Technische vragen en antwoorden fractie Bergs Collectief
Tekst van het document
Onderwerp: Beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2028 Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord
Bergs Collectief
1
Kan het college aangeven waarom het beleidsplan 2025 2028 pas in 2026 ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden, terwijl het vorige beleid eind 2024 afliep?
Hoewel de formele vaststelling in 2026 plaatsvindt, wordt achter de schermen al volop gewerkt aan de uitvoering van de speerpunten uit het plan. De totstandkoming van dit plan heeft extra aandacht gekregen naar aanleiding van het rekenkamerrapport en de daaropvolgende dialoog met de gemeenteraad. Dit leidde tot een herziening van het oorspronkelijke concept uit 2025, waarbij het plan in nauwe samenwerking met partners en omliggende gemeenten is aangescherpt om te komen tot deze integrale aanpak.
2
Welke onderdelen van dit beleidsplan zijn al in 2025 uitgevoerd en welke onderdelen starten pas na vaststelling door de raad?
De schuldhulpverlening wordt in 2025 onverminderd uitgevoerd om de continuïteit voor inwoners te waarborgen. Voor de rest van het beleidsplan geldt het volgende: • Achter de schermen wordt al volop gewerkt aan de voorbereiding en uitvoering van de speerpunten uit het plan. • Het is niet zo dat bepaalde onderdelen pas starten nadat de raad het plan heeft vastgesteld. Er wordt al zoveel mogelijk conform de nieuwe richting gewerkt, zodat er direct vaart kan worden gemaakt na vaststelling door de raad. • Voorbeelden hiervan zijn de doorontwikkeling van vroegsignalering, voorbereiding systeem(koppelingen), uitrollen van financiële educatie op scholen maar ook begeleiding/nazorg via de Plinkrmethode is in routing gebracht. Op deze manier blijft de bestaande dienstverlening gegarandeerd en worden de processen alvast ingericht volgens de nieuwe doelstellingen.
3
Kan het college per KPI aangeven wat de huidige nulstand is, zodat de raad de voortgang de komende jaren goed kan beoordelen?
In het plan is de focus verschoven van statische nulmetingen naar dynamische, jaarlijkse streefwaarden. De redenen hiervoor zijn: • Veranderde context: Historische cijfers (nulmetingen) bieden door de energiecrisis, inflatie en coronanasleep onvoldoende houvast voor de huidige effectiviteit. • Kwaliteitsambitie: Door te sturen op 100% normen voor wachttijden en beslistermijnen committeert de gemeente zich aan landelijke kwaliteitsstandaarden in plaats van resultaten uit het verleden.
1/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord •
Data-professionalisering: De geplande koppeling van systemen (RIS, Suite, Allegro), het landelijke DDAS en aansluiting bij het Schuldenknooppunt maakt actuele, betrouwbare monitoring vanaf 2026 en verder steeds meer mogelijk. Overigens heeft onze gemeente zich onlangs aangesloten bij de Benchmark Armoede & Schulden van Divosa. Dit biedt ons een waardevolle kans om ons beleid en de uitvoering ervan te verbeteren door onze prestaties te meten en te spiegelen aan die van vergelijkbare gemeenten. De voorbereidingen zijn inmiddels in gang gezet: uiterlijk 15 mei aanstaande leveren wij de benodigde data aan. Zodra de gegevens zijn verwerkt, kunnen we de rapportages opstellen en in gebruik nemen. Om de ontwikkelingen op de langere termijn helder in beeld te houden, zullen we hierna elk jaar de nieuwe cijfers blijven invoeren. 4
Waarom is gekozen voor een bereik van minimaal 30% van de inwoners uit vroegsignaleringssignalen en niet voor een hoger groeipad richting bijvoorbeeld 50% of meer?
De keuze voor een ondergrens van minimaal 30% is gebaseerd op het landelijk gemiddelde, dat op ongeveer 20% ligt. Door in te zetten op minimaal 30%, hanteren we een ambitieus streefpercentage dat al ruim boven dit landelijke gemiddelde uitkomt. Daarnaast laat de praktijk in Bergen op Zoom zien dat we deze norm nu al ruimschoots overtreffen; in 2025 lag het bereik immers al op 47%. Het is onze ambitie om dit percentage elk jaar stapsgewijs te verhogen. Zo borgen we een realistische, duurzame groei en zorgen we ervoor dat we steeds meer inwoners tijdig kunnen bereiken en ondersteunen.
5
6
Hoeveel vroegsignaleringssignalen zijn er in 2023, 2024 en 2025 ontvangen in Bergen op Zoom, uitgesplitst naar huur, energie, water en zorgverzekering?
Hoeveel inwoners zijn in 2023, 2024 en 2025 daadwerkelijk bereikt na een vroegsignaleringssignaal en hoeveel daarvan hebben hulp geaccepteerd?
Huur Energie Water Zorgverzekering
2023 649 919 137 1.268
2024 549 966 190 1.235
2025 602 1.086 252 1.198
We kunnen de absolute cijfers voor 2024 en 2025 voor u in beeld brengen. Voor 2023 zijn er geen specifieke cijfers voor de gemeente Bergen op Zoom apart beschikbaar. 2025
2/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord •
•
In Bergen op Zoom zijn in 2025 gemiddeld 3,7 vroegsignalen per 1000 inwoners per maand ontvangen. Dit ligt onder het landelijk gemiddelde van 4,9 signalen per 1000 inwoners. Voor de ontvangen signalen in 2025 heeft 47% geleid tot daadwerkelijk contact met de inwoner. Van deze bereikte inwoners heeft ca. 26% het hulpaanbod geaccepteerd.
2024 • In 2024 lag het aantal signalen op 3,1 per 1000 inwoners per maand, tegenover een landelijk gemiddelde van 4,4. • In dat jaar leidde 40% van de signalen tot contact met de inwoner en 24% van dit bereik leidde tot hulpacceptatie. Bij deze cijfers moet de kanttekening worden geplaatst dat hulpacceptatie niet altijd direct plaatsvindt na het eerste contact. In de praktijk melden inwoners zich regelmatig op een later moment alsnog bij het team vroegsignalering of schuldhulpverlening, bijvoorbeeld nadat de financiële situatie is verslechterd of wanneer de eerste benadering als onverwacht of ingrijpend wordt ervaren. Deze latere instroomt wordt niet direct toegeschreven aan het oorspronkelijke vroegsignaleringssignaal, maar is wel degelijk het gevolg van de ingezette outreachende aanpak. 7
Hoeveel huisbezoeken zijn in 2023, 2024 en 2025 afgelegd naar aanleiding van vroegsignalering en wat was daarvan het resultaat?
De aantallen huisbezoeken naar aanleiding van vroegsignalering en de exacte resultaten daarvan zijn op dit moment niet eenduidig en geautomatiseerd uit de RIS-monitor te halen. Hoewel de huisbezoeken onderdeel zijn van de uitvoering van vroegsignalering, worden deze momenteel niet afzonderlijk en uniform geregistreerd als aparte resultaatcategorie in de rapportages. In de huidige werkwijze ligt de nadruk op het registreren van het totale bereik en het resultaat van het contact (zoals hervatten betaling, doorverwijzing naar schuldhulpverlening of inzet van andere ondersteuning), en niet specifiek op de contactvorm. Hierdoor is het op dit moment niet mogelijk om betrouwbaar en volledig te rapporteren hoeveel huisbezoeken in 2023, 2024 en 2025 zijn afgelegd en wat daarvan het afzonderlijke resultaat was. Met de beoogde systeemoptimalisatie
3/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord en verdere professionalisering van de registratie wordt gewerkt aan het verbeteren van dit inzicht voor de toekomst.
8
Bij welke signalen wordt direct gekozen voor een huisbezoek in plaats van bellen of mailen, en binnen hoeveel werkdagen gebeurt dit?
Bij hoge prioriteit (bijvoorbeeld bij dreigende ontruiming, afsluiting of hoge achterstanden boven de € 3000,-) wordt binnen enkele werkdagen direct een huisbezoek uitgevoerd. Indien een inwoner niet per telefoon/e-mail wordt bereikt, wordt er ook een huisbezoek ingepland.
9
Is de huidige capaciteit van 1,6 fte voor preventie en vroegsignalering voldoende bij een stijgende instroom, en op basis van welke berekening is dat vastgesteld?
Ja, de capaciteit van 1,6 fte is voldoende. Dit is als volgt onderbouwd: • De basisberekening: De 1,6 fte is vastgesteld door het verwachte aantal reguliere signalen en de benodigde tijd per signaal af te zetten tegen de beschikbare, productieve uren per jaar. • Omgang met stijgende instroom: De vaste capaciteit is berekend op de reguliere stroom. Bij een toenemende instroom wordt de vaste formatie niet vergroot, maar flexibel aangevuld met de expertise van ketenpartners en de inzet van getrainde vrijwilligers. Dankzij deze flexibele schil blijven de kwaliteit en de snelheid van de opvolging ook bij een stijgend aantal signalen gewaarborgd.
10
Wanneer wordt de raad geïnformeerd als de capaciteit bij de ISD of ketenpartners onvoldoende blijkt te zijn om de gestelde doelen te halen?
De raad wordt geïnformeerd zodra een capaciteitstekort de doelen in gevaar brengt en dit niet organisatorisch kan worden opgelost. Dit proces is als volgt ingericht: • We monitoren capaciteit en middelen in een cyclisch proces, waardoor we tijdig kunnen bijsturen als de praktijk afwijkt van de ambities. • Wanneer de inzet tekortschiet, zoeken we eerst naar een interne, organisatorische oplossing. • Mocht dit onvoldoende soelaas bieden, dan wordt de raad hierover geïnformeerd.
11
Zijn er op dit moment wachtlijsten bij de ISD, WijZijn, Humanitas, SchuldHulpMaatje, Over Rood of Kredietbank Nederland? Zo ja, hoe lang zijn deze wachtlijsten per organisatie?
• •
•
ISD BW SHV: 9 weken tot het eerste gesprek. Om de wachttijd in te korten wordt er op korte termijn een extra collega ingezet. Wijzijn: Geen actieve wachtlijst. Om te voorkomen dat de wachttijd oploopt tot meer dan 4 maanden, wordt er momenteel geen wachtlijst meer bijgehouden. Humanitas: Volledig bezet. Er is momenteel geen ruimte voor nieuwe aanmeldingen.
4/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord •
SchuldHulpMaatje: Onbekend. De actuele wachttijd is op dit moment niet beschikbaar. • Over Rood: Geen wachtlijst. Aanvragen kunnen direct in behandeling worden genomen. • Kredietbank: Geen wachtlijst. Aanvragen kunnen direct in behandeling worden genomen. Deze wachtlijsten en de ontwikkelingen hierin zijn blijvend bij ons onder de aandacht. Wij houden de situatie in de gaten om waar mogelijk bij te kunnen sturen. 12
Hoe wordt voorkomen dat schulden verder oplopen tijdens de wachttijd voordat iemand daadwerkelijk begeleiding krijgt?
Om te voorkomen dat de schuldenlast tijdens de wachttijd verder oploopt, wordt de cliënt direct ondersteund via: • Telefonisch advies: Het bieden van een eerste analyse en praktische, laagdrempelige tips om de situatie te stabiliseren. • Doorverwijzing: Waar nodig wordt de cliënt tijdelijk doorverwezen naar andere passende instanties of voorzieningen.
13
Wat is de gemiddelde doorlooptijd vanaf eerste melding tot intake, vanaf intake tot plan van aanpak en vanaf plan van aanpak tot start schuldregeling?
•
• •
14
Hoeveel trajecten zijn in 2023, 2024 en 2025 voortijdig beëindigd en wat waren de belangrijkste redenen voor uitval?
1e melding tot intake: 9 weken. Dit ligt boven onze streefwaarde van 4 weken, maar hier wordt verbetering ingezet doordat een extra collega wordt ingezet op korte termijn. Intake tot plan van aanpak: Enkele weken tot enkele maanden, afhankelijk van de persoonlijke stabiliteit van de cliënt. Plan van aanpak tot start schuldregeling: Ligt bij Kredietbank Nederland. Dit traject verloopt volgens de geldende NVVK-normen op schema. 2023
2024
2025
Niet verschenen
16
24
23
Ingetrokken
14
10
8
Eerst voortraject nodig
8
8
10
Overig niet ingenomen *
21
34
39
* = zelf oplossing gevonden; niet meer te bereiken; willen niet aan de voorwaarden voldoen; hervallen in de verslaving; opname voor behandeling; detentie; verhuizing; echtscheiding; overlijden.
5/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord
15
Hoe wordt klanttevredenheid gemeten en worden ook inwoners meegenomen die zijn afgehaakt of van wie het traject niet succesvol is afgerond?
Ieder jaar wordt een klanttevredenheidsonderzoek gehouden. De doelgroep van het onderzoek bestaat uit inwoners waarvan het traject in dat jaar is afgerond. Dicht op het moment van afronding wordt de inwoner uitgenodigd om zijn/haar mening te geven op de dienstverlening. De waardering van de dienstverlening over de afgelopen jaren is als volgt: • Klanttevredenheidsonderzoek 2025: 8,4 • Klanttevredenheidsonderzoek 2024: 8,3
16
Hoe wordt de effectiviteit van Kredietbank Nederland beoordeeld, bijvoorbeeld op doorlooptijd, bereikbaarheid, uitval, klanttevredenheid en succesvolle afronding?
De voortgang van de schuldhulpverlening en de doorstroom wordt als volgt bewaakt: • Monitoring via KPI’s: In het contract met Kredietbank Nederland (KBNL) zijn concrete KPI’s opgenomen. Deze KPI’s sturen expliciet aan op onder andere: - Doorlooptijd van trajecten, - Succesvolle afronding, - Voortijdige beëindiging/uitval, - Recidive na afronding, - Klanttevredenheid. • Voortgangsbewaking: Door middel van periodieke rapportages en evaluaties op basis van deze KPI’s wordt in de gaten gehouden of de trajecten daadwerkelijk tot resultaat leiden. Zo wordt tijdig gesignaleerd wanneer een traject stagneert en wordt voorkomen dat trajecten langdurig doorlopen zonder resultaat.
17
Kan het college aangeven hoeveel inwoners in Bergen op Zoom op dit moment problematische schulden hebben en hoe dit zich verhoudt tot de genoemde circa 10% van de huishoudens?
Op dit moment (CBS, peildatum 1 januari 2025) hebben 3.080 huishoudens in de gemeente Bergen op Zoom geregistreerde problematische schulden. Dit komt overeen met 9,6% van het totaal aantal huishoudens in de gemeente. Hieronder wordt dit cijfer in perspectief geplaatst: • Vergelijking met het landelijk gemiddelde: Uit cijfers van het CBS blijkt dat op dezelfde peildatum gemiddeld 8,6% van de Nederlandse huishoudens geregistreerde problematische schulden had. Het percentage in Bergen op Zoom ligt hier dus iets boven. • Vergelijking met 2024: Het huidige percentage (9,6%) ligt onder de eerder genoemde 10% uit 2024.
6/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord
18
Wat is de gemiddelde schuldenlast bij aanmelding in 2023, 2024 en 2025 en welke concrete daling wordt richting 2028 nagestreefd?
Gemiddelde schuldenlast bij aanmelding De gemiddelde schuldenlast bij aanmelding is in de afgelopen jaren als volgt geweest:
2023 Gemiddelde schuldenlast
ca. € 37.000
2024
2025
nog niet ca. € 30.393 bekend
Let op: De bovenstaande bedragen zijn uitsluitend gebaseerd op particulieren. Er zijn geen specifieke gegevens bekend over de schuldenlast van ondernemers. Beleid en doelstelling richting 2028 Het college stuurt op een structurele daling van de gemiddelde schuldenlast per aanmelding richting 2028. Er wordt geen vaste jaarlijkse daling in euro's vastgelegd, omdat de ontwikkeling van de schuldenlast sterk afhankelijk is van externe factoren. De inzet is er primair op gericht om de ingezette dalende trend van 2024 verder te versterken. Dit wordt gedaan door middel van: • Vroegsignalering: Het tijdig in beeld krijgen van oplopende schulden. • Snellere stabilisatie: Het direct tot rust brengen van de financiële situatie bij aanmelding. • Betere begeleiding: Het voorkomen dat schulden onnodig oplopen in de periode voorafgaand aan de formele instroom. 19
Hoe groot is de groep ondernemers en ZZP’ers met schulden in Bergen op Zoom, en waarop is de jaarlijkse groeidoelstelling van 5% meer trajecten gebaseerd?
Omvang van de groep ondernemers en zzp'ers met schulden Er zijn geen absolute cijfers geregistreerd over het exacte aantal ondernemers en zzp'ers met problematische schulden in de gemeente Bergen op Zoom. Wel bieden landelijke CBS-cijfers een indicatie: Naar schatting heeft ongeveer 27% van de zelfstandigen nog een belastingschuld. De hervatting van de invordering door de Belastingdienst sinds eind 2024 (na de coronapauze) legt extra druk op deze groep. In de praktijk leidt dit ertoe dat een kwetsbare groep ondernemers alsnog in acute financiële problemen raakt of genoodzaakt is de onderneming te beëindigen. Onderbouwing van de groeidoelstelling van 5% extra trajecten
7/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord De jaarlijkse groeidoelstelling van 5% extra trajecten is erop gericht de naamsbekendheid van schuldhulpverlening onder de doelgroep te vergroten. Het doel is om de drempel voor zelfstandigen om hulp te zoeken te verlagen. Om dit te realiseren is er in Bergen op Zoom een informatief artikel opgesteld over de dienstverlening van St. Over Rood. Dit artikel is inmiddels via de volgende kanalen verspreid: • STERCK: Opgenomen in de digitale nieuwsbrief. • KHN Bergen op Zoom: Gepubliceerd op de website. • Winkeliersvereniging: Verspreid onder de eigen leden. • Team Ondernemen Bergen op Zoom: Gedeeld via de LinkedIn-pagina.
20
Welke concrete afspraken zijn er met scholen over financiële educatie, en welke basisscholen en middelbare scholen doen al mee of zijn benaderd?
De ISD inventariseert momenteel welke vormen van financiële educatie er al plaatsvinden op scholen in Bergen op Zoom en onderzoekt waar behoefte is aan aanvullende ondersteuning. Wat betreft de middelbare scholen zijn er al concrete stappen gezet. In samenwerking met de ISD heeft Kredietbank Nederland gastlessen ontwikkeld. Deze lessen zijn gericht op bewustwording, financiële vaardigheden en het vergroten van de zelfredzaamheid van jongeren. Betrokken scholen: • Het Kwadrant (praktijkschool): Op deze school zijn reeds gastlessen gegeven en er worden momenteel vervolglessen ingepland. • ’t Rijks: De eerste gastlessen zijn inmiddels gepland. • ISK: Deze school heeft inmiddels interesse getoond in het programma. De focus ligt momenteel op het in kaart brengen en uitrollen binnen het voortgezet onderwijs. Het uiteindelijke streven is dat alle scholen in de gemeente actief gaan deelnemen aan financiële educatie.
21
Hoe worden leraren, jeugdprofessionals en wijkpartners praktisch ondersteund om signalen van armoede en schulden bij kinderen vroeg te herkennen?
Een KPI uit het beleidsplan is dat er handvatten/werkdocumenten worden ontwikkeld die aangeboden kunnen worden aan (sleutel)partners zoals onderwijs, jeugdgezondheidszorg en wijkprofessionals. Het doel is hen te ondersteunen bij vroegtijdige herkenning van armoede- en schuldsignalen, zodat problemen vroegtijdig kunnen worden gesignaleerd en er tijdig kan worden doorverwezen naar schuldhulpverlening.
8/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord
22
Op welke manier wordt gemeten of kinderen in gezinnen met schulden daadwerkelijk beter worden bereikt via Stichting Leergeld, minimaregelingen en maatschappelijke participatie?
Dit is een ontwikkelpunt. In de loop van dit jaar gaat de ISD de Meedoenregeling voor kinderen zelf uitvoeren, in plaats van via St. Leergeld. Dit maakt koppeling mogelijk tussen Meedoen-aanvragen en SHV-aanvragen, zodat kan worden gemeten of kinderen in gezinnen met schulden daadwerkelijk bereikt worden via interventies.
23
Wanneer komt er een duidelijk zichtbare knop of ingang op de gemeentelijke website voor inwoners die hulp willen bij geldzorgen of schulden?
Het is op dit moment nog niet bekend of en wanneer een dergelijke knop of ingang op de gemeentelijke website wordt gerealiseerd. De gemeente onderzoekt doorlopend hoe de vindbaarheid van hulpverlening kan worden verbeterd en welke middelen daarvoor het meest effectief zijn. Een eventuele aanpassing van de website is hiervan afhankelijk vanuit een bredere afweging van de beschikbare middelen en prioriteiten. Er zijn op dit moment geen concrete toezeggingen, data of planningen vastgesteld voor de invoering hiervan. De ISD merkt echter wel dat inwoners de gemeentelijke schuldhulp steeds beter weten te vinden, onder andere via de vernieuwde website. Maar ook op alle andere mogelijke manieren kan er een aanvraag worden gedaan. Dit blijkt uit de stijging van het aantal aanmeldingen. Daarmee zien we dat de zichtbaarheid toeneemt, ook zonder de expliciete knop.
24
Wanneer worden de koppelingen tussen RIS, Suite en Allegro volledig gerealiseerd en welke risico’s zijn er als deze koppeling vertraging oploopt?
De actuele stand van zaken is als volgt: • De afdeling Schuldhulpverlening (SHV) van de ISD Brabantse Wal (ISD BW) wil gaan werken met het systeem Fincent (software specifiek voor schuldhulpverlening). • Planning implementatie: De ingebruikname van Fincent staat gepland voor het derde kwartaal van 2026. • Planning van de koppelingen: Het moment waarop de koppelingen tussen RIS, Suite en Fincent gerealiseerd kunnen worden, moet nog nader worden bepaald. RIS is het landelijke systeem dat voor vroegsignalering wordt gebruikt. Fincent werkt aan een eigen vroegsignaleringstool. De ambitie is om deze systemen te integreren, zodat de gehele keten van vroegsignalering tot schuldregeling naadloos verloopt. Mocht de integratie en de koppeling van de systemen vertraging oplopen, dan brengt dit de volgende risico's met zich mee:
9/10
Vragensteller
Nr.
Vraag
Antwoord • • • •
25
Wanneer ontvangt de raad het uitvoeringsplan schuldhulpverlening en het aparte uitvoeringsplan vroegsignalering, inclusief planning, capaciteit, kosten en verantwoordelijke partners?
Beperkte en foutgevoelige registratie, waardoor sturingsinformatie onvoldoende betrouwbaar is; Onvoldoende inzicht in trens en effecten, wat bijsturing bemoeilijkt; Verhoogde administratieve druk en afhankelijkheid van handmatige werkwijzen, met risico’s voor kwaliteit, continuïteit en AVG-compliance; Handmatige gegevensoverdracht vergroot de kans op administratieve fouten in het dossier van de cliënt;
Het college verstrekt deze operationele plannen niet, omdat dit niet past binnen de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad.
10/10