Raadsinformatiebijeenkomst_transformatie_sociaal_domein_5
Tekst van het document
Informatieavond Transformatie sociaal domein Welkom en agenda 19:30 – 20:00u Stand van zaken transformatie 20:00 – 20:30u Jeugd 20:30 – 21:00u Afsluiting en vragen Voortgang van de Transformatie Sociaal Domein
Transformatie van het sociaal domein Waarom is een transformatie van het sociaal domein nodig? • Inwoner centraal • Huidige systeem is (landelijk) niet houdbaar. • Dit vraagt lokaal anders denken en werken. • Pijlervisie Sociaal en Veilig • Radar advies • Richtinggevende kaders VNG • Hervormingsagenda Jeugd → instemming Raad met programma Transformatie SD en incidentele middelen voor periode 2025-2027 Toenemende vraag Complexe problemen Versnippering Stijgende kosten Transformatie van het sociaal domein Wat doen we al? Website: Home | Wijkteam Bergen op Zoom “Vandaag zoomen we in op voor inwoners merkbare interventies en veranderingen.“ Transformatie van het sociaal domein De Vijf 5 wijkteams • Inwoners mogen kiezen • Locaties ontmoeting is een uitdaging
• Een keer het verhaal vertellen • Één gezin, één plan • Inwoners hebben invloed op de keuzes die gemaakt worden • Spreekuren in de wijken Regie bij de inwoner! Wijkteams: wat merken onze inwoners? • Inwoners krijgen een stem • Stimulatie (bestaande) inwoners- initiatieven • Inwoner meer in hun kracht • Minder professionele ondersteuning Versterken sociale basis in de wijken (met, voor en door inwoners en partners) Kinderen: • hebben een veilige basis, dichtbij • kunnen rustig huiswerk maken • kunnen even uitblazen Ouders: worden gehoord, voelen zich gezien en ontlast Buurtgezinnen: wat merken onze inwoners?
Wat merken onze inwoners? • Kinderen krijgen op school passende ondersteuning • Minder kinderen vallen uit op school • Meer handelingsperspectief voor scholen/ onderwijzend personeel Huishoudelijke ondersteuning Slimmer ondersteunen, meer zelfredzaamheid, lagere kosten Wat doen we? Toegang aanpassen → Herindiceren → → Wat merken onze inwoners? • Meer zelfredzaamheid • Meer informele ondersteuning • Maar ook teleurstelling: want alle beschikkingen worden opnieuw tegen het licht gehouden. Soms andere of minder uren ondersteuning dan voorheen, tot nu toe weinig klachten. Lagere kosten Doel: Huishoudelijke ondersteuning beschikbaar houden voor wie het echt nodig heeft! Financieel en menskracht. Toegang aanpassen Herindiceren Reablement Vrijwillige ondersteuning Samenwerken Partners en gemeente geven de transformatie samen vorm. Voor de inwoner Onze inwoner, van jong tot oud, staat centraal in de transformatie
Transformatie van het sociaal domein Wat gaan we nog meer doen? Van één naar vijf wijkteams in 2026 en 2027 Passende financieringsafspraken in 2028 (lopend: marktconsultatie) Ombuigingen formele zorg naar informele zorg Van individueel naar collectief
Programma Transformatie Sociaal Domein • | Inhoudelijke doelstelling: Toekomstbestendig, laagdrempelig, dicht bij de inwoner. • | Financiële doelstelling demping uitgaven tenminste 2,94 miljoen investering verdient zich vanaf 2029 terug. 2025-2027 | 2028 | 2029 | 2031 Investeringen | → | Structurele demping | → | Break-even | → | Cumulatief effect € 5,8 mln | € 2,9 mln | + € 2,8 mln | € 8,6 mln Vliegwiel We liggen op koers | Dempingen die we in 2026 en 2027 bereiken worden ingezet voor nieuwe interventies, om zo eerder en meer effect te realiseren. Jeugd Van transformatie naar jeugd in de praktijk In het eerste deel zagen we: ▪ meer naar voren ▪ preventie en vroegsignalering ▪ sterke sociale basis ▪ passende ondersteuning ▪ waar mogelijk collectief en laagdrempelig ▪ Maar wat betekent dit voor jeugd als een gezin daadwerkelijk specialistische hulp nodig heeft? Komt een gezin bij het Wijkteam… Casus jeugd Casus: gezin de Vries Een gezin uit Bergen op Zoom. We volgen hen door het jeugdstelsel en toetsen onderweg zeven stellingen. Het gezin de Vries bestaat uit: Groen = ja Rood = nee Vader Mark (42 jaar) Moeder Sophie (39 jaar) Dochter Lisa (13 jaar) Zoon Sam (10 jaar) Dochter Lotte (7 jaar) Casus jeugd Stelling 1 De mentor van Lisa merkt dat zij steeds vaker te laat komt, haar huiswerk niet maakt en zich terugtrekt.
Lisa zegt: er is thuis gewoon veel gedoe, mijn moeder is vaak moe en mijn broertje heeft veel hulp nodig. De school bespreekt dit met moeder. Zij geeft aan dat de situatie thuis haar boven het hoofd groeit en dat zij ondersteuning nodig heeft bij de opvoeding en begeleiding van Sam. De school adviseert het gezin naar het wijkteam te gaan. Steek je kaart op: Ja Nee Stelling 1 Als een gezin bij het wijkteam komt, moet de gemeente direct jeugdhulp inzetten. Casus jeugd Antwoord 1 Als een gezin bij het wijkteam komt, moet de gemeente direct jeugdhulp inzetten. Het wijkteam doet eerst een brede vraagverkenning. Wat kan het gezin zelf, wat kan het netwerk betekenen en welke vrij toegankelijke ondersteuning is voorliggend? Daarnaast weegt de professional in het wijkteam af of de vraag onder de Jeugdwet valt. NEE Casus jeugd Stelling 2 Tijdens het gesprek blijkt dat Sam forse gedragsproblemen heeft. Hij wordt regelmatig boos en loopt soms weg uit de klas. Lisa zorgt na school vaak voor haar broertje. Er wordt met het gezin gekeken naar wat nodig is. Vanuit het wijkteam kan ondersteuning geboden worden of vrij toegankelijk aanbod ingezet worden. Steek je kaart op: Ja Nee Stelling 2 De gemeente bepaalt welke hulp een gezin krijgt. Casus jeugd Antwoord 2 De gemeente bepaalt welke hulp een gezin krijgt.
De gemeente moet passende jeugdhulp bieden als een jeugdige die nodig heeft en het gezin dit niet zelf of met het eigen netwerk kan oplossen. Is jeugdhulp niet nodig, dan hoeft de gemeente die niet in te zetten. Wel kan zij preventieve of vrij toegankelijke ondersteuning bieden. De gemeente heeft vrijheid in hoe zij ondersteuning organiseert, maar geen vrije keuze om noodzakelijke jeugdhulp wel of niet te bieden. NEE Bij hulp in het vrijwillig kader werken gemeente en gezin samen: het gezin houdt zelf de regie en bepaalt in principe of het gebruikmaakt van de aangeboden ondersteuning. De gemeente kan dus ondersteunen en adviseren, maar niet zomaar hulp afdwingen. Casus jeugd Stelling 3 Het wijkteam onderzoekt wat nodig is. Er blijkt gespecialiseerde behandeling nodig. De gemeente besluit dat een jeugdhulpvoorziening noodzakelijk is. Steek je kaart op: Ja Nee Stelling 3 Als de gemeente heeft doorverwezen naar een zorgaanbieder, bepaalt de zorgaanbieder samen met het gezin welke behandeling Sam krijgt. Casus jeugd Antwoord 3 Als de gemeente heeft doorverwezen naar een zorgaanbieder, bepaalt de zorgaanbieder samen met het gezin welke behandeling Sam krijgt. De gemeente is verantwoordelijk voor de toegang en voor het organiseren van een passend aanbod, maar de inhoudelijke behandeling ligt bij de professionele hulpverlener.
JA Gemeente organiseert en beschikt Professional behandelt Gezin ontvangt hulp Samen met het gezin Casus jeugd Stelling 4 Tijdens de gesprekken met de hulpverlener blijkt dat er meer speelt binnen het gezin. Er zijn schulden. Vader voelt zich verantwoordelijk voor zijn gezin en maakt veel overuren om voor extra inkomsten te zorgen. Moeder is vaak oververmoeid en heeft het gevoel er alleen voor te staan. Dit brengt spanningen in het gezin. Steek je kaart op: Ja Nee Stelling 4 Nu er een indicatie voor jeugdhulp is, is de jeugdhulpaanbieder ook verantwoordelijk voor het oplossen van de problemen van de ouders. Casus jeugd Antwoord 4 Nu er een indicatie voor jeugdhulp is, is de jeugdhulpaanbieder ook verantwoordelijk voor het oplossen van de problemen van de ouders. Een indicatie voor jeugdhulp betekent niet dat de jeugdhulpaanbieder verantwoordelijk is voor alle problemen binnen het gezin. Gemeente en gezin kijken samen welke ondersteuning voor de ouders nodig is en vanuit welke wet of voorziening die geboden kan worden. De jeugdhulpaanbieder kan hierin wel een signalerende of ondersteunende rol hebben. NEE Vervolgvraag: één gezin, meerdere problemen. Betekent dat automatisch één hulpverlener? Nee. Hier ontstaat het vraagstuk van integraal werken en samenwerking tussen voorzieningen en wetten. Casus jeugd Stelling 5 Na een aantal maanden verslechtert de situatie thuis.
Lisa vertelt op school dat er regelmatig heftige ruzies zijn en maakt zich zorgen om haar broertje. Afspraken met de jeugdhulpverlening worden vaak afgezegd. Het wijkteam maakt zich zorgen over de veiligheid van de kinderen. Er wordt opgeschaald en Veilig Thuis wordt betrokken. Na onderzoek blijkt dat vrijwillige hulp onvoldoende van de grond komt. Er wordt een jeugdbeschermingsmaatregel uitgesproken. De jeugdbeschermer signaleert dat moeder, door de opeenstapeling van zorgen en problemen, regelmatig tegen de kinderen schreeuwt. Er zijn thuis weinig duidelijke grenzen. Lotte vertoont steeds vaker brutaal en opstandig gedrag, ook op school. De jeugdbeschermer vindt opvoedondersteuning noodzakelijk en verwijst Lotte hiervoor naar een jeugdhulpaanbieder. Steek je kaart op: Ja Nee Stelling 5 De gemeente kan een externe verwijzing naar jeugdhulp tegenhouden als zij vindt dat de kosten te hoog zijn. Casus jeugd Antwoord 5 De gemeente kan een externe verwijzing naar jeugdhulp tegenhouden als zij vindt dat de kosten te hoog zijn. De jeugdbeschermer is een externe verwijzer en kan rechtstreeks verwijzen naar jeugdhulp. De gemeente heeft op dat moment geen voorafgaand beslismoment, terwijl zij vanuit de Jeugdwet wel verantwoordelijk is voor de financiering. NEE Toelichting: Een externe verwijzing kan ertoe leiden dat jeugdigen rechtstreeks bij een jeugdhulpaanbieder terechtkomen.
Daarmee heeft de gemeente niet altijd directe invloed op de instroom, terwijl zij binnen de Jeugdwet wel verantwoordelijk kan zijn voor de bekostiging. Wel investeert de gemeente actief in de samenwerkingsrelatie met externe verwijzers, waardoor het steeds beter lukt om aan de voorkant het gesprek aan te gaan over verwijzingen. Casus jeugd Stelling 6 Lisa heeft inmiddels veel meegemaakt. De spanningen thuis, de zorgen om haar broertje Sam en de situatie rondom haar ouders hebben ook invloed op haar. De school is op de hoogte van de situatie. Haar mentor maakt regelmatig tijd voor een gesprek. Lisa voelt zich hierdoor gehoord en weet dat ze bij iemand terechtkan. Lisa heeft zelf geen zware jeugdhulpvraag. Toch is het belangrijk om haar niet uit het oog te verliezen. Ze heeft behoefte aan handvatten om om te gaan met de situatie thuis, haar zorgen om Sam en haar eigen gevoelens daarbij. De jeugdbeschermer bespreekt dit met het wijkteam. Samen kijken zij wat er in het preventieve en laagdrempelige aanbod beschikbaar is. Voor Lisa blijkt een brussengroep passend: een plek waar kinderen die opgroeien met een broer of zus met extra zorg of problemen, ervaringen kunnen delen en leren omgaan met hun eigen situatie.
Steek je kaart op: Ja Nee Stelling 6 Ook als er geen zware jeugdhulp nodig is, kan de gemeente met preventieve ondersteuning een belangrijke bijdrage leveren aan het welzijn van een jeugdige. Casus jeugd Antwoord 6 Ook als er geen zware jeugdhulp nodig is, kan de gemeente met preventieve ondersteuning een belangrijke bijdrage leveren aan het welzijn van een jeugdige. Preventie, vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning zijn juist belangrijke manieren waarop de gemeente kan voorkomen dat problemen groter worden. Niet ieder probleem vraagt om jeugdhulp. Soms betekent een goed gesprek, een preventief aanbod of een plek waar een kind zich herkent al veel. JA Casus jeugd Stelling 7 Steek je kaart op: Ja Nee Stelling 7 Als de gemeente goed zicht heeft op verwijzingen, aantallen jeugdigen en kosten, kan zij het jeugdhulpgebruik volledig beheersen. Casus jeugd Antwoord 7 Als de gemeente goed zicht heeft op verwijzingen, aantallen jeugdigen en kosten, kan zij het jeugdhulpgebruik volledig beheersen. Goede informatie is belangrijk. Het helpt ons om ontwikkelingen en patronen te zien en om waar mogelijk bij te sturen, maar informatie bepaalt niet hoeveel jeugdigen hulp nodig hebben of welke hulp in een individuele situatie noodzakelijk is. NEE Toelichting: Monitoring helpt ons dus om beter te sturen, maar geeft geen volledige grip op het gebruik en de kosten.
Wat kunnen we als gemeente beïnvloeden? We hebben veel invloed op: • preventie en vroegsignalering; • de inrichting van de toegang; • professioneel handelen; • passend aanbod; • samenwerking met onderwijs, aanbieders en verwijzers; • inkoop en contractafspraken; • monitoring en bijsturing. Wat kunnen we als gemeente beïnvloeden? We hebben minder of geen directe invloed op: • de ontwikkeling en complexiteit van hulpvragen; • de keuzes van gezinnen; • verwijzingen door bijvoorbeeld GI's en artsen; • de noodzaak van specialistische hulp; • landelijke wet- en regelgeving; • het open-eindekarakter van de jeugdhulp. We hebben als gemeente invloed op het jeugdstelsel, maar geen volledige invloed op het individuele jeugdhulpgebruik en de kosten. © Gemeente Bergen op Zoom Zoom Jacob Obrechtlaan4 4611 AR Bergenop Zoom Tel. 140164 bergenopzoom.nl