Presentatie transformatie van het sociaal domein
Tekst van het document
Transformatie van het sociaal domein
19:30 – 20:00 Aftrap wethouder Joey van Aken
Agenda Raadsinformatiebijeenkomst Transformatie sociaal domein 7 oktober 2025
20:00 – 20:15 Stevige Lokale Teams 20:15 – 20:30 Versnelling Huishoudelijke Ondersteuning 20:30 – 20:50 Inspiratiesessie Reablement
(Door Katja Drost (CZ) en Marcha Kwisthout (TanteLouise)
20:50 – 21:15 Pauze 21:15 – 21:25 Motie: Grip op Jeugdzorg 21:25 – 21:40 Versnelling Jeugd 21:40 – 22:00 Trajectvoorziening onderwijs Door Bernadette van Oers (Samenwerkingsverband Brabantse Wal VO)
22:00-22:15 Afsluiting & Vragen
Hoofddoel
“Het sociaal domein in Bergen op Zoom toekomstbestendig maken.”
Beschikbare ondersteuning (inhoudelijk) We bieden inwoners van Bergen op Zoom passende ondersteuning.
Betaalbare ondersteuning (financieel) We dempen financiële tekorten en houden het sociaal domein betaalbaar.
Gebiedsgerichte ondersteuning Ondersteuning wordt laagdrempelig en dichtbij georganiseerd in vijf gebieden.
Transformatie van het sociaal domein
Samenwerken Partners helpen de gemeente met het vormgeven van de transformatie, waaronder:
Voor de inwoner Onze inwoner, van jong tot oud, staat centraal in de transformatie
Tijdlijn transformatie
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Pijlervisie Sociaal & Veilig
Projectorganisatie inrichten
Start eerste SLT en wijkgerichte dagbesteding
Brede uitrol SLT en wijkgerichte dagbesteding over gemeente
Nieuwe situatie volledig in werking
Investeringen in de transformatie terugverdiend
Onderzoek en adviesrapport RadarAdvies
Gebiedsgerichte aanpak en indeling
Uitvoeringsagenda
Uitwerking SLT’s en wijkgerichte dagbesteding
Collegebesluit Transformatie
Versnellingsprojecten
Voorbereiding eerste SLT Oude Stad
Geleerde lessen ophalen Definitieve financieringsvorm Versnellingsprojecten Voorbereiding brede uitrol SLTs en wijkgerichte dagbesteding
Versnellingsprojecten Subsidiebeleid aangepast
Financiën & aantallen
Totaal aantal WMO-voorzieningen Bergen op Zoom (12.540) aantal cliënten = 6.682, peildatum 24-9-2025
Totaal aantal Jeugd-voorzieningen Bergen op Zoom (2.195), aantal cliënten = 1.575, peildatum 24-9-2025
Cijfers Transformatie ▪
Rode lijn: Bij ongewijzigd beleid blijven kosten stijgen
▪
Na interventies transformatie: Afname stijging niet vrij toegankelijke voorzieningen Wmo en Jeugd
Investering vs. Besparing ▪
Overzicht: Totale investeringen (rood) en besparingen (groen) op jaarbasis
▪
Cumulatief: Blauwe lijn geeft totale investeringen en besparingen afgezet tegen de tijd
De ambitie We committeren ons aan concrete besparingen binnen het domein Jeugd en WMO vanaf 2026
Huishoudelijke ondersteuning (11,8 miljoen besparingspotentieel HO start en HO regulier, prijspeil 2025) We committeren ons aan 6,5% besparing huishoudelijke ondersteuning (770K) zie collegevoorstel: “Huishoudelijke Ondersteuning anders en slimmer inrichten”
Laag-complexe jeugdzorg (7,38 miljoen, laagcomplexe jeugdzorg 2024)
We committeren ons aan besparingen in laag-complexe jeugdzorg (369k oplopend naar 738k)
Verdere besparingen We committeren ons aan verdere besparingen op basis van onderliggende analyses, afwegingskader en business cases
Besteding investeringen: Transformatie 2026 en 2027 Dekking Totale incidentele investering: 4,41 miljoen
•
Eenmalige rijksbijdrage € 3,1 mln ter compensatie op de tekorten op Jeugd.
•
Daarnaast dekking vanuit het positieve saldo uit het 2de Concernbericht 2025.
Transformatie
2026
2027
Totaal
Programma-organisatie transformatie
0,68
0,38
1,06
Training, opleiding, begeleiding SLT's
0,55
0,58
1,13
Systeemimplementatie en procesintegratie
0,20
0,02
0,22
Huur, inrichting locaties
0,30
0,30
0,60
Subtotaal
1,73
1,28
3,01
Onvoorzien 10%
0,17
0,13
0,30
Totaal
1,90
1,41
3,31
Versnelling
2026
2027
Totaal
Jeugd: Trajectvoorziening Onderwijs, stopgesprekken
0,32
0,23
0,55
WMO; cliëntopvolging, vrijwilligerscentrale, reablement
0,32
0,23
0,55
Totaal
0,64
0,46
1,10
Incidentele middelen: 2025 Versnellingen
Benutting middelen 1e CoBe (€ 950k)
▪ Er is resterende ruimte in 2025 voor versnellingen in het sociaal domein. Deze worden op basis van een afwegingskader (maatschappelijke business case) toegekend. ▪ Personeelskrapte is zowel intern als extern een rem op de opstart van versnellingen binnen Jeugd en WMO. Daarom wordt 250k overgeheveld naar 2026. Verdeling
(€ 950k - € 250k = € 700k)
•
Realisatie SLTs
€ 200k
•
Versnellingstrajecten Jeugd
€ 235k
•
(Trajectvoorziening, stopgesprekken, street coaches)
•
Versnellingstrajecten Wmo
•
(Vrijwilligersdiensten, training Wmo-adviseurs, scootmobiels)
•
Nog in te zetten in Q4 2025
€ 100k
€ 165k
(o.a. cliëntopvolging Wmo en andere initiatieven)
Transformatie sociaal domein
Wat merken onze inwoners? Versnellingen
WMO • • • • •
Start reablement Opzet vrijwilligersdiensten Scootmobiel als collectieve voorziening Training gesprekstechnieken WMO-adviseurs In 2026 en 2027 worden deze activiteiten doorgezet en daarnaast wordt stevig ingezet op cliëntopvolging (o.a. heronderzoeken begeleiding)
Jeugd • Trajectvoorzieningen in het Voortgezet Onderwijs • Training gesprekstechnieken jeugdprofessionals • Streetcoaches ogen en oren op straat (veiligheidsinterventie jaarwisseling) • In 2026 en 2027 worden deze samenwerkingsverbanden uitgebreid.
Transformatie sociaal domein
Projectlijnen van de transformatie Drie grote transformatiestappen & samenwerking(en) voor directe verbeteringen
1. Stevige Lokale Teams
2. Dagbesteding zonder indicatie
3. Versterken sociale basis
Een team voor brede ondersteuning in ieder gebied.
Vrij toegankelijke voorzieningen voor meedoen en ontwikkelen.
Impact van (bestaande) initiatieven en ontmoetingsplekken vergroten.
Het 'versnelspoor’ Directe verbeteringen zoals stopgesprekken, jeugdhulp op scholen en huishoudelijke hulp (Wmo) nog doelmatiger inzetten.
Verdieping transformatie • Stevige Lokale Teams
Inwoners met een hulpvraag kunnen straks terecht bij een multidisciplinair team in hun eigen omgeving voor hulp en ondersteuning, zonder dat zij langs verschillende loketten hoeven. Preventieve, vroege en lichte hulp voorkomt duurdere zorg op termijn.
Gebiedsgerichte ondersteuning Ondersteuning wordt laagdrempelig en dichtbij georganiseerd in vijf gebieden.
Transformatie van het sociaal domein
1. Stevige Lokale Teams
Voltooide stappen: 2025 ▪ Q1-25 – Projectorganisatie ▪ Q2-25 – Begin werkplaatsen met partners
Belangrijke mijlpalen
▪ Q2-25 – Stip op de horizon vastgesteld
▪ Q3-25 – Kaders voor het SLT vastgesteld Vooruitblik: 2025, 2026, 2027 ▪ Q4-25 – Definitieve inrichting SLTs vastgesteld ▪ Q1-26 – Eerste SLT in Oude Stad staat ▪ Q1-26 – Financieringsvorm bepaald ▪ Q1-27 – Brede uitrol SLTs over de gemeente
Voortgang van de transformatie
Verdieping transformatie • Versnelling Huishoudelijke Ondersteuning
Huishoudelijke ondersteuning (WMO) Project binnen het versnelspoor
Opdracht
“Onderzoek op welke wijze(n) er structureel bespaard kan worden op Huishoudelijke Ondersteuning (HO)” ▪ Niet-onderbouwde besparingsambitie van 25% (o.b.v. aannames) als uitgangspunt van onderzoek ▪ Geef aan welke interventies werkelijk effectief zijn binnen de context van Bergen op Zoom ▪ Ontwikkel een kort plan om de conclusies te implementeren Stand van zaken
▪ Kosten verdubbeld van €5,7 mln (2018) naar €12,9 mln (2024) ▪ Aantal indicaties en kosten per indicatie stijgen ▪ Diverse gebruikers: fysieke beperkingen, psychische problemen, verstandelijke beperkingen en geheugenproblemen
Voortgang van de transformatie
Huishoudelijke ondersteuning (WMO)
In 2025 opgestarte interventies
▪
Aanpassingen in de toegang: ▪ Betere informatie (particuliere HO, slimme apparaten), inwoners informeren over eigen mogelijkheden, gesprekstechnieken Wmoadviseurs, huisbezoeken bij iedere aanvraag
Project binnen het versnelspoor
▪
Uitbreiding van cliëntopvolging
▪
Opstarten vrijwilligersdiensten
▪
Bevorderen zelfredzaamheid (re-ablement)
Conclusies en vervolgstappen ▪
Met bovenstaande interventies wordt in 2026 een besparing van 6,5% (€ 770k) verwacht
▪
Effectiviteit aanvullende interventies uitzoeken in 2026: ▪ Zorgzame buurt, inzet schoonmaakcoach, gedragsverandering stimuleren, voorlichting voorliggende voorzieningen, diensten- of alfacheques, inzet ambulante begeleiders
▪
We onderzoeken waar verdere besparingen mogelijk zijn (GALA/IZA)
▪
In overleg met de raad hoe we – naar financiële draagkracht – een moreel beroep kunnen doen op onze inwoners
Voortgang van de transformatie
Inspiratiesessie Reablement
Katja Drost (CZ) & Marcha Kwisthout (tanteLouise)
Pauze
Motie: Grip op jeugdzorg
Motie ‘Grip op Jeugdzorg’
Algemene toelichting [1/4]
Grip op Jeugdzorg ▪ Op 26 juni heeft de gemeenteraad de motie ‘Grip op Jeugdzorg’ aangenomen. Met deze motie is het college gevraagd om nog dit jaar een voorstel te doen voor het monitoren van het sociaal domein en om opties voor de toegang tot de jeugdzorg voor te leggen. ▪ De acties die in de motie worden gevraagd, voeren we uit met de bredere transformatie van het sociaal domein. Zo werken we aan de ontwikkeling van stevige lokale teams, waarin de toegangsprofessional jeugd een belangrijke vervult, én aan het versnelspoor transformatie, gericht op betere analyse en monitoring van het jeugdhulpgebruik. ▪ De motie bevestigt en ondersteunt daarmee de ingezette koers van de transformatie.
Motie: Grip op Jeugdzorg
Motie ‘Grip op Jeugdzorg’
1.
Monitoring sociaal domein
Acties versnelspoor ‘Innovatie en digitalisatie’ Twee punten uit motie: 1. Voorstel monitoring sociaal domein. Doel: meer grip op financiële budgetten.
▪ Ontwikkeling monitor Jeugd & WMO op basis van eigen systeemdata.
2. Opties voor splitsing uitvoering & governance toegang. Toelichting Bijeenkomst 7 oktober.
▪ Verkenning uitbreiding met GBA-gegevens voor vollediger beeld.
N.B. Motie onderstreept urgentie en koers transformatie
▪ Samenwerking met dataspecialisten van maatschappelijke partners voor dataverrijking voor meer inzicht in ontwikkelingen en effecten in de wijk.
Daarnaast toezegging raad: vóór begrotingsbehandeling inzicht bieden in de kosten SD en cijfers transformatie [2/4]
Motie: Grip op Jeugdzorg
Motie ‘Grip op Jeugdzorg’
2. Splitsing uitvoering en governance toegang ▪
Ontwikkeling drie profielen toegangsprofessional jeugd en vorming GR met uitvoeringsorganisatie WBW: • Voorliggend/lichte ambulante zorg • Indicatie jeugdhulp • Veiligheidscasuïstiek o.b.v. rechterlijk kader en landelijk Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
▪
De visie op de drie profielen zijn regionaal vastgesteld: vanaf komend jaar werken naar deze visie 3 profielen • Doel: Normaliseren - hulp zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig – en voorkomen onnodige inzet van specialistische jeugdhulp. Het beroep op geïndiceerde jeugdhulp te verminderen en deze hulp beschikbaar en passend te houden voor de jeugdigen en gezinnen die het écht nodig hebben.
Twee punten uit motie: 1. Voorstel monitoring sociaal domein. Doel: meer grip op financiële budgetten. 2. Opties voor splitsing uitvoering & governance toegang. Toelichting Bijeenkomst 7 oktober.
[Slide [3/4]
Motie: Grip op Jeugdzorg
Motie ‘Grip op Jeugdzorg’
2. Splitsing uitvoering en governance toegang ▪
Governance: GR met uitvoeringsorganisatie jeugdhulpregio WBW
Twee punten uit motie: 1. Voorstel monitoring sociaal domein. Doel: meer grip op financiële budgetten. 2. Opties voor splitsing uitvoering & governance toegang. Toelichting Bijeenkomst 7 oktober.
[Slide 4/4]
▪
Doel: Eén uitvoeringsorganisatie zorgt voor eenduidige aansturing van professionals en één loket voor aanbieders en verminderen bureaucratie
N.B. De drie profielen worden verankerd in de Stevige Lokale Teams
Motie: Grip op Jeugdzorg
Verdieping transformatie • Versnelling Jeugd
Het versnelspoor
Samen met partners verkent de gemeente verschillende initiatieven en ideeën hoe het gedachtengoed van de transformatie al op korte en middellange termijn kan worden geïmplementeerd (o.b.v. afwegingskader) Waarom dit bijdraagt: Inhoudelijk Brede kijk op hoe we nu al aan de slag kunnen met beter en efficiënter regelen. Financieel Succesvol geïmplementeerde ideeën leveren vanaf 2026 al besparingen op.
Voortgang van de transformatie
Het ‘versnelspoor’ Jeugd
Concrete acties ▪ Afschalen en afsluiten indicaties
Investeren in Jeugd en houdbare Jeugdzorg: van zorg naar gezondheid
▪ Jeugdhulp dichterbij onderwijs organiseren ▪ Overhevelen Praktijkondersteuner Huisarts (POHjeugd) naar zorgverzekeraar ▪ Jouw Ingebracht Mentor (JIM) methodiek en inzet buurtgezinnen
Voortgang van de transformatie
Het ‘versnelspoor’ Jeugd
Urgentie
▪ 1 op de 6 jongeren ontvangt jeugdzorg (17% vs. 14% landelijk) ▪ Mentale druk bij jongeren stijgt, vooral meisjes
Investeren in Jeugd en houdbare Jeugdzorg: Van zorg naar gezondheid
▪ Kosten stijgen, voorzieningen staan onder druk Analyse jeugd
[
▪ Tot 11 jaar: 90% voelt zich blij en weerbaar ▪ Vanaf 14 jaar: meer risico’s, eenzaamheid, stress ▪ 32% van ouders ervaart opvoedstress Transformatieopgave ▪ Doel: passende, houdbare ondersteuning ▪ Focus op preventie en sociale basis ▪ Minder afhankelijk van dure maatwerkvoorzieningen Voortgang van de transformatie
Trajectvoorziening Onderwijs
Bernadette van Oers (Samenwerkingsverband Brabantse Wal VO)
Voorstel:
Een volgende raadsinformatiebijeenkomst te organiseren wanneer de nieuwe raad is geïnstalleerd.
© Gemeente Bergen op Zoom Zoom Jacob Obrechtlaan 4 4611 AR Bergen op Zoom
Tel. 140164 bergenopzoom.nl