Presentatie Raadsbijeenkomst 8 februari 2024
Tekst van het document
Bergen op Zoom
Halverwege wereldsteden
Pijlervisie Economie 8 februari 2024
Programma Opening wethouder Hopmans Introductie DKG – Ron van den Berg (CCO) Inleiding Pijlervisie economie •Korte terugblik •Participatie •75%-versie
Het belang van economie •Introductie BCI •Kracht van de stad •Ruimte voor economie
Het economische verhaal van BoZ •Foto BoZ •Profiel BoZ •Trends & ontwikkelingen
Toekomstbeeld •Leidende principes •Richtinggevende keuzes
Hoe nu verder?
Opening wethouder Hopmans
Introductie DKG Eigen presentatie DKG Door Ron van den Berg (CCO)
Inleiding Pijlervisie economie: Korte terugblik
• Pijlervisies zijn bedoeld om de vergezichten uit de toekomstvisie verder inhoud te geven • De visies zijn op hoofdlijnen om meer ruimte/vrijheid aan initiatiefnemers te geven • De focus op de pijlervisies voorkomt versnippering van visie- en beleidsdocumenten • Waar nodig nemen we deelvisies op als paragrafen binnen de pijlers
Inleiding Pijlervisie economie korte terugblik • In lijn met Tv 2035 en Omgevingsvisie • Sterke participatie; • ronde 1: • Diepte-interviews • Ondernemersenquête • Burgerpanel • Stakeholdersbijeenkomst
Vooruit kijken Participatie ronde 2 • Gericht op toetsen van wat we tot dan toe hebben = 75% versie
• Alle inwoners en bedrijven moeten mee kunnen praten • Specifieke actie op de mensen en bedrijven die normaal minder snel meedoen
• Jongeren participatie • Looptijd: februari/begin maart 2024 • Inspiratiemiddag ondernemers 29/02/2024
Proces naar besluitvorming Producten
Contouren visie
Concept visie
Participatie
Ronde 1
Ronde 2
Besluitvorming
n.v.t.
Vaststelling concept visie (College B&W)
Vaststelling definitieve visie (gemeenteraad)
Tijdspad
Q2 t/m Q3 2023
Q3 t/m Q1 2024
Q2 t/m Q3 2024
Definitieve visie
Naar de inhoud van de Pv economie Het belang van economie
Het economische verhaal van BoZ
• Introductie BCI • Kracht van de stad • Ruimte voor economie
• Profiel & foto BoZ • Trends & ontwikkelingen
Toekomstbeeld • Economische positionering • Strategische keuzes • Ontwikkelingen
Hoe nu verder?
Introductie Bureau Marcel Michon Managing Partner Buck Consultants International
Profiel Buck Consultants International ⚫ Voor bedrijven • • • •
Supply chain optimalisering Locatiekeuze-advies Business strategie ontwikkeling Vastgoedstrategie en -projecten
⚫ Voor overheden & kennisinstellingen • • • •
Stedelijk en regionaal economische ontwikkeling en innovatiebevordering Vastgoedontwikkeling & -beleggingen Logistieke en infrastructurele projecten Programma’s om nieuwe bedrijfsvestigingen te acquireren
⚫ Profiel E-mail: marcel.michon@bciglobal.com 06 53647131
• • • •
Onafhankelijk adviesbureau Hoofdkantoor in Nijmegen sinds 1985 80 full-time professionals Projecten in meer dan 50 landen
Diepgaande kennis van wat er bij bedrijven speelt Nodig om juiste keuzes te kunnen maken Healthcare
Food / FMCG
Technology
Automotive / Industrial
Retail & Fashion
De Kracht van De Stad Nederland: geen echte metropool maar wel een netwerk van krachtige levendige steden.
Netherlands 17 million
In de stad komen onze dromen tezamen …..
Woningbouw voor iedereen
Sterke economie & innovatiemotor
Gevarieerde arbeidsmarkt
Gezonde omgeving
Stad als ecosysteem
Verduurzaming & klimaatadaptie
Mobiliteitskeuze & mobiliteitsreductie
Scala aan onderwijsen culturele voorzieningen
Venster naar de wereld
Agglomeratievoordelen maken de stad tot economische en innovatiemotor en aantrekkelijk om te wonen en te verblijven Agglomeratienadelen
Agglomeratievoordelen Labour market pooling Grotere, diverse en gespecialiseerde arbeidsmarkt • Keuzemogelijkheden • Betere matching
+
Input sharing Toeleveranciers • Transactiekosten lager door concentratie van toeleveranciers • Gespecialiseerde toeleveranciers
+
Learning – knowledge spill overs Co-creatie & crossovers • Formele relaties • Informele face-to-face contacten
+
Home market attractiveness Thuisvoordeel • Concentratie van klanten-inwoners • Concentratie van klanten-bedrijven
Bedrijven
Per saldo:
agglomeratievoordelen
• • •
Hoge prijzen voor bedrijfs-huisvesting Hoge lonen Files
zijn groter dan
agglomeratienadelen ⚫ Productiviteits-voordelen van 210% - afhankelijk per sector Nederland: 2x zo hoge dichtheid leidt tot hogere productiviteit van 25% ⚫ Innovatie-acceleratie
Huishoudens • • •
Hoge huizenprijzen Files Leefbaarheidsproblemen (o.a. criminaliteit)
Werken in de stad Een breed palet aan typen werklocaties, met eigen ontwikkelopgaven
Centrum omgeving
Innovatie omgeving
Voorzieningen, retail en leisure
Gemengde woon-werkwijk
Gemengd bedrijvenpark
Zelfstandige vestigingen
Zakelijke kantooromgeving
Functionele bedrijfsomgeving
Werken in woonwijken
BCI 2024
Ruimtelijk Rijksbeleid BZK: 6 gericht op de stad
1
2
3
Perspectief voor landbouw en natuur a. Natuur en landbouw verweven Groenblauwe dooradering
b. Iconisch landelijk gebied Overgangsgebieden
c. Bouwen met de boer Biobased verbouwen
a. Clusters van grootschalige bedrijventerreinen
b. Energienetwerken
c. Circulaire werklocaties in steden
a. Groen en gezond leven in de stad
b. Woonwijken van de toekomst
c. Hoogstedelijke knooppunten
Ordenende netwerken voor energie en (circulaire) economie
Leefbare steden en regio’s
Stedelijke Ruimtelijke kernopgaven
Interessante typen bedrijven voor gemengde economische programmering Zakelijk dienstverlener
Maak en ambacht
Op kennis en onderzoek gebaseerde ondersteuning en advisering van commerciële bedrijven, vanuit een kantoorachtige omgeving.
Repareren, inspecteren en verfraaien bij mensen aan huis of vanuit een werkruimte.
Ontwerpers en ingenieurs
Kennis en technologie
Ontwikkelen en ontwerpen van processen, installaties en apparatuur voor zakelijke en particuliere doeleinden vanuit (zakelijke) werkruimtes.
Inzet van (wetenschappelijke) technieken, vaardigheden, methoden en processen voor de productie van goederen en diensten vanuit een werk-/R&D-ruimte.
ICT en media
Hightech industrie
Ontwikkelen en beheren van systemen, netwerken, databases, games, media, software en websites in een kantooromgeving.
Moderne technologie voor verschillende (consumenten) doeleinden, met ruimte voor samenwerking tussen kennisinstellingen, technologiebedrijven en industrie.
Creatieve industrie
Stadsdistributie
Maken en exposeren van beeldende kunst, muziek, reclame, vormgeving en software vanuit diverse werkruimtes.
Duurzame en toekomstbestendige bevoorrading van eetwaren en andere producten aan huizen en bedrijven, vanuit een strategische locatie aan de rand van of in de stad.
Reparatie en handel
Bouwbedrijf met werkplaats
Kleinschalig repareren en verhandelen van voertuigen, kleding en vergelijkbare consumentenartikelen vanuit werkruimtes.
Opslaan en distribueren van bouwmaterialen en gereedschap richting bouwlocaties voor woningen, gebouwen en andere constructies, vanuit een middelgrote werkplaats (tijdelijk).
Foto van Bergen op Zoom • Industrie is belangrijk voor werkgelegenheid en toegevoegde waarde. • Beroepsbevolking zal dalen komende jaren. Rol arbeidsmigranten zal gaan toenemen. Sprake van negatieve pendel. • Ligging is cruciaal. Hoge kwaliteit bedrijventerreinen. Weinig tot geen aanbod. Aanwezigheid haven belangrijk voor de toekomst. • Historische stad met de aanwezigheid van een groene & blauwe long maakt BoZ een aantrekkelijke woonstad. Koppeling met woningbouwopgave en het voorzieningenniveau.
Economisch profiel Bergen op Zoom Het fundament voor het economische toekomstbeeld
Basis voor de balans tussen economie, recreatie en wonen 3 Unique Selling Points (USP’s)
Trends & ontwikkelingen
Enkele Trends eruit gelicht met relevanties voor Bergen op Zoom
Enkele Trends eruit gelicht met relevanties voor Bergen op Zoom
Vanuit een krachtig fundament… • Er verandert veel in de economie; • Belangrijk is om (letterlijk) ruimte te vinden voor economie; • En hierin keuzes te maken.
Op naar de toekomst!
Het nieuwe economische verhaal van BoZ Twee leidende principes voor de economische positionering van Bergen op Zoom, maar ook voor het vergroten van brede welvaart
BoZ BeLeefstad
Nieuwe economie
Leidende principes zitten in ons DNA BoZ Beleefstad
Nieuwe economie
Verleden
Verleden
•
Garnizoensstad
•
In de middeleeuwen was BoZ al een havenplaats.
•
Markiezenstad
•
Al sinds jaar en dag gelegen aan de vruchtbare zeekleigronden
•
Stad van stoet & spel
•
•
Handelsstad
Krabbegat is afgeleid van Meekrap, waar we kleurstof uithaalden
Heden •
Authentiek erfgoed (prachtig decor)
•
Veel sociale verbanden
•
Rijk cultureel verenigingsleven
•
Veel evenementen
Toekomst…
Heden: •
We zijn de regio van de suikerbiet en de aardappel
•
Industriële vestigingen
•
Sterk MKB
Toekomst…
Toekomstbeeld: BoZ BeLeefstad • Duidelijke verbinding met de woningbouwopgave. Het voorzieningenniveau (commercieel, recreatief, cultureel) moet hierbij aansluiten;
• Historisch beleven
• Aandacht voor passende voorzieningen voor de juiste doelgroepen. Ook hierbij aandacht voor de woningbouwopgave;
• Natuurlijk beleven
• Aantrekken van bezoekers van binnen en buiten de gemeente;
• Waterrijk beleven
• Cultuur is belangrijke drager voor de identiteit van BoZ. I.c.m. groene en blauwe long uniek. Beste van beide werelden; • Een sterkere profilering van BoZ is noodzakelijk om ondernemers te stimuleren om te investeren in BoZ.
• Cultureel beleven
Toekomstbeeld: nieuwe economie • Nieuwe economie is duurzaam en sociaal inclusief
• Nieuwe rijkdom
• We gaan uit van een economie gericht op positieve verandering en creatie van welvaart en welzijn
• Echte prijzen
• Daarmee zetten we in op brede welvaart. We willen een goede balans tussen economische ontwikkeling, welzijn van mensen en de kwaliteit van de leefomgeving
• Inclusief ondernemen
• We bieden daarom alle kansen voor plantbased economy en circulaire economie. De plant als basis zit in ons DNA en is een logische keuze • We zetten in op food en non-food: eiwitten, grondstoffen, chemie, farmacie en bio-based bouwen
• Transparante ketens
• Groene energie • Circulaire economie
Beelden bij nieuwe economie
Beelden bij nieuwe economie
Richtinggevende keuzes
BoZ als regionale top op gebied van Plantbased economy
Het bieden van ontwikkelruimte aan ondernemers
Doorontwikkeling Theodorushaven
Economische profilering
BoZ BeLeefstad
Versterking van de positionering BoZ BeLeefstad Het retailaanbod sluit aan bij de behoefte van verschillende doelgroepen
Nieuwe economie
Vergroten werkgelegenheid
Focus op Triple helix
BoZ als regionale top op gebied van Plantbased Economy Wat hebben we al? •
Grote toonaangevende spelers binnen plantbased economy & circulaire economie
•
Goede aanhaking op regionale eco-systeem
•
DAB Lab als broedplaats voor plantbased start-ups
Ontwikkelingen? •
Landbouw- grondstoffentransitie is in volle gang.
•
Bewustzijn bij bedrijven; steeds meer bedrijven haken aan.
•
Plantaardige oplossingen zijn de toekomst
•
Grote potentie voor BoZ
Handelingsperspectieven •
Versterking samenwerking in de regio
•
Aantrekken nieuwe bedrijven
•
Bestaande bedrijven ondersteunen zodat ze kunnen omschakelen naar plantbased/circulaire initiatieven
•
Het creëren van een gunstig vestigingsklimaat zodat bedrijven zich daadwerkelijk kunnen vestigen.
•
Opzetten van acquisitiestrategie
•
Het opbouwen van een netwerk met samenwerkingspartners t.b.v. clustering en innovatie
Het bieden van ontwikkelruimte aan ondernemers Wat hebben we al? •
6470 bedrijven zijn op een bedrijventerrein gevestigd (10%)
•
35% van de werkgelegenheid van BoZ
•
Belangrijk voor de lokale economie
•
>50% van de toegevoegde waarde wordt op een bedrijventerrein gerealiseerd
•
Bedrijventerreinen scoren goed op kwaliteit vastgoed en locatiekwaliteit
Ontwikkelingen? •
Geen kavels meer beschikbaar om uit te geven
•
Rem op ontwikkeling van bedrijfsleven en dus op vestigings- en investeringsdynamiek in BoZ.
•
Grote woningbouwopgave. Wonen kan niet zonder werken.
•
Nederland circulair in 2050
•
Netcongestie
Handelingsperspectieven •
We bieden perspectief voor onze bestaande ondernemers. Wonen & werken in balans.
•
Beter benutten bestaande bedrijventerreinen
•
Ontwikkeling van nieuw areaal m.o.o. bieden van schuifruimte, circulaire transitie & plantbased ambities
•
Bedrijventerreinen worden zoveel mogelijk zelfvoorzienend (off-grid)
Doorontwikkeling Theodorushaven Wat hebben we al? •
Een van de grootste binnenhavens van NL
•
Multimodale haven
•
Core Port in het Trans-Europeanh Network (TEN-T)
Ontwikkelingen? • Samenwerking Brabant Ports • Nieuwe inlandse en buitendijkse containerterminal • Transport over water als alternatief voor transport op de weg • Veel transities, zoals klimaatverandering en energietransitie hebben effect op de havenontwikkeling
Handelingsperspectieven
• Doorontwikkeling van de haven stimuleren door o.a. digitalisering data en optimaliseren van logistieke processen. • Inzetten op verduurzaming van de haven. • Samenhang met plantbased/circulaire economie vergroten • Ontwikkeling van strategie zodat watergebonden & HMCkavels zo effectief mogelijk kunnen worden ingezet. • Loskoppelen industriële en recreatieve haven.
Versterking van de positionering van BoZ BeLeefstad Wat hebben we al? •
Historische binnenstad
•
Veel natuur aanwezig
•
Cultuur is belangrijke drager voor de identiteit van BoZ
•
Combinatie tussen natuur & cultuur is uniek
Ontwikkelingen? •
Ambitieuze woningbouwopgave
•
Voorzieningenniveau onder druk
•
Aansluiting zoeken bij diverse doelgroepen
•
Brede welvaart krijgt steeds meer nadruk
Handelingsperspectieven •
Ontwikkelen van aantrekkelijk woon-, werk- en recreatieklimaat
•
Vrijetijdseconomie als aanjager en versterker van de lokale economie
•
Stimuleren van ondernemers om te investeren in BoZ
•
We faciliteren recreatieve & toeristische initiatieven die BoZ BeLeefstad versterken
•
Stimuleren van creatieve broedplaatsen
•
Versterking van regionale samenwerking
•
We faciliteren nieuwe economische dragers voor behoud en versterking van ons erfgoed
Het retailaanbod sluit aan bij de behoefte van verschillende doelgroepen Wat hebben we al? •
Detailhandelsstructuurvisie 2016
•
Visie binnenstad 2023
Ontwikkelingen? •
Woningbouwopgave
•
Vraag naar supermarkten blijft toenemen.
•
Aandacht voor sociale functie van supermarkt in de wijk
•
Dynamische markt
•
Steeds meer mensen kopen online, maar 53% blijft aankopen in de fysieke winkel
•
Ook jongeren kopen in fysieke winkels (58%)
•
Functie van fysieke winkels verandert ook
Handelingsperspectieven
•
We geven de vrijheid om retail en & supermarkten mee te laten bewegen met de markt- & consumentenvraag
•
De binnenstad kent een compacter winkelgebied
•
Onderzoeken of een nieuwe supermarkt wenselijk is bij grote woningbouwprojecten
•
Verbinden van de binnenstad met De Zeeland onderlinge synergie en versterking van de winkelgebieden
•
Stimuleren van buurtwinkelcentra
Vergroten van werkgelegenheid Wat hebben we al? •
BoZ is een gemiddelde woon-werkstad in vergelijking met rest van NL
•
Negatieve pendelstroom
Ontwikkelingen? •
Beroepsbevolking neemt af
•
Woningbouwopgave gaat hand in hand met groei en ontwikkeling van werkfuncties
•
Het aantal arbeidsmigranten neemt toe
Handelingsperspectieven •
Aantrekken van specifieke doelgroepen (jonge gezinnen) door een gerichte woningbouwprogrammering, zodat de beroepsbevolking meegroeit met de bevolkingstoename
•
Aantrekkelijk vestigigingsklimaat ontwikkelen zodat sectoren met een hoge werkgelegenheid zich kunnen vestigen in BoZ
•
Stimuleren van extra arbeidsplaatsen i.r.t. de woningbouwopgave
Stimuleren ondernemersschap Uitnodigen/stimuleren van ondernemers om zich te vestigen in BoZ = investeringsdynamiek op gang helpen.
Naar een triple Helix • Samen met elkaar • Medewerking bedrijven nodig! • Bedrijven hebben ook de overheid nodig • Casus Rhombus
Beeld van de adviseur…….. • Bergen op Zoom: een gemeente om trots op te zijn • Een prachtige ligging met historische en actuele stadswaarde • Veel economische opties juist ook in de transitie naar een duurzame economie • Wel belangrijk om samen de handschoen op te pakken zowel met elkaar (triple Helix) als in de ruimere regio • En….. • Om ruimte te zoeken voor economie!
Hoe nu verder? • Raadsmededeling 75%-versie • Participatieronde 2 • Verder uitrollen van de leidende principes & richtinggevende keuzes in een economische agenda t/m 2035