Getekend raadsbesluit rekenkamerrapport Evaluatie beleid en uitvoering schuldhulpverlening en armoedebestrijding Bergen op Zoom, RVD24-0067
Tekst van het document
rn
Geme ente
ll Bergen op Zoom
ililtilt il tilü ril ilililil ililt ililt ililililililililt
-{lRVB24-0067
Vo o rle g¡¡ er Raad svoo rsb I
: Rekenkamerrapport Evaluatie beleid en uitvoering schuldhulpverlening en
Ondenrverp
armoedebestrijding Bergen op Zoom Nummer voorstel Datum voorstel
Portefeuillehoude(s)
: RVB24-0067 : 08-08-2024 : Dhr. D.P,E. Hopmans
Contactpersoon
: Griffie
Afdeling Contactpensoon Email
Conlactpersoon Telefoon Programmanummer en -naam
: 2. Samen leven, samen doen
Voorstel:
1. De onderstaande aanbevelingen uit het rekenkamenapport Evaluatie beleid en uitvoering schuldhulpverlening en armoedebestrijding Bergen op Zoom over te nemen:
Aanbevelingen:
1. Ontwikkel eigen gemeentelijke toetsbare en navolgbare doelstellingen met outcome/ effectgerichte en resultaatgerichte indicatoren. Ðoe dit voor zowel het armoedebeleid (op basis van het
Actieprogramma Armoedevezachting) als het schuldhulpverleningsbeleid. Koppel dit aan uitvoeringsplannen (zoals ook gedaan voor de schuldhulpverlening). a) Vertaal de doelstellingen naar de indicatoren (effect- en resultaatgericht) waarmee de voortgang
van het gemeenschappelijke en het gemeentelijke beleid is te toetsen. Besteed daarbij naast output ook aandacht aan outcome. b) Zet deze doelstellingen en de te behalen resultaten op basis van indicatoren dan ook centraal in de verantwoording naar de gemeenteraad. Op dat moment kan er ook actief gestuurd worden op
de rcsultaten van beleid. Laat ook de rapportages over de uitvoering híerop aansluiten.
c) Evalueer tussentijds de voortgang van de uitvoeringsplannen.
2. Ondezoek of het mogelijk is te gaan werken met een dashboard armoede en schulden zoals ook is opgenomen in het Actieplan Armoedevezachtíng of sociaal domein breed. 3. Maak met de ketenpartners afspraken over hoe zij hun werkzaamheden optimaal kunnen inichten zodal zijzichtbaar bijdragen aan de doelstellingen van de gemeente. Dit kan pas als de gemeente Bergen op Zoom dit zelf op orde heeft. Zorg voor aansluiting van de rapportages vanuit de ketenpartners
op de eigen gemeentelijke rapportages.
4, Ontwerp voor kerngegevens een systematiek, zodat periodiek kan worden geëvalueerd of de regelingen nog aansluiten op de doelgroep van de regeling en maak dit onderdeel van de beleidscyclus. Begin met een nulmeting: breng de actuele omvang van de doelgroep van het armoedebeleid en
schuldhulpverlening in kaart. Het eerder genoemde dashboard kan hierbij een oplossing z'rjn. 6. Ga verder met het eenvoudiger maken van de aanvraagpmcedure. Met de eneryietoeslag is hier een eerste stap mee gemaakt, Kijk ook of het mogelijk is om te gaan werken met 1 keer aanvnagen per jaar: na het toekennen van de eerste aanvraag kdjgen inwoners ook toegang tot de andere regelingen. 7. Evalueer de huidige wijze van communicatie en voorlichting. Betrek hierbij de organisaties uit het werkveld en ook ervaringsdeskundigen. Het Actieplan Armoedevezachting biedt hiervoor verschillende aanknopingspunten. 8. Versterk de positie van de onafhankelijke cliëntadviseur van WijZijn. Deze persoon helpt mensen en zorgt ervoor dat ze goed begeleid worden en maakt het vinden en aanvragen van regelingen makkelijker voor de inwoner. Maak de bekendheid van de cliëntadviseur groter en betrek deze actiever bij de
dienstverlening aan een inwoner. 10. Maak goede afspraken met de ISD en de andere gemeenten in de Brabantse Wal over de
besluitvormingsprocedure. Ondezoek of deze sneller kan verlopen. 11. Maak afspraken met de ISD met betrekking tot het frequent houden van klanttevreden heidsondezoeken, 12. Kijk kritisch naar de beschikbare capaciteit bij de ISD voor de uitvoering van de taken rond
schuldhulpverlening en vroegsignalering. Maak de beschikbare capaciteit minder kwetsbaar. Borg de capaciteit in de uitvoering. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van achterwacht, medewerkers in dienst te nemen. 13. De huidige financiering voor de nieuwe wijze van vroegsignalering is t¡jdelijk. Evalueer de nieuwe aanpak tijdig en neem dan het besluit of dit gecontinueerd dient te worden. Zorg dan tevens voor structurele financiering, Pas daar vervolgens de doelstellingen op aan en rnonitor deze, 14. Ondezoek of aansluiting door de ISD bij de brancheorganisatie NWK gewenst is gezien de
voordelen benoemd in de bevindingen. 16. Evalueer bij het opstellen van het nieuwe beleidsplan de huidige werkwijze en taakverdeling. Kijk of de huidige werkwijze en financiering past bij de ambities die de gemeente heefr op het gebied van
vroegsignalering en schuldhulpverlening.
17, Laat de ISD rapporteren over de inzet rond schuldhulpverlening en stel daar in gezamenlijkheid een format voor op. Werk daarbijook uit wat de gemeente doet met deze rapportages: dus hoe worden deze ingepast in de beleidscyclus. 18. Formuleer beleid voor recidive, De verkorting van de schuldhulpverleningstermijn van 36 naar 18 maanden geeft meer kans op recidive en kan de lSD, net als elders in het land overigens, te maken krijgen met veelzwaardere cases, 19. Neem als gemeenteraad meer de regie op de sturing van het beleid. Maak duidelijke afspraken over de informatieproducten die in elke fase rond besluitvorming opgeleverd dienen te worden. Schematisch is in het onderstaande figuur een weergave van de informatieproducten ten behoeve van besluitvorming
door de gemeenteraad,
2. Conform het advies van het college in de reactie (d.d. 19 juni 2024) de aanbevelingen 5, 9 en 15 niet ovememen, daar deze al andere aanbevelingenlde te ontwikkelen monitor en het niet
aangesloten zijn bijeen branchevereniging van de ISD voldoende geborgd is.
Type voorstel:
EI E ø
Kaderstellend Controlerend Rest
Zijn in het voorstel één of meer van de volgende aspecten van toepassing? Ja
Nee
Zijn doelen en/of effecten beschreven
ø
tr
Financiële consequenties
tr
Gevolgen voor de schuldenlast
cl
lnspraakverordening van toepassing
tr
ø ø ø
Communicatieparag raaf : De Rekenkamer West-Brabant heefl het college uitgenodigd een reactie te geven op het ondezoeksrapport over schuldhulpverleníng en armoedebestrijding en de daarin opgenomen conclusies en aanbevelingen. 0e Rekenkamer WesþBrabant presenteert in de beeldvormende vergadering het eindrapport,
Samenvatting: Op vezoek van de gemeenteraad Bergen op Zoom heefr de gezamenlijke rekenkamercommissie West-Brabant (hierna de Rekenkamer) een ondezoek gedaan naar het onderwerp "Evaluatie beleid en uitvoering
schuldhulpverlening en armoedebestrijding". De Rekenkamer biedt, na een reactie van het college te hebben ontvangen, de eindrapportage van dit ondezoek nu aan de gemeenteraad aan. Tijdens de beeldvorming wordt het rapport gepresenteerd door de ondezoekers. U wordt gevraagd kennis te nemen van de resultaten van het ondezoek en de aanbevelingen. ln de
eindrapportage heeft de rekenkamer een negentien aanbevelingen gedaan. Deze aanbevelingen zijn in het kader van wederhoor aan het college voorgelegd. ln de bestuurlijke reætie heeft het college van B&W met argumenten aangegeven drie aanbevelingen niet over te nemen, Deze zijn: Bij aanbeveling 5: Periodiek een inkomenseffectrapportage opstellen rond de armoedeval om meer inzicht te
krijgen in de financiële situatie van inwoners is een tijdrovende en dure exercilie. De te ontwikkelen monitor geeft in de toekomst ook inzicht in de effecten van de lokale regelingen op het inkomen.
Bij aanbeveling 9: Het college is van mening dat de informatievooziening op een praktische manier verbeterd
moet worden. ln aansluiting op aanbeveling 7, doet het college dit door 15,
De argumenten van het college zijn weergegeven in de bestuurlijke reactie, die integraal is opgenomen in de eindrapportage.
Bijlagen: (geef aân of een biilage is biigevo€gd of tsr inzage ls oelegd; benoern on numnff dezo bül4on) Bijlage nr.
Omschrljving
1
Rekenkamenapport RKWB - Evaluatie Schuldhulpverlening en armoedebestrijding Bergen op Zoom
Bijgevoegdlter inzage
Gemeente
ry
Bergm op Zoom
ilüilil il ililil ffiilil lll| il|||[ffi lllll llililililil
RVB24-0067
Raatl svo orstul
Datum raadsvergadering
26-09-2424
Nummer
RVB24-0067
0ndenverp
: Rekenkamenapport Evaluatie beleid en uitvoering schuldhulpverlening en armoedebestrijding Bergen op Zoom
Aan de gemeenteraad,
Voorstel Uit het rekenkamerrapport Evaluatie beleid en uitvoering schuldhulpverlening en armoedebestrijding de
aanbevelingen'.1,2,3,4, 6, 7, 8, 10, 11, 12,13,14,16, 17, 18, en 19 over te nemen De aanbevelingen 5, 9 en 15 niet over te nemen.
lnleiding De rekenkamer heefi voor dit ondezoek het beleid en de uitvoering schuldhulpverlening en armoedebestrijding in Bergen op Zoom geèvalueerd. Dit is een actueel thema waar de gemeente Bergen op Zoom de afgelopen jaren de nodige stappen in heeft gezet. ln dit rapport evalueert de rekenkamer deze inspanningen en de
daarmee bereikte effecten en doet aanbevelingen voor de toekomst, De keuze voor dit thema komt voort uit het Ondezoeksplan 2023. 0p basis van de door de ¡aadsf¡acties
aangegeven ondennrerpsuggesties, heeft de rekenkamer - in overleg met het presídium - voor dit onderwerp gekozen.
De probleemstelling is tweeledig en luidt als volgt: Biedt het huidige beleid ten aanzien van zowel de schuldhulpverlening als het armoedeJminimabeleid voldoende kader voor een doelmatige en doeltreffende aanpak van genoemde problemen en heeft de uitvoering van daaruit
resulterend beleid tot op heden daadwerkelijk geleid tot de gestelde doelen? Zijn de schuldhulpverlening- en het armoedebeleid adequaat georganiseerd en worden de taken door de belangrijkste uitvoeringspartners doelmatig en doeltreffend uitgevoerd, Aan de hand van deze probleemstelling zijn er 19 aanbevelingen gedaan.
5
,ü
Gem eente
+
fi Bergen op Zoon
Iffililtilililtillttillllillilllllllllllll¡lfiltililil
-{tRVB24-0067
Raaelsvoorstcl
Beoogd maatschappelijk effecUdoelstellin g Een positieve bijdrage te leveren in de doorontwikkeling en veóetering van beleid en uitvoering ten aanzien van het onderwerp schuldhulpverlening en armoedebestrijding in de gemeenle Bergen op Zoom,
Uitwerking voorstel
Na de keuze voor dit onden¡¡erp is het verder verkend door de rekenkamer, hetgeen leidde tot een
ondezoeksopzet die op 15 mei 2023 met de werkgroep Sociaal domein, de portefeuillehouder en betrokken ambtenaren is besproken. De definitieve ondezoeksopzet, met daarin 20 door de rekenkamer opgestelde ondezoeks(deel)vragen, was de basis voor het selecteren van een ondezoeksbureau.
Aan het bureau KWIZ werd in juli 2023 de opdracht gegeven om, op basis van het opgestelde plan van aanpak, de anlwoorden te fonnuleren op de ondezoeksvragen, de verkregen inzichten samen te vatten in conclusies en het samen met de rekenkamer opstellen van aanbevelingen, Het feitelijk ondezoek is van start gegaan op 6 juli 2023. ln de startbijeenkomst hebben ondezoekers,
medewe¡kers van de gemeente Bergen op Zoom en de rekenkamer toen kennis met elkaar gemaakt en (werk)afspraken ingepland. Vervolgens zijn de ondezoekers van KWIZ aan de slag gegaan. Er zijn diverse gesprekken gevoerd: met de portefeuillehouder, diverse stakeholders en met een
vertegenwoordiging vanuit de raad (werkgroep sociaal domein), Ook zijn er drie enquêtes uiþezet (voor de doelgmep minima, de doelgroep cliënten van de schuldhulpvedening en voor de ketenpartners). Hel uitvoeren van deze enquêtes heeft overigens meer tijd gekost dan voordien was ingeschat. De eerste concept-rapportage is medio maart 2024 besproken tussen de ondezoekers en de rekenkamer, Het
vezoek van de rekenkamer was toen om op aanlal punten meer diepgang en onderbouwing te kdjgen, hetgeen opgehaald diende te worden uit de organisatie of geput uit het ondezoeksmateriaal, Dat is gebeurd, hetgeen leidde tot de concept-Bevindingenrapportage die door de rekenkamer in april is vastgesteld en vervolgens ten
behoeve van de technisch wederhoor op 18 april aan betrokken medewerkerc van de gemeente en de ISD Brabantse Walgestuurd, Dit'ambtelijk wederhoo/ vond op 23 april in de vorm van een gesprek plaats. De toen gemaakle opmerkingen (een paar omissies en fouten)zijn in de rapportage venrerkt. De rekenkamer heeft de conclusies en aanbevelingen samen met KWIZ opgesteld.
Op I mei is het complete napport voor een bestuurlijke reactie naar het college van burgemeester en wethouders gestuurd, waar het college vervolgens op heeft gereageerd. Deze reactie is integraal opgenomen in het rapport (na deelA)en voozien van een nawoord van de rekenkamer.
6
Gemeente
+>"
ßergen op Zoom
lililliltilrilil iltilililrilililillilllltillllllill
RVB24-0067
Raad svo orstel
Aanbevelingen (die niet worden overgenomen): 5. Stel periodiek een inkomenseffectrapportage op rond de armoedeval om meer inzicht te krijgen in de financiële situatie van inwoners. Met een dergelijke rapportage ontslaat inzicht in de effecten van lokale en landelijke regelingen op het inkomen. Ook komt hiermee in beeld of en in welke mate er sprake is van een armoedeval. 9. Maak een communicatieplan met als doelde informatievooaiening te verbeteren. Naast inwoners z'rjn ook de ketenpartners belangrijke stakeholders voor de communicatie, Bespreek met de ISD haar rol in de communicatie en voorlichting en leg dit duidelijk vast in afspraken. 15, Gelet op de niet optimale samenwerking tussen ISD en bewindvoerders is een convenant aan te raden.
Consequenties van het voorstel Het ondezoek met de aanbevelingen is met name gericht op het beleid en de uitvoering van
schuldhulpverlening en armoedebestrijding in de gemeente Bergen op Zoom. Consequenties van de uitwerking liggen vooral op het gebied van het beantwoorden van de twee gestelde ondezoeksvragen: Biedt het huidige beleid ten aanzien van zowel de schuldhulpverlening als het armoedeJminimabeleid voldoende kader voor een doelmatige en doeltreffende aanpak van genoemde problemen en heeft de uitvoering van daaruit
resulterend beleid tot op heden daadwerkelijk geleid tot de gestelde doelen?
Zijn de schuldhulpverlening- en het armoedebeleid adequaat georganiseerd en worden de taken door de belangrijkste uitvoeringspartners doelmatig en doeltreffend uitgevoerd?
Alternatieven De aanbevelingen niet of gedeeltelijk over te nemen.
Een ontwerpbesluit bied ik u hierbij ter vaststelling aan. De voozitter van de gemeenteraad van Bergen op Zoom,
De
drs. M.
7
$*,üry'ttopzoorn
1ilil|ililililll til il]l ffi illl]üilfiililffi llr ilt
RVB24-0067
Raad svoorstel
De raad van de gemeente Bergen op Zoom; gezien het voorstel van de voozitter van de gemeenteraad, nr. RVB24-0067;
BESLUIT:
1. De onderstaande aanbevelingen uit het rekenkamenapport: Evaluatie beleid en uitvoering schuldhulpverlening en armoedebestrijding Bergen op Zoom over te nemen:
Aanbevellngen: Ontwikkel eígen gemeentelijke toetsbare en navolgbare doelstellingen met outcome/ effectgerichte en resultaatgerichte indicatoren. Doe dit voor zowel het armoedebeleid (op basis van het Actieprogramma Armoedevezachting) als het schuldhulpverleningsbeleid. Koppeldit aan uitvoeringsplannen {zoals ook gedaan voor de schuldhulpverlening).
alVertaalde doelstellingen naar de indicatoren (effect- en resultaatgericht) waarmee de voodgang van het gemeenschappelijke en het gemeentelijke beleid is le toetsen. Besteed daarbij naast output ook aandacht aan outcome.
b)Zet deze doelstellingen en de te behalen resultalen op basis van indicatoren dan ook centraal in de verantwoording naar de gemeenteraad. Op dat moment kan er ook actief gestuurd worden op de resultaten van beleid. Laat ook de rapportages over de uitvoering hierop aansluiten. c) Evalueer tussentijds de voortgang van de uitvoeringsplannen.
2. Ondezoek of het mogelijk is te gaan werken met een dashboard armoede en schulden zoals ook is opgenomen in het Actieplan Armoedevezachting of sociaal domein breed. 3. Maak met de ketenpartners afspraken over hoe zij hun werkzaamheden optimaal kunnen inrichten zodat zij zichtbaar bijdragen aan de doelstellingen van de gemeente, Dit kan pas als de gemeente Bergen op Zoom dit zelf op orde heeft, Zorg voor aansluiting van de rapportages vanuit de ketenpartners op de
eigen gemeentelijke rapportages. 4. Ontwerp voor kemgegevens een systematiek, zodat periodiek kan worden geëvalueerd of de regelingen nog aansluiten op de doeþroep van de regeling en maak dit onderdeel van de beleidscyclus. Begin met een nulmeting: breng de actuele omvang van de doelgroep van het armoedebeleid en
schuldhulpverlening in kaart. Het eerder genoemde dashboard kan hierbij een oplossing zijn, 6. Ga verder met het eenvoudiger maken van de aanvraagprocedure. Met de energietoeslag is hier een
eerste stap mee gemaakt. Kijk ook of het mogelijk is om te gaan werken met 1 keer aanvnagen per jaar: na het toekennen van de eerste aanvraag krijgen inwoners ook toegang tot de andere regelingen,
I
ry'-'&lryenopzoom
Iilil]ll il]ilt ilt tilttililililtilill]llllttilfl
RVB24-0067
Raatl svo orslcl
7. Evalueer de huidige wijze van communicatie en voorlichting. Betrek hierbij de organisaties uit het werkveld en ook ervaringsdeskundigen. Hel Actieplan Armoedevezachting biedt hiervoor verschillende aanknopingspunten. 8, Versterk de positie van de onafhankelijke cliëntadviseur van WijZijn. Deze persoon helpt mensen en zorgt ervoor dat ze goed begeleid worden en maakt het vinden en aanvragen van regelingen makkelijker voor de inwoner, Maak de bekendheid van de cliëntadviseur groter en betrek deze actiever bij de
dienstverlening aan een inwoner. 10. Maak goede afspraken met de ISD en de andere gemeenten in de Brabantse Wd over de
besluitvormingsprocedure. Ondezoek of deze sneller kan verlopen, 11. Maak afspraken met de ISD met betrekking tot het frequent houden van klanttevreden heidsondenoeken.
12. Kük kritisch naar de beschikbare capaciteit bij de ISD voor de uitvoering van de taken rond
schuldhulpverlening en vroegsignalering. Maak de beschikbare capaciteit minder kwetsbaar. Borg de capaciteit in de uitvoering. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van achterwacht, medewerkers in dienst te nemen.
13. De huidige financiering voor de nieuwe wijze van vroegsignalering is tijdelijk. Evalueer de nieuwe aanpak tijdig en neem dan het besluít of dít gecontinueerd dient le worden. Zorg dan levens voor structurele financiering. Pas daar vervolgens de doelstellingen 0p aan en monitor deze.
't4, Ondezoek of aansluiting door de ISD bij de brancheorganisatie NWK gewenst is gezien de voordelen benoemd in de bevindingen. 16. Evalueer bij het opstellen van het nieuwe beleidsplan de huidige werkwijze en taakverdeling. Kijk of
de huidige werkwijze en financiering past bijde ambities die de gemeente heefr op het gebied van vroegsignalering en schuldhulpverlening. 17. Laat de ISD rapporteren over de inzet rond schuldhulpverlening en stel daar in gezamenlíjkheid een format voor op. Werk daarbij ook uit wat de gemeente doet met deze rapportages: dus hoe worden deze ingepast in de beleidscyclus. 18. Formuleer beleid voor recidive, De verkorting van de schuldhulpverleningstermijn van 36 naar 18 maanden geeft meer kans op recidive en kan de lSD, net als elders in het land overigens, te maken krijgen met veel zwaardere cases.
I
ilt
Gemeente\ uurn, op Zoom
+N-
Iililililililtil lll ilil ß1 ilffi |ilil ilff nililtililt
RVB24-0067
Raad svo orstel
19. Neem als gemeenteraad meer de regie op de sturing van het beleid. Maak duidelijke afspraken over
de informatieproducten die in elke fase rond besluitvorming opgeleverd dienen te worden. Schematisch is in het onderstaande figuur een weergave van de informatieproducten ten behoeve van besluitvorming
door de gemeenteraad.
2. Conform het advies van het college in de reactie (d.d, 19 juni 20241de aanbevelingen 5, 9 en 15 niet ovememen, daar deze al andere aanbevelingen/de te ontwikkelen monitor en het niet
aangesloten zijn bijeen branchevereniging van de ISD voldoende geborgd is,
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 26 september 2024,
De voozitter,
De
rl drs. E.P.M. van der Meer
Ç MSc.
10