages gebruikt (fiets- en/of voetgangerstunnels). Dit komt de sociale veiligheid ten goede. Het veilig oversteken van de Markiezaatsweg en van Konijnenburgweg kan via de kruisingen met VRI, de rotondes of via de fietsbrug naar Kijk in Pot.
Ontwikkelplan Schelde Veste
21 van 31
4.3
Gemotoriseerd verkeer
Bij gemotoriseerd verkeer is het algemene streven om het auto’s snel en veilig naar de weg van de hoogste orde te krijgen. Binnen Bergen op Zoom is dat de rijkswegen A4/A58 met de verbindingen naar Breda, Rotterdam, Vlissingen en Antwerpen. Deze rijkswegen zijn bereikbaar via een randwegstelsel waar een rijsnelheid van 70 km/uur geldt (Randweg Noord en –West). Binnen Schelde Veste vormen de Van Konijnenburgweg, Markiezaatsweg en Van Gorkumweg de belangrijkste gebiedsontsluitingswegen (50 km/uur). Deze wegen hebben voldoende capaciteit om de groei van het verkeer te kunnen afwikkelen. Wel vergen de meeste knooppunten (kruisingen, rotondes) als gevolg van diverse bouwplannen (Schelde Veste, De Zeeland) een reconstructie. Met het project Randweg Zuidwest is bovendien voor deze wegen een meer kwalitatief en eenduidig profiel uitgewerkt, met middenberm en laanbeplanting. Hierbinnen is ook rekening gehouden met het ordenen van de wirwar aan ondergrondse kabels en leidingen. De uitvoering hiervan zal fasegewijs opgepakt kunnen worden. Binnen de deelplannen van Schelde Veste liggen buurtontsluitingswegen waarlangs het autoverkeer in en uit de buurt geraakt. De overige woonstraten zijn overwegend als verblijfsgebied ingericht waarbij een rijsnelheid van maximaal 30km/uur wordt nagestreefd. Tussen werkgebieden en woongebieden is enkel een verbinding voor dienstverkeer.
Deze noodontsluiting kan ook worden uitgevoerd als een calamiteitenuitgang (bijvoorbeeld een fietsroute met brandweerpaal).
4.3
Openbaar Vervoer
Het openbaar vervoer binnen Schelde Veste gaat uit van het bestaande dienstregeling. In de huidige situatie rijdt een busdienst (lijn 25) via de Van Konijnenburgweg en de Markiezaatsweg. Eventuele routewijzigingen zijn afhankelijk van de afstand tot een halte en het beoogd potentieel dat gebruik zal maken van het openbaar Ontwikkelplan Schelde Veste
22 van 31
vervoer. Voor het openbaar vervoer is doorstroming op wegen belangrijk, om de dienstregeling te kunnen garanderen. Indien nodig zullen de haltevoorzieningen op een logischer plaats worden gesitueerd, waar voetgangers direct en veilig kunnen oversteken. Dit is met name aan de orde bij de bereikbaarheid van De Zeeland.
Ontwikkelplan Schelde Veste
23 van 31
5
OPENBARE RUIMTE
In dit hoofdstuk wordt stilgestaan bij de keuzes die gemaakt worden ten aanzien van de openbare ruimte. Daarbij wordt om te beginnen de openbare ruimte bekeken vanuit een hoger abstractieniveau: Schelde Veste als onderdeel van de landschapsstructuur. Daarna worden de hoofdstructuren qua groen en water toegelicht. Tot slot wordt gedetailleerder gekeken naar de openbare ruimte binnen de diverse deelplannen.
5.1
Naar een landschap van allure
Schelde Veste maakt deel uit van een bijzondere stad maar ook van een bijzonder landschap. Bij de realisatie van Schelde Veste worden oude landschapstructuren herstelt of opnieuw gewaardeerd. Thematische fietsroutes, historische plekken en nieuwe functies nodigen uit tot recreatief medegebruik. Daarmee wordt aangesloten bij het provinciale programma Landschap van Allure De vesting Bergen op Zoom vormde lange tijd een belangrijk onderdeel van de Brabantse Waterlinie. Naast relicten van de oude vestingwerken in nieuwe vesting vormt de Waterschans als onderdeel van de vesting Bergen op Zoom ook daadwerkelijk een onderdeel van de Waterlinie. Het herstel van de Schans, zoals dat thans voorgesteld wordt, draagt samen met projecten als fort De Roovere dan ook daadwerkelijk bij aan het weer zichtbaar maken van deze linie. De ruimtelijke verbinding vanaf het oude Havenkanaal met de Brabantse wal wordt gevormd door de Zoom. Ambitie is om deze verbinding te versterken met een fietsroute. Binnen Schelde Veste zal deze zone begeleidt worden door een fietsverbinding.
De Waterschans maakt ook deel uit van de recreatieve zone langs de Binnenschelde. Hoewel voor het deelplan Spaensche Scharen een apart raadsbesluit zal moeten worden genomen alvorens de planvoorbereiding wordt opgestart, zijn er al middelen beschikbaar om op korte termijn een fietsroute aan te leggen vanaf de boulevard naar de Waterschans. Ook het nieuw te vormen strand tussen Spaensche Scharen en de Waterschans maakt deel uit van de recreatieve ambities rond de Binnenschelde. De Binnenschelde wordt daarmee versterkt als recreatiemeer. Daartoe lopen er ook initiatieven voor een teleskibaan en diverse horecagelegenheden. Tot slot vormt Schelde Veste het herstel van de verbinding van de binnenstad met het water. De route vanaf het havenkanaal via de Ham naar de oude Haven heeft de ambitie om de oude route van binnenstad naar Schelde te laten herbeleven. In combinatie met de onlangs goedgekeurde plannen voor het Havenkwartier, ontstaat een unieke looproute langs water, langs het oude Arsenaal en de prachtige oude haven. Ontwikkelplan Schelde Veste
24 van 31
5.2
Landschappelijke hoofdstructuur van Schelde Veste
De eerste hoofdstructuur wordt gevormd door de verbinding Zoommeer, Waterschans, Havenkanaal, Nieuwe Vesting (gracht) en Zoom. In het landschap is de groene afzooming van het gras van de dijk, versterkt door een bomenrij een heldere grens met het noordelijker gelegen industriegebied. In de bomenrij worden bestaande bosschages en bomenrijen geïntegreerd, zoals de bomenrij langs de Van Gorkumweg en de groenstructuren langs de vest. De tweede hoofdstructuur wordt gevormd door de nieuwe randweg. Voor Schelde Veste betreft dit het tracé Van Gorkumweg, Van Konijenburgweg en Markiezaatsweg. De nieuwe randweg (die overigens geen deel uitmaakt van Schelde Veste) zal worden voorzien van een boomstructuur langs de weg (enkele bomenrij aan weerszijden) Ook de belangrijkste secundaire en tertiaire wegen in de Geertruidapolder (Calandweg, Van Veenweg en ontsluitingsweg Spaensche Scharen) zullen voorzien worden van een bomenrij. Ook hier worden bestaande bomenrijen waar mogelijk geïntegreerd.
De derde hoofdstructuur wordt gevormd door de doorgaande groene zone langs de Binnenschelde. Deze start bij de Boulevard en loopt via Spaensche Scharen en de buitendijk van de Waterschans (contrescarp) naar het Havenkanaal. Het is de bedoeling om deze groene verbindingszone al aan te leggen vooruitlopend op de bouw van Spaensche Scharen in het kader van het ”rondje Binnenschelde”.
De vierde hoofdstructuur bestaat uit het park en de woonwijk Kijk in de Pot. Aan de zuidkant van Schelde Veste vormt dit als het ware een groene long, waar in het landschap vormen van oude relicten van de fortenlinie Kijk in de Pot zichtbaar zijn (bijvoorbeeld de oude lunet tegen de Markiezaatsweg). Qua waterhoofdstructuur zijn er drie hoofdelementen te onderscheiden. Ook hier vormt het samenspel Oude Havenkanaal, gracht, Zoom weer de eerste hoofdstructuur. De verbinding vanaf het Havenkanaal, via de Ham naar de Oude Haven vormt het tweede hoofdelement. Het derde hoofdelement wordt gevormd door de Binnenschelde.
Ontwikkelplan Schelde Veste
25 van 31
Tot slot worden er in het gebied een aantal belangrijke verblijfsruimten gedefinieerd, die (anders dan de wegen) specifiek per locatie ontworpen zullen worden. Dit betreft: 1. De Kop van ’t Hooft. Hier ligt nog een deel van de oude kade, die in ere hersteld zal gaan worden. In de planvorming is er, net als in eerdere tijden een Redoute of stenen toren bedacht. Hier worden de nieuwe schepen welkom geheten, maar dit is ook een prachtige plek om aan de historische kade te genieten van het uitzicht. Sfeerbeeld: steenachtig, het eind van de haven, de pier. 2. Het waterplein aan het einde van de Oude Binnenhaven. Centraal op dit plein komt het nieuwe watersportcentrum te liggen, waar zich naast het kantoor van de havenmeester ook kleinschalige (watersportgerelateerde) detailhandel zal bevinden. Ook zal hier het clubhuis (met horeca) van de watersportvereniging een plaats krijgen. De verblijfsruimte zal vooral een kade-achtige uitstraling krijgen, waarbij er goed opgelet moet worden dat er een gezellige uitstraling ontstaat. Op deze plaats ligt immers ook de nieuwe passantenhaven, waarbij het de bedoeling is dat er zeker in de zomermaanden een prettige verblijfsruimte ontstaat. In samenhang met de eerder aangehaalde bomenstructuur langs het havenkanaal moet veel aandacht besteed worden aan het afschermen van het zicht op het industrieterrein Noordland. 3. Het Spaensche Strand.
Dit nieuwe, hippe strand (gunstig gelegen op de zon) gelegen aan de zuidkant van de Waterschans zal een belangrijke rol gaan spelen in de gebiedsmarketing. Het zal in ruwbouw al snel worden aangelegd, waarbij de komst van strandtenten zal worden gestimuleerd. Dit stadsstrand zal zich vooral richten op de jonge moderne stadsmens. 4. Het Nedalcoplein. De plaats waar als een soort eerbetoon aan een afgesloten tijdperk de voormalige fabrieksschoorsteen is ingepast in het deelplan Nieuwe Vesting. 5. De Arsenaalkade. Gelegen naast het oude Arsenaal onstaat er tegenover de Ham een nieuwe horecakade. De sfeer moet vooral passen bij deze plaats waar al eeuwenlang activiteiten plaatsvonden in de buurt van de oude poorten van de stad, die nu verstopt liggen onder de Rijtuigweg. 6. De zone rond gebouw “De Zeeland”. Grootschalige winkelvoorzieningen omzoomd door goed aangelegde parkeerterreinen met veel hagen en bomen. Een sociaal vriendelijke verblijfsomgeving, maarwel gericht op grootschaligheid.
Ontwikkelplan Schelde Veste
26 van 31
5.3
Uitwerking openbare buitenruimte
De openbare buitenruimte wordt besproken per deelgebied. Daarbij wordt een kwalitatieve beschrijving gegeven en worden een aantal dwarsdoorsneden gepresenteerd. Ook worden er sfeerbeelden getoond. In onderstaande figuur is aangegeven welke detailpunten per deelgebied worden toegelicht.
5.3.1 Havenkanaal Ter plaatse van de Waterschans wordt er gekozen voor een open landschap in Noordelijke richting. Aan de rand van de haven speelt de openheid van de einder een grote rol. Het laat ook de Waterschans, als markant landmark beter tot zijn recht komen. Bovendien zal deze locatie minder als passantenhaven dienen. De passantenhaven is aan het Waterplein op het einde van het Havenkanaal bedacht. Juist bij het Waterplein moet er extra aandacht worden besteed aan de afscherming van het Havenkanaal ten opzichte van het industrieterrein Noordland. Dit gebeurt door het aanbrengen van een dubbele bomenrij. Uitstraling één zijde talud met drijvende steiger, één zijde dijk met dijkwoningen.
Ontwikkelplan Schelde Veste
27 van 31
5.3.2 Nieuwe Vesting Nieuwe vesting zal qua uitstraling aan gaan sluiten bij de materialisatie van de binnenstad. Gebakken materialen, natuurstenen details en gemetselde kades. Op enkele plaatsen (doorgang havenkanaal-ham en Smidsveste) worden bestaande kademuren hersteld. Op andere plaatsen worden vergelijkbare kadeconstructies aangebracht (profiel 1). Aan de noordzijde van Nieuwe vesting zal met gemetselde muren de uitstraling worden gegeven van een oude vestingmuur (profiel 2 en profiel 3). De profielen 4, 5, 6 en 7 geven impressies van stedelijke profielen.
5.3.2 Spaensche Scharen Spaensche Scharen krijgt aan de binnenzijde de profielen van een uitleglocatie zoals Bergse Plaat (profielen, 2, 3, 4 en 5). De uitstraling is vergelijkbaar met plannen als de Markiezaten en Bergse plaat. Gebakken materialen in combinatie met betonelementen. Naar de Binnenschelde is er bij de schiereilanden sprake van uitgegeven oevers, waar eisen gesteld gaan worden aan de afwerking van de oevers (geen schuttingen, geen kades, etc.). Aan de noordkant van Spaensche Scharen komt een nieuw strand te liggen wat over gaat in een boulevard (profiel 1).
5.3.3 Kijk in de Pot Bij Kijk in de Pot wordt de bestaande inrichting doorgezet, waarbij aansluiting gezocht wordt bij de inrichting rond gebouw “De Zeeland”. Goed aangelegde parkeerterreinen met veel hagen en bomen. Een sociaal vriendelijke verblijfsomgeving, maarwel gericht op grootschaligheid. In de woonwijken wordt het beeld doorgezet dat nu reeds in Kijk in de Pot Noord is aangelegd. Gebakken materialen, brede profielen, groene hagen en bomen.
Ontwikkelplan Schelde Veste
28 van 31
6.
INPASSING IN HET GEBIED
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op aspecten aangaande de inpassing van Schelde Veste in zijn omgeving. Sommige daarvan vinden hun wettelijke verankering in het bestemmingsplan. Deze aspecten zijn dan ook al meegenomen in de bestemmingsplanprocedure van het oude Bergse Haven.
6.1
Geluid en fijnstof
Het plangebied Schelde Veste respecteert de bestaande afspraken over industrielawaai. Dit industrielawaai maakt het noodzakelijk om langs de gehele noordrand een barrière tegen het geluid op te richten. Bij de Waterschans wordt deze gevormd door de oorspronkelijke stenen wal die het fort beschermde. Langs het oude havenkanaal vormt de (verlegde) havendijk (ca. 9 meter hoog) deze geluidskering. In de Nieuwe Vesting impliceert het industrielawaai dat er langs de Noordgrens veel gewerkt zal worden met dove gevelconstructies in combinatie met een vestingwal-achtige constructie die ook als (lage) geluidswerende voorziening dienst kan doen. Daarnaast zijn de effecten van (het toegenomen) verkeer op de geluidsbelasting van de woningen nagegaan. Ook is daarbij naar de effecten van fijnstof bekeken. Hierover worden geen significante problemen verwacht. Bijgevoegde figuren geven een indruk van de effecten van industrielawaai en verkeerslawaai
Ontwikkelplan Schelde Veste
29 van 31
De effecten van fijnstof zijn eveneens bekeken. Hierover worden geen significante problemen verwacht.
6.2
Bodem en water
De Nieuwe Vesting en Kijk in de Pot worden gebouwd op de oude zandruggen. Op het terrein van Nieuwe Vesting komen daarnaast behoorlijke hoogteverschillen voor. Veel van de oorspronkelijke gebouwen waren dan ook op staal gefundeerd. Vooralsnog wordt er van uitgegaan dat in deze gebieden het van object tot object zal verschillen wat voor fundering gekozen zal worden. De Geertruidapolder bestaat uit een veel meer kleiachtige/slibachtige ondergrond. Hierop zullen de funderingen worden aangepast. Zowel op het Nedalco-terrein als op het oude RMI-terrein komen ernstige vervuilingen voor. Door een zorgvuldige planning te hanteren (en daarmee voldoende tijd in te bouwen) is het mogelijk om de mobiele verontreinigingen in situ op te lossen. Dit is zeer kosten effectief omdat er dan weinig grond hoeft te worden gestort en er ook weinig schone grond hoeft te worden aangevoerd. De immobiele verontreinigen worden afgedekt met een deklaag. Door daar op een slimme manier gebiedseigen materiaal te gebruiken, worden veel kosten bespaard. Ontwikkelplan Schelde Veste
30 van 31
Het grondwater op Nieuwe Vesting en Kijk in de pot ligt op ca. 7 meter diepte en levert verder geen problemen op. Ook in de Geertruidapolder worden geen problemen met het grondwater verwacht.
6.3
Flora en fauna
Conform eerder onderzoek vormt de Waterschans een punt van aandacht qua fauna. Het sterk verwilderde gebied kan onderdak bieden aan diverse dieren. Via flankerend beleid (bijvoorbeeld het stimuleren van de aanleg van alternatieve locaties) wordt er naar gestreefd dat dieren zich langzaam maar zeker verplaatsen naar andere gebieden. Qua flora is er sprake van bijzondere plantensoorten op de dijk langs het Havenkanaal. Deze problemen lijken goed oplosbaar, bijvoorbeeld door het op zij zetten van bijzonder bodemmateriaal.
6.4
Archeologie
Van het gebied is aan de hand van beschikbare gegevens een cultuurhistorische kaart opgesteld. Een aantal relicten blijven in de bodem achter. Een beperkt aantal relicten (zoals aangegeven op bijgaand kaartje) zal worden geïntegreerd in het plangebied.
Ontwikkelplan Schelde Veste
31 van 31
Zoommeer
Nautisch Kwartier
Bergen op Zoom aan de Delta
Connecting Delta
Binnenschelde
Boulevard in Beweging
Schaalniveau’s en samenhang bij ontwikkeling Zoommeer-Binnenschelde
Nautisch Kwartier
Binnenschelde
Boulevard in Beweging
Connecting Delta Zoommeer 1
5
2 4
7
6
3 10
8
Binnenschelde
9
Ontwikkelingsbeeld Zoommeer - Binnenschelde 1.
Oude Buitenhaven krijgt nautische havenfunctie 2. Ontwikkeling en inrichting Havendijk / Havenplein 3. Reconstructie Waterschans + bodemsanering (LvA) 4. Ontwikkeling op Waterschans + Holland 5. Keersluis naar Zoommeer, uitdiepen vaargeul 6. Aanleg rondje Binnenschelde + boathouses 7. Ontwikkeling Nautisch Kwartier bij Noordlandse dam / Molenplaat 8. Bevaarbaar maken Binnenschelde 9. Boulevard in beweging + waterskibaan 10. Toekomstig woongebied Spaensche Scharen