CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Eindrapportage Rekenkamer inzake doorwerking rekenkameronderzoeken

Beeldvorming 7 januari 2021, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Eindrapportage doorwerking rekenkameronderzoeken18.897 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Aan: Gemeenteraad van Bergen op Zoom Datum: 4 december 2020 Behandeld door: L. Maas Telefoon: 140165 E-mail: l.maas@roosendaal.nl Onderwerp: Eindrapportage rekenkameronderzoek Doorwerking rekenkameronderzoek

Geachte leden van de gemeenteraad, De Rekenkamer West-Brabant heeft onderzoek gedaan in uw gemeente naar het onderwerp ‘Doorwerking van rekenkameronderzoek’. Hierbij bieden wij u de eindrapportage aan van het onderzoek.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, namens de Rekenkamer West-Brabant

drs. R.J.A. Clayden, Voorzitter Rekenkamer West-Brabant

Onderzoek naar de doorwerking van rekenkameronderzoeken gemeente Bergen op Zoom Eindrapportage

Datum: december 2020

Postbus 500 4700 KA Roosendaal www.rekenkamerwestbrabant.nl

Inhoudsopgave Samenvatting

1

Aanleiding tot het onderzoek .............................................................................. 1 Doel van het onderzoek naar doorwerking ............................................................ 1 Centrale onderzoeksvraag .................................................................................. 1 1.

Inleiding

2

1.1 Aanleiding .................................................................................................. 2 1.2 Doel .......................................................................................................... 2 1.3 Afbakening ................................................................................................. 2 1.4 Onderzoeksvraag......................................................................................... 2 1.5 Specifieke aandachtspunten gemeenteraad ..................................................... 3 1.6 Analysekader .............................................................................................. 3 1.7 Kwaliteitscriteria Rekenkamer West-Brabant.................................................... 4 1.8 Onderzoeksopzet ......................................................................................... 4 1.9 Methode van onderzoek................................................................................ 5 1.10 Communicatie ........................................................................................... 5 1.11 Rapportage ............................................................................................... 5 1.12 Leeswijzer ................................................................................................ 5 2.

Aanleiding voor de rekenkameronderzoeken en het wel/niet overnemen van aanbevelingen

6

2.1 Hoe is de keuze van de onderzoeken tot stand gekomen c.q. wat is de aanleiding geweest? ......................................................................................................... 6 2.2 Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad overgenomen?.................................................................................................. 7 2.3 Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad niet overgenomen en waarom niet? ......................................................................... 10 3.

Uitvoering en Doorwerking

11

3.1 Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt? ................................................................................................... 11 3.2 Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W niet opgevolgd en waarom niet? ....................................................... 17 4.

Monitoring en aantoonbare effecten c.q. verbeteringen

19

4.1 Op welke wijze is de monitoring van de uitvoering van de aanbevelingen geborgd door het college van B en W en de gemeenteraad? .................................. 19 4.2 Welke factoren, die de doorwerking van rekenkameronderzoek beïnvloeden, hebben een rol gespeeld? ................................................................................. 20

5. Conclusies en aanbevelingen

27

5.1

Conclusies ............................................................................................. 27

5.2

Aanbevelingen ....................................................................................... 29

6.

Reactie college op conceptrapport

30

7.

Nawoord

31

Bijlagen

32

Bijlage 1

Analysekader

34

Bijlage 2

Factoren die van invloed zijn op doorwerking

36

Bijlage 3

Digitale vragenlijst

38

Bijlage 4

Bestudeerde documenten

46

Colofon Rekenkamer West-Brabant in samenwerking met BMC.

Samenvatting Aanleiding tot het onderzoek De Rekenkamer West-Brabant voert, zoals vastgelegd in het convenant 2017-2020, ieder jaar een onderzoek uit binnen de deelnemende gemeenten. De Rekenkamer onderzoekt, binnen het gekozen thema, of het beleid van de gemeente doelmatig, doeltreffend en/of rechtmatig is. De eindrapportage hiervan bevat conclusies en aanbevelingen en een reactie van het College van burgemeester en wethouders in hoeverre zij deze conclusies en aanbevelingen overneemt. Doel van het onderzoek naar doorwerking Het doel van het onderzoek naar de ‘doorwerking van rekenkameronderzoeken’ is vast te stellen of de aanbevelingen uit de rekenkameronderzoeken daadwerkelijk het afgesproken vervolg hebben gekregen, inzicht te bieden in verklaringen voor eventuele afwijkingen en de gemeenteraad plusen leerpunten mee te geven bij toekomstig rekenkameronderzoek. Centrale onderzoeksvraag De centrale onderzoekvraag luidt: In hoeverre werken de aanbevelingen van de Rekenkamer door in het gemeentelijk beleid en wat zijn hierbij relevante factoren die van invloed kunnen zijn op (de mate van) doorwerking? Conclusies Vanuit het onderzoek hebben wij de volgende conclusies getrokken. In hoofdstuk 5 van dit rapport zijn de conclusies verder uiteengezet. 1. De keuze van een onderwerp voor onderzoek wordt bepaald door de voorkeur van de fracties in de gemeenteraad.

Er is hierbij sprake van urgentie, politieke voorkeur of van actualiteit. Aansluiting op de beleidscyclus vindt nog onvoldoende plaats. 2. Aanbevelingen worden over het algemeen overgenomen door de raad en het college. 3. De aanbevelingen worden overwegend opgevolgd, maar de uitvoering gebeurt niet volgens een systematisch proces. 4. Er is geen vaste systematiek van monitoren en verantwoorden richting het college en vervolgens naar de raad. 5. De factoren ‘kwaliteit van het onderzoek’ en ‘omgevingsfactoren (aanwezigheid koepelnotitie)’ hebben de grootste impact op de doorwerking gehad. 6. De raad stuurt niet actief op de verdere opvolging. Aanbevelingen Op basis van de conclusies doet de Rekenkamer West-Brabant de volgende aanbevelingen. Hierbij is onderscheid gemaakt naar aanbevelingen gericht aan de raad van Bergen op Zoom en aan het college van B en W. In hoofdstuk 5 van dit rapport zijn de aanbevelingen verder uiteengezet. Aanbevelingen aan de raad van Bergen op Zoom 1. Versterk het belang van rekenkameronderzoek. 2. Versterk de adviserende rol van de griffier. 3. Sluit aan bij de beleidscyclus. Aanbeveling aan het college van B en W van de gemeente Bergen op Zoom 4. Verbeter de monitoring van opvolging van de aanbevelingen.

1

1. Inleiding Rekenkameronderzoek is een belangrijk instrument voor raden om invulling te geven aan hun kaderstellende en controlerende rol. Het adequaat inzetten van dit instrument kan van substantiële waarde zijn voor raden. Rekenkameronderzoek toetst de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van gemeentelijk beleid en geeft handvatten, niet alleen aan raadsleden, maar ook aan het college van B en W en de ambtelijke organisatie, om (bij) te sturen, te verbeteren en te leren. Een belangrijk element van rekenkameronderzoek is doorwerking. 1.1 Aanleiding De Rekenkamer West-Brabant voert, zoals vastgelegd in het convenant 2017-2020, ieder jaar onderzoeken uit binnen de deelnemende gemeenten. De raad van Bergen op Zoom heeft hierbij gekozen voor het onderwerp ‘Doorwerking van rekenkameronderzoeken’. 1.2 Doel Het doel van het onderzoek naar de ‘doorwerking van rekenkameronderzoeken’ is: vaststellen of de aanbevelingen uit de rekenkameronderzoeken daadwerkelijk het afgesproken vervolg hebben gekregen, inzicht bieden in verklaringen voor eventuele afwijkingen en de gemeenteraad plus- en leerpunten meegeven bij toekomstig rekenkameronderzoek. 1.3 Afbakening Het onderzoek richt zich op de periode 2014-2018. Uit deze periode is een representatieve selectie gemaakt van een vijftal onderzoeken: 1. Onderzoek naar risicomanagement (juni 2014)1 2.

Onderzoek naar doelmatigheid en doeltreffendheid ICT-beleid gemeente Bergen op Zoom (september 2015)2 3. Onderzoek naar langer zelfstandig wonen voor ouderen (maart 2017)3 4. Onderzoek naar lokaal gezondheidsbeleid (november 2017)4 5. Onderzoek naar duurzaamheidsbeleid (oktober 2018)5 Voor de selectie van deze onderzoeken zijn de volgende criteria gehanteerd: • Datum van publicatie – er dient een voldoende spreiding over de tijd van de onderzoeken te zijn. • Spreiding over verschillende domeinen. • Eén of meer onderzoeken die bij de gemeenten Roosendaal en Bergen op Zoom gelijktijdig zijn uitgevoerd. 1.4 Onderzoeksvraag De centrale onderzoeksvraag luidt: In hoeverre werken de aanbevelingen van de rekenkameronderzoeken door (in het gemeentelijk beleid) en wat zijn hierbij relevante factoren die van invloed kunnen zijn op (de mate van) doorwerking? Deze centrale vraagstelling is uitgewerkt in acht deelvragen: 1. Hoe is de keuze van de onderzoeken tot stand gekomen c.q. wat is de aanleiding geweest? 2. Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad overgenomen? Rekenkamer West-Brabant, 2014, Risicomanagement Gemeente Bergen op Zoom, juni 2014, gemeente Bergen op Zoom, p. 1-73. 2 Rekenkamer West-Brabant, 2015, Doelmatigheid en doeltreffendheid ICT-beleid gemeente Bergen op Zoom, september 2015, gemeente Bergen op Zoom, p. 1-49.

3 Rekenkamer West-Brabant, 2017, Langer zelfstandig wonen voor ouderen Gemeente Bergen op Zoom, maart 2017, gemeente Bergen op Zoom, p. 1-81. 4 Rekenkamer West-Brabant, 2017, Lokaal gezondheidsbeleid Bergen op Zoom, november 2017, gemeente Bergen op Zoom, p. 1-81. 5 Rekenkamer West-Brabant, 2018, Duurzaamheidsbeleid gemeente Bergen op Zoom, oktober 2018, gemeente Bergen op Zoom, p. 1-81. 1

2

3. Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad niet overgenomen en waarom niet?

4. Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt?

5. Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W niet opgevolgd en waarom niet?

6. Op welke wijze is de monitoring van de uitvoering van de aanbevelingen geborgd door het college van B en W en de gemeenteraad?

7. Welke factoren die de doorwerking van rekenkameronderzoek beïnvloeden hebben een rol gespeeld?

8. Welke verbeteringen zijn er mogelijk om doorwerking te bevorderen? 1.5 Specifieke aandachtspunten gemeenteraad Tijdens een bijeenkomst op 1 oktober 2019 is door raadsleden aandacht gevraagd voor: • De afstemming en communicatie met de gemeenteraad door de Rekenkamer en het college van B en W (dit is beschreven in paragraaf 2.1 en paragraaf 4.1); • De doorlooptijd van de onderzoeken; dit onderwerp is behandeld in paragraaf 4.1; • De formulering van de aanbevelingen en de vertaalslag door de gemeenteraad en het college van B en W (dit staat in de paragrafen 2.2, 2.3, 3.1 en 3.2); • Het daadwerkelijke effect van de uitwerkingen van de onderzoeken (dit onderwerp is beschreven in de paragrafen 3.1, 3.2 en 4.2). 1.6 Analysekader Voor de beoordeling van de uitkomsten van het onderzoek zijn normen en indicatoren vastgesteld en opgenomen in een analysekader. Dit kader is opgenomen als bijlage 1. De doorwerking van rekenkameronderzoek wordt door verschillende factoren beïnvloed. Figuur 1 maakt dit schematisch inzichtelijk. In bijlage 2 is een omschrijving van deze factoren opgenomen. Bij onderzoeksvraag 7 wordt ingegaan op deze factoren per onderzocht rekenkameronderzoek.

Figuur 1: Factoren die de doorwerking van rekenkameronderzoek beïnvloeden6

6

Bron: https://wiki.nvrr.nl/doorwerking

3

1.7 Kwaliteitscriteria Rekenkamer West-Brabant De Rekenkamer West-Brabant hanteert voor het doen van onderzoek een onderzoeksprotocol7. Voor zover relevant voor dit onderzoek is getoetst aan de hierin opgenomen criteria voor de selectie van onderzoeken en de kwaliteitseisen die aan rekenkameronderzoek worden gesteld. 1.8 Onderzoeksopzet Het onderzoek is uitgevoerd in de periode januari 2020 tot en met mei 2020 bij de gemeente Bergen op Zoom. De gehanteerde onderzoeksaanpak kent schematisch de volgende stappen:

Figuur 2: Schematische weergave van het stappenplan

De analyse van het onderzoek is inhoudelijk conform onderstaand schema opgebouwd: Input

Analyse

Bevindingen aan de hand van de deelvragen

Resultaten

Documenten (zie bijlage 4)

Nadere analyse aan de hand van de onderzoeksvragen

Bevindingen ten aanzien van de aanleiding van de rekenkameronderzoeken en het wel of niet overnemen van aanbevelingen (onderzoeksvragen 1, 2 en 3)

Conclusies ten aanzien van de centrale onderzoeksvraag (Deel I van het rapport)

Interviews Digitale vragenlijst (zie bijlage 3)

Bevindingen ten aanzien van de uitvoering en doorwerking (onderzoeksvragen 4 en 5)

Conclusies per onderzoeksdeelvraag (Deel I van het rapport)

Analysekader Indicatoren per soort doorwerking (bijlage 1)

Bevindingen ten aanzien van monitoring en aantoonbare effecten c.q. verbeteringen (onderzoeksvragen 6, 7 en 8)

Aanbevelingen voor de gemeente (Deel I van het rapport)

Figuur 3: Schematische weergave van de opbouw van de analyse van het onderzoek

7

https://www.rekenkamerwestbrabant.nl/docs/alg/rkwb-alg-03-ondrzkprot.pdf

4

1.9 Methode van onderzoek De volgende methodologie is gehanteerd voor de uitvoering van het onderzoek naar de doorwerking van rekenkameronderzoek (zie ook figuur 3). • Documentenanalyse – De rekenkameronderzoeken, relevante beleidsdocumenten, relevante uitvoeringsprogramma’s, raadsverslagen (zie bijlage 4) zijn bestudeerd. Op basis daarvan zijn eerste bevindingen geformuleerd. • Analysekader – De eerste bevindingen zijn afgezet tegen het analysekader (zie bijlage 1). Op basis daarvan zijn verwonderpunten (afwijkingen van het analysekader) opgesteld. Deze zijn vertaald naar interviewvragen. De interviewvragen zijn vervolgens geclusterd naar de betrokkenheid van de geïnterviewden bij de onderzoeken. • Interviews – Voor het onderzoek zijn semigestructureerde interviews gehouden met functionarissen en bestuurders van de gemeente Bergen op Zoom. In deze gesprekken is ingegaan op de verwonderpunten (zie basis voor de interviewvragen). Van de gesprekken zijn gespreksverslagen gemaakt, die voor eventueel commentaar zijn aangeboden aan de geïnterviewden. • Digitale vragenlijst – Door de coronacrisis heeft geen persoonlijk gesprek kunnen plaatsvinden met raadsleden van de gemeente Bergen op Zoom. Er is daarom gekozen om een digitale vragenlijst uit te zetten onder de raadsleden (zie bijlage 3). De basis voor de gestelde vragen vormen de eerdergenoemde verwonderpunten.

Uiteindelijk hebben, na een reminder, vijf raadsleden de digitale vragenlijst ingevuld. De uitkomsten van de digitale vragenlijst zijn vervolgens gebruikt om de bevindingen in te kleuren. • Bevindingen – De eerste bevindingen zijn aangevuld met de bevindingen vanuit de interviews en de digitale vragenlijst. Deze bevindingen zijn weer afgezet tegen het analysekader en op basis daarvan zijn constateringen gedaan. Deze zijn in de volgende hoofdstukken expliciet (cursief) weergegeven. 1.10 Communicatie Voorafgaand aan de start van het onderzoek is in januari 2020 aan de gemeente Bergen op Zoom een plan van aanpak verstrekt met informatie over de achtergrond van het onderzoek en de aanpak. De leden van de raad zijn in januari 2020 geïnformeerd middels een nieuwsbulletin. 1.11 Rapportage De Nota van Bevindingen is voor ambtelijk wederhoor (toets op feitelijke juistheden) voorgelegd aan de ambtelijke organisatie van de gemeente Bergen op Zoom. Op basis van de uitkomsten is de rapportage op relevante onderdelen aangepast en – voorzien van conclusies en aanbevelingen aangeboden voor bestuurlijk wederhoor aan het college van B en W van de gemeente Bergen op Zoom. Nadat de rapportage is vastgesteld zal deze ter behandeling worden aangeboden aan de raad van de gemeente Bergen op Zoom. 1.12 Leeswijzer Hierna presenteren de onderzoekers in een schema de feitelijke bevindingen per onderzoek.

Vervolgens benoemen zij hun bevindingen en constateringen. Dit laatste geven ze door middel van cursieve alinea’s weer. Onderzoeksvraag 8 is beantwoord in het hoofdstuk met de conclusies en aanbevelingen. Per onderwerp kijken de onderzoekers steeds naar de vijf rekenkameronderzoeken. De hoofdstukindeling van het rapport is ingericht langs de volgende onderwerpen: ● Aanleiding van de rekenkameronderzoeken en het wel of niet overnemen van aanbevelingen (onderzoeksvragen 1, 2 en 3). ● Uitvoering en doorwerking (onderzoeksvragen 4 en 5). ● Monitoring en aantoonbare effecten c.q. verbeteringen (onderzoeksvragen 6, 7 en 8).

5

2.

Aanleiding voor de rekenkameronderzoeken en het wel/niet overnemen van aanbevelingen

In dit hoofdstuk wordt de aanleiding van de vijf rekenkameronderzoeken beschreven en in hoeverre de gedane aanbevelingen door de gemeenteraad zijn overgenomen. De volgende onderzoeksvragen worden in dit hoofdstuk behandeld. 1. Hoe is de keuze van de onderzoeken tot stand gekomen c.q. wat is de aanleiding geweest? 2. Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad overgenomen? 3. Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad niet overgenomen en waarom niet? Voor de beantwoording van de onderzoeksvragen zijn de indicatoren van het analysekader leidend geweest. In het onderzoeksprotocol is weergegeven hoe de keuze van een onderwerp bij de Rekenkamer West-Brabant tot stand komt. Er wordt hierbij begonnen met een inventarisatie. De inventarisatie is een verzameling van onderwerpen die door de Rekenkamercommissie zijn aangedragen (op grond van monitoring of als uitvloeisel van eerdere onderzoeken) of die zijn gesuggereerd door vertegenwoordigers of bestuurders van gemeentelijke organen (raad, college, burgemeester,) en burgers en belangengroeperingen. De door hen ingediende verzoeken worden betrokken bij de afwegingen die de Rekenkamercommissie maakt bij de samenstelling van het onderzoeksprogramma. Het onderzoeksprogramma maakt onderdeel van het jaarplan van de Rekenkamer. Dit jaarplan wordt voorgelegd aan de gemeenteraden. 2.1

Hoe is de keuze van de onderzoeken tot stand gekomen c.q. wat is de aanleiding geweest?

Hoe is de keuze van de onderzoeken tot stand gekomen c.q. wat is de aanleiding geweest? Onderzoek Feitelijke bevindingen Indicatoren analysekader • Actualiteit • Politieke relevantie • Gedragen door raadsleden • Voldoen aan criteria Rekenkamer Risicomanagement De keuze voor dit onderwerp was door de auditcommissie in een gesprek met de Rekenkamer aangegeven (2014) (voldaan aan criteria Rekenkamer). Hierdoor is er sprake van politieke relevantie en is het gedragen door de raadsleden. De specifieke aanleiding hebben wij niet kunnen achterhalen.

ICT-beleid (2015)

Doel: Beleid rondom risicomanagement van de gemeente in kaart te brengen, waarbij niet alleen een retroperspectief beeld werd geschetst maar ook praktische en bruikbare toekomstgerichte aanbevelingen te doen. Er is daarom voor een normenkader gekozen dat gericht is op modern risicomanagement: het bereiken van (gemeentelijke) doelen en het managen van risico’s die dat in de weg staan. Er zijn vier argumenten aangegeven waarom voor dit onderwerp is gekozen: • ICT wordt inmiddels gezien als een cruciaal bedrijfsmiddel en kent steeds meer aspecten die in wet- en regelgeving zijn vervat en die eisen stellen aan de gemeenten. • In de afgelopen jaren hebben overheden, waaronder gemeenten, flink geïnvesteerd in ICT. • Met het oog op het toegenomen strategisch belang van het ICT-beleid is in het normenkader bij dit onderzoek als uitgangspunt gesteld dat de gemeenteraad het strategisch beleid vaststelt, en het college vervolgens zorg draagt voor de realisatie daarvan op tactisch en operationeel niveau. • Daarnaast is medio 2014 het eindrapport verschenen van de parlementaire onderzoekscommissie ICT onder leiding van de heer Elias.

De commissie stelt hierin vast dat de (rijks)overheid niet goed in control is op de doelmatigheid en doeltreffendheid van ICT-investeringen en doet verregaande aanbevelingen rond de sanctionering van ICT-initiatieven, de aansturing van projecten en de rol van de politiek bij het onderwerp ICT. De insteek van dit onderzoek is vooral gebeurd vanuit de actualiteit. Het onderwerp voldeed aan de criteria van de Rekenkamercommissie.

Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2017)

Doel: inzicht bieden in de mate van doeltreffendheid en doelmatigheid van het ICT-beleid De keuze voor dit onderwerp is ingegeven door demografische ontwikkelingen (vergrijzing) en veranderingen in het overheidsbeleid (extramuralisering), decentralisatie verantwoordelijkheden in het sociaal domein naar gemeenten), waarbij het beleid voor ouderenhuisvesting in belang toeneemt (actualiteit). De Rekenkamer heeft dit onderwerp aangedragen (voldoen aan criteria Rekenkamer), waarop de gemeenten Roosendaal en Geertruidenberg dit een interessant onderwerp vonden (politieke relevantie en gedragen door raadsleden). Doel: inzicht bieden in hoeverre het beleid omtrent ouderenhuisvesting doeltreffend, doelmatig en actueel is.

6

Hoe is de keuze van de onderzoeken tot stand gekomen c.q. wat is de aanleiding geweest? Onderzoek Feitelijke bevindingen Lokaal De Rekenkamer wilde de voorbereiding van het nieuw te vormen beleid ondersteunen door een evaluatie van het Gezondheidsbeleid beleid in de voorafgaande periode, en heeft daarom bij de voorbereiding van het jaarplan 2017 het onderwerp (2017) ‘Gezondheidsbeleid’ voorgesteld als relevant onderzoeksthema. In reactie daarop heeft de gemeenteraad van de gemeente Bergen op Zoom de interesse voor dit onderwerp kenbaar gemaakt en is dit dan ook in het onderzoeksprogramma opgenomen. Op 19 februari 2017 zijn de raadsleden tijdens een startgesprek in de gelegenheid gesteld hun vragen en aandachtspunten bij het onderzoek aan te geven. Het onderzoek sloot daarom aan op de actualiteit, kent politieke relevantie en is gedragen door de raadsleden. Het onderwerp voldeed aan de criteria van de Rekenkamercommissie.

Duurzaamheidsbeleid (2018)

Doel: Inzicht bieden in de mate van doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gezondheidsbeleid. De raad heeft zich uitgesproken te streven naar een klimaatneutraal Bergen op Zoom in 2015. In een voorbereidend gesprek met de Rekenkamer gaven de raadsleden aan dat het onderzoek zich zou moeten richten op beleidsvorming, begripsvorming, beleidsuitvoering, belemmeringen, samenwerking en de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. Het onderwerp kent een hoge mate van actualiteit en daarmee politieke relevantie. Door het voorbereidende gesprek is ook de gedragenheid van de raadsleden verhoogd. Het onderwerp voldeed aan de criteria van de Rekenkamer.

Constateringen Via het onderzoeksprogramma en jaarplan van de Rekenkamer, stelt de Rekenkamer onderwerpen voor die onderzocht kunnen worden. De raad maakt een keuze uit deze voordracht of kan ook zelf onderwerpen van onderzoek aandragen. Bij de keuze van een onderwerp voor onderzoek door de raad, constateren wij dat dit is bepaald door de voorkeur van de fracties in de gemeenteraad. Er is hierbij sprake van urgentie, politieke voorkeur of van actualiteit. De onderzoekers constateren dat bij de keuze van het onderwerp van onderzoek de actualiteit niet dominant is. Met andere woorden, er wordt nog beperkt gekeken of het onderzoek kan bijdragen aan in ontwikkeling zijnde beleid of actuele vraagstukken. Uit de bestuurlijke en ambtelijke gesprekken vernamen de onderzoekers dat wanneer het onderzoek een hoge mate van urgentie8 (actualiteit en relevantie van het onderwerp) heeft en dit ook door de vakafdeling onderkend wordt, de doorwerking groter is. Dit zien we bijvoorbeeld bij het onderzoek naar duurzaamheidbeleid (zie paragraaf 3.1). Uit de antwoorden op de vragenlijst die is verzonden aan de raadsleden maken de onderzoekers op dat de keuze voor een onderzoek bij hen niet altijd duidelijk is, maar dat politieke relevantie voor hen het belangrijkste motief lijkt.

Daarnaast draagt de Rekenkamer onderwerpen aan, bijvoorbeeld wanneer een onderzoek tegelijk bij meerdere gemeenten uitgevoerd gaat worden, waarop kan worden ingetekend. De keuze om deel te nemen aan een onderzoek dat tegelijk bij andere gemeenten wordt uitgevoerd, lijkt willekeurig tot stand te komen. Na de keuze voor een onderwerp vindt afstemming plaats met raadsleden door de Rekenkamer over de scope en de vraagstelling van het onderzoek. Uit de antwoorden op de vragenlijst onder raadsleden blijkt dat de raadsleden het gevoel hebben dat ze redelijk tot goed zijn betrokken voorafgaand aan het onderzoek en bij de start, maar dat ze tijdens het onderzoek weinig betrokkenheid ervaren. Daarentegen zijn ze wel goed aangehaakt bij de uiteindelijke behandeling van het rapport9. 2.2

Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad overgenomen?

Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad overgenomen? Onderzoek Feitelijke bevindingen Indicatoren analysekader • Er is voldoende aandacht door de raad genomen voor bespreking van het rapport.

Urgentie is een term die veelvuldig naar voren kwam uit de gevoerde bestuurlijke en ambtelijke gesprekken voor dit onderzoek. Onder urgentie wordt verstaan dat het onderwerp van onderzoek actueel is en relevantie heeft voor de gemeente. In deze formulering kan urgentie ook gekoppeld worden aan het begrip timing, als factor die doorwerking beïnvloedt (zie hiervoor figuur 1 en bijlage 2). 9 De vragenlijst is door vijf raadsleden ingevuld. 8

7

Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad overgenomen? Onderzoek Feitelijke bevindingen • De hoofdlijnen van het rapport zijn niet/deels/volledig gesteund door de raad. • De bevindingen van het rapport zijn niet/deels/volledig gesteund door de raad. • De conclusies van het rapport zijn niet/deels/volledig gesteund door de raad. • De aanbevelingen van het rapport zijn niet/deels/volledig overgenomen door de raad. • Er is door de raad op een andere manier een vervolg gegeven aan het rapport, bijvoorbeeld door het aannemen van een amendement of motie. Risicomanagement Alle aanbevelingen zijn door de gemeenteraad overgenomen, te weten: (2014) 1. Stel beleid op ten aanzien van de zachte kant van risicomanagement in termen van noodzakelijke cultuur en competenties. Vertaal dit beleid in functie-eisen voor management en medewerkers én in instrumenten op het gebied van communicatie en informatie, training en scholing. 2. Ga door met coaching van afdelingshoofden en beleidsadviseurs door de bedrijfsvoeringadviseurs en de projectcontroller om het (risico)bewustzijn van de medewerkers te verhogen en hun rol (in het kader van risicomanagement) in de reguliere processen in te bedden. 3. Versterk en verbreed het gesprek over risicomanagement.

Maak risicomanagement (het beleid, de inventarisatie en beheersing van risico’s en maatregelen én de rapportage over de voortgang) een onderdeel van het reguliere managementoverleg. Niet alleen op afdelingsniveau, maar ook op het niveau van directie en college van B en W en gemeenteraad.

ICT-beleid (2015)

Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2017)

Er is door de raad geen verder vervolg gegeven aan de aanbevelingen door middel van een amendement of motie. Het raadsvoorstel behorende bij het rekenkameronderzoek was een hamerstuk. Alle aanbevelingen zijn door de gemeenteraad overgenomen, te weten: 1. Betrek actief de raad en het bestuur erbij - Indien raad, bestuur en ambtelijke organisatie elkaar meer op maatschappelijke effecten, organisatiedoelstellingen en het benutten van technologie vinden, worden er belangrijke stappen gezet naar een verhoging van de doeltreffendheid. Bovendien neemt door het ontstaan van een ‘kritische tegenmacht’ de kans op verbetering van de doelmatigheid toe. De raad dient proactiever te zijn in het geïnformeerd willen worden over ICT-ontwikkelingen. a. Het bestuur heeft een intermediaire rol: samenbrengen van de toenemende vraag uit de raad om meer betrokkenheid met inhoudelijke antwoorden vanuit de ambtelijke organisatie. b. De ambtelijke organisatie heeft een slag te maken om te ‘decompliceren’. Aanbevolen wordt om niet alleen bij beleidsvorming en voorgestelde investeringen, maar ook in de verantwoording, in passende abstracties, raad en bestuur erbij te betrekken. 2. Pas specifieke ICT-voorwaarden toe bij inkoop. 3.

Samenwerking: Bepaal de strategie en bezie deze in relatie tot samenwerking rond bedrijfsvoering Brabantse Wal - BERM ICT: Naast bestuurlijk commitment is het van belang nu ook ambtelijk commitment te tonen en dient een concrete routekaart ontwikkeld te worden waarlangs de samenwerking vorm krijgt. Een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de samenwerking is duidelijkheid bij alle partijen over wat de samenwerking gaat opleveren, wat daarvoor ingeleverd moet worden en wat de kosten mogen zijn. Aanbevolen wordt om dit expliciet onderdeel te maken van het proces dat leidt tot (besluitvorming over de) samenwerking. Het is wenselijk om de ontwikkeling van samenwerkingsverbanden, voor zover mogelijk, zo congruent mogelijk te laten zijn. Op 17 september 2015 is het rapport behandeld in de Commissie Bestuur en Burger. Op 26 november 2015 is het rapport behandeld in de raad van Bergen op Zoom. Naar aanleiding van aanbeveling 1 is er een motie (RVB150076) aangenomen. Hierin wordt de griffier opgedragen om: “in het eerste kwartaal 2016 te komen tot het instellen van een werkgroep uit de raad met als doel het bevorderen van bestuurlijke betrokkenheid bij strategische vraagstukken op het gebied van ICT-beleid”. Alle aanbevelingen zijn door de gemeenteraad overgenomen, te weten: 1. Aandacht voor bestaande woningvoorraad. 2. Herstructurering en ouderenhuisvesting. 3.

Eigenaren-bewoners: Het gemeentelijk handelen betreft voornamelijk communicatie met de eigenarenbewoners teneinde hun bewustwording omtrent de gevolgen van het langer zelfstandig wonen te vergroten. De Rekenkamer adviseert om dit uit te werken in een communicatieplan. 4. Betekenis woonservicegebieden: Uit het onderzoek blijkt dat onvoldoende duidelijk is wat het in 2010 ingezette beleid inzake woonservicegebieden heeft opgeleverd. De Rekenkamer vindt een verduidelijking daarvan op z’n plaats. 5. Doelgroep ‘ouderen’ (niet) onderscheiden in Wmo-beleid. 6. Integrale beleidsvorming: wonen, welzijn, zorg. 7. Bijzondere aandacht voormalige zorgzwaarteklasse 4. Geadviseerd wordt om bij de beleidsvorming in het bijzonder aandacht te geven aan de randvoorwaarden waaraan dient te worden voldaan om ook de inwoners die voorheen in zorgzwaarteklasse 4 zouden zijn ingedeeld in staat te stellen om zo lang en goed mogelijk zelfstandig te blijven wonen. 8. Concretisering beoogde resultaten. 9. Prestatieafspraken: De gemeente geeft aan dat er in de afgelopen jaren geen rapportages zijn samengesteld waaruit is op te maken in hoeverre de prestatieafspraken met Stadlander zijn gerealiseerd. De Rekenkamer beveelt aan om dat in het vervolg wel te doen en te komen tot jaarlijkse evaluatie.

8

Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad overgenomen? Onderzoek Feitelijke bevindingen 10. Beleidscycli Wonen en Wmo: Met het opnieuw bijstellen van het Beleidsplan Wonen in 2017 wordt het fundament gelegd voor de beleidscyclus in de komende periode. Met het oog op de kaderstellende en controlerende rol wordt geadviseerd om met de gemeenteraad afspraken te maken over de concretisering van de te bereiken resultaten en de monitoring en informatievoorziening aan de gemeenteraad over de realisatie daarvan. De Rekenkamer adviseert om gezien de onderlinge samenhang navenante afspraken te maken over de beleidscyclus met betrekking tot het Wmo-beleid. 11. Verantwoordelijkheden van partijen vastleggen. Naar aanleiding van het onderzoek zijn drie moties ingediend en aangenomen, te weten: 1. RMO17-0093 QuickScan Wonen en zorg voor de kwetsbare ouderen 2. RMO17-0042 Woonservicegebieden 3. RMO17-0040 Onderzoek naar samenhang en prestatieafspraken voor Wonen en Wmo m.b.t. ouderen In deze moties wordt het college van B en W opgedragen om: 1. Een QuickScan uit te voeren naar de kwetsbaarheid onder Bergse ouderen, waarbij in ieder geval de volgende onderwerpen worden betrokken: wonen, koopkracht, gezondheid, sociaal isolement. 2.

Om met alle (markt-)partijen afspraken te maken over harde toetsbare resultaten op het gebied van basisvoorzieningen en sociale infrastructuur in alle woongebieden in de gemeente Bergen op Zoom. 3. Een onderzoek te starten naar de samenhang en prestatieafspraken voor Wonen en Wmo met betrekking tot wonen.

Lokaal gezondheidsbeleid (2017)

Duurzaamheidsbeleid (2018)

De aanleiding van deze moties is gelegen in lijn met de conclusies en aanbevelingen van het rekenkamerrapport: (1) Onvoldoende zicht op de groep ouderen binnen het Wmo-beleid en aanpalend beleid (bijvoorbeeld minimabeleid). (2) Er is inzicht nodig in de wensen en behoeften van ouderen ten aanzien van wonen. (3) Er is onvoldoende geëvalueerd op het concept Woonservicegebieden en dit concept kent geen harde en toetsbare resultaten. Aan de gemeenteraad zijn de volgende aanbevelingen gedaan. In het onderzoek is niet duidelijk geworden in hoeverre deze door de gemeenteraad zijn overgenomen. 1. Bepaal in overleg tussen raad en college hoe er invulling wordt gegeven aan de beleidscyclus voor het Lokaal Gezondheidsbeleid. 2. Stel een aparte gemeentelijke (uitvoerings-)nota op voor het gezondheidsbeleid. 3. Stel concrete beleidsdoelstellingen op in samenspraak met de GGD en verleen de GGD de opdracht om deze gegevens te vertalen naar beleidsdoelstellingen. 4. Trek gezamenlijk op met maatschappelijke partners om oplossingen te vinden en uitvoering te geven aan maatschappelijke taken. 5. Maak afspraken met uitvoeringsinstellingen waarover zij rapporteren. Alle aanbevelingen zijn door de gemeenteraad overgenomen, te weten: 1.

Neem aan de hand van raadsvoorstellen van het college van B en W besluiten over de te bereiken (SMART) doelen voor het toekomstig duurzaamheidsbeleid, de wijze waarop de doelen met externe partijen en de inwoners bereikt zullen worden en wat de regierol van de gemeente is. 2. Stel via een afzonderlijk budget voldoende middelen ter beschikking om de gestelde doelen te bereiken. 3. Verzoek het college van B en W om periodieke voortgangsrapportages in het kader van de planning-encontrolcyclus, waarbij aan de hand van indicatoren de stand van zaken wordt gemeten en effectevaluaties worden uitgevoerd. Naar aanleiding van de bespreking van het rapport in de raadsvergadering van 31 januari 2019 is een motie ingediend en aangenomen (Motie Grondstofmarktplaats). In deze motie wordt het college van B en W opgedragen om onderzoek te doen naar de mogelijkheid tot het ontwikkelen van een 'grondstofmarktplaats' om de lokale afvalstoffen te matchen met de vraag van ons lokaal bedrijfsleven. Hierbij aandacht te hebben voor de schaalgrootte en het onderdeel te integreren in de duurzame doe-agenda. In het derde kwartaal 2019 wenst de raad geïnformeerd te worden over de mogelijkheden en kosten en eventuele alternatieven van een grondstofmarktplaats.

Constateringen Alle aanbevelingen zijn door de gemeenteraad overgenomen, waarvan een aantal aanbevelingen gedeeltelijk. Hierop kan van invloed zijn dat de bestuurlijke reactie van het college van B en W overwegend positief was, maar op enkele, vaak ondergeschikte, punten een aanmerking plaatste. De behandeling van het rekenkameronderzoek was in een aantal gevallen aanleiding om één of meer moties in te dienen, zoals bijvoorbeeld gebeurde bij het rekenkameronderzoek naar het ICT-beleid, het onderzoek naar het langer zelfstandig wonen voor ouderen en het onderzoek naar duurzaamheidsbeleid. Over de uitvoering van de moties werd de gemeenteraad geïnformeerd door middel van een raadsinformatiebrief.

9

De onderzoekers constateren dat de moties in lijn zijn met de conclusies en aanbevelingen in de rekenkamerrapporten, maar er vooral op gericht zijn om het college van B en W een duidelijke opdracht ten aanzien van de opvolging te geven. 2.3

Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad niet overgenomen en waarom niet?

Welke aanbevelingen van de Rekenkamer zijn door de gemeenteraad niet overgenomen en waarom niet? Onderzoek Feitelijke bevindingen Indicatoren analysekader • Er is voldoende aandacht door de raad genomen voor de bespreking van het rapport. • De hoofdlijnen van het rapport zijn niet/deels/volledig gesteund door de raad. • De bevindingen van het rapport zijn niet/deels/volledig gesteund door de raad. • De conclusies van het rapport zijn niet/deels/volledig gesteund door de raad. • De aanbevelingen van het rapport zijn niet/deels/volledig overgenomen door de raad. • Er is door de raad op een andere manier een vervolg gegeven aan het rapport, bijvoorbeeld door het aannemen van een amendement of motie. Risicomanagement (2014) De hoofdlijn van het onderzoek is overgenomen. De conclusies in het onderzoek worden ondersteund. Alle aanbevelingen zijn overgenomen. ICT-beleid (2015) De hoofdlijn van het onderzoek is overgenomen. De conclusies in het onderzoek worden ondersteund. Alle aanbevelingen zijn overgenomen. Er is een motie aangenomen (zie paragraaf 2.2). Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2017) De hoofdlijn van het onderzoek is overgenomen. De conclusies in het onderzoek worden ondersteund. Alle aanbevelingen zijn overgenomen. Er zijn drie moties aangenomen naar aanleiding van dit onderzoek (zie paragraaf 2.2).

Lokaal gezondheidsbeleid (2017) De hoofdlijn van het onderzoek is overgenomen. De conclusies in het onderzoek worden ondersteund. Alle aanbevelingen zijn overgenomen. Duurzaamheidsbeleid (2018) De hoofdlijn van het onderzoek is overgenomen. De conclusies in het onderzoek worden ondersteund. Alle aanbevelingen zijn overgenomen. Naar aanleiding van het onderzoek is de motie Grondstofmarktplaats aangenomen (zie paragraaf 2.2).

Constateringen Zoals geconstateerd in paragraaf 2.2 zijn alle conclusies en aanbevelingen uit de onderzochte rekenkameronderzoeken door de raad van Bergen op Zoom overgenomen.

10

3.

Uitvoering en Doorwerking

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de volgende twee onderzoeksvragen: 4. Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt? 5. Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W niet opgevolgd en waarom niet? Voor de beantwoording van de onderzoeksvragen zijn de indicatoren van het analysekader leidend geweest. 3.1

Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt?

Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt? Onderzoek Feitelijke bevindingen Indicatoren analysekader • De conclusies en/of redeneertrant zijn overgenomen in beleid(svoornemens). • De aanbevelingen zijn niet/deels/volledig geïmplementeerd. • Als gevolg van het product is een aantoonbare verandering opgetreden in: o De beleidsvorming door ambtelijke organisatie, college en/of de raad; o De meningsvorming door het college en/of de raad; o De (wijze van) besluitvorming door het college en/of de raad; o De beleidsuitvoering; o De verantwoording over het gevoerde bestuur. • Veranderingen in de beleidsuitvoering hebben geleid tot verbeterde resultaten in termen van besluiten en beleidsplannen en/of maatschappelijke effecten. Risicomanagement In de bestuurlijke reactie is de zienswijze van het college van B&W aangegeven: (2014) “De rapportage geeft een goed beeld van de organisatie. Wij hebben van uw aanbevelingen goede notie genomen en zien voldoende aanknopingspunten om uw aanbevelingen over te nemen. Wellicht dat u uw aanbevelingen nog concreter kunt formuleren waardoor deze voor ons meetbaar worden.

Wat moeten we ons bijvoorbeeld voorstellen bij het opstellen van beleid ten aanzien van noodzakelijke cultuur en competenties?” In het nawoord schreef de Rekenkamer: ‘De Rekenkamer heeft met instemming kennisgenomen van de reactie van het college. Naar aanleiding van deze onderzoeken wordt ook een koepelnotitie opgesteld. In deze notitie zal de Rekenkamer nog nader ingaan op de aanbeveling met betrekking tot de ontwikkeling van de zachte kant van risicomanagement in termen van noodzakelijke cultuur en competenties.’ Het risicomanagement van de gemeente Bergen op Zoom kwam positief uit het rekenkameronderzoek in 2014. De hoofdlijn was dat de systemen van de gemeente redelijk op orde waren, maar dat er verbeterpunten waren op het aspect cultuur omtrent het risicomanagement binnen de organisatie. De constatering anno 2020 is dat deze situatie nog steeds van toepassing is: de systemen zijn op orde, maar het culturele aspect is voor verbetering vatbaar. De afgelopen jaren is het volgende gedaan aan risicomanagement: • De gemeente hanteert een ruime definitie van risicomanagement; het is niet alleen gericht op financiële risico’s. Het gaat om het managen van risico’s zodat doelen worden bereikt. Risicomanagement wordt gezien als een middel om als organisatie ‘in control’ te zijn en niet als doel op zich (invulling aanbeveling 3).

• In alle collegevoorstellen, raadsvoorstellen en projectvoorstellen is een uniforme risicoparagraaf opgenomen, waarbij vanuit tien invalshoeken naar mogelijke risico’s en beheersmaatregelen wordt gekeken (invulling aanbeveling 3). • Als technische ondersteuning van het risicomanagement wordt de webapplicatie Naris gebruikt: bij grondexploitaties is dat IFLO+. • De gemeente heeft een projectcontroller die zich specifiek richt op een aantal grote projecten en periodiek een monitor opstelt. • Rapportage over de risico’s aan college en gemeenteraad vindt periodiek plaats via de planning-encontroldocumenten (invulling aanbeveling 3).

11

Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt? Onderzoek Feitelijke bevindingen Op 24 maart 2020 is een plan van aanpak ‘Verder versterken risicomanagement’ door de raad van Bergen op Zoom vastgesteld.10 Het plan van aanpak is opgesteld op initiatief van het college van B&W mede naar aanleiding van de sluiting van het zwembad. In het plan van aanpak wordt gesteld dat het voor een succesvolle verdere verankering van risicomanagement op de lange termijn van belang is dat er onderscheid gemaakt wordt tussen de principes/uitgangspunten, het beleid en het proces van risicomanagement. Een goed functionerend risicomanagementsysteem bestaat uit breed gedragen uitgangspunten, is gebaseerd op en verankerd in een risicomanagementbeleid (het raamwerk) en bestaat uit het continu doorlopen van het risicomanagementproces. Om deze doelstelling te realiseren zijn de volgende stappen en projectresultaten geformuleerd: 1. Analyse van het huidige en gewenste niveau van risicomanagement en het opstellen van een voorstel tot verder versterken van het risicomanagement (Q2 2020). 2. Actualiseren risicomanagementbeleid: aan de hand van de analyse uitgevoerd onder stap 1 zal beoordeeld worden in welke mate het beleid geactualiseerd dient te worden (Q2 2020/ Q3 2020 vaststellen).

3. Een stapsgewijze doorontwikkeling van het risicomanagement: de implementatie van de bij 1 aangegeven fasen (Q3 2020). 4. Een strategische QuickScan: in het project is een pilot opgenomen waarin de nieuwe werkwijze getoetst wordt, ervaringen gedeeld worden en input voor verdere aanscherping van de uitgangspunten en het implementatieplan wordt opgehaald (Q2 2020) (invulling aanbeveling 2 en 3). De raad wordt via een raadsbrief geïnformeerd over de voortgang van bovenstaande stappen.

ICT-beleid (2015)

In het plan van aanpak wordt nadrukkelijk gekeken naar de ‘zachte’ kant van risicomanagement (invulling aanbeveling 1). Focus op de risicodialoog: een open gesprek met als doel het gezamenlijk bepalen van een constructieve risicoaanpak. De risicodialoog maakt onderdeel uit van integraal risicomanagement, waarbij transparantie essentieel is. In de bestuurlijke reactie is de zienswijze van het college van B&W aangegeven: ● Aanbeveling 1 - wordt overgenomen: Wij zullen de raad uitnodigen om met ons te onderzoeken op welke wijze en met welk niveau van informatie we dit vorm kunnen geven. ● Aanbeveling 2 - wordt overgenomen. ● Aanbeveling 3 - wordt deels overgenomen. College wil de raad in een veel eerder stadium erbij betrekken. De aanbevelingen zijn als volgt opgevolgd: 1. Betrek actief de raad en het bestuur erbij: Naar aanleiding van deze aanbeveling is er een ICT-raadswerkgroep opgericht. Deze heeft gefunctioneerd van 2016 tot en met de verkiezingen in 201811+12. Na de verkiezingen in 2018 heeft de raad besloten om geen aparte raadswerkgroep ICT meer in te stellen. Vanuit het college is toen het initiatief genomen om een raadsklankbordgroep samen te stellen uit raadsleden die hierin geïnteresseerd zijn. Vanaf 2019 is deze raadsklankbordgroep actief. Dit betekent dat een paar keer per jaar gezamenlijk bepaalde onderwerpen gerelateerd aan ICT worden besproken.

Voor de raadsklankbordgroep hebben zich zeven raadsleden aangemeld. De voormalige raadswerkgroep ICT heeft een tweetal documenten opgeleverd aangaande de verantwoording van hun activiteiten: ● Werkgroep ICT jaarrapportage 201613 ● Werkzaamheden werkgroep ICT 2017 en 201814 In de periode 2016-2018 heeft de raadswerkgroep diverse onderwerpen behandeld en zijn aanbevelingen aan de raad van Bergen op Zoom gedaan. Voorbeelden van deze onderwerpen zijn o.a.: Verbonden Partijen, Aanpak Open Data, Informatiebeveiliging, et cetera. 2. Pas specifieke ICT-voorwaarden toe bij inkoop Voor inkooptrajecten wordt ten aanzien van ICT-aanbestedingen nu standaard GEBIT (Gemeentelijke Inkoopvoorwaarden bij IT) toegepast (beleid). Een voorbeeld van deze toepassing was de casus aanbesteding van het contentmanagementsysteem (CMS) voor de herontwikkeling van de gemeentelijke website.

Gemeente Bergen op Zoom, 2020, Plan van aanpak ‘Verder versterken risicomanagement’, 24 maart 2020, p. 1-19 (inclusief raadsvoorstel). 11 Gemeente Bergen op Zoom, 2017, Werkgroep ICT Rapportage over het jaar 2016, p. 1-5. 12 Gemeente Bergen op Zoom, 2018, Werkzaamheden werkgroep ICT 2017 en 2018 Rapportage en overdrachtsdocument, maart 2018, p. 1-13. 13 Gemeente Bergen op Zoom, 2017, Werkgroep ICT Rapportage over het jaar 2016, p. 1-5. 14 Gemeente Bergen op Zoom, 2018, Werkzaamheden werkgroep ICT 2017 en 2018 Rapportage en overdrachtsdocument, maart 2018, p. 1-13. 10

12

Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt? Onderzoek Feitelijke bevindingen 3. Samenwerking: Bepaal de strategie en bezie deze in relatie tot samenwerking rond bedrijfsvoering Brabantse Wal De GR ICT samenwerking West-Brabant-West (GR ICT WBW) is opgericht met het doel te komen tot een kwalitatief hoogwaardige en doelmatige uitvoering van de bedrijfsvoeringstaken op het gebied van ICT. Hierbij valt te denken aan het realiseren en in stand houden van één gemeenschappelijke ICT-infrastructuur voor de gemeenten, beleidsadvisering aan en beleidsvoorbereiding op het gebied van ICT voor de gemeenten, het inkopen van leveringen of diensten en het aangaan van overeenkomsten nodig voor de uitvoering van ICT-taken, et cetera.15 De GR is in 2019 geactualiseerd en in december 2019 goedgekeurd door de deelnemende gemeenten. De daadwerkelijke formalisering hiervan naar de Provincie loopt op dit moment.

Langer zelfstandig wonen voor ouderen (2017)

In de raadsvergadering van 14 december 2019 is ook een motie aangenomen om een exitstrategie voor GR ICT WBW te onderzoeken. Hierin wordt gevraagd alternatieven te onderzoeken voor de GR ICT WBW en daar de raad nadrukkelijk bij te betrekken. Het college van B en W heeft hierop gereageerd op 23 december 201916 en geeft daarbij aan dat raadsleden suggesties en ideeën kunnen aandragen voor een aanvulling op de voorgestelde vraagstelling. Voor de uitvoering van het onderzoek naar de exitstrategie is vervolgens een extern bureau ingeschakeld, dat het onderzoek heeft uitgevoerd. Op het tijdstip van het desbetreffende rekenkameronderzoek speelde ook nog de mogelijke oprichting van de GR voor de Bedrijfsvoering Brabantse Wal, een mogelijke samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering (Financiën, P&O, ICT, et cetera) tussen de gemeenten Bergen op Zoom, Steenbergen en Woensdrecht. Deze samenwerking is uiteindelijk niet doorgegaan. In de bestuurlijke reactie is de zienswijze van het college van B&W aangegeven. • Aanbeveling 1: de aanbeveling wordt door het college overgenomen door een onderzoek naar de opgave van de woningbouw te doen. • Aanbeveling 2: deze aanbeveling wordt meegenomen in de volgende ronde van prestatieafspraken met Woningbouwcorporatie Stadlander.

• Aanbeveling 3: deze aanbeveling wordt reeds ingevuld door het college door in de ‘aanpak bestaande woonvoorraad' een verkenning te doen naar de toepassing van een stimuleringsregeling op het gebied van duurzaamheid, levensloopbestendigheid en veiligheid. • Aanbeveling 4: het gedachtegoed woonservicegebieden wordt nog steeds onderschreven, maar er wordt hier geen beleid meer op gevoerd. De onderliggende nota’s zijn inmiddels ingetrokken. Het leefbaar houden van de woon- en leefomgeving en het op peil houden van de voorzieningen, met name in de centra (o.a. binnenstad) en de wijkcentra, is een algemeen belang. • Aanbeveling 5: voor ouderen worden specifieke activiteiten georganiseerd. De gemeente wil vooral inzetten op ‘bewustwording’ en 'stimulering’ bij oudere eigenaar/bewoners zonder de eigen verantwoordelijkheid over te nemen. • Aanbeveling 6: hierover willen wij opmerken dat in het kader van de Transformatie Sociaal Domein en Transformatie Fysiek domein wordt bekeken hoe we de samenwerking, zowel intern als extern, verder kunnen verbeteren. • Aanbeveling 7: in de Wmo is als opdracht opgenomen dat gemeenten moeten zorgen dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig moeten kunnen wonen. Hier is het beleid ook op gericht. Hier wordt dus al aandacht aan gegeven.

• Aanbeveling 8: de woningen die Stadlander, veruit de grootste sociale verhuurder in Bergen op Zoom, op dit moment realiseert zijn in meerderheid levensloopbestendig. Nader onderzoek is wellicht wenselijk, zie tevens onze reactie op aanbeveling 1. • Aanbeveling 9: zie reactie bij aanbeveling 2. • Aanbeveling 10: herijking van het Beleidsplan Wonen staat gepland voor 2018 (vaststelling eind van dat jaar). Hierin zal de samenhang met de Wmo worden opgenomen. • Aanbeveling 11: de verantwoordelijkheden van woningcorporatie, gemeente en zorginstellingen zijn wettelijk vastgesteld. Er vindt regelmatig een ambtelijk afstemmingsoverleg plaats tussen gemeente, Stadlander en TanteLouise waarin de ontwikkelingen op het gebied van wonen en zorg met elkaar worden uitgewisseld. De aanbevelingen zijn als volgt opgevolgd: 1. Aandacht voor bestaande woningvoorraad Er zijn per kern factsheets gemaakt met overzichten van bestaande woningen en de woonbehoefte (deze zijn gekoppeld aan de Woonvisie/Beleidsplan Wonen) en er is onderzoek gedaan naar de bevolkingssamenstelling (in de verschillende kernen/wijken).

Gemeenschappelijke Regeling ICT-samenwerking West-Brabant-West, 2019, Gemeenschappelijke Regeling ICT-samenwerking West-Brabant-West, Gemeenten Bergen op Zoom, Etten-Leur, Roosendaal, Moerdijk, Tholen en Openbaar Lichaam Werkplein Hart van West-Brabant, december 2019, p. 1-11. 16 Gemeente Bergen op Zoom, 2019, BPR19.0626 Motie exit strategie ICT WBW, 23 december 2019, p. 1-2. 15

13

Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt? Onderzoek Feitelijke bevindingen 2. Herstructurering en ouderenhuisvesting Deze aanbeveling wordt uitgevoerd door Woningcorporatie Stadlander. Dit is ook de verantwoordelijkheid van deze partij. De woningcorporatie heeft bij de herstructurering rekening gehouden met de situatie van de desbetreffende bewoners. Dit is vastgelegd in de vorm van prestatieafspraken. 3. Eigenaren-bewoners In de Woonvisie 2020 staat beschreven dat woningeigenaren gestimuleerd worden hun woning toekomstbestendig (o.a. courant en levensloopbestendig) te houden of te maken. Het idee is om dit te doen samen met woningcorporaties, woningeigenaren en ouderenbonden. Op dit punt zijn de volgende acties ondernomen: • Er is een Blijverslening ingesteld. • Het geven van informatie over nieuwe woonvormen heeft geen navolging gekregen. Wel krijgen initiatiefnemers informatie over de te volgen procedures (via intakecommissie Wonen). • Knelpuntentoegankelijkheid van de woonomgeving is opgepakt via de werkgroep/stichting Toegankelijk Bergen op Zoom naar aanleiding van Leeftijdsvriendelijke gemeente (www.toegankelijkbergenopzoom.nl).

• Domoticagebruik en internet en dergelijke worden gestimuleerd door het Huis van Morgen op initiatief van de gemeenten Bergen op Zoom en Roosendaal. • De Sociale Kaart is gerealiseerd in de Hulpwijzer Brabantse Wal (zie www.hulpwijzerbrabantsewal.nl). De campagne om hieraan meer bekendheid te geven gaat binnenkort van start. 4. Betekenis woonservicegebieden Met alle (markt)partijen zijn afspraken gemaakt over harde toetsbare resultaten op het gebied van basisvoorzieningen en sociale infrastructuur in alle woongebieden in de gemeente Bergen op Zoom en om deze te betrekken bij een integraal Wonen-Welzijn-Zorgbeleid gericht op senioren. 5. Doelgroep ‘ouderen’ (niet) onderscheiden in Wmo-beleid Deze aanbevelingen zijn deels uitgevoerd: • De aanbeveling om ouderen als aparte doelgroep van beleid te benaderen is in het Beleidsplan Sociaal Domein 2018-2021 niet overgenomen, omdat ook inwoners op jongere leeftijd met beperkingen geconfronteerd kunnen worden - en aan hen komen dezelfde rechten toe als aan ouderen met beperkingen. • Wel is de gemeente actief aan de slag gegaan met het concept Leeftijdsvriendelijke gemeente. • Tot slot wordt in het woonbeleid de doelgroep senioren apart benoemd. 6.

Integrale beleidsvorming: wonen, welzijn, zorg Het Beleidsplan Sociaal Domein Brabantse Wal 2018 t/m 2021 beslaat de volgende beleidsterreinen: • Jeugd(hulp) • Wmo (inclusief maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, Beschermd Wonen, vrijwilligerswerk en mantelzorg) • Participatie (inclusief arbeidsmarkt) • (Passend) onderwijs en voorschoolse voorzieningen (VVE) • Volksgezondheid (inclusief preventie en handhaving alcohol) • (Sociale) Veiligheid • Welzijnswerk en voorliggende voorzieningen • Wonen en zorg Uit ambtelijke gesprekken komt echter naar voren dat het op elkaar afstemmen van nieuwe nota’s niet lukt, omdat de verschillende beleidsnota's in verschillende domeinen en in verschillende subregionale samenwerkingsverbanden worden opgepakt. 7. Bijzondere aandacht voormalige zorgzwaarteklasse 4 Deze groep is niet apart in beeld bij de Wmo, zo blijkt uit een schriftelijke reactie vanuit de organisatie. 8. Concretisering beoogde resultaten Vanuit het woonbeleid worden regelmatig onderzoeken (WooN, Betaalbaarheid) uitgevoerd waarbij demografische ontwikkelingen in de gaten worden gehouden. Met andere woorden: de ontwikkeling van de woningvoorraad wordt goed gemonitord. De woningen die Stadlander, veruit de grootste sociale verhuurder in Bergen op Zoom, op dit moment realiseert zijn in meerderheid levensloopbestendig. 9.

Prestatieafspraken Deze aanbeveling is grotendeels uitgevoerd de afgelopen jaren. De prestatieafspraken met de woningcorporaties worden vanaf 2018 jaarlijks gemonitord. Daarnaast zijn de huurders- en belangenverenigingen (waarvan voornamelijk ouderen deel uitmaken) onderdeel van het jaarlijks opstellen van de prestatieafspraken.

14

Welke door de gemeenteraad overgenomen aanbevelingen zijn door het college van B en W en de ambtelijke organisatie aantoonbaar opgevolgd en welke resultaten zijn bereikt? Onderzoek Feitelijke bevindingen 10. Beleidscycli Wonen en Wmo In het Beleidsplan Sociaal Domein van Brabantse Wal 2018-2021 is de samenhang tussen Wmo en Wonen opgenomen. Dat geldt ook voor het beleidsplan Wonen.

Lokaal gezondheidsbeleid (2017)

11. Verantwoordelijkheden van partijen vastleggen Er zijn met alle (markt)partijen afspraken gemaakt over harde toetsbare resultaten op het gebied van basisvoorzieningen en sociale infrastructuur in alle woongebieden in de gemeente Bergen op Zoom. De verantwoordelijkheden van woningcorporatie, gemeente en zorginstellingen zijn wettelijk vastgesteld. Er vindt regelmatig een ambtelijk afstemmingsoverleg plaats tussen gemeente, Stadlander en TanteLouise, waarin de ontwikkelingen op het gebied van wonen en zorg met elkaar worden uitgewisseld. Uit ambtelijke gesprekken komt naar voren dat er wat de organisatie betreft geen onduidelijkheid bestaat over de verantwoordelijkheden van verschillende partijen. De gemeente heeft verder in 2018 een behoefteonderzoek onder senioren laten uitvoeren door de Vrije Universiteit van Brussel. Hierin wordt onder andere gerapporteerd over het woningbezit en de woonbehoefte onder ouderen. Daarnaast is in kaart gebracht welke woonvormen er binnen de gemeente aanwezig zijn en wat hiervan de voorraad is. Uit de bestuurlijke reactie van het college van B en W blijkt dat men de aanbevelingen 1, 2 en 5 onderschrijft en overneemt. 1.

Bepaal in overleg tussen raad en college hoe invulling wordt gegeven aan de beleidscyclus voor het Lokaal Gezondheidsbeleid Uit deskresearch en ambtelijke en bestuurlijke gesprekken valt niet op te maken in hoeverre deze aanbeveling ook concreet is gemaakt, ook al is door het college aangegeven dat de aanbeveling opgevolgd zou worden. 2. Stel een aparte gemeentelijke (uitvoerings-)nota op voor het gezondheidsbeleid In februari en april 2018 is door de gemeenteraden in de Brabantse Wal-gemeenten het beleidsplan ‘Sociaal Domein Brabantse Wal 2019-2021’ vastgesteld. Uit ambtelijke gesprekken blijkt dat het rekenkameronderzoek dat vier maanden eerder verscheen - niet tot aanpassingen in het beleid heeft geresulteerd. Het was volgens betrokkenen eerder een bevestiging dat ze op de goede weg waren. Met andere woorden: het nieuwe beleid zat al in de pijplijn, en het rekenkameronderzoek heeft daarbij zeker als katalysator gewerkt, bemerken respondenten. In het nieuwe plan wordt dan ook (meermaals) verwezen naar het rekenkameronderzoek.

Duurzaamheidsbeleid (2018)

5. Maak afspraken met uitvoeringsinstellingen waarover zij rapporteren. Er zijn afspraken gemaakt over het rapporteren door uitvoeringsinstellingen. Hiermee is getracht beter in beeld te brengen in hoeverre het aanbod van de uitvoeringsinstellingen aansluit bij de vraag. Het college van B en W gaf in de bestuurlijke reactie aan geen reden te zien tot het maken van opmerkingen. Het college kon zich vinden in de conclusies en de aanbevelingen werden volledig onderschreven. De aanbevelingen zijn als volgt opgevolgd: 1. Neem aan de hand van raadsvoorstellen van het college van B en W besluiten over de te bereiken (SMART) doelen voor het toekomstig duurzaamheidsbeleid, de wijze waarop de doelen met externe partijen en inwoners bereikt zullen worden en wat de regierol van de gemeente is. In het coalitieakkoord 2018-2020 is als actiepunt opgenomen het opstellen van een Duurzame Doe Agenda om daarmee een overzicht te bieden van de gemeentelijke planning op het gebied van duurzaamheid. In januari 2020 is de duurzaamheidsagenda opgesteld, getiteld Duurzame Doe Agenda. In zijn voorwoord schrijft de verantwoordelijk wethouder dat de uitvoering een gedeeld eigenaarschap en samenwerking vraagt van gemeente, bedrijven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en burgers. De gemeente ziet voor zichzelf een regierol in de vertaling van landelijke klimaatdoelen naar lokaal beleid.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=3f377937-6a51-4380-b650-12766caca461