CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage inspreker de heer Kwaadgras inzake PFAS en de val van Icarus

Beeldvorming 11 september 2025, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Inspreken door burgers en organisaties1.512 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

PFAS en de val van Icarus Van atoombom tot PFAS-crisis Icarus is symbool van de menselijke hoogmoed. Heb je een kunstje geleerd, dan is veiligheid nog niet gegarandeerd.

P. Kwaadgras

Gebeurtenissen in de geschiedenis die de mens doormaakte met PFAS-stoffen

1938

PFAS en fluorpolymeren worden bij toeval ontdekt. Het enthousiasme over de unieke eigenschappen van deze stoffen is bijzonder groot.

Icarus vliegt naar de zon. 1943

PFAS en fluorpolymeren worden toegepast bij de ontwikkeling van de eerste atoombom (Manhattan-project). Deze stoffen zijn nodig bij het proces van uraniumverrijking.

1947

Wetenschappers ontdekken dat PFAS-stoffen zeer toxisch zijn en zich ophopen in mensen. De overheid van de VS houdt de resultaten van dit onderzoek geheim. Hiermee is de basis gelegd voor de sfeer van geheimzinnigheid die rond deze PFAS-stoffen hangt. Icarus valt op de aarde terug, maar het mag niet gezien worden.

2025

Tijdens de ronde tafelconferentie in de Tweede Kamer spreekt een wetenschapper over een “PFAS-crisis”.

Wat zijn PFAS?

•

Per- en polyfluoralkylstoffen

•

Container begrip voor ca. 10.000 door de mens gemaakte stoffen

•

Niet of nauwelijks afbreekbaar in het milieu en zich ophopend in het lichaam

•

Alomtegenwoordig in het milieu, in en om het huis, in water, voedsel en tal van producten

•

Bloedonderzoek RIVM: bij iedereen aanwezig in het bloed, en meestal boven de gezondheidskundige veiligheidsgrens

•

Bij langdurige blootstelling zijn deze stoffen schadelijk voor de gezondheid

•

Alle PFAS-stoffen zijn geclassificeerd als “zeer zorgwekkende stof”. Al deze stoffen moeten nu al geminimaliseerd worden door de industrie.

•

Vooral de nieuwere PFAS-stoffen met korte ketens zijn nog onvoldoende onderzocht om definitieve voorspellingen te doen over de schadelijke effecten; dit geldt vooral voor trifluorazijnzuur, een al in hoge concentratie aanwezige stof in het oppervlaktewater

Gezondheidsrisico’s bij langdurige hoge blootstelling •

Vermindert weerstand tegen infecties; vermindert effect na vaccinaties meest kritische effect al bij relatief zeer lage concentraties Ontwikkelingsstoornissen – lager geboortegewicht en aangeboren afwijkingen – bij ongeboren kinderen

•

Te hoog cholesterolgehalte

•

Schildklierafwijkingen; leverfunctiestoornissen.

•

Nier- en testikelkanker

•

Effecten op reproductiviteit en vruchtbaarheid

•

Een hogere bloeddruk tijdens de zwangerschap; meer problemen tijdens de zwangerschap.

•

PFAS-stoffen worden door de moeder doorgegeven aan het ongeboren kind (transgenerationele overdracht).

Zie vooral samenvatting onderbouwing Reachrestrictievoorstel RIVM met uitgebreide risicoanalyse.

Er zijn ook effecten op dieren en planten. Dieren en planten nemen deze stoffen op. De mens staat aan het einde van de voedselketen en is op deze wijze ook gevoelig voor schade vroeg in de voedselketen.

Afbeelding overgenomen uit Medisch Contact, december 2022. Toestemming werd verkregen van Medisch Contact.

Belangrijke feiten over PFAS Zo kun je met PFAS te maken krijgen. Huisstof Blootstelling tijdens werk (bij de productie van Tefal pannen of van verpakkingsmiddelen, brandblusschuim, skiwas, chromiumcoating …..etc.

Zo kan PFAS in je lichaam komen

•

Vermindering weerstand tegen infectieziekten. Minder opbouw van immuniteit na vaccinatie

Via de huid en soms de ademhaling

•

Schildklieraandoeningen

•

Hoog cholesterolgehalte

•

Leverschade

•

Nier- en testikelkanker

•

Ontwikkelingsstoornissen bij het ongeborenkind

•

Effecten op de reproductiviteit en vruchtbaarheid

Verzorgingsproducten, zoals makeup

Vervuild drinkwater

Zo kan PFAS je gezondheid beïnvloeden

Via de ademhaling

Consumptiegoederen

Borstvoeding

Gegevens overgenomen uit Medisch contact 16-122022.

Via de spijsvertering

Vervuild voedsel Voedingsmiddelen

Productie PFAS in Europese economische ruimte in 2020 Volgens Echa-rapport Fluorpolymeren (stoffen als Teflon)

gemiddeld 49000 ton de afgelopen 30 jaar ca. 52000 ton per jaar

Chemische industrie is druk in de weer met het vragen van uitzonderingen. Er wordt voor fluorpolymeren een uitzondering gevraagd voor het uitfaseren, omdat deze stoffen niet schadelijk zouden zijn. Tijdens productiefase en afvalfase van deze stoffen komen er schadelijke stoffen vrij (onder meer PFAS)

(Nog) niet acteren op PFAS-stoffen kost geld

Zorgkosten: Geschat wordt voor Europa een bedrag tussen 52 en 84 miljard euro per jaar. Berekening Nordic Council of Ministers

Kosten voor het opruimen van hotspots

Een aantal gemeentes worden onverwacht voor hoge kosten gesteld. Zie aangenomen motie VNG.

Oplopende kosten voor gezond en schoon drinkwater Vooral het verwijderen van PFAS is duur en kostbaar. De utrakorte PFAS trifluotazijnzuur (TFA) is waarschijnlijk in het geheel niet te verwijderen! Binnenkort moeten drinkwaterbedrijven voldoen aan strengere normen m.b.t. PFAS. TFA wordt gekoppeld aan pesticiden.

Organisaties die de noodklok luiden • Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG): unaniem aangenomen motie met onder meer een oproep aan de landelijke overheid voor een landelijk verbod op PFAS-productie en toepassing, afgezien van noodzakelijke (essentiële) toepassingen. • Unie van Waterschappen: oproep voor een PFAS-verbod op landelijk niveau. • Drinkwatersector vindt dat PFAS in het geheel niet thuis hoort in het milieu en drinkwater; zij pleiten voor een totaalverbod. • FIGO, de Internationale Federatie van Gynaecologie en Verloskunde stelt dat PFAS een risico vormen voor kinderen en zwangere vrouwen en roept op tot uitfaseren van PFAS. • Raad voor volksgezondheid en samenleving: rapport “Te heet onder onze voeten”.

Dit rapport benoemt PFAS als een gezondheidsrisico en gaat uitgebreid in op weerstanden tegen verandering en de verschillende posities die overheden kunnen innemen ten aanzien van noodzakelijke transities. Er wordt ook beschreven dat er sprake is van “oneerlijke ongelijkheden”. Het advies van RVS is: “Benader dit vraagstuk vanuit systeemperspectief”.

SABIC en PFBS (een PFAS-stof) • Op 7 mei 2025 ging SABIC in beroep tegen de beschikking van GS Noord-Brabant de jaarvracht PFBS (een zeer zorgwekkende stof) te beperken tot maximaal 2.75 kilogram. • Besluit voorzieningen rechter: …………… .voorlopig niet meer dan maximaal 4 kilogram. • Wens van SABIC: een vervuilingsruimte van ………………………………. 116,9 kilogram Dit staat in punt acht van de zienswijze van SABIC op de ontwerp-beschikking van 2024.

• SABIC loosde in 2024 nog…………………………………………………………….. 30 kilogram indirect op de Westerschelde. • SABIC loost al vanaf 2007 indirect PFBS (een PFAS-stof) in de Westerschelde: gemiddeld 50 kgr/jaar, zonder dat hier tot aan eind maart 2025 een vergunning voor is afgegeven (standpunt provincie NB) • SABIC betwist dat nieuwe inzichten op het gebied van (milieuveiligheid en humane toxiciteit) grondslag kunnen zijn voor de beschikking van GS Noord-Brabant. • Conclusie: De uitslag van het beroep is nog onzeker. Zo lang er PFBS in producten van SABIC Bergen op Zoom worden verwerkt zijn er ook risico’s voor de omgeving.

Aandachtspunten voor directe omgeving van SABIC • Emissies naar de lucht

Wat is de voorspellende waarde van een beperkt aantal luchtmetingen? Meer luchtmetingen over een langere periode? Zo neen, waarom niet?

• Maatregelen op het vlak van de aangerichte bodemvervuiling met diverse PFAS

KWA bedrijfsadviseurs adviseerde in maart 2023 maatregelen om verspreiding van PFAS buiten het terrein te voorkomen; er is nu weliswaar een bodembeheersingssysteem maar de effectiviteit is nog niet duidelijk. De vervuiling op de oefenplaats van de brandweer valt buiten dit systeem. De geadviseerde metingen zijn nog niet allemaal uitgevoerd.

• Afstromend met PFBS besmet regenwater naar de Theodorushaven / Zoommeer uitslagen recente metingen? Kan er uitgesloten worden dat er sprake is van atmosferische depositie van dampvormige PFBS? Zo neen: meer en gedurende langere tijd luchtmetingen doen.

• PFBS (en andere PFAS-stoffen) in het Langewater

Kan er uitgesloten worden, dat de gevonden PFBS-concentratie deels door atmosferische depositie tot stand is gekomen? Zo neen: Opnemen in meetnet.

• Zie brief met bijlagen

Hoe overheden nog te vaak reageren Omwonenden: “Schadelijke emissies moeten omlaag.”

Fragmentatie verdunt verantwoordelijkheid

Overheid en bedrijf: Hoe stellen we de omwonenden gerust? “Bezorgdheid is het probleem.” Omwonende is buitenstaander. Lobby bedrijfsleven is sterk.

Overheden wijzen geregeld naar elkaar. Hoewel er aan verbetering wordt gewerkt is er nog te weinig samenwerking, coördinatie en afstemming. VTH stelsel is vooral ingericht op het geven van vervuilingsruimte aan bedrijven en veel minder op bescherming van omwonenden en alle Nederlanders. Laat iedere overheidsinstantie doen wat op het eigen terrein ligt en motiveer de Rijksoverheid om meer regie te nemen op het PFAS-dossier.

Bedrijf ziet bewoner het liefst als een met relatiebeheer en PR te bewerken partij, maar niet als een gesprekspartner. Er wordt nog weinig werk gemaakt van OVVrapport “industrie en omwonenden”.

Wat kan een gemeente op lokaal niveau doen? • Inventariseer wat er al gebeurt Handelingskader PFAS; bodemkaart; opsporing bronnen; recent handhaving op emissies; samenwerking met het waterschap? • Vul dit aan met de suggesties gedaan in de notities en punten opgesomd door Chat GPT • Maak een werkwoord van aangenomen motie van de VNG • Geef steun aan bewoners van Zeeland die doende zijn te strijden voor een schonere Westerschelde • Druk zetten op bedrijven die PFAS emitteren te stoppen met deze zeer zorgwekkende stoffen • Terugkerend agendapunt op de vergaderingen van de VNG • Sluit allianties met WBD en provincie en mogelijke andere partners (drinkwaterbedrijven?) • Draag suggesties aan voor landelijk beleid en oefen via de VNG druk uit op de Rijksoverheid om een coördinerende rol op zich te nemen en als lidstaat meer druk uit te oefenen in Europa met als doel: eerder invoeren PFAS-uitfaseringsbeleid met weinig uitzonderingen en hervorming Reach-regulering. • Bij een besluit tot ongewijzigd beleid: Motiveer dit beleid en geef aan vanuit welke waardenoriëntatie dit besluit tot stand is gekomen.

De doos van Pandora staat nog wijd open

De giftige “foreverchemicals” worden nog steeds in grote hoeveelheden los gelaten op de planeet en keren niet terug in deze doos. De meest effectieve methode om het risico niet verder te vergroten is deze PFAS-stoffen uit te faseren en te stoppen. Helpt u mee?

Bergen op Zoom, september 2025, P. Kwaadgras

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=ce57278a-4155-433a-9e1f-422a618df1a3