Bijlage 6b. Jaarrekening 2020 OmWB
Tekst van het document
1 6.2 OMWB Voorlopige Jaarrekening 2020-gecomprimeerd.pdf
Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant
Voorlopige jaarstukken 2020 Géén accountants controle toegepast
www.omwb.nl
Inhoudsopgave 1. Voorwoord
3
2. Jaarverslag
5
2.1
Inleiding
5
2.2
Programmaverantwoording
7
2.2.1 P rogrammadeel 1: Vergunningverlening, toezicht en handhaving (basistaken)
7
2.2.2 Programmadeel 2: Adviezen en projecten
16
3.3.4 Kengetallen 49
2.2.3 Programmadeel 3: Collectieve taken
18
3.3.5 Toelichting op de baten
50
2.2.4 Programmadeel 4: Overige exploitatielasten en -baten
19
3.4
Overzicht baten en lasten per taakveld 2020
50
3.5
Publicatieverplichting op grond van de WNT
50
3.6
Gebeurtenissen na balansdatum
52
Bijlage 1: Kwaliteitscriteria 2.2
53
2.3
2.4
2.2.5 K osten van Bedrijfsvoering, Vennootschapsbelasting en de post Onvoorzien
19
2.2.6 S amenwerking van drie Brabantse Omgevingsdiensten
19
Paragrafen
20
2.3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
20
2.3.2 Financiering
24
2.3.3 Bedrijfsvoering - plannen en resultaten
25
COVID-19-analyse
32
OMWB Jaarstukken 2020
3. Jaarrekening
34
3.1
Balans ultimo boekjaar
35
3.2
Het overzicht van baten en lasten
37
3.3
Toelichtingen 40 3.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
40
3.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2020
41
3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2020
46
2
1.
Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2020 van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (hierna OMWB). De jaarstukken vormen het sluitstuk van de planning-en-controlcyclus en bestaan uit de volgende onderdelen: 1. e en algemeen deel met daarin het directieverslag dat de ontwikkelingen op hoofdlijnen beschrijft; 2. h et jaarverslag 2020, bestaande uit de programmaverantwoording en de paragrafen; 3. d e jaarrekening 2020, bestaande uit de balans, het overzicht van baten en lasten over het boekjaar en de toelichtingen. a) Het resultaat 2020 Het voordelige resultaat 2020 bedraagt € 352.000 (2019: € 699.000). Bestemming resultaat Bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 wordt aan het Algemeen Bestuur een voorstel gedaan voor de bestemming van het resultaat. b) Toelichting op het resultaat 2020 Het jaarrekeningresultaat 2020 laat een positief resultaat zien van € 352.000. Hieronder treft u de toelichting aan op de voornaamste ontwikkelingen van het jaarrekeningresultaat 2020 aan ten opzichte van de begroting 2020 na wijzi gingen. Opbrengsten De totale opbrengsten bedragen € 33,4 mln. en zijn daarmee € 320.000 lager dan begroot. Met name binnen de programma’s P1 en P2 is er een onderschrij ding (totaal € 1,9 mln.), welke gedeeltelijk wordt gecompenseerd door hogere opbrengsten op P4 Buiten werkprogramma (€ 1,6 mln.).
OMWB Jaarstukken 2020
3
Door tijdens de lockdowns werkzaamheden anders aan te pakken, is het verlies
SPEER - ICT-budgetten (€ 150.000)
in productieve uren beperkt gebleven. Zo zijn werkzaamheden in tijd naar
In juli 2019 is door het Bestuur een aanvullend bedrag beschikbaar gesteld
voren gehaald of op afstand dan wel administratief uitgevoerd. Het aantal
van € 800.000 voor ICT. Dit bedrag bestaat uit een overheveling van € 500.000
declarabele uren bedraagt ongeveer 330.800 uur, waar 342.000 uren waren
voor project SPEER uit 2018 en een budget van € 300.000 voor data-ontwik
begroot (realisatie 2019: 332.500 uur). Het bijbehorende gemiddelde nacalcu
keling. Aangezien deze budgetten een zekere bandbreedte kenden (afhanke
latorische uurtarief bedraagt circa € 95,00 (voorcalculatorisch € 92,20).
lijk van tijd en uitvoering van de verschillende projecten), is een deel van de
Het verschil in tarieven komt door een verschuiving in type werkzaamheden;
budgetten naar 2020 doorgelopen (€ 150.000). Per jaareinde is het budget
er wordt meer specialistische inzet gevraagd.
volledig besteed.
Kosten
Vrijval Egalisatiereserve (€ 67.000)
Tijdens de eerste golf van COVID-19 is een aantal inhuurcontracten tijde
Het doel van de reserve ‘huisvesting’ was het egaliseren van de huurkosten
lijk opgeschort. Dit heeft mede geleid tot een substantiële besparing op het
over de contractperiode. In de eerste twee jaar van het contract werden geen
inhuurbudget (in totaal € 1,2 mln. t.o.v. begroting). De verminderde reisbewe
huurkosten in rekening gebracht door de verhuurder. Om de kosten te egalise
gingen van medewerkers en dito aanwezigheid op kantoor als gevolg van het
ren over de looptijd werd er de eerste twee jaar gestort in de reserve huisves
thuiswerken hebben geleid tot een onderbesteding op reis- en kantoorkosten;
ting. De OMWB heeft conform afspraak met het Ministerie van BZK de reserve
tezamen van ongeveer € 325.000 ten opzichte van de begroting.
in 2020 laten vervallen.
Daartegenover staat een overschrijding voor ongeveer € 345.000 voor voorna
Overige (€ 281.000)
melijk automatiseringskosten volgend uit de implementatie van Squit 20/20. Daarnaast zijn door een actief wervingsbeleid en daaruit voortvloeiende in
Onvoorzien (€ 142.000)
diensttredingen de salarislasten € 200.000 hoger uitgevallen.
Het bedrag dat is gereserveerd voor onvoorziene kosten is in 2020 voor € 142.000 aangesproken. Dit betreft de kosten voor BOA-inzet tijdens diverse
Specifieke budgetten (€ 467.000)
weekenden in verband met COVID-19. Het Dagelijks Bestuur heeft toestem ming gegeven deze kosten ten laste van de post Onvoorzien te verantwoorden.
Het resultaat over 2020 bedraagt € 352.000 positief en is mede het gevolg van compensatie voor specifieke budgetten vanuit de algemene reserve, van
Overige (€ 139.000)
aanspraak op de post onvoorzien en een incidentele bate. Hieronder volgt een
Aan leverancier Roxit is een bedrag van € 139.000 in rekening gebracht inzake
nadere uiteenzetting van deze posten.
de contractuele boeteclaim. De leverancier heeft toegezegd deze claim te gaan betalen.
Arbeidsmarktproblematiek (€ 250.000) In het verleden is een totaalbudget van € 700.000 beschikbaar gesteld in het kader van de arbeidsmarktproblematiek. Hiervan is vanuit 2019 een onbesteed deel van € 250.000 doorgeschoven naar 2020. Het budget is, zoals verwacht en reeds aangekondigd, volledig besteed per jaareinde.
OMWB Jaarstukken 2020
4
2.
Jaarverslag 2.1 Inleiding De OMWB sluit het boekjaar 2020 af met een mooi, positief financieel resultaat. Net als in 2019 geldt voor 2020 dat dit in lijn is met de begroting en de uitge brachte bestuursrapportages. Want ook in financieel opzicht wil de OMWB een betrouwbare en voorspelbare partner zijn. Het positief financieel resultaat over het jaar 2020 geeft extra reden om ver heugd te zijn. De impact van het COVID-19-virus liet ook de OMWB bepaald niet onberoerd in 2020. Het is een compliment aan al onze medewerkers dat we het jaar positief hebben kunnen afsluiten. Zij hebben zich aanzienlijk ingespan nen, vaak een stapje extra gezet, ondanks het feit dat toch veel collega’s het werk moesten combineren met het zijn van meester of juf thuis. Van de zijde van het management, maar ook door de Ondernemingsraad en de personeels vereniging, is veel geïnvesteerd in het zijn van een sociale werkgemeenschap. Zakelijkheid en sociaal werkgeverschap gingen hand in hand. De werkplannen van de deelnemers zijn grotendeels gerealiseerd. Van de 340.000 uren hebben we er afgerond 330.800 daadwerkelijk gerealiseerd, in goed overleg met de deelnemers. Deze verdienen een compliment voor de welwillende opstelling en door ons gewaardeerde medewerking in het jaar 2020. De relatie tussen de deelnemers alsmede opdrachtgevers en de dienst is in de loop van het jaar bestendigd, zelfs verstevigd.
Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. In 2020 hebben we als dienst een kwalitatieve en kwantitatieve impuls gegeven aan digitaal en administratief toezicht. Genoodzaakt door het COVID-19-virus. Echter, de resultaten zijn boven verwachting goed (geweest). We hebben ervan geleerd en we zijn er ook van overtuigd dat deze vormen van toezicht van blijvende betekenis zijn voor de toekomst.
OMWB Jaarstukken 2020
5
Ook het thuiswerken heeft een nieuw perspectief gekregen. De OMWB was in
Inhoudelijk was er in 2020 veel aan de orde; in paragraaf 2.2 van dit docu
maart 2020 heel snel in staat om in de uitvoering van de taken snel digitaal te
ment, de programma-verantwoording, gaan wij op de hoofdlijnen daarvan
schakelen. Ook op dit punt hebben we lessen geleerd voor de toekomst. Een
nadrukkelijk in. In het bijzonder de agrarische sector, maar ook onderwerpen
juiste combinatie van thuis- en op kantoorwerken kan in beginsel ook positief
in relatie tot stikstof, PFAS en de Wet natuurbescherming (Wnb), vroegen
bijdragen aan een evenwichtige balans tussen werk en privé. We hebben ervaren
in 2020 veel aandacht. Het zijn ingewikkelde dossiers in een complexe poli
dat dit voor onze organisatie zelfs een zogenoemd sellingpoint is in het kader
tiek-bestuurlijke en maatschappelijke omgeving. De relatie tussen beleid en
van het wervingsbeleid voor nieuwe medewerkers. Daarin zijn we in 2020 naar
uitvoering is interessant, uitdagend, inspannend. Bovenal relevant en actueel.
tevredenheid geslaagd, het aantrekken van nieuwe medewerkers, met name
De lessen rondom de Belastingdienst hebben betekenis voor alle uitvoerings
jonge(re) medewerkers, die hart hebben voor milieu en duurzaamheid. De
organisaties, maar ook de beleidsbepalers.
‘vergroening’ in het personeelsbeleid, in combinatie met vitaliteit en gezondheid, werpt positieve vruchten af. De verhouding tussen vast personeel en inhuur is in
Dit jaarverslag en deze jaarrekening zijn bewust compact opgesteld. Voor de
2020 ook beter in balans gekomen; deze trend zetten we in 2021 en volgende
leesbaarheid en duidelijkheid. Echter, achter de cijfers gaan feiten en vooral
jaren door als het aan ons ligt.
verhalen schuil. Wij vertellen er graag over, omdat wij trots zijn op ons werk, de doelen en resultaten, die wij samen met de deelnemers en onze samenwer
In het management hebben we als lijn gekozen om de vaste formatie voor het
kingspartners hebben bereikt.
primaire proces uit te breiden. Die is nu gebaseerd op 228 fte, op grond van het aantal declarabele uren van 308.000 per jaar. De laatste 2 à 3 jaren beweegt de
Naast dit jaarverslag en deze jaarrekening verantwoorden wij ons aan onze
opdrachtportefeuille van de deelnemers aan de dienst rond de 340.000 declarabele
deelnemers ook via de jaarlijkse werkprogramma’s en de termijnrapportages.
uren op jaarbasis. Een uitbreiding van het vaste personeel voor het primaire proces
Gezamenlijk vormen deze documenten de basis voor het geven van inzicht
ligt voor de hand, naar een niveau van 240 fte, oftewel 324.000 declarabel uren.
en verantwoording. Omdat wij graag doen en nakomen wat wij beloven en zeggen.
In 2020 is de organisatie verder ontwikkeld; we zijn blij met de komst van de teams Strategie & Ontwikkeling en PPR (Programmeren, Plannen en bewaken
Voor alles, één ding is helder, de OMWB is een dienst van, en met toegewijde
van de Realisatie). Beide organisatieonderdelen vervullen een belangrijke rol
medewerkers. Niet alleen toegewijd, maar vooral ook met verstand van zaken
en functie van de dienst; enerzijds met het oog op de komst van de Omgevings
en passie voor het vak.
wet, anderzijds in verband met de eisen die deelnemers en opdrachtgevers aan ons stellen voor de realisatie van onze VTH-producten, adviezen en diensten. De organisatie van nu is toekomstbestendig.
Nico van Mourik Algemeen directeur van de OMWB
In 2020 is binnen de organisatie ook een begin gemaakt met het project “De dienst nog beter maken”, over efficiëntie in de werkprocessen en kosteneffec tiviteit. Dit project zal in 2021 worden uitgewerkt in relatie tot de begrotingen voor de periode 2022-2024.
OMWB Jaarstukken 2020
6
2.2 Programmaverantwoording
2.2.1 P rogrammadeel 1: Vergunningverlening, toezicht en handhaving (basistaken)
In dit hoofdstuk wordt per onderdeel toegelicht wat de OMWB heeft bereikt in
Programmadeel 1 bestaat uit de wettelijke taken op het terrein van milieu,
relatie tot de begroting. Aan het eind van ieder deelprogramma staan de baten
de zogenaamde VTH-milieutaken. In opdracht van bevoegde gezagslichamen
vermeld. De programmalasten worden op totaalniveau verantwoord; hiervoor
voert de OMWB voor de deelnemers de volgende taken uit:
wordt verwezen naar paragraaf 3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en
• vergunningverlening op het gebied van milieu (agrarisch, procesindustrie,
lasten 2020.
afval, horeca, evenementen, BRZO, asbest(melding) en bouwen); • toezicht op het gebied van milieu (agrarisch, procesindustrie, afval, horeca,
Basistaken, verzoektaken en collectieve taken In de gemeenschappelijke regeling hebben de deelnemers afgesproken dat er in de P&C-cyclus onderscheid gemaakt wordt tussen basis- en verzoekta
evenementen, BRZO, asbest en bouwplannen bij provinciale inrichtingen); • klachtenbehandeling en repressieve handhaving (agrarisch, procesindustrie, afval, horeca, evenementen en BRZO);
ken. De OMWB werkt met vier deelprogramma’s: basistaken (programma 1),
• niet inrichting gebonden taken; asbest, bodem, ketengericht milieutoezicht;
verzoektaken (programma 2), collectieve taken (programma 3) en de overige
• energiecontroles en beoordelingen.
exploitatielasten en –baten (programma 4). Programma 1 en 2 worden in de volgende paragrafen inhoudelijk toegelicht. Programma 3 kent een afzonderlij
Net als in andere jaren vormden in 2020 de werkprogramma’s van gemeenten
ke inhoudelijke verantwoordingscyclus en -documenten. In programma 4 zijn
en provincie en de afspraken met de andere Brabantse omgevingsdiensten het
de werkzaamheden ondergebracht die buiten voorgaande programma’s vallen.
uitgangspunt van het ‘gelijke speelveld’ en de afspraken voor de landelijke uit
Het gaat hierbij om de levering van producten en diensten aan zowel deelne
voering BRZO- en VTH-taken van de gezamenlijke BRZO-omgevingsdiensten,
mers als niet-deelnemers.
de basis voor dit programmadeel.
De inhoudelijke verantwoording van programma 4 vindt tegelijkertijd met het leveren van de dienst of het product plaats en is daardoor niet opgenomen in dit hoofdstuk.
OMWB Jaarstukken 2020
7
Ontwikkelingen van invloed op de resultaten
geving m.b.t. stikstofdepositie hebben tot procedures geleid tegen uitbreiding van veehouderijen in Vlaanderen. Tegelijk zien we dat Nederlandse bedrijven in het
Op enkele kleine taakvelden na (vergunningverlening vuurwerkevenementen)
grensgebied stoppen en net over de grens – mede vanwege minder strenge re
heeft de COVID-19-crisis in 2020 beperkte impact gehad op het werkaanbod
gelgeving – nieuwe bedrijven starten of bedrijven overnemen. Deze ontwikkelin
milieuvergunningverlening. Wel had het enige uitvoeringsgevolgen in met name
gen kregen ook media-aandacht. Over deze problematiek vindt de komende tijd
de afvalbranche zoals verderop te lezen staat onder ‘Vergunningverlening Afval-
op bestuurlijk niveau overleg plaats tussen Noord-Brabant en Vlaanderen/België.
verwerking’. Vergunningverlening Afvalverwerking Vergunningverlening Agrarisch
Op het gebied van vergunningverlening voor afvalverwerkende bedrijven heb
Anders dan begin 2020 verwacht, is de grote hausse aan vergunningaanvragen
ben we gemerkt dat rondom de eerste golf van COVID-19 bedrijven wat minder
voor veehouderijen ten gevolge van provinciaal beleid niet gekomen. Oorzaak is
contact met ons zochten. De werkvoorraad was echter meer dan voldoende. Na
dat het nieuw aangetreden provinciaal bestuur de deadline voor het voldoen aan
de eerste golf is het contact met bedrijven hersteld en terug op het oude niveau.
stengere eisen met betrekking tot emissiearme stalsystemen heeft verschoven
Bedrijven starten weer nieuwe aanvragen op en komen met nieuwe initiatieven.
van 1 januari 2022 naar 2024. De voorbereiding op deze transitie is wel in gang gezet. De noodzakelijke efficiencymaatregelen, die de Brabantse omgevingsdien
COVID-19
sten moeten doorvoeren om de komende jaren het vergrote aanbod aan aanvra
Door de crisis van COVID-19 heeft bij de afvalbedrijven een aantal zaken ge
gen te kunnen behandelen, zijn verder uitgewerkt. Dit is gebeurd op basis van
speeld. Zo was er in het voorjaar veel meer aanvoer naar milieustraten en op-
het door de taskforce transitie veehouderij opgestelde plan naar aanleiding van
en overslagbedrijven, omdat veel mensen thuis aan het opruimen of verbouwen
het adviesrapport “Meer dan de som der delen”. De eerste maatregelen zijn in
zijn geslagen. Ook voerde een aantal bedrijven tijdelijk geen werkzaamheden
de loop van 2020 geïmplementeerd.
uit. Om die reden zijn stromen afval, die normaal gerecycled worden, afgevoerd om te worden verbrand. Hier is in overleg met het ministerie een tijdelijke
Gevolgen van de provinciale beleidsaanpassing waren zichtbaar in het aanbod
regeling voor in het leven geroepen. Ook hebben we toestemming gegeven om
van vergunningaanvragen. Echter door de PAS-uitspraak, het stikstofvraagstuk,
bepaalde stromen tijdelijk meer op te mogen slaan, zoals groenafval maar ook
de aanscherping van regelgeving en de relatie met vergunningen in het kader
ziekenhuisafval omdat de verwerkingscapaciteit bij de verwerkers te beperkt
van de Wet natuurbescherming is de complexiteit van procedures toegenomen
was. Als laatste zien we dat de afzet van bijvoorbeeld papier en kunststof voor
en vraagt dit om extra capaciteit en deskundigheid. Daarnaast stond 2020 in
hergebruik onder druk staat. Met name bij gemeentelijke bedrijven leidt dit tot
het teken van een aantal andere acties in het kader van de transitie veehouderij:
grotere hoeveelheden opslag. Dit heeft te maken met het feit dat op dit moment
de subsidieregeling warme sanering veehouderij, de stoppersregeling en de
zuivere grondstoffen goedkoper zijn dan recyclaten.
actualisatie en registratie van het Bestand Veehouderijbedrijven (BVB) en van de Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV).
De nasleep van de brand bij TUF Recycling Dongen (kunststof grasmatten) werkte ook in heel 2020 door. Vanuit de OMWB is intensief VTH-ondersteuning
In 2020 was er ook nadrukkelijk aandacht voor de ontwikkeling van veehouderijen
geleverd aan de gemeente. Het ziet er inmiddels naar uit dat het traject binnen
in het grensgebied met België. Verschillen in de toepassing van Europese regel
kort kan worden afgerond.
OMWB Jaarstukken 2020
8
Vergunningverlening circulaire economie
Vergunningverlening Bodem
Dit jaar hebben we vanuit vergunningverlening geparticipeerd in een verken
Het werkaanbod vergunningverlening bodemsaneringen in het kader van de
ning vanuit provincie en ministerie naar de ontwikkeling van circulaire econo
Wet bodembescherming voor de provincie en de gemeenten Tilburg en Bre
mie in relatie tot afvalverwerking. Vergunningverlening, toezicht en handhaving
da was ook in 2020 zeer groot. Hierbij speelt tevens de noodzaak van het
spelen een belangrijke rol in de transitie naar de circulaire economie. De huidige
afronden van een aantal spoedeisende saneringsprojecten in het licht van de
wet- en regelgeving voor afvalstoffen richt zich vooral op het voorkomen van
komende transitie bodem (overdracht van bevoegdheden van provincie naar
niet-acceptabele risico’s voor mens en milieu in het verwerken en hergebruiken
gemeenten per 2022). In opdracht van de provincie is daarnaast gestart met
van afval- en reststromen. Dit kan belemmerend werken voor de zogenaamde
een project gericht op de monitoringsverplichtingen bij bodemsaneringen.
koplopers die in innovatieve en circulaire productieprocessen willen investeren.
Een sanering die in 2020 met name (media-)aandacht kreeg was die in Goirle
Genoemde verkenning krijgt in 2021 een vervolg in een onderzoek naar welk
waarbij vervuiling in de drinkwaterleiding werd geconstateerd. In nauwe sa
VTH-instrumentarium er al beschikbaar is en wat er aanvullend moet worden
menwerking met de gemeente, Brabant Water en de verantwoordelijke saneer
ontwikkeld om invulling te kunnen geven aan VTH-CE beleid. Ook verkennen
der zijn snel maatregelen getroffen en is vervolgonderzoek in gang gezet.
we hoe het ‘transitieproces’ vormgegeven kan worden en de discussie daar over op gang kan worden gebracht. In opdracht van IPO en ODNL voeren we
Vergunningverlening GBES
deze opdracht mede uit. Dit project geeft inzicht in de mogelijke inzet van de
In 2020 was in het kader van alternatieve energievoorziening een toename
omgevingsdiensten om werk te gaan maken van de circulaire economie, binnen
van de aanleg van gesloten bodemenergiesystemen zichtbaar (met name
of aansluitend op de wettelijke taken van de diensten.
woningbouwprojecten). Steeds meer gemeenten hebben de beoordeling van de aanvragen voor deze systemen bij onze dienst neergelegd. Vergunningverlening BRZO-bedrijven Ook in het BRZO-veld liepen de meeste procedures normaal door. Naast de re guliere procedures is er sprake van een aanzienlijk aantal revisievergunningen, waarbij aangesloten wordt op een verbetering en ontwikkeling in de randvoor waarden voor de bedrijfsvoering. Voor de meest complexe BRZO-bedrijven is periodiek overleg gevoerd over de relevante bedrijfsontwikkelingen en wet- en regelgeving conform de programmatische aanpak. De actualisatietoetsen die in 2020 waren gepland zijn uitgevoerd volgens het in IOV/MJA-verband (Impuls Omgevingsveiligheid/Meerjarenafspraken) ontwik kelde format. De volgende thema’s die in overleg tussen de zes BRZO-od’s in IOV/MJA-verband waren benoemd zijn in 2020 meegenomen bij behandeling van vergunningaanvragen: • energiebesparing; • zeer zorgwekkende stoffen.
OMWB Jaarstukken 2020
9
Toezicht en handhaving
Naleefgedrag
De crisis rondom COVID-19 had ook effect op het reguliere en fysieke toezicht
Wel overtredingen
grijs (VTH taken industrie en MKB). Een deel van de integrale milieucontro
• Percentage regio: 54,4%
les, waaronder de agrarische controles, is getrapt uitgevoerd waarbij er in de periodes van lockdown met name administratief is gecontroleerd en de tus senliggende periode bij deze locaties nog fysieke flitscontroles zijn uitgevoerd.
• Percentage alle deelnemers: 53,5%
Geen overtredingen
Daarnaast is een deel van de horecacontroles niet uitgevoerd. Tijdens de eer ste lockdown is in overleg met alle gemeenten besloten om een deel van het ad hoc budget van toezicht in te zetten voor het project geveltoezicht. Resul taten hiervan zijn getoond in de eerste termijnrapportage van 2020 en daarna zijn overzichten met de resultaten aan al de gemeentelijke contactpersonen verstuurd. Daar waar we genoeg gegevens hadden van locaties, zijn deze ver
Te zien is dat het gemiddelde percentage overtreders (dit verschilt per ge
werkt in het inrichtingenbestand dat we raadplegen en onderhouden voor alle
meente) binnen het werkgebied van de OMWB 54,4% is t.o.v. een Brabants
basistakenbedrijven van de gemeenten.
gemiddelde van 53,5% (andere od’s). Het percentage overtreders ligt binnen OMWB-gebied dus gemiddeld 1% hoger dan de overige omgevingsdienst
Toezicht BRZO-bedrijven
gebieden. Het gaat hier om alle overtredingen. Dit zegt echter nog niet direct
Het toezicht-programma is in 2020 volledig uitgevoerd. De inhoudelijke rappor
iets over de aard of impact. Het kan een uitstaande luchtwasser met maximale
tage is te vinden in het BRZO-jaarverslag.
impact zijn, maar ook een niet bijgehouden logboek. Het moet in de juiste context worden gezien. Dit verschilt per gemeente.
Intensivering Toezicht veehouderij (ITv) Het project ITv liep oorspronkelijk van 2018 tot 2020 en bevindt zich vanwege
Voor het afsluiten van project ITv is de projectgroep momenteel bezig met het
een vertraging, veroorzaakt door COVID-19, momenteel in de afrondende fase.
schrijven van een adviesstuk. Hierin staan de geleerde lessen over het data- en
Naar verwachting vindt de afronding halverwege 2021 plaats. Iedere deelne
informatiegestuurd werken, de doorontwikkeling van de tools, hoe datakwaliteit
mende gemeente heeft via haar eigen account toegang tot de ITv-portal en
te behouden, naar welke andere sectoren betreffende werkwijze kan worden
daarmee altijd toegang tot de eigen gemeentelijke data. Hier kan gericht data
uitgerold, et cetera. Het adviesstuk wordt in het eerste kwartaal van 2021
gezocht worden, zowel op naleefgedrag specifiek per onderdeel (voorzien van
opgeleverd. Een eindrapport volgt na sluiting van het project.
benchmarkfaciliteit) als op beleidsmatig niveau (zoals stand van zaken asbest daken en leegstand in het buitengebied). Hiernaast wordt het naleefpercentage van de veehouderijsector van alle deel nemende gemeenten na drie jaar uitvoering weergegeven.
OMWB Jaarstukken 2020
10
Toezicht LPG tankstations In het kader van informatie- en risicogestuurd werken is in 2019 de helft van alle LPG-tankstations van Midden- en West-Brabant gecontroleerd. De tweede helft is in 2020 gecontroleerd. Het doel van het project is de risi co’s van LPG-tankstations inzichtelijk te maken en een programmatische en risicogerichte aanpak voor deze branche te ontwikkelen. De hierbij verkregen informatie over de branche wordt gebruikt om toezicht efficiënter, effectiever en risicogerichter uit te voeren. In het eerste kwartaal van 2021 worden de resultaten van alle controles geanalyseerd en wordt een voorstel gedaan voor een mogelijk vervolg voor de branche. Het naleefgedrag laat in een aantal gevallen te wensen over. Het betreft dan stations met vier tot tien overtredingen en/of zeer ernstige overtredingen. Dit is soms een station van een zelfstandige ondernemer, maar vaak een station van een en dezelfde grotere partij. Ook na de eerste hercontrole was de situatie in elf gevallen zodanig dat de zaak is overgedragen naar de afdeling Repressieve Handhaving. De helft van alle repressieve zaken had betrekking op een station dat geëxploiteerd wordt door dezelfde grote partij. De stations van deze partij, die geleid hebben tot een repressieve aanschrijving, worden
bedrijven die het moeilijk hadden, soms een pas op de plaats moeten maken.
in 2021 administratief gecontroleerd om te bezien of keuringen en controles
De uitvoeringen van verschillende plannen van aanpak bij bedrijven hebben
nu wel tijdig en correct zijn uitgevoerd.
vertraging opgelopen en lopen nog door. In 2021 worden de laatste bedrijven gecontroleerd in het kader van de zuiveringsplicht. De zuiveringsplicht glas
Toezicht Glastuinbouw
tuinbouw kan op verschillende manieren worden ingevuld. Een glastuinbouw
Per 1 januari 2018 is het in de branche glastuinbouw (ook de bedrijven met
bedrijf kan aantoonbaar een nul-lozer zijn (volledig hergebruik drain- en/of
een glasopstand van minder dan 2.500 m ) niet toegestaan om ongezuiverd
filterspoelwater), een zuiveringsvoorziening hebben of mobiel (laten) zuiveren.
drainwater (substraatteelt), drainagewater (grondteelt) en/of filterspoelwater
Uit de aspectcontroles 2020 kan geconcludeerd worden dat het merendeel
te lozen op oppervlaktewater, riolering en/of bodem. De aspectcontroles op de
van de bedrijven een (aantoonbare) nul-lozer is. Daarnaast hebben ook veel
‘zuiveringsplicht’ (van gewasbeschermingsmiddelen) in de glastuinbouw zijn
bedrijven de beschikking over een eigen zuiveringsvoorziening, vast of mobiel
ook in 2020 weer gezamenlijk met het Waterschap Brabantse Delta uitgevoerd.
(deze laatste binnen eigen, verschillende bedrijfsvestigingen). Een kleiner deel
Dit betreft 80% van onze controles. De overige waterschappen hebben op een
van de tuinbouwbedrijven laat drain- en/of filterspoelwater op contractbasis
andere wijze inbreng geleverd. In totaal betrof het voor 2020 ongeveer 110
gezuiverd lozen op locatie door een erkend bedrijf. Op een enkel bedrijf is de
controles. Doordat COVID-19 een weerslag had op de tuinbouwsector, hebben
zuiveringsplicht niet van toepassing of is het bedrijf gestopt met tuinbouwacti
we zowel met de uitvoering van de (her)controles als met de aanpak richting
viteiten.
2
OMWB Jaarstukken 2020
11
Toezicht e-waste en gemeentelijke afvalbedrijven
Vuurwerkverkoop
De afvalbranche is voortdurend onderhevig aan veranderingen. Van het ene op
Het was al bekend dat het zware vuurwerk, zoals zware knallers en vuurpijlen
het andere moment kan er een landelijk of wereldwijd probleem ontstaan met
vanaf dit jaar niet meer verkocht mocht worden. Daarnaast kwam dit jaar,
de verwerking van een bepaalde afvalstroom, waardoor de lokale afvalinzame
door de omstandigheden rondom COVID-19, een verbod op de verkoop van
laar of verwerker met bijvoorbeeld capaciteitsproblemen te maken krijgt. Door
consumentenvuurwerk (behalve fop- en schertsvuurwerk) en later heeft de
deze dynamische markt en het feit dat met afval snel geld te verdienen valt,
landelijke overheid nog bepaald dat alleen essentiële winkels geopend moch
niet altijd op een bonafide manier, is het zaak om deze branche doorlopend
ten blijven. Dit heeft ertoe geleid dat de controles bij vuurwerkverkooppun
in beeld te hebben. De OMWB doet dit door fysiek en administratief toezicht.
ten anders zijn verlopen dan normaal. Via diverse memo’s en updates zijn alle gemeenten op de hoogte gehouden over de situatie en de manier waar
Om een start te maken met de kennis en borging van het werken met een
op toezichthouders hebben gehandeld. Bij bekende verkooppunten die zich
tactische analyse is er voor het onderwerp e-waste (elektronisch afval) een
kenmerken door goed naleefgedrag en wij geen aanleiding zagen voor fysieke
projectgroep samengesteld. Aan de hand van de landelijk opgestelde tactische
voorcontroles hebben we dit administratief afgehandeld. Hierbij is schriftelijk
analyse zijn de risico-indicatoren voor onze regio in beeld gebracht. Ook zijn
verzocht om verplichte keuringen en documenten naar ons te sturen. Daar
de inrichtingen in kaart gebracht die te maken hebben met e-waste.
naast zijn locaties fysiek bezocht, wanneer wij hier aanleiding voor zagen
Aan de hand van deze twee overzichten is een wegingsmodel samengesteld.
(denk aan nieuwe locaties, locaties met een minder goed naleefgedrag of
Dit wegingsmodel heeft een eerste verschuiving aangetoond. Concreet bete
locaties die al enige tijd niet bezocht waren).
kent dit dat we van een lijst met meer dan achthonderd bedrijven de ongeveer veertig meest risicovolle inrichtingen in beeld hebben. Voor deze laatste inrich
In december hebben we alle verkooppunten op de hoogte gehouden van ont
tingen zijn operationele analyses gemaakt. Aan de hand van deze analyses is
wikkelingen via mail en telefonisch contact. Hierbij is ook uitvraag gedaan of
per inrichting administratief onderzocht of genoemde risico-indicatoren daad
zij geopend bleven voor de verkoop van fop- en schertsvuurwerk. Daarnaast
werkelijk aan de orde zijn.
hebben we tijdens de eindejaarscontroles (29, 30 en 31 december) alle locaties minimaal één keer bezocht. Hierbij hebben we met name op afstand gecon
In 2020 is het project gemeentelijke afvalbedrijven doorgezet. Dit betekent
troleerd of er vuurwerk verkocht werd. Bij een aantal locaties hebben we ook
dat in 2020 vrijwel alle afvalbedrijven die in 2019 nog niet bezocht waren, zijn
fysiek de opslag en verkoop nog gecontroleerd. In totaal hebben we dit jaar
bezocht. Naar aanleiding van deze bezoeken is per bedrijf een digitale checklist
81 verkooppunten gecontroleerd.
ingevuld. Op deze manier borgen we de bedrijfsspecifieke gegevens die in de toekomst weer gebruikt kunnen worden voor informatiegestuurd toezicht. Door
Veel verkooppunten hadden nog opslag van niet-verkocht vuurwerk van 2019
COVID-19 zijn niet alle bedrijven fysiek bezocht. Door de beperkingen was het
en deze opslag voldeed in alle gevallen (bij enkele locaties na een directe actie,
soms niet mogelijk om een goede fysieke controle uit te voeren. Dit is zoveel
zoals verplaatsen van een te hoog gestapelde doos) aan de gecontroleerde
als mogelijk ondervangen door digitaal toezicht uit te voeren. De resultaten
punten. Een aantal locaties waren tijdens de eindejaarscontroles geopend.
van de controles in 2019 en 2020 tonen aan dat diepgaand administratief toe
Op enkele locaties na zijn er geen bijzonderheden bij de verkoop van fop- en
zicht bij bepaalde bedrijven heel zinvol is. Daarnaast blijft fysiek toezicht be
schertsvuurwerk geconstateerd. De bijzonderheden bij enkele locaties
langrijk, zodat er doorlopend een goed beeld is van de staat van de bedrijven.
zijn met de betreffende gemeente direct besproken.
OMWB Jaarstukken 2020
12
Toezicht - Naleefgedrag van alle branches
beide gevallen brengt dit milieurisico’s met zich mee. Gelet hierop is de OMWB
Het gemiddelde, spontane, naleefgedrag van zowel de basis- als de niet-basis
eind 2020 een project gestart dat vanwege COVID-19 vertraging heeft opgelo
taak inrichtingen binnen de gehele regio van de OMWB is over 2021 in totaal
pen en doorloopt naar 2021. Het doel van dit project is zorgen dat nieuw aan
64%. Het werkelijke spontane naleefgedrag kan naar beneden afwijken. Dit
te leggen systemen altijd voldoen aan de wet- en regelgeving. Tevens is het
komt doordat in de berekening de lichtere overtredingen (Overtredingen type
doel dat alle nieuwe systemen tijdig bij de OMWB worden gemeld, zodat ook
A1/2 en B1, conform de Landelijke handhavingsstrategie) niet zijn meegeno
het toezicht adequaat kan worden ingepland en uitgevoerd.
men en doordat een deel van de controles vanwege COVID-19 administratief zijn uitgevoerd, waardoor er minder fysieke overtredingen geconstateerd zijn.
Toezicht afvalwater Het afvalwater dat bedrijven lozen kan soms tot ingrijpende schade aan de
Toezicht gBES (gesloten bodemenergiesystemen)
riolering leiden. Wanneer dat niet preventief gesignaleerd wordt, bestaat het
De OMWB voert in opdracht van gemeenten het toezicht uit op de aanleg van
risico dat een deel van de riolering al op de helft van haar levensduur vervangen
gesloten bodemenergiesystemen (gBES), dit is een basistaak. In de periode
moet worden. Voor diverse gemeenten voert de OMWB daarom afvalwater
van 2018 tot halverwege 2020 heeft toezicht vanuit de OMWB hoofdzakelijk
monitoring uit. Bij veel van de afvalwatermonitoringsonderzoeken blijkt dat
risicogericht plaatsgevonden op de ondergrondse aanleg van bodemenergiesys
bij de betreffende bedrijven de voorzieningen niet op orde zijn. De resultaten
temen waarvoor de aanleg is gemeld en de aparte startmeldingen zijn verricht.
leveren veel informatie op en geven vaak aanleiding tot een vervolgtraject.
De OMWB heeft geconstateerd dat het aantal te melden installaties de laatste
Het opstellen van het afvalwatermonitoringsprogramma en vervolgtrajecten
twee jaar sterk is toegenomen. Tijdens het toezicht is ook een toename in
gebeurt in nauw overleg met de gemeenten die hieraan deelnemen.
aantal boorploegen per bedrijf geconstateerd. Verder viel op dat er verschillen zijn tussen het aantal meldingen per gemeente. Van sommige, ook grotere ge
Toezicht Bodem
meenten, wordt nauwelijks tot geen meldingen ontvangen, terwijl wél bekend
Voor de gemeenten houdt de OMWB toezicht op het toepassen van grond en
is dat er gebouwd wordt in gasvrije gebieden. De OMWB heeft het vermoeden
bouwstoffen overeenkomstig het gestelde in het Besluit bodemkwaliteit (Bbk).
dat niet altijd voor alle aangelegde installaties de wettelijk verplichte OLO- en
De verplichte meldingen worden door toezicht beoordeeld en deze worden
AIM-meldingen ook daadwerkelijk worden verricht of dat deze vanuit het be
risicogericht gecontroleerd. Verder vinden er vrije veldcontroles plaats op toe
voegd gezag niet goed worden doorgestuurd. Als systemen worden aangelegd
passingen van grond en bouwstoffen die niet gemeld zijn. Er wordt met name
zonder melding of zonder startmelding van aanleg van een systeem zijn deze
op gelet of er sprake is van een nuttige toepassing en de milieuhygiënische
niet bekend. Dit is een risico omdat dan niet bekend is of het op verantwoorde
kwaliteit van de toegepaste grond en bouwstoffen voldoet aan het Bbk en de
wijze wordt aangelegd, de werking gegarandeerd is en het überhaupt wel aan
kwaliteit en functie van de ontvangende bodem. Ook moet zijn voldaan aan
gelegd had mogen worden (bijvoorbeeld interferentie). Naast het feit dat niet
de gemeentelijke bodembeheernota. Het aantal meldingen stijgt ieder jaar
nagegaan kan worden of deze systemen wel geplaatst hadden mogen worden
en bedraagt nu ongeveer 1350. Actueel is de regelgeving met betrekking tot
kan ook geen toezicht worden gehouden op de aanleg van deze systemen. In
PFAS. Hierop is bij de meeste gemeenten het bodembeleid al geactualiseerd.
OMWB Jaarstukken 2020
13
Handhaving en klachten
Wat opvalt is dat er met name in het kader van de Wnb meer verzoeken tot handhaving worden ingediend. Het afgelopen jaar is er meer aandacht besteed
Handhaving
aan overtredingen die betrekking hebben op het bruine kleurspoor (bodem ge
Ondanks de beperkingen als gevolg van de COVID-19-crisis is het repressie
relateerde taken). Het kost veel energie en vergt lange adem. De (financiële)
ve werk uitgevoerd, waar mogelijk digitaal. Een repressieve controle is ook
belangen zijn groot voor de betrokkene die zorg moet dragen voor een sane
bedoeld om een zuiver beeld te krijgen van de representatieve bedrijfssituatie.
ring. Een al jarenlang lopende zaak in Roosendaal lijkt nu te worden afgerond.
Om die reden zijn we risicogericht meerdere malen onaangekondigd ter plaatse
Verder heeft een landelijke opererende stichting bij veel omgevingsdiensten en
gegaan en de betrokken inrichtinghouder in de open lucht op gepaste afstand
gemeenten handhavingsverzoeken ingediend tegen het gebruik van rubbergra
gesproken. Veel ondernemers hebben het moeilijk. Dit vraagt waar mogelijk
nulaat (oude autobanden) op kunstgrasvelden. Wij hebben hierin de gemeente
een iets andere insteek bij repressief toezicht en handhaving. In overleg met
Tilburg kunnen ondersteunen. Ook de overige gemeenten binnen ons werkge
het bevoegd gezag is er enkele keren voor gekozen om termijnen informeel
bied is hulp aangeboden, waarbij de gemeente Oosterhout en Bergen op Zoom
ietwat te verlengen door de controle later uit te voeren. Hierdoor werd bij de
van advies zijn voorzien. Verder hebben we als OMWB regelmatig landelijk
ondernemer de indruk gewekt dat er begrip werd getoond en zo meer ruimte
overleg over deze materie.
werd gegeven om een en ander op orde te krijgen. We zien op dit moment zeker bij kleinere bedrijven een terughoudendheid om te investeren, als gevolg
Klachten
van de onzekere toekomst. Dwangsommen kunnen soms de doodsteek voor
Als we 2020 vergelijken met 2019 vallen er ruwweg twee dingen op: het
een klein bedrijf zijn. Niet de dwangsom, maar de overtuigingskracht van de
aantal klachten over geluidhinder is aanzienlijk lager en er is een inhoudelijke
toezichthouder geeft regelmatig de doorslag om toch maatregelen te treffen.
verschuiving geweest van de klachten. Dat komt vooral door de lockdowns voor de horeca en de evenementen. In 2020 zijn op jaarbasis ongeveer zevenhonderd klachten en meldingen minder ontvangen dan in 2019. Het soort klachten dat in 2020 ontvangen is, heeft ervoor gezorgd dat er minder werkzaamheden buiten kantoortijd hebben plaatsgevonden. Doorgaans wordt er namelijk elk jaar een groot deel van de geluidklachten buiten kantoortijd in behandeling genomen. Daar staat een forse toename tegenover van andere klachten. Met name klachten over trillingen, lichthinder, gezondheidsklachten, afval en/of verontreiniging (in het buitengebied). De toename van deze klach ten heeft waarschijnlijk een oorzaak in het feit dat mensen meer thuis waren. Opeens vielen dagelijkse zaken eerder op die voorheen niet werden opgemerkt omdat mensen tijdens werkdagen normaal gesproken niet thuis waren. Vooral bij de eerste lockdown merkten we dat mensen sneller geïrriteerd waren. Zij klaagden ook vaker achter elkaar over hetzelfde onderwerp.
OMWB Jaarstukken 2020
14
Niet-inrichting gebonden taken
rende maatregelen uit te voeren. Er wordt ingezet op een slimme combinatie van de instrumenten advisering, stimuleren, administratief en fysiek toezicht
Asbest
en zo nodig handhaving. In 2020 is in samenwerking met het Brabants Datalab
Bij asbest is de afgelopen jaren sprake geweest van een onstuimige groei van
en de andere Brabantse omgevingsdiensten veel geïnvesteerd in dataopbouw
toezichtstaken en zijn de werkzaamheden onderdeel van het basistakenpakket
en zijn er dashboards ontwikkeld om deze data te ontsluiten. Als basis voor
van de OMWB geworden. In 2020 merkten we dat de groei minder werd en we
informatiegestuurd toezicht is informatie verzameld over het energieverbruik
in een consolidatiefase kwamen. Mogelijk is er in de bedrijfsmatige omgeving
van bedrijven. In 2021 hopen we hiervan de meerwaarde te ondervinden. We
dan ook sprake van een zichtbare reductie van de historische asbestvoorraad.
zien ook een toename van het aantal interne adviesverzoeken. Vooral vanuit
Uitzondering hierop is het aantal gemeenten dat de verzoektaken bij sanering
vergunningverlening krijgen onze energiespecialisten steeds vaker het verzoek
in opdracht van particulieren bij de OMWB heeft neergelegd. In drie jaar tijd
om energierapportages te beoordelen.
is het aantal verzoeken om bijstand gestegen tot ruim honderd. Er is daarmee ruimte gekomen om de focus te verleggen richting meer risicogericht toezicht
Ketengericht milieutoezicht
en de ketenaanpak.
In 2020 is hard gewerkt aan het versterken van het ketengericht milieutoe zicht. De term ketengericht milieutoezicht is inmiddels vervangen door keten
Bouw en Sloop
aanpak. De ketenaanpak is immers breder dan alleen het toezicht. Het gaat
Bij het product Bouw en Sloop was er een toename van het aantal verzoeken
ook om de samenwerking met onze ketenpartners, de analyse van ketens, de
om toetsing van sloopmeldingen en het aantal uitgevoerde gevallen van (veld)
uitwerking van maatschappelijke opgaven en de inzet van het brede spectrum
toezicht bij totaalsloop. Het betrof een autonome groei en een groei van het
aan VTH-instrumenten. Na onderzoek naar best practices binnen de OMWB en
aantal gemeenten dat deze producten bij de OMWB heeft neergelegd. We
bij andere omgevingsdiensten heeft dit geresulteerd in een ketenaanpak waar
verwachten dat deze groei doorzet omdat gemeenten minder makkelijk aan
in drie sporen worden onderscheiden:
de vereiste expertise kunnen komen en een mogelijke privatisering van een
• ketenanalyses
deel van de bouwplantoetsing en toezicht plaats gaat vinden. De resterende
• ketenprojecten
gemeentelijke taken bij bedrijfsmatige en industriële bouw en sloop zouden
• keteninstrumenten
dan goed aan de procedure rondom milieuvergunningverlening bij de OMWB
In het werkplan ketenaanpak 2021 is dit vertaald naar een integraal plan met
gehangen kunnen worden.
concrete projecten rondom de prioriteiten asbest, bodem, afval en secundaire grondstoffen. In een digitale themabijeenkomst is dit afgestemd met de deel
Energie
nemers.
Het toezicht op de informatieplicht energiebesparing en het toezicht op de uitvoering van energiebesparingsmaatregelen bij bedrijven heeft het afgelopen
De omzet op programmadeel 1 bedroeg over 2020 € 19.621.000 (begroot
jaar steeds meer vorm gekregen en wordt in 2021 voortgezet. De OMWB geeft
€ 20.356.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze
hieraan invulling door het uitvoeren van stimulerend toezicht. Toezicht is geen
worden op totaalniveau verantwoord.
doel, maar een middel. De toezichtmomenten zijn in de eerste plaats contact momenten die gebruikt worden om bedrijven te stimuleren om energiebespa
OMWB Jaarstukken 2020
15
2.2.2 Programmadeel 2: Adviezen en projecten
verdere groei van de vraag aan advisering, mede in relatie tot de inwerking
In programmadeel 2 brengen deelnemers aan de hand van het werkprogramma
treding van de Omgevingswet.
de adviestaken op het terrein van milieu en overige taken uit het omgevings recht in. Deze zogenaamde verzoektaken omvatten (milieu-)metingen,
Meting en Onderzoek
adviezen en projecten op het gebied van bijvoorbeeld BRZO, geluid, bodem,
Ondanks dat COVID-19 veel van de flexibiliteit en creativiteit van onze
(afval)water, lucht, vergunningverlening (niet-basistaken), toezicht (niet-
medewerkers heeft gevraagd is het team Metingen en Onderzoek (TMO) erin
basistaken), asbest (niet-basistaken), ruimtelijke planvormingsprocessen,
geslaagd 2020 af te sluiten met goede resultaten. Door afgelastingen van
externe veiligheid, duurzaamheid en omgevingsbeleid. Deze taken hebben
evenementen zijn vooral veel geluidmetingen niet doorgegaan maar door
vaak een wettelijke grondslag of zijn onderdeel van beleidsambities.
slimme inzet van onze flexibele schil heeft dit geen leegloop tot gevolg gehad. Daarnaast zijn door COVID-19 preventieve meetprogramma’s minder intensief
De werkprogramma’s zijn indicaties van het volume van deze taken. Inciden
uitgevoerd en werd de uitvoering van metingen tijdens lockdowns beperkt tot
tele verzoektaken kunnen van jaar tot jaar verschillen. Deelnemers hebben
(urgente) handhavingszaken.
in hun werkprogramma’s vaak enkele niet nader gespecificeerde budgetten opgenomen, waar in de loop van het jaar opdrachten voor worden verstrekt.
Enkele opvallende zaken en ontwikkelingen van het afgelopen jaar volgen
De realisatie van de gegeven opdrachten in 2020 wordt per deelnemer in de
hieronder.
(derde) termijnverantwoording teruggekoppeld. Verificatieonderzoeken bodemsanering en partijen grond Ontwikkelingen van invloed op de resultaten
Er zijn in 2020 verdeeld over heel Brabant in totaal 25 onderzoeken uitgevoerd in het kader van controle van bodemsaneringen. Deze onderzoeken zijn uitge
Advies Ruimtelijke Ordening en advies Externe Veiligheid
voerd in opdracht van toezichthouders van zowel de OMWB als van de ODZOB
Een gestage groei is er bij het product advisering Ruimtelijke Ordening en
en de ODBN. In de meeste gevallen vormde twijfel over het saneringsresultaat
Milieu. Gemeenten doen steeds vaker een beroep op de OMWB om bijstand
de aanleiding. Meestal werden na de sanering de wanden en bodem van de
en advisering bij het opstellen van ruimtelijke plannen. Dit is waarschijnlijk
saneringsput onderzocht en de resultaten getoetst aan de saneringsdoelstel
een gevolg van het teruglopen van het aantal milieuadviseurs bij onze deel
ling. Daarnaast zijn controles uitgevoerd op kwaliteit van partijen toe te passen
nemende gemeenten. Bij Externe Veiligheid is het afgelopen jaar naast hun
of vrijgekomen grond. Van de 25 onderzoeken die TMO heeft uitgevoerd in
bijdrage in de milieuvergunningverlening, veel tijd en energie gestoken in de
2020 voldeden veertien gevallen niet aan de saneringsdoelstelling of kwaliteits
bijdrage aan landelijke projecten, onder andere op het gebied van het vorm
klasse. Naar aanleiding van de geconstateerde overtredingen zijn verschillende
geven van Aandachtsgebieden en het Register Externe Veiligheid. Omdat
‘bodemsignalen’ ingediend bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
de subsidieregeling voor de ontwikkeling van het product ook in 2020 nog
van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
beschikbaar kwam, betekende dat een meevaller voor de al ingebrachte finan ciële middelen van de deelnemende gemeenten. Daarnaast heeft de OMWB
Omgevingsfoto Geluid
het voorzitterschap van het Landelijk Beraad Veilige Leefomgeving en levert
Door enkele gemeenten is eind 2020 gevraagd om een omgevingsfoto te ma
zij een projectleider Omgevingswet voor de ODNL. Ook hier verwachten we een
ken. In een omgevingsfoto wordt voor een aantal milieu-aspecten de huidige
OMWB Jaarstukken 2020
16
stand van zaken grafisch weergegeven. Voor het onderdeel geluid zijn enkele
Schone Lucht Akkoord (SLA)
kaarten gemaakt waarin de bestaande gezamenlijke geluidbelasting vanwege
Diverse gemeenten en provincie hebben door het ondertekenen van het
wegen, spoorwegen, industrieterreinen en windturbines in beeld is gebracht.
Schone Lucht Akkoord (SLA) als doel gesteld om de luchtkwaliteit binnen de
Deze verschillende geluidsoorten zijn ‘hindergewogen’ bij elkaar opgeteld. De
gemeentegrenzen te verbeteren, dusdanig dat de huidige luchtverontreiniging
reden hiervoor is dat bijvoorbeeld railverkeer doorgaans als minder hinderlijk
in 2030 is gehalveerd. Om in de toekomst als omgevingsdienst een bijdrage te
wordt ervaren dan het geluid vanwege windturbines. Op deze manier is inzich
kunnen blijven leveren aan de monitoring van de luchtkwaliteit is TMO in 2020
telijk wat het huidige geluidklimaat is binnen de gemeente. Deze informatie
gestart met een onderzoek naar de toepassing van goedkopere, maar min
wordt gebruikt als input voor de Omgevingsvisie.
der nauwkeurige sensortechnieken. Door een netwerk van deze sensoren kan bijvoorbeeld continu fijnstof en NO2 gemeten worden en geeft daarmee in de
Donkertekaart
leefomgeving een trend weer van de toe- of afname van de luchtverontreini
In samenwerking met de afdeling Ecologie en Openbare verlichting van de
ging als gevolg van deze specifieke componenten. Door de resultaten van deze
gemeente Tilburg zijn de eerste stappen gezet om een donkertekaart voor
methoden te vergelijken met de gevalideerde en genormeerde methoden die
de gemeente Tilburg op te zetten. Deze kaart kan als onderlegger worden
TMO ook uitvoert kan in de toekomst meer worden gezegd over de betrouw
gebruikt bij het vaststellen van omgevingszones voor lichthinder, die op hun
baarheid van deze sensortechnieken.
beurt weer deel uit kunnen maken van toekomstige omgevingsplannen in het kader van de Omgevingswet. Daarnaast zijn met de gemeente Breda contacten
Controle tankstations met behulp van OGI-camera
gelegd om hier eenzelfde donkertekaart op te gaan stellen.
TMO beschikt over een OGI-camera (Optical Gas Imaging). Met deze camera kunnen emissies van vluchtige organische stoffen worden aangetoond. De OGI-techniek brengt de gaswolken visueel in beeld. De camera wordt onder andere ingezet bij de petrochemische industrie. Hier zijn in 2020 regel matig lekkages vastgesteld en visueel gemaakt waarvan in oorsprong ver wacht werd dat daar weinig tot geen emissies van organische dampen zouden (kunnen) optreden. Bij het meest recente project zijn een tiental tankstations bezocht en is de reguliere vulling van ‘product’ vanuit de tankauto in de opslagtank beoordeeld. Het zogenaamde gesloten ‘damp-retour systeem’ van het tankstation zelf bleek in 65% van de gevallen niet goed te functioneren, waardoor tijdens het vullen van de tank, een gaswolk aan benzinedamp ont snapt via de drukbeveiliging. Naast een veiligheidsrisico brengt dit ook een extra en makkelijk te voorkomen belasting op het milieu en de leefomgeving met zich mee. Niet alleen TMO leert van iedere constatering, maar ook de bedrijven waar we de metingen uitvoeren. Het gaat immers naast de milieu belasting ook over de blootstelling van dampen aan eigen personeel en andere bijkomende risico’s (bijvoorbeeld explosies). We zien dan ook
OMWB Jaarstukken 2020
17
het afgelopen jaar de interesse voor de OGI-techniek enorm toenemen.
2.2.3 Programmadeel 3: Collectieve taken
Bedrijven huren steeds vaker een externe partij in om OGI-onderzoeken uit
Jaarlijks voert de OMWB het Programma Collectieve taken uit. Het programma
te voeren. Dit resulteert in minder milieubelasting in combinatie met minder
van 2020 heeft een omvang € 1,5 mln. Het is een bestuurlijk vastgesteld
geurklachten. Moerdijk is hier een mooi voorbeeld van. Daar zijn door de jaren
programma dat een efficiënte, effectieve en kwalitatief hoogwaardige uitvoe
heen de geurklachten drastisch gereduceerd. Momenteel voeren we gesprek
ring van de taken van de OMWB ondersteunt. Een programma dat nadrukke
ken met onze collega’s van DCMR, FUMO, ODRA en de ONZKG voor een werk
lijk aansluit op de andere twee programma’s, namelijk de basistaken en de
groep diffuse emissies vanuit de overheid, die zich met name richt op OGI.
verzoektaken, zodat de OMWB de goede dingen doet én die dingen goed doet. Door in te spelen op toekomstige ontwikkelingen op het gebied van VTH, zoals
Luchtverontreiniging als gevolg van particuliere houtstook
bijvoorbeeld de Omgevingswet en risicogericht werken.
Al decennia is luchtverontreiniging veroorzaakt door particuliere houtstook in Nederland een van de grootste bronnen van overlast in de leefomgeving. Maar
Het programma is tot stand gekomen in goed overleg met een ambtelijke
voor juist die milieubelastende activiteit is geen beleid opgesteld in Nederland.
werkgroep van de deelnemers en vervolgens via het AO, DB en uiteindelijk AB
De laatste jaren neemt deze overlast alleen maar toe. Naast geuroverlast blijkt
vastgesteld. In 2018 is de OMWB gestart met het op een projectmatige wijze
hinder als gevolg van fijnstof bij houtstook een enorme spelbreker te zijn voor
aanpakken van het programma. Het programma en de projectmatige aanpak
een gezond en optimaal ‘leefklimaat’ (vooral voor mensen met longproblemen).
hebben in 2019 en 2020 duidelijk hun meerwaarde bewezen. Projecten worden
Toch is er nog steeds geen beleid opgesteld met betrekking tot houtstook (in
niet alleen binnen het gestelde budget uitgevoerd, ook is er een duidelijke
relatie tot de directe omgeving). In 2020 is door de OMWB het initiatief geno
verbetering zichtbaar van de geboekte resultaten. Hoewel we zeker nog zaken
men om in samenwerking met enkele andere omgevingsdiensten een notitie op
kunnen verbeteren, heeft de professionalisering van projectmanagement een
te stellen waarmee we gemeentes kunnen adviseren hoe ze hier invulling aan
positieve bijdrage geleverd aan de uitvoering van het programma. Een verant
kunnen geven. Met als doel de luchtkwaliteit in woonwijken te verbeteren en
woording van het programma wordt afzonderlijk aangeboden in het tweede
het percentage gehinderden af te laten nemen (mede in het kader van de tran
kwartaal van 2021.
sitie richting Omgevingswet). Hier is een duidelijke samenhang met het Schone Lucht Akkoord. Het omgevingsplan zou na melijk een optimale ingang kunnen
De omzet op programmadeel 3 bedroeg over 2020 € 1.556.000 (begroot
zijn om dit probleem gebiedsgericht te kunnen benaderen.
€ 1.556.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze worden op totaalniveau verantwoord.
De omzet op programmadeel 2 bedroeg over 2020 € 8.103.000 (begroot € 9.275.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze worden op totaalniveau verantwoord.
OMWB Jaarstukken 2020
18
2.2.4 Programmadeel 4: Overige exploitatielasten en -baten In programma 4 zijn de werkzaamheden ondergebracht die buiten voorgaande programma’s vallen. Het gaat hierbij om de levering van producten en diensten aan zowel deelnemers als niet-deelnemers. Dit zijn onder andere de kosten voor luchtkwaliteitsmetingen, laboratoriumkosten en kosten van eNoses. De omzet op programmadeel 4 bedroeg over 2020 € 4.161.000 (begroot € 2.575.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze worden op totaalniveau verantwoord. 2.2.5 K osten van Bedrijfsvoering, Vennootschapsbelasting en de post Onvoorzien De totale kosten van bedrijfsvoering (BBV hanteert de term ‘overhead’) be
In 2020 is de bestuurlijke en ambtelijke taskforce ‘versnelling transitie vee
droegen voor 2020 € 10.802.000 (begroot € 9.597.000). Voor een verdere
houderij’ met provincie en gemeenten gecontinueerd. Het implementatieplan is
uitsplitsing wordt verwezen naar de tekstuele toelichting in paragraaf 2.3.3
opgesteld en in uitvoering gebracht. Ook op andere onderwerpen als de aanpak
Bedrijfsvoering - plannen en resultaten en paragraaf 3.3.3 Toelichting op het
van de stikstofproblematiek en de uitvoering van de Wet natuurbescherming
overzicht van baten en lasten 2020.
wordt intensief samengewerkt. Ook op het terrein van de invoering van de Omgevingswet vindt nauwe samenwerking plaats. Alle drie de diensten nemen
De kosten vennootschapsbelasting bedroegen in 2020 € 2.500 (begroot € 0).
deel in de projectgroep. De overdracht van de bodemtaken van provincie naar
Dit betreft de reservering voor de te verwachten te betalen vennootschaps
gemeenten blijft eveneens hoog op de samenwerkingsagenda.
belasting over 2020. Het Brabants Omgevings Datalab (BOD) hetgeen in 2019 is gestart, is in 2020 Het bedrag van € 150.000 dat is gereserveerd voor onvoorziene kosten is
succesvol voortgezet. Met het BOD worden goede resultaten geboekt om op
in 2020 voor € 142.000 aangesproken. Dit betreft de kosten voor BOA-inzet
basis van verzamelde en geanalyseerde gegevens van de drie diensten en pro
tijdens diverse weekenden in verband met COVID-19. Het Dagelijks Bestuur
vincie, beter informatiegestuurd en risicogericht te kunnen werken. Het geeft
heeft toestemming gegeven deze kosten ten laste van de post Onvoorzien te
inzicht in de tendensen provinciebreed van milieurelevante ontwikkelingen.
verantwoorden. Andere samenwerkingsprojecten zijn Kompas, de implementatie van het instru 2.2.6 Samenwerking van drie Brabantse Omgevingsdiensten
menteel VTH-kader van de provincie, de aanpak van PFAS, (potentieel) zeer
Op veel terreinen en op verschillende niveaus wordt samengewerkt tussen de
zorgwekkende stoffen en de samenwerking in diverse projecten met de water
Brabantse omgevingsdiensten (ODBN, ODZOB en OMWB). Bij de uitbraak van
schappen en veiligheidsregio’s. Bestaande samenwerking zoals in Samen Sterk
COVID-19 hebben de drie diensten de consequenties hiervan voor de uitvoering
in Brabant, de Milieuklachtencentrale, het ketengericht milieutoezicht en in het
van toezicht en handhaving met elkaar bestudeerd. Vervolgens werden de
toezicht op Risicorelevante bedrijven is in 2020 bestendigd en verder uitgebouwd.
ervaringen met de nieuwe aanpak met elkaar gedeeld.
OMWB Jaarstukken 2020
19
2.3 Paragrafen
Risicobeheersing
Het Besluit Begroting en Verantwoording voor Provincies en Gemeenten (BBV)
Risicobeheersing of risicomanagement is het effectief omgaan met de kansen
schrijft voor dat in de begroting en jaarrekening paragrafen worden opgeno
en bedreigingen die de realisatie van de organisatiedoelstellingen kunnen be
men waarin de beleidslijnen zijn vastgelegd voor een aantal beheersmatige
ïnvloeden. Hiervoor is het van belang dat er een continu proces wordt inge
aspecten van de organisatie. De voor de OMWB van toepassing zijnde paragra
richt van identificeren, prioriteren en beheersen van risico’s. De OMWB streeft
fen zijn hierna opgenomen:
ernaar risico’s zoveel als mogelijk te vermijden, verzekeringen ervoor af te
1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
sluiten of ze te ondervangen door beheersmaatregelen te treffen. In het kader
2. Financiering
van dit laatste stelt de OMWB een Intern Controleplan op, waaraan in het
3. Bedrijfsvoering (inclusief rechtmatigheid)
begrotingsjaar uitvoering wordt gegeven.
2.3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Conform het BBV is het verplicht om op basis van risico-inschatting een kwa lificatie te geven van de omvang van het weerstandsvermogen. Het weer standsvermogen betreft de relatie tussen de risico’s waarvoor geen specifieke maatregelen zijn getroffen en de capaciteit van middelen en mogelijkheden die de OMWB heeft om niet-begrote kosten op te vangen (BBV artikel 11). Om te voorkomen dat bij niet-afgedekte risico’s ingrijpende (organisatie)wijzi gingen noodzakelijk zijn, is een afdoende weerstandsvermogen voor de OMWB gewenst. Hoe groot die weerstandscapaciteit moet zijn, is afhankelijk van de risico-inschatting en de bereidheid van het Bestuur om deze risico’s al dan niet te lopen. De OMWB streeft een voldoende weerstandscapaciteit na, dat bete kent een weerstandsratio tussen 1,0 en 1,4. Normering weerstandsvermogen Voor de normering van het weerstandsvermogen in relatie tot de deelnemers heeft het Algemeen Bestuur besloten een model vast te stellen dat erop neerkomt dat 5% van het (begrotings-/jaarrekening-)totaal van de exploita tierekening wordt aangehouden als weerstandsvermogen. Daarbij wordt een onder- en een bovengrens gehanteerd van respectievelijk 4% en 6%. Binnen deze bandbreedte is het weerstandsvermogen toereikend vanuit de optiek van het Algemeen Bestuur.
OMWB Jaarstukken 2020
20
Geïdentificeerde risico’s
gevallen gaat lukken. Het risico dat hiermee samenhangt, wordt ingeschat op
In de 2e Burap 2020 zijn de volgende risico’s geïdentificeerd:
€ 500.000 met een kans van maximaal 50%. Dit risico is gelijk gebleven aan vorig jaar, als gevolg van de verdere doorontwikkeling van de organisatie. Maatregelen: het uitvoeren van een correct en zorgvuldig personeelsbeleid,
Maximaal
Kans op
Gewogen
bedrag schade
optreden risico
risico
4. Inhuur versus vast personeel
400.000
50%
200.000
5. Transitie
500.000
50%
250.000
6. Problematiek arbeidsmarkt
700.000
75%
525.000
In aanvulling op punt 4 wordt het volgende opgemerkt: omdat de vaste
9. COVID-19
1.000.000
50%
500.000
formatie nog niet op het juiste peil is, werken wij naast inhuur in toenemen