CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Presentatie netcongestie ambtelijke organisatie

Beeldvorming 26 november 2026, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Toelichting Netcongestie en ACM-prioriteringskader2.141 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ACM-prioriteringskader & netcongestie Raadsinformatieavond Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Doel van de avond Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Informeren over de stand van zaken ACM-prioriteringskader en netcongestie • Gevolgen voor de gemeente toelichten • Perspectief en handelingsperspectief schetsen Programma raadsinformatieavond Raadsinformatieavond | 26 november 2026 1. Algemene informatie • Wat is netcongestie? • Wat is het ACM-prioriteringskader? 2. Enexis netbeheer • Actuele situatie netwerk Bergen op Zoom en regio • Maatregelenladder bij kritieke netten 3. Concrete impact gemeente • Hoe wordt onze gemeente geraakt? • Hoe wordt het net uitgebreid? Vragen Pauze 4. Projecten realiseren ondanks netcongestie • hoe kunnen we hiermee omgaan? • Referentieprojecten 5. Handelingsperspectief raad en college • Rollen, bevoegdheden en toekomstige besluitvorming Vragen & afsluiting Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Wat is netcongestie? • De wachtrij op het elektriciteitsnet • Wat is het ACM-prioriteringskader? • Spelers op de Nederlandse energiemarkt • Netbeheerders Algemene informatie Deel 1 Wat is netcongestie? Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Definitie netcongestie Netcongestie ontstaat wanneer er op bepaalde momenten meer elektriciteit moet worden vervoerd dan het elektriciteitsnet aankan.

File op het elektriciteitsnet Wat is netcongestie? Raadsinformatieavond | 26 november 2026 2 vormen van netcongestie 1. Afnamecongestie – de vraag van afnemers is groter dan het netwerk aan kan. 2. Opwek- of invoedingscongestie – er ontstaat wanneer meer opgewekt wordt dan het netwerk aan kan Capaciteit netwerk bepaald hoeveel stroom geleverd kan worden Capaciteit netwerk bepaald hoeveel stroom geleverd kan worden

Wachtrij op het elektriciteitsnet Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Ontstaan van netcongestie en de wachtrijen 2018 – eerste netcongestie in Nederland • Bij zonne-energie in Groningen en Drenthe • Opwek- of invoedingscongestie 9 juni 2022 – eerste wachtlijst Noord-Brabant • voorlopige stop voor nieuwe grootverbruikers van Elektriciteit in Noord-Brabant en Limburg afgekondigd door TenneT en Enexis netbeheer • Zowel invoeding als afname 2023 – netcongestie wordt een landelijk probleem Wachtrij op het elektriciteitsnet Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Wachtrij – hoe werkt dat? • In het begin: ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt.’ • De persoon of partij die als eerste een aanvraag deed stond als eerste op de wachtrij. Noodzaak voor prioritering • Door verergering netcongestie ontstond noodzaak voor maatschappelijke prioritering • Bijv. ziekenhuis moet wachten op een aansluiting ACM-prioriteringskader Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Maatschappelijk prioriteren 1.0 • 1 oktober 2024 – eerste ACM-prioriteringskader • 3 categorieën van prioriteiten: 1. Congestieverzachters (zoals batterijen die capaciteit vrijmaken op het net) 2. Veiligheid (zoals ziekenhuizen, defensie, politie, etc.) 3.

Basisbehoeften (zoals woningbouw, onderwijs) Overig: geen prioriteit (zoals bedrijven, publieke laadpalen, etc.) • Reservering voor kleinverbruik-aansluitingen, die krijgen altijd aansluiting • Maart 2025 – rechter zet streep door eerste prioriteringskader en vraagt om aanscherping ACM-prioriteringskader Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Maatschappelijk prioriteren 2.0 • 1 januari 2026 – aangepast ACM-prioriteringskader • 3 categorieën van prioriteiten, uitgebreid: 1. Congestieverzachters (zoals batterijen die capaciteit vrijmaken op het net) 2. Veiligheid (zoals ziekenhuizen, defensie, politie, douane, verkeersveiligheid, RIVM, etc.) 3.

Basisbehoeften (zoals woningbouw, onderwijs, gedeelde huisvesting, AZC, OV, telecom, riool/afvalwater, etc.) Overig: geen prioriteit (zoals bedrijven, publieke laadpalen, etc.) • Reservering voor kleinverbruik-aansluitingen vervalt per 1 juli 2026 • 1 juli 2026 - Vanaf dit prioriteringskader dient alle beschikbare capaciteit verdeeld te worden conform het ACM-prioriteringskader ACM-prioriteringskader Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Vervallen reservering kleinverbruik heeft enorme impact • Woningbouw kan daarmee ook op wachtlijsten komen • Wachtlijsten worden weggewerkt tot het moment dat de beschikbare capaciteit op is • Onzekerheid wanneer nieuwe capaciteit voor aansluitingen beschikbaar is • Nieuwe netverzwaringen of andere oplossingen nodig voor nieuwe aansluitingen ACM-prioriteringskader Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Door het vervallen van de reservering van kleinverbruik-aansluitingen komt woningbouwontwikkeling in gevaar • Overgangsregeling april 2026 • Projecten die al bekend waren bij netbeheerder komen hoger op de lijst • Tot 1 juli 2026 kon men kleinverbruik-aansluitingen aanvragen • De gemeente heeft zoveel mogelijk aanvragen gedaan • Vanaf 1 oktober 2026 ‘eerder aanvragen’ van woningbouw en onderwijshuisvesting • Doel: beter perspectief voor woningbouw, ondanks wachtlijsten • Beter inzicht netbeheerder waar concrete vraag ligt Later deze avond in

op concrete gevolgen Bergen op Zoom Spelers op de elektriciteitsmarkt Raadsinformatieavond | 26 november 2026

Netbeheerders Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Landelijke netbeheerder = Regionale netbeheerder = • Netbeheerder is verantwoordelijk voor veilig en betrouwbaar transporteren van elektriciteit • Enexis is klant bij TenneT

Netbeheerders Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Vereenvoudigde weergave Netcongestie TenneT en Enexis Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Netcongestie kan plaatsvinden op verschillende niveaus in het netwerk • zowel bij afname als teruglevering Landelijk Regionaal Enexis geeft uitleg over stand van zaken

Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Wat is de actuele situatie in gemeente Bergen op Zoom? • Welke maatregelen kan Enexis nemen als de situatie verslechterd? Presentatie Enexis Netbeheer Deel 2

Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Hoe worden gemeentelijke ontwikkelingen geraakt • Hoe wordt het netwerk uitgebreid? Situatie en impact gemeente Bergen op Zoom Deel 3 Woningbouwprojecten op de wachtlijst Raadsinformatieavond | 26 november 2026 De regelingen om woningbouw en onderwijshuisvesting op de wachtlijst te zetten • Overgangsregeling april 2026 • Het grootste deel van de projecten zijn toegekend. Maar niet alles. • Tot 1 juli 2026 kon men kleinverbruik-aansluitingen aanvragen • De netbeheerder onderzoekt nog welke aanvragen wel en niet kunnen worden aangesloten. • Vanaf 1 oktober 2026 ‘eerder aanvragen’ van woningbouw en onderwijshuisvesting • De verwachting is dat al deze projecten op de wachtlijst belanden. Maar het biedt wel een beter perspectief, omdat projecten 10 jaar vooruit aangevraagd worden • Enexis werkt iedere keer deel wachtrij weg wanneer weer capaciteit is.

Bedrijven en netcongestie Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Voor grootverbruik-aansluitingen geldt al langer een wachtlijst • Sinds ACM-prioriteringskader hebben bedrijven geen maatschappelijke prioriteit en belanden onderaan de wachtlijst • Nu kleinverbruik-aansluitingen niet meer standaard worden aangesloten verslechterd het perspectief verder • Het ‘eerder aanvragen’ versterkt de verslechtering van dat perspectief Hoe moeten we omgaan met deze nieuwe situatie? Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • De situatie van vóór de netcongestie lijkt niet terug te keren. Ondanks uitbreidingen zullen we anders met energie om moeten gaan. Hoe dan wel?

Energie is randvoorwaardelijk geworden voor nieuwe ontwikkelingen Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Netuitbreidingen zijn belangrijke voorwaarde voor nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnetwerk • Wachtlijsten veroorzaken onzekerheid bij de ontwikkeling van projecten en gebiedsontwikkelingen • De situatie van vóór de netcongestie lijkt niet terug te keren. Ondanks uitbreidingen zullen we anders met energie om moeten gaan.

Uitbreiding netwerk - Hoogspanning Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Nieuwbouw • 380kV HS station Halsteren • Uitspraak Raad van State volgt Uitbreidingen (in uitvoering) • 150kV HS-station Bergen op Zoom • 150kV HS-station Woensdrecht Dit zorgt voor gefaseerde uitbreidingen en meer capaciteit in Bergen op Zoom

Hoogspanningsnet – bestaande situatie deelnetten Raadsinformatieavond | 26 november 2026

Hoogspanningsnet – situatie na realisatie Halsteren Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Deelnet Halsteren West-Brabant • Grote verandering in deelnetten • Grote energievraag door o.a. industrie Grote energievraag in Moerdijk en Bergen op Zoom Raadsinformatieavond | 26 november 2026 West-Brabant • Grote energievraag door o.a. industrie Uitbreiding netwerk – Midden en laagspanning Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Enexis breidt midden- en laagspanningsnetwerk uit – Enexis Buurtaanpak • Laagspanningsstation voorziet door stijgende elektriciteitsvraag ca. 100 woningen in plaats van 200 in het huidige netwerk + grotere vraag overige afnemers en invoeders • Dit betekent dat ook bijna het hele netwerk tussen hoogspanningsstation en woningen moet worden verzwaard en uitgebreid

Uitbreiding netwerk - Buurtaanpak Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Enexis verzwaard buurt voor buurt het lokale netwerk in de komende 10-15 jaar Afgerond: De Schans Halsteren In uitvoering: Halsteren Centrum In voorbereiding: Warande-Oost Het Fort Schelde Vesting

Hoe versnellen we deze netuitbreidingen? Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Verzoek aan provincie om regie te nemen over ondergrondse 150kV verbindingen • College gemeente Bergen op Zoom (met rugdekking vanuit de gemeenteraad) heeft samen met Steenbergen en Woensdrecht het College van de provincie gevraagd om de regie te nemen over de nieuwe TenneT verbindingen Halsteren – Woensdrecht & Halsteren – Dinteloord. Dit versnelt de procedure. Proactieve samenwerking gemeente – Enexis in buurtaanpak • Gemeente en Enexis werken samen om de buurtaanpak proactief te verzwaren • Het doel is dat wanneer er aannemerscapaciteit is dat de aannemer direct aan de slag kan en niet moet wachten op bijvoorbeeld vergunningsverlening.

Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Hoe blijven we ontwikkelen in deze nieuwe realiteit? • Verduurzaming en nieuwbouw van woningbouw en bedrijfslocaties? Projecten realiseren ondanks netcongestie Deel 4 Nieuwe realiteit, in een Bergen op Zoom met ambitie Raadsinformatieavond | 26 november 2026 We moeten: Maar we willen ook: • Ca. 7000 nieuwe woningen • Nieuwe bedrijfslocaties • Verduurzamen (bedrijven, woningen, mobiliteit, etc.)

Nieuwe realiteit, in een Bergen op Zoom met ambitie Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Lokaal organiseren: • Energie opwerk en productie • Energie opslag • Energie conversie (omzetten) • Energie gebruik Aandachtspunt • Elektrificatie kost veel ruimte

Nieuwe realiteit, in een Bergen op Zoom met ambitie Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Optimaliseren gebruik • Vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen • Samenwerken in bijvoorbeeld Energiehubs • Opslag op slimme plekken in het systeem • Energie Management Systemen (EMS)

Nieuwe realiteit, in een Bergen op Zoom met ambitie Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Optimaliseren gebruik • Isoleren, isoleren, isoleren (warmte = veel energie) • Bedrijfsprocessen optimaliseren • Restwarmte gebruiken • ‘Achter de meter’ energie opwekken en gebruiken

Nieuwe realiteit, in een Bergen op Zoom met ambitie Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Nieuwe woningen in Bergen op Zoom • Onderdeel van gebiedsontwikkelingen = energiesysteem ontwerpen • waarschijnlijk vanaf 1 januari 2028 netbewust bouwen verplicht (Rijksbeleid) • Netbewust bouwen = als gebouw of gebied minder capaciteit van het netwerk gebruiken • Mogelijk capaciteitsbudget per nieuw gebied • Nieuwe contracten in ontwikkeling bij netbeheerder • Vraag en aanbod van energie in plangebied optimaliseren Aandachtpunten • Organisatie netbewust bouwen – collectieve voorzieningen • Netbewust faseren en contracteren

Nieuwe realiteit, in een Bergen op Zoom met ambitie Raadsinformatieavond | 26 november 2026

Nieuwe realiteit, verduurzaming Raadsinformatieavond | 26 november 2026

Referentieproject: Netbewuste nieuwbouw Waterviolier project in Nuenen Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Bron: Heijmans Referentieproject: Treeport Zundert Raadsinformatieavond | 26 november 2026

Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Welke rol heeft de gemeente? • Welke invloed hebben raad en college? Handelingsperspectief en handvatten college en raad Deel 5 Gemeentelijke rol in het ruimtelijk domein Raadsinformatieavond | 26 november 2026 Rol: regisserend, faciliterend en kaderstellend • Ruimtelijke ordening • Afweging van belangen • Ruimtelijke kaders stellen (omgevingsvisie en omgevingsplan) • Ruimtelijke ontwikkelingen initiëren en begeleiden • Vergunningverlening en handhaving Daar komt bij: • Energie als randvoorwaarde meenemen bij nieuwe ontwikkelingen • Ruimte reserveren en ontwikkelingen mogelijk maken voor energie-infrastructuur en energievoorzieningen • Netbewust en netneutraal ontwikkelen stimuleren en faciliteren • Ruimtelijke ontwikkelingen afstemmen op beschikbare en toekomstige netcapaciteit Wat als we niet meebewegen? Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Nieuwe (gebieds)ontwikkelingen zullen vertragen of onhaalbaar worden • Vestigings- en ondernemersklimaat in Bergen op Zoom zal verslechteren • Verduurzaming kan (onnodig) vastlopen • Gemeente verliest regie Kernboodschap: Netcongestie neemt steeds verder toe en zet onze ruimtelijke ambities onder druk.

Als we als gemeente niet tijdig meebewegen en energie integraal meenemen in onze ruimtelijke keuzes, bepaalt de schaarste op het elektriciteitsnet steeds meer waar, wanneer en óf we nog woningen, bedrijven en voorzieningen kunnen ontwikkelen. Bestuurlijke keuzes noodzakelijk Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • De zorgen over de ruimtelijke impact van de energietransitie zijn terecht. Die is groot. • Energievoorzieningen vragen schaarse ruimte en hebben gevolgen voor landschap, leefomgeving en omwonenden. Dat vraagt om zorgvuldige keuzes. Voorkom als gemeente: • Bij voorbaat uitsluiten energievoorzieningen, zoals opwek, opslag en infrastructuur • Netcongestie uitsluitend als een probleem van de netbeheerders zien (planologie) • Traditioneel ontwikkelen – projecten en ontwikkelingen zullen vast gaan lopen • Afwachten – dit vergroot de kans op gedwongen afschalen ambities en regie vanuit hogere overheden Niet meebewegen is óók een keuze, maar heeft impact op woningbouw, economie en verduurzaming.

Advies: kies bewust en doelmatig Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Geef energie niet overal zomaar de ruimte, maar wél waar het noodzakelijk en doelmatig is voor Bergen op Zoom • Ontwerp nieuwe ontwikkelingen met energievoorzieningen • Maak noodzakelijke energievoorzieningen mogelijk, wanneer ze aantoonbaar bijdragen aan gemeentelijke ontwikkelingen • Neem regie: verbind energiekeuzes aan woningbouw, economische ontwikkeling en verduurzaming. Kernboodschap: We hoeven niet alles mogelijk te maken. Maar als we noodzakelijke energieontwikkelingen uitsluiten, moeten we ook de gevolgen voor onze andere ambities onder ogen zien.

Wat kan de raad en het college niet Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Elektriciteitsnet zelf uitbreiden • Netcongestie voorkomen • Aansluitingen garanderen of prioriteren – spelregels door ACM & netbeheerders voeren uit • Aanvullende eisen: Niet zomaar bovenwettelijke eisen stellen • We kunnen publiekrechtelijk geen zwaardere eisen stellen dan de Rijksoverheid • Inwoners en bedrijven dwingen tot ander gedrag Wat kan de raad en het college wel Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Aanvullende eisen: We kunnen wél sturen via ruimtelijke kaders, samenwerking en afspraken met ontwikkelaars • Onderzoeken en faciliteren van alternatieven in de energietransitie (elektriciteit, warmte, waterstof, groen gas, batterijen, duurzame opwek) – keuzenmogelijkheden • Aanjagen van samenwerking – energiehubs, organisatiegraad bedrijventerrein, coöperaties • Verankeren energie in de instrumenten van de omgevingswet: • Omgevingsvisie (raad) • Omgevingsprogramma’s (college) • Omgevingsplan (raad) • Netbewust ontwikkelen • Regie voeren • Campagnes gedragsverandering Wat hebben we nog nodig? Raadsinformatieavond | 26 november 2026 • Flankerend beleid vanuit de Rijksoverheid en eventueel provincie • Versnelling energietransitie • Regels netbewust bouwen • Nieuwe contractvormen met netbeheerders en meer ruimte in het ACM-prioriteringskader • Non-firm contracten voor netbewust en netneutraal

bouwen • Wellicht gebiedsontwikkeling als geheel in ACM-prioriteringskader • Meer inzicht in het energiesysteem vanuit o.a. netbeheerders De gemeente moet haar ruimtelijke verantwoordelijkheid nemen, maar kan dit niet alleen. We hebben van netbeheerders duidelijkheid en uitvoerbare oplossingen nodig, van het Rijk passende kaders en middelen, en van onze partners de bereidheid om netbewust te ontwikkelen. Opgaven bespreken en vragen Raadsinformatieavond | 26 november 2026 www.bergenopzoom.nl © gemeente Bergen op Zoom Jacob Obrechtlaan 4 4611 AR Bergen op Zoom Telefoon 140164 www.bergenopzoom.nl Raadsinformatieavond | 26 november 2026

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bergenopzoom.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/bb4b44d2-9633-4a2d-8cba-85eceda331d6?agendaItemId=58b190dd-1c87-4004-946e-60c971fdfa44