LIOR versie 2024-01-23
Tekst van het document
LEIDRAAD INRICHTING OPENBARE RUIMTE GEMEENTE BERGEN OP ZOOM
Versie 23-1- 2024 ( Gewijzigd door Rob de Zwart) Opgesteld door:
Carlo Nooijen (Grasveld CT) Datum:
6 februari 2023
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
-3-
2.
Proces
-4-
3.
Duurzaamheid
- 10 -
4.
Riolering en water
- 12 -
5.
Verkeerstechniek
- 21 -
6.
Wegverhardingen
- 25 -
7.
Groenvoorzieningen
- 33 -
8.
Openbare verlichting
- 39 -
9.
Verkeersregelinstallaties
- 46 -
10.
Kabels & leidingen
- 47 -
11.
Straatmeubilair
- 50 -
12.
Bebording
- 52 -
13.
Speeltoestellen
- 53 -
14.
Waterpartijen en kunstwerken
- 56 -
15.
Grondwerken
- 59 -
16.
Binnenstad
- 63 -
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
2
versie 2023-04-04
1. Inleiding In deze Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) zijn de inrichtingseisen voor de openbare ruimte van gemeente Bergen op Zoom opgenomen. De inrichtingseisen in de LIOR worden gebruikt bij het ontwerpen en voorbereiden van een project, de LIOR wordt niet rechtstreeks aan aannemers verstrekt voor de uitvoering van een werk. De LIOR is een dynamisch document en wordt periodiek actueel gehouden. Bij start van een nieuw project dient de meest actuele versie van de LIOR te worden opgevraagd en gebruikt. Per beheerdiscipline is een opsomming gemaakt van de verschillende inrichtingselementen die voor (kunnen) komen. Bij de voorwaarden die bij ieder element worden beschreven is aangegeven in welke mate kan worden afgeweken (status). Dit wordt weergegeven door een letter in de kolom achter de voorwaarden. Er zijn drie mogelijkheden: E
De genoemde voorwaarde is een eis, er kan niet van worden afgeweken.
R
Het betreft een richtlijn, waarvan in principe niet kan worden afgeweken. Afwijken kan alleen in overleg met en na goedkeuring van de betreffende beheerder.
A
Het betreft een aanbeveling en ingegeven door het streven om een bepaald doel te behalen. Van een aanbeveling kan in overleg met de opdrachtgever worden afgeweken. Dat kan bijvoorbeeld als het doel met een andere maatregel kan worden bereikt.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
3
versie 2023-04-04
2. Proces Bij een projectmatige aanpak bestaat een project uit de volgende fasen: ▪ ▪ ▪
▪ 2.1
Aanloopfase (idee); Initiatieffase (behoefte); Uitvoeringsfase, bestaande uit: o Voorlopig ontwerp; o Definitief ontwerp; o Bestek; o Realisatie; o Beheer; Eindfase. Aanloopfase
In de aanloopfase ontstaat de behoefte om een plan te realiseren waarbij de globale doelstellingen voor het project worden opgesteld. Het initiatief kan zowel bij de gemeente als een particuliere organisatie liggen. In deze fase wordt het projectvoorstel geschreven op basis waarvan een projectvoorstel wordt gedefinieerd. Bij het goedkeuren van het projectvoorstel door de opdrachtgever/management wordt bezien of het projectvoorstel past binnen de gemeentelijke voorgenomen strategie en doelstellingen en of het haalbaar is. Daarnaast wordt bezien in welke organisatievorm en op welke plek in de organisatie het initiatie het best kan worden ondergebracht. 2.2
Initiatieffase
In deze fase van het project worden behoeften aan voorzieningen geanalyseerd door de projectleider Hierbij wordt overlegd met o.a. het beleidsatelier, de afdeling vastgoed, het grondbedrijf, de beheerder van de openbare ruimte (afdeling Beheer & Onderhoud) en/of een particuliere organisatie. De oriëntatie vindt plaats met betrekking tot onder andere locatie, gewenste kwaliteit, budget, planning en data van ingebruikneming. Aan het eind van deze fase wordt besloten het project te starten, te stoppen of te wijzigen. Aan het einde van deze fase wordt door de projectleider een projectplan voorgelegd op basis waarvan wordt besloten een project door te starten (Go of No-Go). Bij de beslissing Go wordt een conceptovereenkomst opgesteld (indien sprake is van een externe partij), waarbij betrokken partijen zich vastleggen. In het projectplan is de huidige situatie vastgelegd, plan van aanpak met doelstellingen opgesteld, kwaliteitstoetsing omgeving verricht en eventuele financiële regeling als er sprake is van uitbreiding van het areaal. “Het projectplan vormt “het” projectdocument, het hart van het project”.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
4
versie 2023-04-04
2.3
Uitvoeringsfase
In de uitvoeringsfase zijn verschillende processtappen te onderscheiden afhankelijk van de grootte van het project. Voorlopig ontwerp (VO) In deze fase wordt het schetsontwerp uitgewerkt naar een Voorlopig Ontwerp (VO). Diverse mogelijkheden worden opgezet en onderzocht. Aanvankelijk geschiedt dit aan de hand van de vertaling van het programma van eisen (algemeen en eventueel projectgebonden) in presentatie- en overzichtstekeningen. Het VO bevat een overzicht van het gehele plangebied inclusief de directe omgeving. Ook wordt een overeenkomst getekend door de initiatiefnemer en de gemeente (door of namens het gemeente bestuur). In deze overeenkomst zijn de doelstellingen van het initiatief en de verplichtingen van alle partijen vastgelegd. In de overeenkomst is ook vastgelegd welke gronden aan de openbaarheid worden onttrokken of worden toegevoegd. In de contracten moet tevens een beheerparagraaf zijn opgenomen. Ter voorbereiding van de financiële gevolgen van de beheertaak, moet de initiatiefnemer een beheerplan opstellen. De afdeling Beheer & Onderhoud toetst het beheerplan van de initiatiefnemer, inclusief kosten voor toekomstig beheer en onderhoud. Afwegingen van het belang van de inrichting van de openbare ruimte enerzijds en het beheerbelang anderzijds dienen in het beheerplan expliciet gemotiveerd te worden.
Indien de financiële gevolgen van de uitbreiding of wijziging van het beheerareaal niet kunnen worden opgevangen uit de vergoeding per woning of m², of als bijzondere voorzieningen worden voorgesteld, treedt de initiatiefnemer in overleg met de afdeling Beheer & Onderhoud tot een akkoord is bereikt. Gezamenlijk wordt gezocht naar financiële dekking of mogelijke planaanpassingen. De initiatiefnemer kan pas starten met de volgende fase als het plan goedgekeurd is door de afdeling Beheer & Onderhoud. De VO-fase wordt afgesloten als het volgende is vastgelegd (voor zover van toepassing): ▪ Exploitatieovereenkomst getekend door partijen; ▪ Een goedgekeurd Voorlopig Ontwerp door afdeling Beheer & Onderhoud; ▪ Een beheerplan met dekkingsvoorstel; ▪ Inzicht en start procedures in de benodigde vergunningen; ▪ Inzicht in de noodzakelijk milieuzaken; ▪ Geotechnisch advies; ▪ Inzicht in de mogelijk te nemen archeologische maatregelen; ▪ Controle op de waterhuishouding (watertoets). Definitief ontwerp (DO) In de DO-fase wordt het Voorlopig Ontwerp (VO) uitgewerkt naar een Definitief Ontwerp (DO). Het DO wordt getoetst aan de gemaakte afspraken met de beheerder. Voordat het VO wordt uitgewerkt naar een DO worden belanghebbenden (omwonenden, nutsbedrijven, vervoersbedrijven etc.)door de initiatiefnemer geïnformeerd over de plannen.
Aan het eind van deze fase kent het plan geen ontwerpvrijheid meer; alles wat moest worden vastgelegd is vastgelegd.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
5
versie 2023-04-04
Het DO moet voldoen aan: ▪ Het VO, verder uitgewerkt met detailtekeningen, maatvoering en dwarsprofielen; ▪ Aangegeven moet worden hoe wordt aangesloten op bestaand werk, uitwerking van de materiaalkeuze, hoogteligging, plaats van kolken of goten, het straatmeubilair; banken, afvalbakken abri’s reclamezuilen e.d., verkeersborden, belijning, verlichting etc.; ▪ Een bewegwijzeringplan kan deel uitmaken van het ontwerp. Tevens wordt in deze fase, voor zover dit nog niet in de definitiefase is gebeurd, het beheerplan verder uitgewerkt. Voor het plaatsen of aanbrengen van verkeersborden of verkeerstekens op het wegdek is in principe een verkeersbesluit nodig. De DO-fase wordt afgesloten als het volgende is vastgelegd: ▪ Een goedgekeurd Definitief Ontwerp door afdeling Beheer & Onderhoud; ▪ Zijn de vergunningen afgerond?; (verantwoordelijkheid projectleider/initiatiefnemer); ▪ Wensen en eisen van de nutsbedrijven verwerkt incl. afspraken en financiën; ▪ Verkeersmaatregelen zijn op papier vastgelegd en geaccordeerd door OBR. Bestek Voor de aanvang van de besteksfase is overeenstemming en goedkeuring nodig van de opdrachtgevers voor de werkgrenzen en het Definitief Ontwerp (DO). In de besteksfase wordt het DO vertaald naar activiteiten en toe te passen resultaatsverplichtingen.
De diverse activiteiten worden uitgesplitst en de bouwstoffen gekwantificeerd en voorzien van kwaliteitseisen. Aan de uitvoering zullen randvoorwaarden worden gesteld. Met de aldus verzamelde gegevens wordt het bestek samengesteld. Eisen: ▪ Het bestek dient te zijn opgesteld volgens de RAW systematiek en het moederbestek van de gemeente Bergen op Zoom; ▪ De meest recente Standaard RAW Bepalingen, uitgegeven door de Stichting CROW zijn van toepassing; ▪ Alternatieve methodes zoals innovatieve vormen zoals design en construct, design, built, finance, maintance zijn mogelijk; ▪ Alle goederen dienen te voldoen aan de normbladen en voorschriften van de Stichting Nederlands Normalisatie Instituut (CE-NEN en NEN normen), zoals deze luiden drie maanden voor de dag waarop de aanbesteding zal plaatsvinden.
De bestekfase wordt afgesloten als het volgende is vastgelegd: ▪ Een aanbestedingsgereed bestek met tekeningen, inclusief het V&G-plan ontwerpfase; ▪ De vergunningen zijn geregeld of vastgesteld is welke door de aannemer worden geregeld; ▪ Verkeersplan met omleidingsroutes zijn goedgekeurd door de afdeling Beheer & Onderhoud (indien van toepassing); ▪ Overeenstemming met nutsbedrijven; ▪ Hulpdiensten zijn op de hoogte van het plan; ▪ Betrokken bewoners en bedrijven zijn geïnformeerd; ▪ In verband met het beheerproces 1 volledige set van bestek en tekening naar afdeling Beheer & Onderhoud.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
6
versie 2023-04-04
Realisatie Gegevens uit het bestek inclusief bijhorende tekeningen nota van inlichtingen en mogelijke rapporten vormen het uitgangspunt voor de realisatiefase. De initiatiefnemer vertaalt de eisen en wensen in het bestek. Na het opstellen van een goedgekeurd definitief bestek is hij gereed een gegadigde te zoeken die het werk voor hem kan uitvoeren. Hij kan dit doen door gegadigde per brief uit te nodigen of per advertentie op te roepen. Na de aanbesteding wordt het werk gegund aan een uitvoerende partij, een en ander conform het geldende gemeentelijk aanbestedingsbeleid. In de realisatiefase zal het werk gerealiseerd worden. Binnen de realisatiefase kunnen de volgende deelfasen worden onderkend: ▪ Inlichtingen; ▪ Aanbesteding; ▪ Uitvoering; ▪ Oplevering. De oplevering die een onderdeel uitmaakt van de realisatiefase vormt het sluitstuk van de uitvoering. Het gaat hierbij om een formeel moment waarbij de aannemer van de uit te voeren werken het werk oplevert aan de opdrachtgever. Dit moment, de oplevering, staat los van de feitelijke overdracht van de gereedgekomen openbare ruimte aan de afdeling Beheer & Onderhoud. Mede in verband met de gewenste overdracht in een latere fase van het project is het aan te bevelen om voor het moment van oplevering (aannemer versus opdrachtgever) de afdeling Beheer & Onderhoud advies te vragen betreffende het op te leveren werk.
Juist op het moment voor formele oplevering bestaat er nog ruimte eventuele gebreken of ongewenste situaties te verhelpen, wat na formele oplevering veelal niet meer mogelijk is. Te leveren producten: ▪ Datgene wat het bestek heeft voorgeschreven; ▪ Revisietekeningen van opgeleverde openbare ruimte en riolen (digitaal en analoog); ▪ Tevens dient de aannemer het inspectierapport van de rioolcamera-inspectie conform besteksbepalingen te leveren; ▪ Van eventuele gebreken tijdens de rioolcamera-inspectie dient na herstel de streng opnieuw te worden geïnspecteerd. Ook van deze controle-inspectie wordt een inspectierapport opgesteld. Beheer De beheerfase volgt als een logische stap na de realisatiefase en vormt het sluitstuk van een project. Een werk is pas gereed nadat ook alle werkzaamheden op een juiste manier in de organisatie zijn verwerkt. Alleen met een goede verankering van de aangelegde infrastructuur kan de afdeling Beheer & Onderhoud zorg dragen voor een duurzame instandhouding van de stad. In de beheerfase zijn een aantal activiteiten te benoemen met als doel deze fase geheel en correct te doorlopen: ▪ Overdracht aan afdeling Beheer & Onderhoud; ▪ Proces-verbaal oplevering(en); ▪ Overdracht revisie riolering (digitaal); ▪ Overdracht revisie openbare ruimte (analoog); ▪ Implementatie in beheersystemen; ▪ Wegbeheer, rioolbeheer, groenbeheer, OV-beheer, etc.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
7
versie 2023-04-04
Vooropname Voorafgaand aan de opname en oplevering in de richting van de externe opdrachtnemer, zal een vooropname door afdeling Beheer & Onderhoud en de projectleider worden gehouden en zal worden nagegaan of het project voldoet aan eerder gestelde doelstellingen. Een en ander zoals ook verwoord in de realisatiefase. De vooropname van het werk geschiedt na een schriftelijke, tot de afdeling Beheer & Onderhoud gerichte, aanvraag van de initiatiefnemer. Hierin geeft de initiatiefnemer aan op welke dag het werk naar zijn oordeel zal zijn voltooid. De vooropname geschiedt binnen acht dagen na de in het eerste lid bedoelde dag. De dag en het tijdstip van opname worden ten minste drie dagen tevoren schriftelijk medegedeeld. Het werk wordt gezamenlijk door de initiatiefnemer en een vertegenwoordiger van de afdeling Beheer & Onderhoud opgenomen. De initiatiefnemer stelt een vooropnamestaat/overdrachtsdocument op en overhandigt dit aan de afdeling Beheer & Onderhoud. Nadat het werk is opgenomen, wordt aan de initiatiefnemer binnen acht dagen schriftelijk medegedeeld, of het werk al dan niet is goedgekeurd. In het laatste geval met opgaaf van de gebreken, die de redenen voor de onthouding van de goedkeuring zijn.
Geschiedt de vooropname niet binnen vijftien dagen na de in de aanvraag voor vooropname bedoelde dag, of heeft de initiatiefnemer dan nog geen (voor akkoord) ondertekend opnamerapport ontvangen, dan kan de initiatiefnemer bij aangetekende brief een nieuwe aanvraag indienen, met het verzoek het werk binnen acht dagen op te nemen c.q. een (voor akkoord) getekend opnamerapport/overdrachtsdocument toe te zenden. Voldoet afdeling Beheer & Onderhoud niet aan dit verzoek, dan wordt het werk geacht op de achtste dag na ontvangst van de brief te zijn goedgekeurd. Kleine gebreken, die gevoeglijk op heel korte termijn kunnen worden hersteld, zullen geen reden tot onthouding van goedkeuring zijn, mits zij een eventuele ingebruikname niet in de weg staan. De initiatiefnemer is gehouden de gebreken zo spoedig mogelijk te herstellen. Overdracht Het werk wordt in beheer aan de afdeling Beheer & Onderhoud overgedragen indien het gestelde in “vooropname” is of geacht wordt te zijn goedgekeurd. Afdeling Beheer & Onderhoud kan mogelijk het werk, voordat het is voltooid, of een al dan niet voltooid onderdeel daarvan, in gebruik nemen of doen nemen mits de in gebruikneming een voldoende voortgang van de overige werkzaamheden niet in gevaar brengt. Afdeling Beheer & Onderhoud communiceert dit schriftelijk nadat een opname heeft plaatsgevonden van het in gebruik te nemen werk of onderdeel daarvan.
Indien door de in gebruikneming schade aan het in gebruikgenomen deel van het werk ontstaat, komt deze schade niet voor rekening van de initiatiefnemer. Bij de juridische overdracht van de openbare ruimte aan de gemeente Bergen op Zoom dienen de volgende gegevens van het werk, indien van toepassing, te worden aangeleverd aan de afdeling Beheer & Onderhoud: ▪ Bestek, bijbehorende bestekstekeningen en nota van inlichtingen; ▪ Bouw- en constructietekeningen van in het werk gerealiseerde bruggen, duikers of dergelijke; ▪ Revisie (digitaal in RD-stelsel, DGN-formaat) en tekeningen in tweevoud van maatvoering riolering (incl. huis- en kolkaansluitingen), ligging mantelbuizen, afmetingen van de inspectieputten, bijzondere constructies (overstort, uitstroomvoorzieningen e.d.); ▪ Installatiemappen van pompputten en gemalen in tweevoud; ▪ Revisie (digitaal in RD-stelsel, DGN-formaat) en tekeningen in tweevoud van wegen, groenvoorzieningen, openbare verlichting en dergelijke. (N.B. Alleen revisie te maken als het gerealiseerde product afwijkt van de bestekstekening, anders volstaat een digitale aanlegtekening); ▪ Lijst van in het werk toegepaste materialen en leveranciers, inclusief contactgegevens; ▪ Vergunningen van derden; ▪ Verplichtingen aan derden; Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
8
versie 2023-04-04
▪ ▪ 2.4
Proces verbaal van oplevering; Overdracht van eigendom. Eindfase
Als een nieuw werk is gerealiseerd, zal het in gebruik worden genomen. Het bouwproces is daarmee doorlopen, waar het de aanleg betreft. Na de ingebruikneming wordt van de aanleg overgegaan naar het onderhoud. De afdeling Beheer & Onderhoud draagt zorg voor het actualiseren van de beheersgegevens op basis van de aangeleverde revisies. Voor het onderhoud van afwijkende constructies en of materialen dient de initiatiefnemer in overleg met de afdeling Beheer & Onderhoud een plan op te stellen. Indien van toepassing zal dit vooraf uiterlijk bij de besteksfase worden aangegeven door de afdeling Beheer & Onderhoud. Onderhoudstermijn De onderhoudstermijn voor het gemaakte werk is een vastgestelde tijdsperiode en gaat de eerstvolgende dag in na overdracht in beheer. Deze vastgestelde periode bedraagt 6 maanden voor civiele werken, 2 jaar voor de aanleg openbaar groen en 3 jaar voor verplante bomen vanaf maat 30/40. Gedurende de onderhoudstermijn is de initiatiefnemer gehouden gebreken te herstellen als gevolg van een niet goed functioneren van het geleverde product(en). Herstelwerkzaamheden vinden plaats in overleg met de afdeling Beheer & Onderhoud. Kosten voor het herstel zijn voor rekening van de initiatiefnemer. Het project is ten einde gekomen en de (nieuwe) openbare ruimte kan worden open gesteld.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
9
versie 2023-04-04
3. Duurzaamheid Het klimaat verandert wereldwijd en ook in Bergen op Zoom. De gemiddelde temperatuur over de afgelopen eeuw is gestegen, de hoeveelheid en intensiteit van neerslag zijn toegenomen en zeer warme dagen komen vaker voor. In het Klimaatakkoord van Parijs zijn afspraken gemaakt om de opwarming van de aarde af te remmen door de uitstoot van broeikasgassen (met CO2 als belangrijkste gas) terug te dringen. Nederland wil ervoor zorgen dat er in 2030 49% minder CO2 wordt uitgestoten dan in 1990. In 2050 stoten we 95% tot 100% minder CO2 uit. Het doel is om de opwarming tot 1,5 °C te beperken. Dit alles om de impact van het al veranderende klimaat te minimaliseren. Hierdoor zullen we anders met onze leefomgeving om moeten gaan. Duurzaamheid in de openbare ruimte omvat onderstaande speerpunten. 3.1
Circulaire economie
Het doel van het klimaatakkoord is een klimaat neutrale industrie met hergebruik van grondstoffen en producten in 2050. Dit om de uitputting van de aarde en klimaatverandering tegen te gaan. De circulaire economie is een systeem dat bedoeld is om herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waarde vernietiging te minimaliseren. Hiermee krijgen we producten met een langere levensduur die beter repareerbaar zijn en maken we producten uit hernieuwbare- en niet vervuilende bronnen. De circulaire economie luidt het afscheid in van de wegwerpeconomie.
De gemeente Bergen op Zoom neemt de circulariteit op in haar koopbeleid om als goed voorbeeld te dienen. Ook zetten we in om partners te stimuleren om met de principes van de circulaire economie te werken. Op dit moment zijn de projecten nog niet gestructureerd van aard, maar incidenteel. Bij kansen in de openbare ruimte gaan we in gesprek met elkaar.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
10
versie 2023-04-04
3.2
Energietransitie
Om aan de afspraken van Parijs te voldoen moet Nederland overstappen van fossiele brandstoffen op duurzame energiebronnen zoals zon en wind. Het doel van de energietransitie is om volledig onafhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen. De gebouwde omgeving moet met duurzame warmte worden verwarmd en gebruikmaken van duurzaam opgewekte elektriciteit. Bergen op Zoom heeft daarom de warmtetransitievisie vastgesteld die aansluit bij de Regionale energiestrategie (RES). De visie warmtevoorziening definieert kansrijke gebieden met warmtenetten voor hogere, midden en lage temperatuur. De mobiliteit is zonder schadelijke uitlaatgassen in 2050. In 2050 hebben we een volledig CO2-vrij elektriciteitssysteem. De energietransitie heeft en gaat zijn impact hebben op onze leefomgeving, zowel onder- als bovengronds. De transitie is niet uitgekristalliseerd, volop in ontwikkeling en gaat koppelkansen met zich meebrengen voor de openbare ruimte. Belangrijk is daarom om met elkaar in gesprek te blijven over de ontwikkelingen op dit vlak. Halfjaarlijks praten de afdeling Beheer & Onderhoud en de vakafdeling duurzaamheid elkaar bij op dit vlak. Aan de hand hiervan worden de koppelkansen bepaald. 3.3
Klimaatadaptatie
Ondanks het Klimaatakkoord zal het klimaat verder veranderen en krijgen we te maken met meer wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen. Hierdoor zullen we onze leefomgeving moeten aanpassen aan de effecten om fijn te kunnen blijven wonen en leven. De klimaateffecten raken alle sectoren, dus ook de openbare ruimte. Bergen op Zoom heeft de Bergse Adaptatiestrategie (BAS) met als doel om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. We zetten in op water vasthouden, vergroenen en gezond, veilig en aantrekkelijke leefomgeving. De uitvoeringsagenda bestaande uit uitvoerings- en procesmatige activiteiten, omschrijft de stappen die de gemeente de komen jaren zet om het doel te halen. Voor de openbare ruimte betekent dit het verminderen van onnodige bodemafdekking en vergroenen waar het kan als ontmoetingsplek. Klimaatadaptatie hoeft niet per definitie meer te kosten. De ruimte richten we in op water en bodem als sturend element. Zo houden we publieke kosten voor risicomitigatie en schadelijke neveneffecten beperkt. Bij de herinrichting van de openbare ruimte bekijken we of er een opgave ligt vanuit klimaatadaptatie en geven hier invulling aan waar mogelijk.
Vanuit de BAS hanteren we de volgende uitgangspunten: ▪ Inheems/klimaatbestendig groen aanplanten; ▪ Overal groen op een bereikbare (loop)afstand (3-30-300 regel); ▪ Groen inrichten als ontmoetingsplek en uitnodiging tot bewegen; ▪ Norm voor groene parkeerplaatsen (waar mogelijk); ▪ Standaard een groene geveltuin wanneer er sprake is van breed trottoir.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
11
versie 2023-04-04
4. Riolering en water 4.1
Beleid
De volgende beleidstukken, normen en richtlijnen zijn van toepassing op het betreffende beheerdiscipline: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ 4.2
Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP); Watertoets; SWW / Basisrioleringsplan kern Bergen op Zoom, Halsteren en Lepelstraat; Masterplannen riolering van betreffende gebied; Keur (en Legger) Waterschap Brabantse Delta. Details
De volgende standaarddetails zijn van toepassing op het betreffende beheerdiscipline: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Kruisingsput; Ontvangstput pers/drukriool; Ontstoppingsstuk (incl. K&L profiel); Bovengrondse afwatering woningen (afkoppelen); Gemaal.
4.3
Eisen
1
Ontwerp
Voor het ontwerpproces van het rioolstelsel worden de richtlijnen van Stichting RIONED en de Keur van Waterschap Brabantse Delta gevolgd, waarbij de uitgangspunten van de gemeente Bergen op Zoom leidend zijn Nr.
Onderdeel
1.1
Algemeen
01
Situering riolering
02
Afstand tussen bomen en hoofdriolering
03
Slootkruisingen
04
Bestaand riool
05
Stelselonderdelen
06
Gronddekking boven op leiding
Inrichtingseis
Status
Bij voorkeur in de as van de weg, houd rekening met de plaats van de inspectieputten bij bochtstralen Gemeentelijke riolering uitsluitend in (toekomstig) openbaar gebied Minimaal ½ maal de kroondiameter in volgroeide toestand met een minimale afstand van 3 meter. Rekening houden met bijzondere situaties zoals zuilvormige bomen (wortelt breder dan kroon) in overleg met afdeling Beheer & Onderhoud Minimale gronddekking 1,00 m, anders een beschermingsconstructie toepassen (doorlopende betonplaten of mantelbuis) Aansluithoogtes en diameters controleren. Als de gemeente tekeningen aanlevert van de bestaande situatie, kunnen geen rechten worden ontleend aan de hoogtegegevens die op deze tekeningen vermeld zijn Minimaliseer het aantal type stelselonderdelen en stelselonderdelen met zowel DWA- als HWA-stromen Hierbij te denken aan overstortmuren, terugslagkleppen, gemalen, kruisingsputten etc. Nieuwe situaties: minimale dekking 1,20 m, maximale dekking 3,00 m Bestaande situaties: maatwerk in overleg met rioolbeheerder, uitgangspunt minimale dekking 1,20 m
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
12
R R
E A A
R
versie 2023-04-04
07 08
H.o.h. afstand tussen leidingen Afstand tussen kruisende leidingen
Minimaal 1,00 m, waarbij de laagste gelegen buis kan worden vrij gegraven zonder aanvullende voorzieningen aan het hoger gelegen riool Minimaal 0,15 m Zinkerconstructies in DWA-stelsel niet toegestaan, in HWA alleen indien niet anders mogelijk en in overleg met de rioolbeheerder DWA: minimaal Ø 315 mm HWA: minimaal Ø 400 mm Maximaal 85 m
09
Buisdiameter
10
Putafstand
11
Materiaal
12
Renoveren
1.2 01
1.3
Dimensionering algemeen Berekening Conform Stichting RIONED, 3 stappen met telkens terugkoppeling met rioolbeheerder voor goedkeuring: 1. Schetsontwerp, inrichting systeem met min. oppervlakte tekening* en rioleringsschets (met aandachtspunten) 2. Functioneel ontwerp, dimensionering systeem met min. rioleringstekening + hydraulische/ statische berekening, onderbouwing en bovengrondse afstroming 3. Detailontwerp, dimensionering onderdeel *per streng dient achterhaald te kunnen worden waarmee gerekend is Oude niet meer in Milieuverantwoorde wijze reinigen, verwijderen en afvoeren gebruik zijnde Indien het riool niet kan worden verwijderd, enkel in overleg met de riolering rioolbeheerder en na goedkeuring dichtschuimen met schuimbeton 1.200 kg/m³ (i.v.m. wegdrukken water) drukvastheid 600 ton/m² (specifiek revisie onderdeel) Dimensionering HWA
01
Rioolstructuur
02
Bodemverhang rioolbuis
03
Materiaal buis
04
Rioolbuis hydraulisch te voldoen Minimale waking rioolstelsel Rioolbuis + rijbaan hydraulisch te voldoen
02
05 06
07
Bovengrondse afstroom
PVC dient te voldoen aan klasse SN8 en KOMO-keur Beton dient minimaal te voldoen aan NEN 7126 en KOMO-keur Door de snelle ontwikkelingen qua renoveren (kousmethode/relining/ injecteren etc.) in overleg met de rioolbeheerder en leverancier de beste methode afstemmen
R E E R E R
E
E
Vermaasde structuur, bij risicovolle verhardingen (bijv. bedrijventerrein) stelsel zo ontwerpen dat deze omgebouwd kan worden naar VGS (verbeterd gescheiden stelsel) indien benodigd HWA 1:1000, infiltratie of drainage riool: vlak of 1:1000 In hellend gebied: < Ø 400 mm maximaal 1:100, anders valputten toepassen in overleg met de rioolbeheerder < Ø 400 mm: PVC kleur groen ≥ Ø 400 mm: beton of PVC kleur groen Infiltratie of drainage riool: PVC of PP kleur groen (doek type: PP450 en PP700 bij ijzerhoudende gronden) L09 & 70 l/s/ha (min. 4 uur)
A
L09 = 30 cm 70 l/s/ha = 30 cm L10, water moet binnen de banden van de rijbaan blijven en oppervlakkig kunnen afstromen naar een bergingsvoorziening. Bij de bovengrondse inrichting rekening houden met verhoogde banden, drempels, bouwpeilen, etc. Wegprofiel op één oor of omgekeerd dakprofiel in lengterichting verhang 3‰ en dwarsverhang 2,5% Dakprofiel langs rijbaan geleideband +5 cm i.v.m. extra afvoercapaciteit
E
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
13
E E
E
E
R
versie 2023-04-04
1.4 01 02 03 04 05
Dimensionering DWA Rioolstructuur Vertakte structuur, hoogteverschil aanbrengen inkomende leidingen +0,10 m t.o.v. hoofdstroom Bodemverhang Eerste 150 m: 1:300, daarna: 1:500 rioolbuis In hellend gebied: < Ø 400 mm maximaal 1:100, anders valputten (max. hoogteverschil 0,80 m) toepassen in overleg met de rioolbeheerder Materiaal buis < Ø 400 mm: PVC kleur roodbruin ≥ Ø 400 mm: beton of PVC kleur roodbruin Woningbezetting Gemiddeld 2,5 inwoner per woning
A E E E
06
Vuilwaterproductie woningen Kolken beginstrengen
120 l/inwoner/dag, DWA-stroom 12 l/inwoner/uur
E
Indien verharding 100% is afgekoppeld, op de beginstreng van het DWAstelsel twee kolken aansluiten i.v.m. spoeling stelsel en voorkomen afzetting in riool Duidelijk en apart vermelden op revisie
E
1.5
Dimensionering GEM
01
Rioolstructuur
Vermaasde structuur
A
02
Bodemverhang rioolbuis
E
03
Materiaal buis
Eerste 150 m: 1:300, daarna: 1:500 In hellend gebied: < Ø 400 mm maximaal 1:100, anders valputten toepassen in overleg met de rioolbeheerder < Ø 400 mm: PVC kleur grijs ≥ Ø 400 mm: beton of PVC kleur grijs
2
Inspectieputten
Nr.
Onderdeel
2.1 01
Algemeen Minimale maatvoering
02
Materiaal
03
Stroomprofiel
04
Hoekverdraaiingen
05
Type putafdekking
E
Inrichtingseis
Status
Betonputten: ▪ Diepte < 2,00 m: inwendige doorsnede 800 x 800 mm ▪ Diepte > 2,00 m: inwendige doorsnede 1000 x 1000 mm Kunststof putten: PP Ø 800 mm Drainageputten: PVC Ø 315 mm Prefab betonelementen PP putten voor het hoofdriool alleen als de ruimte beperkt is en in overleg met rioolbeheerder Alle inspectieputten voorzien van stroomprofiel met uitzondering kruisingsputten en putten bij IT-riolering Minimale helling banket DWA-stelsel: 45º, HWA-stelsel 15º Vanuit inspectieschacht ligging hoek rioolstreng/inspectieput zichtbaar, geen hoekverdraaiingsblokken groter dan 25º Onderkant hoekverdraaiingsblok gelijk met putbodem i.v.m. bodemverdichting Fabrikant TBS-SVA, type 313/17 of 313/24 met codering Geschikt voor verkeersklasse D400, maat putdeksel 520 mm Stelruimte tussen bovenkant inspectieput en bovenkant verharding dient circa 0,40 m te zijn Ophogen m.b.v. betonnen stelringen
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
14
E
E E R
E
versie 2023-04-04
06
Codering putafdekking
07
Putnummers
08
Situering
In asfalt ronde putrand toepassen middels centrische boren na aanbrengen van asfalt deklaag, type 3223 RM-240 VEPROMAX CROSS GRIP van TBS-SVA Alternatieven zijn niet toegestaan, omwille van eenheid, uitwisselbaarheid en uniformiteit voor beheer en onderhoud DWA-stelsel: VW, zowel in de rand als op deksel HWA-stelsel: RW, zowel in de rand als op deksel Infiltratie-riool: IW, zowel in de rand als op deksel GEM-stelsel: GW, zowel in de rand als op deksel Drainage: DRAIN, alleen op deksel Brandput: BRANDPUT, alleen op deksel Worden door de rioolbeheerder verstrekt na aanlevering schetsontwerp
2.2
Plaatsing inspectieputten: ▪ Op alle kruisingen, knikken en bijzondere voorzieningen in het rioolstelsel ▪ Alle aansluitingen > Ø 160 mm ▪ Bij wijzigingen in het verhang en van diameter ▪ Dienen altijd toegankelijk te zijn ▪ Buiten tracés voor kabels en leidingen Niet toegestaan ▪ Klimijzers ▪ Verdekte inspectieputten (blinde putten) Bijzonderheden (in overleg met rioolbeheerder)
01
Kruisingsputten
02
Ontvangstput pers/drukriool
03
Inspectieputten ITriolering Drainageputten
09
04 05
E
E R
E
Zie standaarddetail ▪ Kruisingsput inwendige maat minimaal 750 mm vrije ruimte om een inspectiecamera tussen wand en buis door te laten ▪ Stroomprofiel aanbrengen als onderste stelsel een DWA of GEM betreft, bij HWA geen stroomprofiel ▪ Doorstroomopening tussen onderkant vaste doorvoer en de bodem min. 200 mm en doorstroomoppervlakte min. gelijk aan laagst aangesloten buis Zie standaarddetail ▪ PP putten inwendige doorsnede min. Ø 800 mm ▪ Bodem PP put 0,40 m lager dan de uitgaande b.o.b. ▪ Onderzijde van de buis van het vrij verval riool 0,20 m boven uitstroom van de persleiding aan te sluiten ▪ Persleiding min. 0,20 m onderwater verticaal uitstromen ▪ Uitstroom persleiding middels flens met RVS bouten haaks op putbodem richten ▪ Voorkeur eerste 75 m vrij verval riool uitvoeren in PVC i.v.m. H2S gas ▪ Locatie ontvangstput in overleg met rioolbeheerder i.v.m. voldoende flow Voorzien van zandvang 500 mm (t.o.v. b.o.b.)
E
▪ I.v.m. onderhoud een tweetal doorspuitleidingen onder 45º toepassen ▪ Toepassen op kruisingen van drainageleidingen of om de 100 m ▪ Voorzien van zandvang 250 mm Verdronken / gevulde Uitstroomvoorzieningen voorzien van schotbalksponningen tot boven de stelsels waterlijn zodat stelsel voor inspectie droog gepompt kan worden Indien nodig voorzien van overstortmuur, hoogte minimaal 0,40 m boven slootbodem, in overleg met rioolbeheerder
E
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
15
E
E
R
versie 2023-04-04
06
Overige randvoorzieningen
▪ ▪ ▪ ▪
3
Kolken
Nr.
Onderdeel
3.1 01
Algemeen Onderlinge afstand
02
Uitstroomvoorziening betonnen prefab uitstroombak, afschuining afhankelijk van taludhelling, voorzien van vuilrooster en min. 0,20 m zichtbaar boven streefpeil Tussenruimte overstortdrempel en afdekplaat min 0,20 m Put met overstortdrempel afmetingen inwendig min. 1,00 x 1,00 m Overige randvoorzieningen (terugslagklep, knijpvoorzieningen, etc.) in overleg met rioolbeheerder
Inrichtingseis
R
Status R
03
Afwaterend oppervlak Kolken leiding
Bij een straat met verdiept niveau: maximaal 17 m Bij een straat á niveau: maximaal 17 m Asfaltverharding: maximaal 100 m² Elementenverharding: maximaal 120 m² Maximaal twee kolken per leiding
04
Betonnen kolken
Ter plaatse van alle rijwegen en parkeerplaatsen
E
05
Mogen worden toegepast ter plaatse van winkelstraten of overige straten voor voetgangers, in overleg met de rioolbeheerder Toegepast met een strekse laag of molgoot
E
06
PVC-kolken en lijngoten Straatkolk
07
Type kolken
E
08
Situering
09
Kolken beginstrengen
Fabrikant TBS-SVA: ▪ Combinatiekolk type Q-line Max STC 120/90 GB1 ▪ Straatkolk type Q-line Classic STR 7030/90 of Q-Line Max STR 9737/85 GB1 Z7 ▪ Trottoirkolk type Q-line Classic TRK 2000/90 RWS GB1 of Qline Max TRK-4717/90 ▪ Gootelement type STRGOOT 2-delig STR-890 Alternatieven zijn niet toegestaan, omwille van eenheid, uitwisselbaarheid en uniformiteit voor beheer en onderhoud ▪ Minimaal 1,00 m uit de tangentpunt van de bocht ▪ Bij drempels de kolken 1,00 m vanaf de voet van de drempels plaatsen ▪ Bij parkeervakken de kolken op de kruising molgoot en de scheiding tussen de parkeervakken, tussen parkeervak en kolk strek toepassen ▪ Voorkom zoveel mogelijk het plaatsen van kolken onder bomen of in het fietspad ▪ Kolken moeten bereikbaar zijn voor machinale ontstopping- en reinigingswerkzaamheden ▪ Kolken niet tussen parkeervakken en trottoir positioneren Op de beginstreng van het DWA-stelsel twee kolken aansluiten volgens eis in paragraaf 2.3.4.
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
16
R R
E
R
E
versie 2023-04-04
4
Perceelaansluitingen en tijdelijke aansluitingen
Nr.
Onderdeel
4.1 01
Algemeen Woonperceel
02
Perceel- en kolkaansluitingen Gestapelde bouw
03 04 05
Zettingsgevoelige gebieden Ontstoppingsstuk
06
Diameter
07
Hulpstukken
08
Kleur
09
Aansluit hoogte
10 11
Max. lengte perceelaansluiting op hoofdriool Renovatieprojecten
12
Sifons
13
Pluvia dakafvoer
14
Bovengrondse afwatering woningen
Inrichtingseis
Status
Elk perceel ongeacht of op betreffende perceel een gescheiden stelsel aanwezig is, krijgt één DWA- en HWA-aansluiting (behalve bij volledige infiltratie op eigen terrein), indien de woning grenst aan oppervlakte water dient het HWA te lozen op het oppervlakte water Zo haaks mogelijk boven op hoofdriool en kortste afstand
E
Begaande grondlaag voorzien van apart aansluiting t.o.v. bovenliggende bouwlagen Inlaat op hoofdriool voorzien van zettingsconstructie, nadere informatie opvragen bij rioolbeheerder Tussen perceelsgrens en CAI-kabel (Synfra-profiel, ↔ 0,45 m), ontstoppingsstuk of T-stuk met schroefdeksel tot ca. 400 mm onder het maaiveld. DWA: roodbruin, HWA: groen Huisaansluitingen: Ø 125 mm pvc Bedrijfsaansluiting: Ø 125/160 mm pvc of groter indien benodigd en in overleg met gemeente Geen hoeken groter dan 45º toepassen
E
DWA: roodbruin GEM: grijs HWA: groen B.o.b. 0,75 m, i.v.m. kruisen Synfra-profiel. Woningen waarvan het aansluitpeil te laag is worden niet onder vrijverval aangesloten. De lozer is zelf verantwoordelijk voor het oppompen van het (afval)water. Oude situaties in overleg rioolbeheerder 15 m
E
Perceelaansluitingen t/m ontstoppingsstuk vervangen en voorzien van DWA- en HWA-aansluiting, alle bestaande aansluitingen dienen te kunnen blijven afwateren Bij verwijderen sifon in bestaande situatie alleen bij schriftelijke toestemming van de eigenaar i.v.m. mogelijke stankoverlast Aansluiten middels ontlastput op eigen terrein
R
Zie standaarddetail ▪ HWA en DWA naast elkaar h.o.h. 0,20 m vanaf achtergevel middels rioolbuis ondergronds naar erfgrens ▪ Regenpijpen voorzien van bladvang ▪ Op erfgrens staat spuwer in de vorm van een infiltratiekolk met waaierdeksel voor HWA ▪ Spuwer loost het regenwater woning richting trottoir ▪ Spuwer opnemen in bestrating (pad of oprit) en niet in het onverharde in verband met vervuiling Let op: goed hoogteplan vereist zowel openbaar als particulier terrein (afwatering schrobputje)
R
E E E E
R
R
E E E
3.4.2 Tijdelijke aansluitingen 01
Keetaansluitingen
Op DWA-stelsel in overleg met de rioolbeheerder
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
17
E
versie 2023-04-04
02
Bodemsanering*
Op DWA-stelsel in overleg met de rioolbeheerder E Niveauregeling plaatsen in inspectieput waarop wordt geloosd. Als de inspectieput voor 75% is gevuld, moet de pomp automatisch afslaan. 03 Drainage/bronnering* Op DWA-, HWA-stelsel of oppervlakte water in overleg met de E rioolbeheerder * Aansluiting afhankelijk van kwaliteit vrijkomend water en locatie i.v.m. grondwaterbeschermingsgebieden. Na analyse door initiatiefnemer in overleg met de rioolbeheerder, waterschap Brabantse Delta en de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant de aansluiting bepalen
5
Drainage
Nr.
Onderdeel
5.1
Algemeen
01
Particulier terrein
02
Openbaar gebied
6
Infiltratie- en bergingsvoorzieningen
Nr.
Onderdeel
6.1
Algemeen
01
Afkoppelen
Inrichtingseis
Status
Drainage laten afwateren richting het oppervlakte water of de HWAperceelaansluiting ▪ Niet aansluiten op DWA-stelsel ▪ Moet kunnen worden gereinigd middels hogedruk-reinigingsapparatuur ▪ In cunetten van wegen min. dekking 1,00 m ▪ Ontwerp volgens een maasstructuur met meerdere uitmondingen ▪ Uitmondingen richting oppervlakte water voorzien van uitstroombak en laatste 2 meter dikwandige pvc ▪ Breng waar mogelijk drainage onder het laagste grondwaterpeil aan i.v.m. mogelijke vervuiling door ijzer ▪ In risicogevoelige gebieden bij rioolvervanging altijd drainage toepassen ter voorkoming wijzigingen in de grondwaterstand, gebieden op te vragen bij rioolbeheerder ▪ Specificatie drainageputten zie eisen inspectieputten 2.4 ▪ PE-buis min. Ø 80 mm ▪ Omhulling PP450 m.u.v. ijzerhoudende gronden (roest) dan PP700 ▪ Sleuf aanvullen met drainagezand en niet afdekken met slecht doorlatende bovengrond i.v.m. infiltratie hemelwater ▪ Bij passage boom gesloten leiding zonder koppelingen toepassen of mantelbuis, lengte volgroeide kroonprojectie + 2*2 meter
Inrichtingseis ▪ ▪
▪ ▪
E
Status
In het streven naar hydrologisch neutraal, wordt per project bekeken of en hoeveel verhard oppervlak afgekoppeld kan worden i.o.m. de rioolbeheerder Voorkom dat het systeem te ingewikkeld wordt, bij voorkeur max drie leidingen ondergronds (afval-, hemel- en grondwater). Bij voorkeur geen verschillende soorten infiltratie- en bergingsvoorzieningen in één wijk Type voorziening altijd afstemmen met de rioolbeheerder Toetsing functioneren systeem conform kennisbank Rioned, hierbij te denken aan: ledigingstijd, bergings- en afvoercapaciteit en overbelasting
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
R
18
E
versie 2023-04-04
02
▪ ▪ Infiltratievoorzieningen ▪
▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
03
Wadi’s
7
Gemalen en pompputten
Nr.
Onderdeel
7.1
Algemeen
01
Technische specificaties
02
Situering
03
Pompen
04
Pompkelder en pomput
Ondergrondse voorzieningen zijn altijd toegankelijk en reinigbaar Bij verkeerbelasting min. verkeersklasse D400 Bij infiltratie een doorlatendheidsonderzoek uitvoeren middels directe bepaling op de diepte waar geïnfiltreerd gaat worden conform kennisbank Rioned. Aandacht voor de aanwezige leemlagen in de ondergrond van Bergen op Zoom en grondwaterbeschermingsgebieden Bij infiltratie kunnen de leemlagen benedenstroom leiden tot wateroverlast waardoor infiltratie niet gewenst is In infiltratievoorzieningen zijn zakputten toegepast met een slibberging van 5% van de inhoud van de aanvoerende leiding Gehele leegloop binnen 24 uur, aangetoond middels gemeten kwaarde De statische berging bedraagt ten minste 30 mm/m² Talud gemiddeld 1:3 i.v.m. onderhoud Wadiverbindingen middels klimaattunnel ACO KT500-520/640 met klimaatopeningen, vleugelwand en klimaatbodemplaat
Inrichtingseis
R
Status
▪
Afhankelijk van de functie van het gemaal en dient in overleg met de gemaalbeheerder te worden bepaald ▪ Verdere detaillering moederbestek deel 3 (A.T.B.) ▪ Altijd een voorlopig ontwerp afstemmen met gemaalbeheerder ▪ Locatie dient toegankelijk te zijn voor zwaar materieel (reinigingsvoertuig) en op gemeentelijk grondgebied ▪ Schakelkasten/ gemalen/ pompputten moeten goed bereikbaar zijn voor medewerkers en op een veilige locatie buiten de rijbaan ▪ Rondom gemalen en pompputten tegelverharding met puinfundering van min. 1 m breed ▪ Afstand tussen gemaal en woonbebouwing 50 m en min. 20 m mede afhankelijk van geuremissie en trillings- en geluidscontouren ▪ Minimale afstand tot andere objecten is 5 meter ▪ Hoogtepeilen aangeven in m N.A.P. ▪ Realiseer een zo hoog mogelijk energierendement voor elk bedrijfspunt bij de voorgeschreven opvoerhoogte meterwaterkolom (mwk). ▪ Per uur maximaal 8 schakelingen per pomp, dus in totaal 16 schakelingen per uur bij een 2-pompsgemaal ▪ Schakelberging is minimaal 1/30 van de uur afvoer van de pomp ▪ Geen samenloop van pompen Zie standaarddetail ▪ Oppervlakte put afgestemd op noodzakelijke berging ▪ Hoofdgemaal (2 pompen) beton geprefabriceerde elementen min. inw. afm. 1500 x 1500 mm ▪ Minigemaal prefab PE pompput (min. inw. afm. Ø 800 x 1350 mm) of beton (1000 x 1000 mm) in overleg met gemaalbeheerder ▪ Bodem voorzien van stroomprofiel
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
E
19
E
E
E
E
versie 2023-04-04
05
Persleiding
▪ ▪
06
Elektrische installatie
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
8
Inspectie en revisie
Nr.
Onderdeel
8.1 01
Algemeen Moederbestek
Diameter HDPE-persleiding (SDR11, PN16) moet worden bepaald in samenspraak leverancier van het gemaal en gemaalbeheerder, hiervan dient een leidingberekening meegeleverd te worden De minimumsnelheid in de persleidingen is 0,70 m/sec en maximaal 1,50 m/sec Minimale gronddekking op persleiding 1,20 m Verbindingen middels elektrolasmoffen of flens Getrokken bochten of leiding op rol Gemeente Bergen op Zoom beschikt over een eigen layout van besturingskasten incl. software op te vragen bij de gemaalbeheerder, volgens de aanleg NEN1010/inspectie NEN3140 In overleg met gemaalbeheerder afstemmen of de objecten gekoppeld dienen te worden met de hoofdpost van de gemeente
Inrichtingseis
E
Status
Eisen m.b.t. inspectie en revisie zijn opgenomen in het moederbestek van gemeente Bergen op Zoom
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
E
20
E
versie 2023-04-04
5. Verkeerstechniek Een duidelijke scheiding tussen het openbaar gebied en uitgegeven gebied dient als uitgangspunt voor het ontwerp. Voorkomen moet worden dat er “versnipperde” ruimten ontstaan, zodat een efficiënt beheer en onderhoud van de openbare ruimte mogelijk wordt. De inrichting moet (duurzaam) veilig zijn. Dit houdt in dat de inrichting geschikt moet zijn voor het bedoelde gebruik en voldoen aan de geldende regelgeving. De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het openbaar gebied door onderhoudsmaterieel, zoals veegmachines, maaimachines, materieel t.b.v. gladheidbestrijding en de diverse hulpdiensten moeten te allen tijde zijn gewaarborgd. 5.1
Beleid
De volgende beleidstukken, normen en richtlijnen zijn van toepassing op het betreffende beheerdiscipline: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ 5.2
Bestemmingsplan(nen); Visie Verkeer en Parkeren 2012; Beleidsnota Parkeren 2013; Verkeersplan 2014; Nota Parkeernormering 2015; Hoofdroutekaart hulpdiensten/openbaar vervoer; Overzicht routes ten behoeve van evenementen; ASVV 2021 Aanbevelingen verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom (CROW). Details
Niet van toepassing op het betreffende beheerdiscipline. 5.3
Eisen
1
Ontwerp
Nr.
Onderdeel
1.1
Hoofdwegen
01
Ontwerpsnelheid
50 km/h
E
02
Ruimte voor autoverkeer
E
03
Ruimte voor busverkeer
Rijstrook voor autoverkeer 2,75-3,00 m Rijstrook voor gemengd verkeer (auto + fiets) 4,25-4,50 m Rijstrook voor autoverkeer bij gescheiden 1+1 op doorgaande uitrukroutes voor hulpdiensten, minimaal 4,50 m Rijstrook met langsparkeren 3,00 m Opstelstrook bij kruispunten 3,00 m Rijstrook voor busverkeer (in één richting), minimaal 3,15 m Rijstrook voor busverkeer (in twee richtingen), minimaal 6,30 m Breedte bushalte in haven 2,60 m Lengte bushalte bij één lijndienst (excl. in- en uitrijden) 20,00 m hoek t.b.v. inrijden 1 : 4 hoek t.b.v. uitrijden 1 : 2 Breedte bushalte, minimaal 2,75 m Breedte laad- en loshaven 2,50-2,75 m
Inrichtingseis
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
Status
21
E
versie 2023-04-04
04
Ruimte voor fietsverkeer
Vrij liggend fietspad met eenrichtingsverkeer min 2,00 m Vrij liggend fietspad met tweerichtingsverkeer 3,00-3,50 m Fietsstrook, minimaal 1,50 m Trottoirbreedte 1,50 m Vrije doorgang bij puntobstakels (b.v. lichtmasten), min. 1,20 m Vrije doorgang bij terrassen/uitstallingen, min. 1,50 m
E
05
Ruimte voor voetgangers
1.2
Erftoegangswegen
01
Ontwerpsnelheid
30 km/h
E
02
Bebording
E
03
Snelheidsremmende maatregelen
04
Rijbaan voor gemengd verkeer (zonder parkeren)
05
Opgenomen in rijbaanbreedten
E
Idem als bij hoofdwegen
E
08
Rijbaan voor gemengd verkeer (met langsparkeren) Ruimte voor fietsverkeer Ruimte voor voetgangers Aansluitingen
Door middel van verkeersborden moet worden aangegeven dat het hier een “30 km weg” betreft Bij voorkeur aanbrengen op kruispunten, plaatsen waar overstekende fietsers en/of voetgangers kunnen worden verwacht en waar achterpaden op de straat uitkomen Eenrichtingsverkeer auto + fiets 3,40-3,60 m Eenrichtingsverkeer auto + tweerichtingsverkeer fiets 4,40-4,60 m Tweerichtingsverkeer auto 4,60-4,80 m Tweerichtingsverkeer vrachtverkeer 5,50-6,00 m Eenzijdig parkeren, extra ruimte 1,80-2,00 m Tweezijdig parkeren, extra ruimte 3,60-4,00 m
De aansluiting van de 30 km/h weg op een 50 km/h weg geschiedt door middel van een uitritconstructie
E
1.3
Woonstraten
01
Ontwerpsnelheid
E
02
Bebording
03
Snelheidsremmende maatregelen
30 km/h Indien deze straten deel uitmaken van de route voor hulpdiensten en/of openbaar vervoer geldt een ontwerpsnelheid van 50 km/h Door middel van verkeersborden moet worden aangegeven dat het hier een “30 km weg” betreft Op wegvakken met een relatief grote lengte (>75 m), kan worden verwacht dat er harder wordt gereden dan de ontwerpsnelheid. Snelheidremmende maatregelen zijn dan noodzakelijk, bij voorkeur in de vorm van plateaus op de kruispunten. Indien geen betere alternatieven in de vormgeving aanwezig zijn, mogen drempels, asverspringingen, versmallingen en dergelijke worden aangebracht
1.4
Rotondes
01
Uitgangspunten
Volgens de visie Duurzaam Veilig behartigt door de CROW worden alle onderlinge aansluitingen van hoofdwegen bij voorkeur uitgevoerd als rotonde. Rotondes kunnen ook worden toegepast op accentpunten, zoals komgrenzen, of voor het markeren van een overgang tussen wegcategorieën. Een vereiste is dat het de weggebruiker duidelijk moet zijn met welke situatie hij te doen heeft. Bij de aanleg van rotondes zal gekeken worden naar de gebruiksgroepen. Zowel vracht- als busverkeer kent problemen met betrekking tot zichtbeperkingen, terwijl het openbaar vervoer dan ook nog gebaat is bij het minimaliseren van verliestijden. Alternatieven behoren dus in overleg met de openbaarvervoersorganisatie tot stand te komen. Ontwerp uitgangspunten zijn:
R
06 07
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
22
E
R E
E
E E
versie 2023-04-04
▪ ▪
Fietsers hebben voorrang voor overig verkeer Dit moet eenduidig worden aangegeven door markering van thermoplastisch materiaal 3mm dikte
1.5
Oversteekvoorzieningen
01
Uitgangspunten
1.6 01
E
02
Toegankelijkheid voor mindervaliden Hoogteverschil Tussen trottoirs en rijbaan bij oversteekplaatsen overbruggen door een afrit met een helling van minimaal 1:10 Hellingen In voetgangersroutes niet steiler dan 1:10
03
Hoogteverschil
Maximaal 1,50 m, in eenmaal te overbruggen
E
04
Breedte
Minimaal 1,20 m
E
05
Gidslijnen
R
06
Maatregelen
Gebruik maken van 'natuurlijke' gidslijnen, zoals gevels, voor blinden en slechtzienden Indien geen gidslijn voorhanden, gebruikmaken van geleidelijnen, eventueel door ribbeltegels, maar bij voorkeur door meer 'natuurlijke' gidslijnen zoals roosters voor regenafvoer of opsluitbanden In het algemeen geldt dat bij alle soorten maatregelen in het openbare gebied steeds moet worden bedacht of deze voor bepaalde groepen mensen problemen kunnen opleveren. De aanleg van fietssluizen is hier een voorbeeld van. Hierbij is de minimale maat van 1,20 m van toepassing om voor mindervalide mensen met een rolstoel een doorgang te bieden
1.7
Fietsenstalling
01
Uitgangspunten
Het is niet gewenst dat fietsen ongeordend in de openbare ruimte worden gestald. Om dit te voorkomen zullen er voorzieningen worden getroffen. Hieraan zijn de volgende randvoorwaarden verbonden: ▪ De fietsenstalling dient goed bereikbaar te zijn vanuit de woning/kantoor of vanaf de openbare straat ▪ Openbare fietsenstallingen (bijvoorbeeld in de nabijheid van winkels en voorzieningen) moeten in de ontwerpfase worden meegenomen. Ze moeten goed bereikbaar zijn vanaf de weg, goed in het zicht staan (sociale controle) en de fiets op adequate wijze beschermen tegen zowel diefstal als vandalisme
R
1.8
Redvoertuigen
01
Ruimte voor redvoertuigen
Ten behoeve van redvoertuigen van de brandweer gelden de volgende aanvullende eisen: ▪ Binnenbochtstraal: 10 m ▪ Buitenbochtstraal: 14 m ▪ In afwijking van een eerder genoemde rijbaanbreedte bij tweerichtingsverkeer van 6,50 m ▪ De afstand van het redvoertuig tot de gevel bij bebouwingen hoger dan 6,00 m mag maximaal 9,00 m bedragen
E
Oversteekvoorzieningen worden aangelegd bij kruispunten. De wachttijden en oversteeklengte voor overstekend verkeer dient zo kort mogelijk te zijn. De aanleg van een voetgangersoversteekplaats is gebonden aan wettelijke bepalingen. Afwijken van de standaard (minimum) maat van 3,0 tot 4,0m is alleen toegestaan in wegen met weinig verkeer, zoals winkelgebieden. Een middengeleider kan snelheidsremmend werken en de wachttijden verkorten. De afmetingen zijn afhankelijk van de locatie en wegcategorie. Geen zebra’s toepassen in 30 km gebieden wel in 50km gebied (indien noodzakelijk)
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
23
R
E
R
versie 2023-04-04
▪
Voor toetsing van het ontwerp op doorrijdbaarheid van brandweervoertuigen is het redvoertuig maatgevend Deze maten zijn van toepassing indien de rijweg onderdeel is van de vastgestelde route voor redvoertuigen Ook tijdens de uitvoering van werkzaamheden is het van essentieel belang dat locaties zo goed als mogelijk bereikbaar zijn en blijven. Bij uitvoering van werken zal de bereikbaarheid zoveel als mogelijk worden gewaarborgd. Wegen zullen daartoe niet aan twee zijden gelijktijdig fysiek worden afgesloten waardoor panden onbereikbaar worden
02
Uitvoeringsfase
1.9
Afwatering
01
Afschot
1.10 01
Routes evenementen en gladheidbestrijding Optochten Rekening houden met een profiel van vrije ruimte waarbij een maximale hoogte van 10 m en een breedte van 5,0 m geldt. Dit vereist aanpassing van de armaturen van de VRI’s en Openbare Verlichting (geen lange uithouders), deze moeten dan verdraaibaar zijn Gladheidbestrijding Er dient een minimale breedte van 2,50 m beschikbaar te zijn en de fietspaden dienen gefundeerd te worden uitgevoerd i.v.m. strooimaterieel, dit geldt vooral voor (vrijliggende) fietspaden
02
De waterafvoer van de wegverharding wordt verkregen door toepassing van een (gewijzigd) tonrond profiel of op één oor. Het hierbij aan te houden afschot is: ▪ Asfaltverharding: minimaal 2% maximaal 3% ▪ Bestrating: minimaal 2% maximaal 3% ▪ Trottoir: minimaal 1,5% maximaal 2,5% Ten aanzien van bermen geldt dat deze 2 cm lager worden aangelegd t.o.v. de bovenkant verharding rijweg, waarbij een maximum geldt van 5 cm
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
24
E
E
E
E
versie 2023-04-04
6. Wegverhardingen Vanuit ecologisch belang zal bij de bepaling van materialen, waar mogelijk, gekozen worden voor gebruikte materialen en/of duurzame materialen. Bij de indeling van wegen is een verband gezocht tussen de functie van de weg en de belastingsgraad (gebruiksintensiteiten). Dit heeft tot de volgende indeling geleid: ▪ Gebiedsontsluitingswegen; ▪ Erftoegangswegen (wijkontsluitingswegen, woonstraten, centrumstraten); ▪ Fietspaden (vrijliggende). 6.1
Beleid
De volgende beleidstukken, normen en richtlijnen zijn van toepassing op het betreffende beheerdiscipline: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ 6.2
Nota "Uitgangspunten aanleg en onderhoud van wegen voor de ecologisch verantwoorde stad", maart 1996; Leidraad voor gemeenten en nutsbedrijven inzake (her)straatwerkzaamheden, uitgave 1990; “Werken met secundaire grondstoffen", IPO-nota mei 1995; Nationale beoordelingsrichtlijn nr. 2506 voor BSA-granulaat of de CUR-aanbevelingen 4 of 5; Standaard RAW Bepalingen 2020 (CROW); CROW-publicatie 324 “Verantwoord aanbrengen elementenverharding – afweging tussen handmatig en mechanisch straatwerk”. Details
De volgende standaarddetails zijn van toepassing op het betreffende beheerdiscipline: ▪ ▪
Bochtconstructie; Details afwatering.
6.3
Eisen
1
Algemeen
Nr.
Onderdeel
1.1 01
Algemeen Ontwerpperiode/ levensduur
02
Hergebruik
Inrichtingseis
Status
Bij deklagen en elementenverhardingen moeten de volgende ontwerpperioden worden aangehouden: ▪ Gebiedsontsluitingswegen 15 jaar ▪ Erftoegangswegen 30 jaar ▪ Industrieterreinen 40 jaar Binnen het plangebied wordt er vanuit het oogpunt van duurzaamheid en financiële overwegingen gestreefd naar een maximaal hergebruik van materialen. Natuursteen en gebakken materialen altijd hergebruiken. Bruikbare materialen blijven eigendom van de gemeente en moeten aan de afdeling Beheer & Onderhoud worden aangeboden. Speciale aandacht voor put-, kolkdeksels en stankschermen, dit is geen oud ijzer maar reserve materiaal bij schade
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
25
E
R
versie 2023-04-04
2
Asfaltverharding
Nr.
Onderdeel
2.1 01
Hoofdwegen Omschrijving
02
Constructieve opbouw
03
Bouwweg
04
Bijzondere asfaltconstructies
2.2 01
Fietspaden Omschrijving
02
Constructieve opbouw
Inrichtingseis Een hoofdweg bestaat uit 1 rijbaan van asfalt tussen de kantopsluitingen met aan 1 of 2 zijden van de weg de mogelijkheid om langsparkeervakken te realiseren ▪ Als fundering een zandcunet met een minimale dikte van 0,50 m of zoveel meer als uit grondmechanisch onderzoek noodzakelijk blijkt ▪ Een fundering bestaande uit menggranulaat 0/40 met een dikte van 0,30 m ▪ Een asfaltconstructie bestaande uit een funderingslaag en een profileerlaag volgens het verhardingsadvies en ten slotte een deklaag bestaande uit een laag SMA-NL 11 A of een alternatief met een dikte van 30 mm of zoveel meer als uit het asfaltadvies noodzakelijk blijkt Het is mogelijk om deze weg eerst als bouwweg te gebruiken en in een latere fase af te werken tot definitieve weg. Mocht dit het geval zijn dan dienen de profileerlaag, de deklaag, de kantopsluitingen en mogelijk ook de afwateringsvoorzieningen pas in de afwerkfase aangebracht te worden In bijzondere gevallen blijkt het economisch verantwoord om voor hoofden verzamelwegen een aparte dimensioneringsberekening te maken. Hierbij wordt gedacht aan doorgaande wegen voor het vrachtverkeer (meer dan 1200 vrachtwagens per etmaal), busbanen en/of wegen met een hoog percentage (>10%) aan vrachtwagens
A
Als fundering een zandcunet met een minimale dikte van 0,50 m of zoveel meer als uit grondmechanisch onderzoek noodzakelijk blijkt Indien het fietspad onderdeel vormt van de strooiroute dient de ondergrond bestand te zijn tegen de belasting als gevolg van de onderhoudsmachines. Er dient dan een funderingslaag worden aangebracht van menggranulaat met een laagdikte van 250 mm. Om de fundering wordt een anti-worteldoek aangebracht om ondergraven door mollen te voorkomen Een asfaltconstructie bestaande uit een funderingslaag overeenkomstig met het verhardingsadvies en een deklaag bestaande uit een laag DAB 0/8 (tilred) of een alternatief met een dikte van 30 mm of zoveel meer als uit het asfaltadvies noodzakelijk blijkt Na het aanbrengen van de deklaag AC 8 surf D4 (tilred) dient te worden afgewalst met tilred toeslagmateriaal. Ten aanzien van de profileerlaag wordt geen onderscheid gemaakt tussen binnen en buiten het centrum, alle fietspaden worden aangelegd met een profileerlaag van (standaard) zwarte bitumen Het toepassen van blanke/kleurloze bitumen is enkel toegestaan na toestemming afdeling Beheer & Onderhoud
E
Ten aanzien van de asfaltverharding geldt dat het mengsel wringing op moet kunnen vangen. De constructieve opbouw van deze weg is als volgt: ▪ Als fundering een zandcunet met een minimale dikte van 0,50 m of zoveel meer als uit grondmechanisch onderzoek noodzakelijk blijkt
E
▪
Constructieve opbouw
R
▪
▪
01
E
E
▪
Rotondes
E
Fietspaden worden bij voorkeur aangelegd met een asfaltverharding
▪
2.3
Status
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
26
versie 2023-04-04
▪ ▪
2.4
Technische eisen
01
Hergebruik
02
Zandcunet
03
Kleeflaag
04
Kantopsluiting
05
Mantelbuizen
06
Kruispunten
07
Geluidhinder
Een fundering bestaande uit menggranulaat 0/40 met een dikte van 0,30 m Een asfaltconstructie bestaande uit een funderingslaag en een profileerlaag volgens het verhardingsadvies en ten slotte een deklaag bestaande uit een laag SMA-NL 11A of een alternatief met een dikte van 30 mm of zoveel meer als uit het asfaltadvies noodzakelijk blijkt
Bij de aanleg van asfaltverhardingen moet minimaal 30% van het materiaal afkomstig zijn van hergebruik. Gestreefd dient te worden naar 50% Onder de puinfundering dient minimaal 0,50 m schoon zand aanwezig te zijn of uit onderzoek blijkt dat de draagkracht van de huidige ondergrond voldoende is, bij voorkeur gebruik gemaakt van de bestaande zandgrond al dan niet verbeterd voor meer draagkracht Bij het aanbrengen van een asfaltlaag op een asfalt onderlaag, die koud is, dient een kleeflaag te worden aangebracht Opsluitingen langs asfalt dienen op een stelspecie fundering te worden gesteld, voorzien van een steunrug van grindbeton C20/25 en aan de waterafvoerende zijde voorzien van rollaag van klinkers of goottegels gesteld in stelspecie Mantelbuizen van PVC (klasse SN 8) met een diameter van Ø 160 mm (groter dan Ø 160 mm toepassen in overleg met afdeling Beheer & Onderhoud) zullen worden aangebracht ter plaatse van kruisingen op een diepte van 1,0m vanaf bovenkant asfalt (andere diepte in overleg met afdeling Beheer & Onderhoud) Bij kruispunten wordt onderscheid gemaakt tussen het kruisingsvlak en de opstelstroken. Afhankelijk van de situatie, wordt door de afdeling Beheer & Onderhoud bepaald om ter plaatse van de opstelstroken een ZOAB deklaag toe te passen welke na afkoeling wordt gevuld met een gemodificeerde cementslurrie.
Mogelijk op het kruisingsvlak kunnen hoogstabiele asfaltmengsels worden gedraaid, een en ander volgens het asfaltadvies In verband met problematiek rond geluidhinder en de mogelijke verplichte vermindering hiervan dient bij reconstructies eerst de lijst met “aandachtlocaties geluidhinder” te worden geraadpleegd. Deze lijst wordt beheerd door het team Milieu. In het startdocument dient deze extra eis nadrukkelijk te zijn opgenomen zodat bij de keuze van de verhardingsconstructie hier rekening mee gehouden kan worden
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte
27
E E
E E
E
E
E
versie 2023-04-04
3
Elementenverharding
Nr.
Onderdeel
3.1 01
Buurtontsluitingswegen Omschrijving Onder een buurtontsluitingsweg verstaan we wegen bedoeld voor zowel auto's als fietsers Constructieve ▪ Als fundering een zandcunet met een minimale dikte van 0,50 m of opbouw zoveel meer als uit grondmechanisch onderzoek noodzakelijk blijkt ▪ Een fundering bestaande uit menggranulaat 0/40 met een dikte van 0,25 m ▪ Een straatlaag bestaande uit straatzand of brekerzand met een dikte van 50 mm ▪ Een verharding bestaande uit betonstraatstenen van 80 mm dik of straatbaksteen in keperverband
02
3.2 01
02
Inrichtingseis
Status
Parkeervoorzieningen Omschrijving Onder parkeervoorzieningen verstaan we langsparkeervakken direct langs de hoofdwegen en erftoegangswegen waar evenwijdig aan de rijrichting geparkeerd kan worden, parkeerplaatsen langs erftoegangswegen waar haaks op de rijrichting geparkeerd kan worden, of parkeerterreinen. Maatvoering van de parkeervakken conform de standaarddetails Constructieve Haakse en langsparkeervakken: opbouw ▪ Als fundering een zandcunet met een minimale dikte van 0,50 m of zoveel meer als uit grondmechanisch onderzoek noodzakelijk blijkt ▪ Een straatlaag bestaande uit straatzand met een dikte van 50 mm ▪ Een verharding bestaande uit betonstraatstenen of straatbakstenen, keiformaat of dikformaat in elleboogverband