CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 6b. Jaarrekening 2020 OmWB

Raadsvergadering 24 juni 2021, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: Ontwerpbegrotingen 2022 en jaarrekeningen 2020 verbonden partijen23.464 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

1 6.2 OMWB Voorlopige Jaarrekening 2020-gecomprimeerd.pdf

Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Voorlopige jaarstukken 2020 Géén accountants­ controle toegepast

www.omwb.nl

Inhoudsopgave 1. Voorwoord

3

2. Jaarverslag

5

2.1

Inleiding

5

2.2

Programmaverantwoording

7

2.2.1 P  rogrammadeel 1: Vergunningverlening, toezicht en handhaving (basistaken)

7

2.2.2 Programmadeel 2: Adviezen en projecten

16

3.3.4 Kengetallen 49

2.2.3 Programmadeel 3: Collectieve taken

18

3.3.5 Toelichting op de baten

50

2.2.4 Programmadeel 4: Overige exploitatielasten en -baten

19

3.4

Overzicht baten en lasten per taakveld 2020

50

3.5

Publicatieverplichting op grond van de WNT

50

3.6

Gebeurtenissen na balansdatum

52

Bijlage 1: Kwaliteitscriteria 2.2

53

2.3

2.4

2.2.5 K  osten van Bedrijfsvoering, Vennootschapsbelasting en de post Onvoorzien

19

2.2.6 S  amenwerking van drie Brabantse Omgevingsdiensten

19

Paragrafen

20

2.3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

20

2.3.2 Financiering

24

2.3.3 Bedrijfsvoering - plannen en resultaten

25

COVID-19-analyse

32

OMWB Jaarstukken 2020

3. Jaarrekening

34

3.1

Balans ultimo boekjaar

35

3.2

Het overzicht van baten en lasten

37

3.3

Toelichtingen 40 3.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

40

3.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2020

41

3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2020

46

2

1.

Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2020 van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (hierna OMWB). De jaarstukken vormen het sluitstuk van de planning-en-controlcyclus en bestaan uit de volgende onderdelen: 1. e  en algemeen deel met daarin het directieverslag dat de ontwikkelingen op hoofdlijnen beschrijft; 2. h  et jaarverslag 2020, bestaande uit de programmaverantwoording en de paragrafen; 3. d  e jaarrekening 2020, bestaande uit de balans, het overzicht van baten en lasten over het boekjaar en de toelichtingen. a) Het resultaat 2020 Het voordelige resultaat 2020 bedraagt € 352.000 (2019: € 699.000). Bestemming resultaat Bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 wordt aan het Algemeen Bestuur een voorstel gedaan voor de bestemming van het resultaat. b) Toelichting op het resultaat 2020 Het jaarrekeningresultaat 2020 laat een positief resultaat zien van € 352.000. Hieronder treft u de toelichting aan op de voornaamste ontwikkelingen van het jaarrekeningresultaat 2020 aan ten opzichte van de begroting 2020 na wijzi­ gingen. Opbrengsten De totale opbrengsten bedragen € 33,4 mln. en zijn daarmee € 320.000 lager dan begroot. Met name binnen de programma’s P1 en P2 is er een onderschrij­ ding (totaal € 1,9 mln.), welke gedeeltelijk wordt gecompenseerd door hogere opbrengsten op P4 Buiten werkprogramma (€ 1,6 mln.).

OMWB Jaarstukken 2020

3

Door tijdens de lockdowns werkzaamheden anders aan te pakken, is het verlies

SPEER - ICT-budgetten (€ 150.000)

in productieve uren beperkt gebleven. Zo zijn werkzaamheden in tijd naar

In juli 2019 is door het Bestuur een aanvullend bedrag beschikbaar gesteld

voren gehaald of op afstand dan wel administratief uitgevoerd. Het aantal

van € 800.000 voor ICT. Dit bedrag bestaat uit een overheveling van € 500.000

declarabele uren bedraagt ongeveer 330.800 uur, waar 342.000 uren waren

voor project SPEER uit 2018 en een budget van € 300.000 voor data-ontwik­

begroot (realisatie 2019: 332.500 uur). Het bijbehorende gemiddelde nacalcu­

keling. Aangezien deze budgetten een zekere bandbreedte kenden (afhanke­

latorische uurtarief bedraagt circa € 95,00 (voorcalculatorisch € 92,20).

lijk van tijd en uitvoering van de verschillende projecten), is een deel van de

Het verschil in tarieven komt door een verschuiving in type werkzaamheden;

budgetten naar 2020 doorgelopen (€ 150.000). Per jaareinde is het budget

er wordt meer specialistische inzet gevraagd.

volledig besteed.

Kosten

Vrijval Egalisatiereserve (€ 67.000)

Tijdens de eerste golf van COVID-19 is een aantal inhuurcontracten tijde­

Het doel van de reserve ‘huisvesting’ was het egaliseren van de huurkosten

lijk opgeschort. Dit heeft mede geleid tot een substantiële besparing op het

over de contractperiode. In de eerste twee jaar van het contract werden geen

inhuurbudget (in totaal € 1,2 mln. t.o.v. begroting). De verminderde reisbewe­

huurkosten in rekening gebracht door de verhuurder. Om de kosten te egalise­

gingen van medewerkers en dito aanwezigheid op kantoor als gevolg van het

ren over de looptijd werd er de eerste twee jaar gestort in de reserve huisves­

thuiswerken hebben geleid tot een onderbesteding op reis- en kantoorkosten;

ting. De OMWB heeft conform afspraak met het Ministerie van BZK de reserve

tezamen van ongeveer € 325.000 ten opzichte van de begroting.

in 2020 laten vervallen.

Daartegenover staat een overschrijding voor ongeveer € 345.000 voor voorna­

Overige (€ 281.000)

melijk automatiseringskosten volgend uit de implementatie van Squit 20/20. Daarnaast zijn door een actief wervingsbeleid en daaruit voortvloeiende in­

Onvoorzien (€ 142.000)

diensttredingen de salarislasten € 200.000 hoger uitgevallen.

Het bedrag dat is gereserveerd voor onvoorziene kosten is in 2020 voor € 142.000 aangesproken. Dit betreft de kosten voor BOA-inzet tijdens diverse

Specifieke budgetten (€ 467.000)

weekenden in verband met COVID-19. Het Dagelijks Bestuur heeft toestem­ ming gegeven deze kosten ten laste van de post Onvoorzien te verantwoorden.

Het resultaat over 2020 bedraagt € 352.000 positief en is mede het gevolg van compensatie voor specifieke budgetten vanuit de algemene reserve, van

Overige (€ 139.000)

aanspraak op de post onvoorzien en een incidentele bate. Hieronder volgt een

Aan leverancier Roxit is een bedrag van € 139.000 in rekening gebracht inzake

nadere uiteenzetting van deze posten.

de contractuele boeteclaim. De leverancier heeft toegezegd deze claim te gaan betalen.

Arbeidsmarktproblematiek (€ 250.000) In het verleden is een totaalbudget van € 700.000 beschikbaar gesteld in het kader van de arbeidsmarktproblematiek. Hiervan is vanuit 2019 een onbesteed deel van € 250.000 doorgeschoven naar 2020. Het budget is, zoals verwacht en reeds aangekondigd, volledig besteed per jaareinde.

OMWB Jaarstukken 2020

4

2.

Jaarverslag 2.1 Inleiding De OMWB sluit het boekjaar 2020 af met een mooi, positief financieel resultaat. Net als in 2019 geldt voor 2020 dat dit in lijn is met de begroting en de uitge­ brachte bestuursrapportages. Want ook in financieel opzicht wil de OMWB een betrouwbare en voorspelbare partner zijn. Het positief financieel resultaat over het jaar 2020 geeft extra reden om ver­ heugd te zijn. De impact van het COVID-19-virus liet ook de OMWB bepaald niet onberoerd in 2020. Het is een compliment aan al onze medewerkers dat we het jaar positief hebben kunnen afsluiten. Zij hebben zich aanzienlijk ingespan­ nen, vaak een stapje extra gezet, ondanks het feit dat toch veel collega’s het werk moesten combineren met het zijn van meester of juf thuis. Van de zijde van het management, maar ook door de Ondernemingsraad en de personeels­ vereniging, is veel geïnvesteerd in het zijn van een sociale werkgemeenschap. Zakelijkheid en sociaal werkgeverschap gingen hand in hand. De werkplannen van de deelnemers zijn grotendeels gerealiseerd. Van de 340.000 uren hebben we er afgerond 330.800 daadwerkelijk gerealiseerd, in goed overleg met de deelnemers. Deze verdienen een compliment voor de welwillende opstelling en door ons gewaardeerde medewerking in het jaar 2020. De relatie tussen de deelnemers alsmede opdrachtgevers en de dienst is in de loop van het jaar bestendigd, zelfs verstevigd.

Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. In 2020 hebben we als dienst een kwalitatieve en kwantitatieve impuls gegeven aan digitaal en administratief toezicht. Genoodzaakt door het COVID-19-virus. Echter, de resultaten zijn boven verwachting goed (geweest). We hebben ervan geleerd en we zijn er ook van overtuigd dat deze vormen van toezicht van blijvende betekenis zijn voor de toekomst.

OMWB Jaarstukken 2020

5

Ook het thuiswerken heeft een nieuw perspectief gekregen. De OMWB was in

Inhoudelijk was er in 2020 veel aan de orde; in paragraaf 2.2 van dit docu­

maart 2020 heel snel in staat om in de uitvoering van de taken snel digitaal te

ment, de programma-verantwoording, gaan wij op de hoofdlijnen daarvan

schakelen. Ook op dit punt hebben we lessen geleerd voor de toekomst. Een

nadrukkelijk in. In het bijzonder de agrarische sector, maar ook onderwerpen

juiste combinatie van thuis- en op kantoorwerken kan in beginsel ook positief

in relatie tot stikstof, PFAS en de Wet natuurbescherming (Wnb), vroegen

bijdragen aan een evenwichtige balans tussen werk en privé. We hebben ervaren

in 2020 veel aandacht. Het zijn ingewikkelde dossiers in een complexe poli­

dat dit voor onze organisatie zelfs een zogenoemd sellingpoint is in het kader

tiek-bestuurlijke en maatschappelijke omgeving. De relatie tussen beleid en

van het wervingsbeleid voor nieuwe medewerkers. Daarin zijn we in 2020 naar

uitvoering is interessant, uitdagend, inspannend. Bovenal relevant en actueel.

tevredenheid geslaagd, het aantrekken van nieuwe medewerkers, met name

De lessen rondom de Belastingdienst hebben betekenis voor alle uitvoerings­

jonge(re) medewerkers, die hart hebben voor milieu en duurzaamheid. De

organisaties, maar ook de beleidsbepalers.

‘vergroening’ in het personeelsbeleid, in combinatie met vitaliteit en gezondheid, werpt positieve vruchten af. De verhouding tussen vast personeel en inhuur is in

Dit jaarverslag en deze jaarrekening zijn bewust compact opgesteld. Voor de

2020 ook beter in balans gekomen; deze trend zetten we in 2021 en volgende

leesbaarheid en duidelijkheid. Echter, achter de cijfers gaan feiten en vooral

jaren door als het aan ons ligt.

verhalen schuil. Wij vertellen er graag over, omdat wij trots zijn op ons werk, de doelen en resultaten, die wij samen met de deelnemers en onze samenwer­

In het management hebben we als lijn gekozen om de vaste formatie voor het

kingspartners hebben bereikt.

primaire proces uit te breiden. Die is nu gebaseerd op 228 fte, op grond van het aantal declarabele uren van 308.000 per jaar. De laatste 2 à 3 jaren beweegt de

Naast dit jaarverslag en deze jaarrekening verantwoorden wij ons aan onze

opdrachtportefeuille van de deelnemers aan de dienst rond de 340.000 declarabele

deelnemers ook via de jaarlijkse werkprogramma’s en de termijnrapportages.

uren op jaarbasis. Een uitbreiding van het vaste personeel voor het primaire proces

Gezamenlijk vormen deze documenten de basis voor het geven van inzicht

ligt voor de hand, naar een niveau van 240 fte, oftewel 324.000 declarabel uren.

en verantwoording. Omdat wij graag doen en nakomen wat wij beloven en zeggen.

In 2020 is de organisatie verder ontwikkeld; we zijn blij met de komst van de teams Strategie & Ontwikkeling en PPR (Programmeren, Plannen en bewaken

Voor alles, één ding is helder, de OMWB is een dienst van, en met toegewijde

van de Realisatie). Beide organisatieonderdelen vervullen een belangrijke rol

medewerkers. Niet alleen toegewijd, maar vooral ook met verstand van zaken

en functie van de dienst; enerzijds met het oog op de komst van de Omgevings­

en passie voor het vak.

wet, anderzijds in verband met de eisen die deelnemers en opdrachtgevers aan ons stellen voor de realisatie van onze VTH-producten, adviezen en diensten. De organisatie van nu is toekomstbestendig.

Nico van Mourik Algemeen directeur van de OMWB

In 2020 is binnen de organisatie ook een begin gemaakt met het project “De dienst nog beter maken”, over efficiëntie in de werkprocessen en kosteneffec­ tiviteit. Dit project zal in 2021 worden uitgewerkt in relatie tot de begrotingen voor de periode 2022-2024.

OMWB Jaarstukken 2020

6

2.2 Programmaverantwoording

2.2.1 P  rogrammadeel 1: Vergunningverlening, toezicht en handhaving (basistaken)

In dit hoofdstuk wordt per onderdeel toegelicht wat de OMWB heeft bereikt in

Programmadeel 1 bestaat uit de wettelijke taken op het terrein van milieu,

relatie tot de begroting. Aan het eind van ieder deelprogramma staan de baten

de zogenaamde VTH-milieutaken. In opdracht van bevoegde gezagslichamen

vermeld. De programmalasten worden op totaalniveau verantwoord; hiervoor

voert de OMWB voor de deelnemers de volgende taken uit:

wordt verwezen naar paragraaf 3.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en

• vergunningverlening op het gebied van milieu (agrarisch, procesindustrie,

lasten 2020.

afval, horeca, evenementen, BRZO, asbest(melding) en bouwen); • toezicht op het gebied van milieu (agrarisch, procesindustrie, afval, horeca,

Basistaken, verzoektaken en collectieve taken In de gemeenschappelijke regeling hebben de deelnemers afgesproken dat er in de P&C-cyclus onderscheid gemaakt wordt tussen basis- en verzoekta­

evenementen, BRZO, asbest en bouwplannen bij provinciale inrichtingen); • klachtenbehandeling en repressieve handhaving (agrarisch, procesindustrie, afval, horeca, evenementen en BRZO);

ken. De OMWB werkt met vier deelprogramma’s: basistaken (programma 1),

• niet inrichting gebonden taken; asbest, bodem, ketengericht milieutoezicht;

verzoektaken (programma 2), collectieve taken (programma 3) en de overige

• energiecontroles en beoordelingen.

exploitatielasten en –baten (programma 4). Programma 1 en 2 worden in de volgende paragrafen inhoudelijk toegelicht. Programma 3 kent een afzonderlij­

Net als in andere jaren vormden in 2020 de werkprogramma’s van gemeenten

ke inhoudelijke verantwoordingscyclus en -documenten. In programma 4 zijn

en provincie en de afspraken met de andere Brabantse omgevingsdiensten het

de werkzaamheden ondergebracht die buiten voorgaande programma’s vallen.

uitgangspunt van het ‘gelijke speelveld’ en de afspraken voor de landelijke uit­

Het gaat hierbij om de levering van producten en diensten aan zowel deelne­

voering BRZO- en VTH-taken van de gezamenlijke BRZO-omgevingsdiensten,

mers als niet-deelnemers.

de basis voor dit programmadeel.

De inhoudelijke verantwoording van programma 4 vindt tegelijkertijd met het leveren van de dienst of het product plaats en is daardoor niet opgenomen in dit hoofdstuk.

OMWB Jaarstukken 2020

7

Ontwikkelingen van invloed op de resultaten

geving m.b.t. stikstofdepositie hebben tot procedures geleid tegen uitbreiding van veehouderijen in Vlaanderen. Tegelijk zien we dat Nederlandse bedrijven in het

Op enkele kleine taakvelden na (vergunningverlening vuurwerkevenementen)

grensgebied stoppen en net over de grens – mede vanwege minder strenge re­

heeft de COVID-19-crisis in 2020 beperkte impact gehad op het werkaanbod

gelgeving – nieuwe bedrijven starten of bedrijven overnemen. Deze ontwikkelin­

milieuvergunningverlening. Wel had het enige uitvoeringsgevolgen in met name

gen kregen ook media-aandacht. Over deze problematiek vindt de komende tijd

de afvalbranche zoals verderop te lezen staat onder ‘Vergunningverlening Afval-

op bestuurlijk niveau overleg plaats tussen Noord-Brabant en Vlaanderen/België.

verwerking’. Vergunningverlening Afvalverwerking Vergunningverlening Agrarisch

Op het gebied van vergunningverlening voor afvalverwerkende bedrijven heb­

Anders dan begin 2020 verwacht, is de grote hausse aan vergunningaanvragen

ben we gemerkt dat rondom de eerste golf van COVID-19 bedrijven wat minder

voor veehouderijen ten gevolge van provinciaal beleid niet gekomen. Oorzaak is

contact met ons zochten. De werkvoorraad was echter meer dan voldoende. Na

dat het nieuw aangetreden provinciaal bestuur de deadline voor het voldoen aan

de eerste golf is het contact met bedrijven hersteld en terug op het oude niveau.

stengere eisen met betrekking tot emissiearme stalsystemen heeft verschoven

Bedrijven starten weer nieuwe aanvragen op en komen met nieuwe initiatieven.

van 1 januari 2022 naar 2024. De voorbereiding op deze transitie is wel in gang gezet. De noodzakelijke efficiencymaatregelen, die de Brabantse omgevingsdien­

COVID-19

sten moeten doorvoeren om de komende jaren het vergrote aanbod aan aanvra­

Door de crisis van COVID-19 heeft bij de afvalbedrijven een aantal zaken ge­

gen te kunnen behandelen, zijn verder uitgewerkt. Dit is gebeurd op basis van

speeld. Zo was er in het voorjaar veel meer aanvoer naar milieustraten en op-

het door de taskforce transitie veehouderij opgestelde plan naar aanleiding van

en overslagbedrijven, omdat veel mensen thuis aan het opruimen of verbouwen

het adviesrapport “Meer dan de som der delen”. De eerste maatregelen zijn in

zijn geslagen. Ook voerde een aantal bedrijven tijdelijk geen werkzaamheden

de loop van 2020 geïmplementeerd.

uit. Om die reden zijn stromen afval, die normaal gerecycled worden, afgevoerd om te worden verbrand. Hier is in overleg met het ministerie een tijdelijke

Gevolgen van de provinciale beleidsaanpassing waren zichtbaar in het aanbod

regeling voor in het leven geroepen. Ook hebben we toestemming gegeven om

van vergunningaanvragen. Echter door de PAS-uitspraak, het stikstofvraagstuk,

bepaalde stromen tijdelijk meer op te mogen slaan, zoals groen­afval maar ook

de aanscherping van regelgeving en de relatie met vergunningen in het kader

ziekenhuisafval omdat de verwerkingscapaciteit bij de verwerkers te beperkt

van de Wet natuurbescherming is de complexiteit van procedures toegenomen

was. Als laatste zien we dat de afzet van bijvoorbeeld papier en kunststof voor

en vraagt dit om extra capaciteit en deskundigheid. Daarnaast stond 2020 in

hergebruik onder druk staat. Met name bij gemeentelijke bedrijven leidt dit tot

het teken van een aantal andere acties in het kader van de transitie veehouderij:

grotere hoeveelheden opslag. Dit heeft te maken met het feit dat op dit moment

de subsidieregeling warme sanering veehouderij, de stoppersregeling en de

zuivere grondstoffen goedkoper zijn dan recyclaten.

actualisatie en registratie van het Bestand Veehouderijbedrijven (BVB) en van de Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV).

De nasleep van de brand bij TUF Recycling Dongen (kunststof grasmatten) werkte ook in heel 2020 door. Vanuit de OMWB is intensief VTH-ondersteuning

In 2020 was er ook nadrukkelijk aandacht voor de ontwikkeling van veehouderijen

geleverd aan de gemeente. Het ziet er inmiddels naar uit dat het traject binnen­

in het grensgebied met België. Verschillen in de toepassing van Europese regel­

kort kan worden afgerond.

OMWB Jaarstukken 2020

8

Vergunningverlening circulaire economie

Vergunningverlening Bodem

Dit jaar hebben we vanuit vergunningverlening geparticipeerd in een verken­

Het werkaanbod vergunningverlening bodemsaneringen in het kader van de

ning vanuit provincie en ministerie naar de ontwikkeling van circulaire econo­

Wet bodembescherming voor de provincie en de gemeenten Tilburg en Bre­

mie in relatie tot afvalverwerking. Vergunningverlening, toezicht en handhaving

da was ook in 2020 zeer groot. Hierbij speelt tevens de noodzaak van het

spelen een belangrijke rol in de transitie naar de circulaire economie. De huidige

afronden van een aantal spoedeisende saneringsprojecten in het licht van de

wet- en regelgeving voor afvalstoffen richt zich vooral op het voorkomen van

komende transitie bodem (overdracht van bevoegdheden van provincie naar

niet-acceptabele risico’s voor mens en milieu in het verwerken en hergebruiken

gemeenten per 2022). In opdracht van de provincie is daarnaast gestart met

van afval- en reststromen. Dit kan belemmerend werken voor de zogenaamde

een project gericht op de monitoringsverplichtingen bij bodemsaneringen.

koplopers die in innovatieve en circulaire productieprocessen willen investeren.

Een sanering die in 2020 met name (media-)aandacht kreeg was die in Goirle

Genoemde verkenning krijgt in 2021 een vervolg in een onderzoek naar welk

waarbij vervuiling in de drinkwaterleiding werd geconstateerd. In nauwe sa­

VTH-instrumentarium er al beschikbaar is en wat er aanvullend moet worden

menwerking met de gemeente, Brabant Water en de verantwoordelijke saneer­

ontwikkeld om invulling te kunnen geven aan VTH-CE beleid. Ook verkennen

der zijn snel maatregelen getroffen en is vervolgonderzoek in gang gezet.

we hoe het ‘transitieproces’ vormgegeven kan worden en de discussie daar­ over op gang kan worden gebracht. In opdracht van IPO en ODNL voeren we

Vergunningverlening GBES

deze opdracht mede uit. Dit project geeft inzicht in de mogelijke inzet van de

In 2020 was in het kader van alternatieve energievoorziening een toename

omgevingsdiensten om werk te gaan maken van de circulaire economie, binnen

van de aanleg van gesloten bodemenergiesystemen zichtbaar (met name

of aansluitend op de wettelijke taken van de diensten.

woningbouwprojecten). Steeds meer gemeenten hebben de beoordeling van de aanvragen voor deze systemen bij onze dienst neergelegd. Vergunningverlening BRZO-bedrijven Ook in het BRZO-veld liepen de meeste procedures normaal door. Naast de re­ guliere procedures is er sprake van een aanzienlijk aantal revisievergunningen, waarbij aangesloten wordt op een verbetering en ontwikkeling in de randvoor­ waarden voor de bedrijfsvoering. Voor de meest complexe BRZO-bedrijven is periodiek overleg gevoerd over de relevante bedrijfsontwikkelingen en wet- en regelgeving conform de programmatische aanpak. De actualisatietoetsen die in 2020 waren gepland zijn uitgevoerd volgens het in IOV/MJA-verband (Impuls Omgevingsveiligheid/Meerjarenafspraken) ontwik­ kelde format. De volgende thema’s die in overleg tussen de zes BRZO-od’s in IOV/MJA-verband waren benoemd zijn in 2020 meegenomen bij behandeling van vergunningaanvragen: • energiebesparing; • zeer zorgwekkende stoffen.

OMWB Jaarstukken 2020

9

Toezicht en handhaving

Naleefgedrag

De crisis rondom COVID-19 had ook effect op het reguliere en fysieke toezicht

Wel overtredingen

grijs (VTH taken industrie en MKB). Een deel van de integrale milieucontro­

• Percentage regio: 54,4%

les, waaronder de agrarische controles, is getrapt uitgevoerd waarbij er in de periodes van lockdown met name administratief is gecontroleerd en de tus­ senliggende periode bij deze locaties nog fysieke flitscontroles zijn uitgevoerd.

• Percentage alle deelnemers: 53,5%

Geen overtredingen

Daarnaast is een deel van de horeca­controles niet uitgevoerd. Tijdens de eer­ ste lockdown is in overleg met alle gemeenten besloten om een deel van het ad hoc budget van toezicht in te zetten voor het project geveltoezicht. Resul­ taten hiervan zijn getoond in de eerste termijnrapportage van 2020 en daarna zijn overzichten met de resultaten aan al de gemeentelijke contactpersonen verstuurd. Daar waar we genoeg gegevens hadden van locaties, zijn deze ver­

Te zien is dat het gemiddelde percentage overtreders (dit verschilt per ge­

werkt in het inrichtingenbestand dat we raadplegen en onderhouden voor alle

meente) binnen het werkgebied van de OMWB 54,4% is t.o.v. een Brabants

basistakenbedrijven van de gemeenten.

gemiddelde van 53,5% (andere od’s). Het percentage overtreders ligt binnen OMWB-gebied dus gemiddeld 1% hoger dan de overige omgevingsdienst­

Toezicht BRZO-bedrijven

gebieden. Het gaat hier om alle overtredingen. Dit zegt echter nog niet direct

Het toezicht-programma is in 2020 volledig uitgevoerd. De inhoudelijke rappor­

iets over de aard of impact. Het kan een uitstaande luchtwasser met maximale

tage is te vinden in het BRZO-jaarverslag.

impact zijn, maar ook een niet bijgehouden logboek. Het moet in de juiste context worden gezien. Dit verschilt per gemeente.

Intensivering Toezicht veehouderij (ITv) Het project ITv liep oorspronkelijk van 2018 tot 2020 en bevindt zich vanwege

Voor het afsluiten van project ITv is de projectgroep momenteel bezig met het

een vertraging, veroorzaakt door COVID-19, momenteel in de afrondende fase.

schrijven van een adviesstuk. Hierin staan de geleerde lessen over het data- en

Naar verwachting vindt de afronding halverwege 2021 plaats. Iedere deelne­

informatiegestuurd werken, de doorontwikkeling van de tools, hoe datakwaliteit

mende gemeente heeft via haar eigen account toegang tot de ITv-portal en

te behouden, naar welke andere sectoren betreffende werkwijze kan worden

daarmee altijd toegang tot de eigen gemeentelijke data. Hier kan gericht data

uitgerold, et cetera. Het adviesstuk wordt in het eerste kwartaal van 2021

gezocht worden, zowel op naleefgedrag specifiek per onderdeel (voorzien van

opgeleverd. Een eindrapport volgt na sluiting van het project.

benchmarkfaciliteit) als op beleidsmatig niveau (zoals stand van zaken asbest­ daken en leegstand in het buitengebied). Hiernaast wordt het naleefpercentage van de veehouderijsector van alle deel­ nemende gemeenten na drie jaar uitvoering weergegeven.

OMWB Jaarstukken 2020

10

Toezicht LPG tankstations In het kader van informatie- en risicogestuurd werken is in 2019 de helft van alle LPG-tankstations van Midden- en West-Brabant gecontroleerd. De tweede helft is in 2020 gecontroleerd. Het doel van het project is de risi­ co’s van LPG-tankstations inzichtelijk te maken en een programmatische en risicogerichte aanpak voor deze branche te ontwikkelen. De hierbij verkregen informatie over de branche wordt gebruikt om toezicht efficiënter, effectiever en risicogerichter uit te voeren. In het eerste kwartaal van 2021 worden de resultaten van alle controles geanalyseerd en wordt een voorstel gedaan voor een mogelijk vervolg voor de branche. Het naleefgedrag laat in een aantal gevallen te wensen over. Het betreft dan stations met vier tot tien overtredingen en/of zeer ernstige overtredingen. Dit is soms een station van een zelfstandige ondernemer, maar vaak een station van een en dezelfde grotere partij. Ook na de eerste hercontrole was de situatie in elf gevallen zodanig dat de zaak is overgedragen naar de afdeling Repressieve Handhaving. De helft van alle repressieve zaken had betrekking op een station dat geëxploiteerd wordt door dezelfde grote partij. De stations van deze partij, die geleid hebben tot een repressieve aanschrijving, worden

bedrijven die het moeilijk hadden, soms een pas op de plaats moeten maken.

in 2021 administratief gecontroleerd om te bezien of keuringen en controles

De uitvoeringen van verschillende plannen van aanpak bij bedrijven hebben

nu wel tijdig en correct zijn uitgevoerd.

vertraging opgelopen en lopen nog door. In 2021 worden de laatste bedrijven gecontroleerd in het kader van de zuiveringsplicht. De zuiveringsplicht glas­

Toezicht Glastuinbouw

tuinbouw kan op verschillende manieren worden ingevuld. Een glastuinbouw­

Per 1 januari 2018 is het in de branche glastuinbouw (ook de bedrijven met

bedrijf kan aantoonbaar een nul-lozer zijn (volledig hergebruik drain- en/of

een glasopstand van minder dan 2.500 m ) niet toegestaan om ongezuiverd

filterspoelwater), een zuiveringsvoorziening hebben of mobiel (laten) zuiveren.

drainwater (substraatteelt), drainagewater (grondteelt) en/of filterspoelwater

Uit de aspectcontroles 2020 kan geconcludeerd worden dat het merendeel

te lozen op oppervlaktewater, riolering en/of bodem. De aspectcontroles op de

van de bedrijven een (aantoonbare) nul-lozer is. Daarnaast hebben ook veel

‘zuiveringsplicht’ (van gewasbeschermingsmiddelen) in de glastuinbouw zijn

bedrijven de beschikking over een eigen zuiveringsvoorziening, vast of mobiel

ook in 2020 weer gezamenlijk met het Waterschap Brabantse Delta uitgevoerd.

(deze laatste binnen eigen, verschillende bedrijfsvestigingen). Een kleiner deel

Dit betreft 80% van onze controles. De overige waterschappen hebben op een

van de tuinbouwbedrijven laat drain- en/of filterspoelwater op contractbasis

andere wijze inbreng geleverd. In totaal betrof het voor 2020 ongeveer 110

gezuiverd lozen op locatie door een erkend bedrijf. Op een enkel bedrijf is de

controles. Doordat COVID-19 een weerslag had op de tuinbouwsector, hebben

zuiveringsplicht niet van toepassing of is het bedrijf gestopt met tuinbouwacti­

we zowel met de uitvoering van de (her)controles als met de aanpak richting

viteiten.

2

OMWB Jaarstukken 2020

11

Toezicht e-waste en gemeentelijke afvalbedrijven

Vuurwerkverkoop

De afvalbranche is voortdurend onderhevig aan veranderingen. Van het ene op

Het was al bekend dat het zware vuurwerk, zoals zware knallers en vuurpijlen

het andere moment kan er een landelijk of wereldwijd probleem ontstaan met

vanaf dit jaar niet meer verkocht mocht worden. Daarnaast kwam dit jaar,

de verwerking van een bepaalde afvalstroom, waardoor de lokale afvalinzame­

door de omstandigheden rondom COVID-19, een verbod op de verkoop van

laar of verwerker met bijvoorbeeld capaciteitsproblemen te maken krijgt. Door

consumentenvuurwerk (behalve fop- en schertsvuurwerk) en later heeft de

deze dynamische markt en het feit dat met afval snel geld te verdienen valt,

landelijke overheid nog bepaald dat alleen essentiële winkels geopend moch­

niet altijd op een bonafide manier, is het zaak om deze branche doorlopend

ten blijven. Dit heeft ertoe geleid dat de controles bij vuurwerkverkooppun­

in beeld te hebben. De OMWB doet dit door fysiek en administratief toezicht.

ten anders zijn verlopen dan normaal. Via diverse memo’s en updates zijn alle gemeenten op de hoogte gehouden over de situatie en de manier waar­

Om een start te maken met de kennis en borging van het werken met een

op toezichthouders hebben gehandeld. Bij bekende verkooppunten die zich

tactische analyse is er voor het onderwerp e-waste (elektronisch afval) een

kenmerken door goed naleefgedrag en wij geen aanleiding zagen voor fysieke

projectgroep samengesteld. Aan de hand van de landelijk opgestelde tactische

voorcontroles hebben we dit administratief afgehandeld. Hierbij is schriftelijk

analyse zijn de risico-indicatoren voor onze regio in beeld gebracht. Ook zijn

verzocht om verplichte keuringen en documenten naar ons te sturen. Daar­

de inrichtingen in kaart gebracht die te maken hebben met e-waste.

naast zijn locaties fysiek bezocht, wanneer wij hier aanleiding voor zagen

Aan de hand van deze twee overzichten is een wegingsmodel samengesteld.

(denk aan nieuwe locaties, locaties met een minder goed naleefgedrag of

Dit wegingsmodel heeft een eerste verschuiving aangetoond. Concreet bete­

locaties die al enige tijd niet bezocht waren).

kent dit dat we van een lijst met meer dan achthonderd bedrijven de ongeveer veertig meest risicovolle inrichtingen in beeld hebben. Voor deze laatste inrich­

In december hebben we alle verkooppunten op de hoogte gehouden van ont­

tingen zijn operationele analyses gemaakt. Aan de hand van deze analyses is

wikkelingen via mail en telefonisch contact. Hierbij is ook uitvraag gedaan of

per inrichting administratief onderzocht of genoemde risico-indicatoren daad­

zij geopend bleven voor de verkoop van fop- en schertsvuurwerk. Daarnaast

werkelijk aan de orde zijn.

hebben we tijdens de eindejaarscontroles (29, 30 en 31 december) alle locaties minimaal één keer bezocht. Hierbij hebben we met name op afstand gecon­

In 2020 is het project gemeentelijke afvalbedrijven doorgezet. Dit betekent

troleerd of er vuurwerk verkocht werd. Bij een aantal locaties hebben we ook

dat in 2020 vrijwel alle afvalbedrijven die in 2019 nog niet bezocht waren, zijn

fysiek de opslag en verkoop nog gecontroleerd. In totaal hebben we dit jaar

bezocht. Naar aanleiding van deze bezoeken is per bedrijf een digitale checklist

81 verkooppunten gecontroleerd.

ingevuld. Op deze manier borgen we de bedrijfsspecifieke gegevens die in de toekomst weer gebruikt kunnen worden voor informatiegestuurd toezicht. Door

Veel verkooppunten hadden nog opslag van niet-verkocht vuurwerk van 2019

COVID-19 zijn niet alle bedrijven fysiek bezocht. Door de beperkingen was het

en deze opslag voldeed in alle gevallen (bij enkele locaties na een directe actie,

soms niet mogelijk om een goede fysieke controle uit te voeren. Dit is zoveel

zoals verplaatsen van een te hoog gestapelde doos) aan de gecontroleerde

als mogelijk ondervangen door digitaal toezicht uit te voeren. De resultaten

punten. Een aantal locaties waren tijdens de eindejaarscontroles geopend.

van de controles in 2019 en 2020 tonen aan dat diepgaand administratief toe­

Op enkele locaties na zijn er geen bijzonderheden bij de verkoop van fop- en

zicht bij bepaalde bedrijven heel zinvol is. Daarnaast blijft fysiek toezicht be­

schertsvuurwerk geconstateerd. De bijzonderheden bij enkele locaties

langrijk, zodat er doorlopend een goed beeld is van de staat van de bedrijven.

zijn met de betreffende gemeente direct besproken.

OMWB Jaarstukken 2020

12

Toezicht - Naleefgedrag van alle branches

beide gevallen brengt dit milieurisico’s met zich mee. Gelet hierop is de OMWB

Het gemiddelde, spontane, naleefgedrag van zowel de basis- als de niet-basis­

eind 2020 een project gestart dat vanwege COVID-19 vertraging heeft opgelo­

taak inrichtingen binnen de gehele regio van de OMWB is over 2021 in totaal

pen en doorloopt naar 2021. Het doel van dit project is zorgen dat nieuw aan

64%. Het werkelijke spontane naleefgedrag kan naar beneden afwijken. Dit

te leggen systemen altijd voldoen aan de wet- en regelgeving. Tevens is het

komt doordat in de berekening de lichtere overtredingen (Overtredingen type

doel dat alle nieuwe systemen tijdig bij de OMWB worden gemeld, zodat ook

A1/2 en B1, conform de Landelijke handhavingsstrategie) niet zijn meegeno­

het toezicht adequaat kan worden ingepland en uitgevoerd.

men en doordat een deel van de controles vanwege COVID-19 administratief zijn uitgevoerd, waardoor er minder fysieke overtredingen geconstateerd zijn.

Toezicht afvalwater Het afvalwater dat bedrijven lozen kan soms tot ingrijpende schade aan de

Toezicht gBES (gesloten bodemenergiesystemen)

riolering leiden. Wanneer dat niet preventief gesignaleerd wordt, bestaat het

De OMWB voert in opdracht van gemeenten het toezicht uit op de aanleg van

risico dat een deel van de riolering al op de helft van haar levensduur vervangen

gesloten bodemenergiesystemen (gBES), dit is een basistaak. In de periode

moet worden. Voor diverse gemeenten voert de OMWB daarom afvalwater­

van 2018 tot halverwege 2020 heeft toezicht vanuit de OMWB hoofdzakelijk

monitoring uit. Bij veel van de afvalwatermonitoringsonderzoeken blijkt dat

risicogericht plaatsgevonden op de ondergrondse aanleg van bodemenergiesys­

bij de betreffende bedrijven de voorzieningen niet op orde zijn. De resultaten

temen waarvoor de aanleg is gemeld en de aparte startmeldingen zijn verricht.

leveren veel informatie op en geven vaak aanleiding tot een vervolgtraject.

De OMWB heeft geconstateerd dat het aantal te melden installaties de laatste

Het opstellen van het afvalwatermonitoringsprogramma en vervolgtrajecten

twee jaar sterk is toegenomen. Tijdens het toezicht is ook een toename in

gebeurt in nauw overleg met de gemeenten die hieraan deelnemen.

aantal boorploegen per bedrijf geconstateerd. Verder viel op dat er verschillen zijn tussen het aantal meldingen per gemeente. Van sommige, ook grotere ge­

Toezicht Bodem

meenten, wordt nauwelijks tot geen meldingen ontvangen, terwijl wél bekend

Voor de gemeenten houdt de OMWB toezicht op het toepassen van grond en

is dat er gebouwd wordt in gasvrije gebieden. De OMWB heeft het vermoeden

bouwstoffen overeenkomstig het gestelde in het Besluit bodemkwaliteit (Bbk).

dat niet altijd voor alle aangelegde installaties de wettelijk verplichte OLO- en

De verplichte meldingen worden door toezicht beoordeeld en deze worden

AIM-meldingen ook daadwerkelijk worden verricht of dat deze vanuit het be­

risicogericht gecontroleerd. Verder vinden er vrije veldcontroles plaats op toe­

voegd gezag niet goed worden doorgestuurd. Als systemen worden aangelegd

passingen van grond en bouwstoffen die niet gemeld zijn. Er wordt met name

zonder melding of zonder startmelding van aanleg van een systeem zijn deze

op gelet of er sprake is van een nuttige toepassing en de milieuhygiënische

niet bekend. Dit is een risico omdat dan niet bekend is of het op verantwoorde

kwaliteit van de toegepaste grond en bouwstoffen voldoet aan het Bbk en de

wijze wordt aangelegd, de werking gegarandeerd is en het überhaupt wel aan­

kwaliteit en functie van de ontvangende bodem. Ook moet zijn voldaan aan

gelegd had mogen worden (bijvoorbeeld interferentie). Naast het feit dat niet

de gemeentelijke bodembeheernota. Het aantal meldingen stijgt ieder jaar

nagegaan kan worden of deze systemen wel geplaatst hadden mogen worden

en bedraagt nu ongeveer 1350. Actueel is de regelgeving met betrekking tot

kan ook geen toezicht worden gehouden op de aanleg van deze systemen. In

PFAS. Hierop is bij de meeste gemeenten het bodembeleid al geactualiseerd.

OMWB Jaarstukken 2020

13

Handhaving en klachten

Wat opvalt is dat er met name in het kader van de Wnb meer verzoeken tot handhaving worden ingediend. Het afgelopen jaar is er meer aandacht besteed

Handhaving

aan overtredingen die betrekking hebben op het bruine kleurspoor (bodem ge­

Ondanks de beperkingen als gevolg van de COVID-19-crisis is het repressie­

relateerde taken). Het kost veel energie en vergt lange adem. De (financiële)

ve werk uitgevoerd, waar mogelijk digitaal. Een repressieve controle is ook

belangen zijn groot voor de betrokkene die zorg moet dragen voor een sane­

bedoeld om een zuiver beeld te krijgen van de representatieve bedrijfssituatie.

ring. Een al jarenlang lopende zaak in Roosendaal lijkt nu te worden afgerond.

Om die reden zijn we risicogericht meerdere malen onaangekondigd ter plaatse

Verder heeft een landelijke opererende stichting bij veel omgevingsdiensten en

gegaan en de betrokken inrichtinghouder in de open lucht op gepaste afstand

gemeenten handhavingsverzoeken ingediend tegen het gebruik van rubbergra­

gesproken. Veel ondernemers hebben het moeilijk. Dit vraagt waar mogelijk

nulaat (oude autobanden) op kunstgrasvelden. Wij hebben hierin de gemeente

een iets andere insteek bij repressief toezicht en handhaving. In overleg met

Tilburg kunnen ondersteunen. Ook de overige gemeenten binnen ons werkge­

het bevoegd gezag is er enkele keren voor gekozen om termijnen informeel

bied is hulp aangeboden, waarbij de gemeente Oosterhout en Bergen op Zoom

ietwat te verlengen door de controle later uit te voeren. Hierdoor werd bij de

van advies zijn voorzien. Verder hebben we als OMWB regelmatig landelijk

ondernemer de indruk gewekt dat er begrip werd getoond en zo meer ruimte

overleg over deze materie.

werd gegeven om een en ander op orde te krijgen. We zien op dit moment zeker bij kleinere bedrijven een terughoudendheid om te investeren, als gevolg

Klachten

van de onzekere toekomst. Dwangsommen kunnen soms de doodsteek voor

Als we 2020 vergelijken met 2019 vallen er ruwweg twee dingen op: het

een klein bedrijf zijn. Niet de dwangsom, maar de overtuigingskracht van de

aantal klachten over geluidhinder is aanzienlijk lager en er is een inhoudelijke

toezichthouder geeft regelmatig de doorslag om toch maatregelen te treffen.

verschuiving geweest van de klachten. Dat komt vooral door de lockdowns voor de horeca en de evenementen. In 2020 zijn op jaarbasis ongeveer zevenhonderd klachten en meldingen minder ontvangen dan in 2019. Het soort klachten dat in 2020 ontvangen is, heeft ervoor gezorgd dat er minder werkzaamheden buiten kantoortijd hebben plaatsgevonden. Doorgaans wordt er namelijk elk jaar een groot deel van de geluidklachten buiten kantoortijd in behandeling genomen. Daar staat een forse toename tegenover van andere klachten. Met name klachten over trillingen, lichthinder, gezondheidsklachten, afval en/of verontreiniging (in het buitengebied). De toename van deze klach­ ten heeft waarschijnlijk een oorzaak in het feit dat mensen meer thuis waren. Opeens vielen dagelijkse zaken eerder op die voorheen niet werden opgemerkt omdat mensen tijdens werkdagen normaal gesproken niet thuis waren. Vooral bij de eerste lockdown merkten we dat mensen sneller geïrriteerd waren. Zij klaagden ook vaker achter elkaar over hetzelfde onderwerp.

OMWB Jaarstukken 2020

14

Niet-inrichting gebonden taken

rende maatregelen uit te voeren. Er wordt ingezet op een slimme combinatie van de instrumenten advisering, stimuleren, administratief en fysiek toezicht

Asbest

en zo nodig handhaving. In 2020 is in samenwerking met het Brabants Datalab

Bij asbest is de afgelopen jaren sprake geweest van een onstuimige groei van

en de andere Brabantse omgevingsdiensten veel geïnvesteerd in dataopbouw

toezichtstaken en zijn de werkzaamheden onderdeel van het basistakenpakket

en zijn er dashboards ontwikkeld om deze data te ontsluiten. Als basis voor

van de OMWB geworden. In 2020 merkten we dat de groei minder werd en we

informatiegestuurd toezicht is informatie verzameld over het energieverbruik

in een consolidatiefase kwamen. Mogelijk is er in de bedrijfsmatige omgeving

van bedrijven. In 2021 hopen we hiervan de meerwaarde te ondervinden. We

dan ook sprake van een zichtbare reductie van de historische asbestvoorraad.

zien ook een toename van het aantal interne adviesverzoeken. Vooral vanuit

Uitzondering hierop is het aantal gemeenten dat de verzoektaken bij sanering

vergunningverlening krijgen onze energiespecialisten steeds vaker het verzoek

in opdracht van particulieren bij de OMWB heeft neergelegd. In drie jaar tijd

om energierapportages te beoordelen.

is het aantal verzoeken om bijstand gestegen tot ruim honderd. Er is daarmee ruimte gekomen om de focus te verleggen richting meer risicogericht toezicht

Ketengericht milieutoezicht

en de ketenaanpak.

In 2020 is hard gewerkt aan het versterken van het ketengericht milieutoe­ zicht. De term ketengericht milieutoezicht is inmiddels vervangen door keten­

Bouw en Sloop

aanpak. De ketenaanpak is immers breder dan alleen het toezicht. Het gaat

Bij het product Bouw en Sloop was er een toename van het aantal verzoeken

ook om de samenwerking met onze ketenpartners, de analyse van ketens, de

om toetsing van sloopmeldingen en het aantal uitgevoerde gevallen van (veld)

uitwerking van maatschappelijke opgaven en de inzet van het brede spectrum

toezicht bij totaalsloop. Het betrof een autonome groei en een groei van het

aan VTH-instrumenten. Na onderzoek naar best practices binnen de OMWB en

aantal gemeenten dat deze producten bij de OMWB heeft neergelegd. We

bij andere omgevingsdiensten heeft dit geresulteerd in een ketenaanpak waar­

verwachten dat deze groei doorzet omdat gemeenten minder makkelijk aan

in drie sporen worden onderscheiden:

de vereiste expertise kunnen komen en een mogelijke privatisering van een

• ketenanalyses

deel van de bouwplantoetsing en toezicht plaats gaat vinden. De resterende

• ketenprojecten

gemeentelijke taken bij bedrijfsmatige en industriële bouw en sloop zouden

• keteninstrumenten

dan goed aan de procedure rondom milieuvergunningverlening bij de OMWB

In het werkplan ketenaanpak 2021 is dit vertaald naar een integraal plan met

gehangen kunnen worden.

concrete projecten rondom de prioriteiten asbest, bodem, afval en secundaire grondstoffen. In een digitale themabijeenkomst is dit afgestemd met de deel­

Energie

nemers.

Het toezicht op de informatieplicht energiebesparing en het toezicht op de uitvoering van energiebesparingsmaatregelen bij bedrijven heeft het afgelopen

De omzet op programmadeel 1 bedroeg over 2020 € 19.621.000 (begroot

jaar steeds meer vorm gekregen en wordt in 2021 voortgezet. De OMWB geeft

€ 20.356.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze

hieraan invulling door het uitvoeren van stimulerend toezicht. Toezicht is geen

worden op totaalniveau verantwoord.

doel, maar een middel. De toezichtmomenten zijn in de eerste plaats contact­ momenten die gebruikt worden om bedrijven te stimuleren om energiebespa­

OMWB Jaarstukken 2020

15

2.2.2 Programmadeel 2: Adviezen en projecten

verdere groei van de vraag aan advisering, mede in relatie tot de inwerking­

In programmadeel 2 brengen deelnemers aan de hand van het werkprogramma

treding van de Omgevingswet.

de adviestaken op het terrein van milieu en overige taken uit het omgevings­ recht in. Deze zogenaamde verzoektaken omvatten (milieu-)metingen,

Meting en Onderzoek

adviezen en projecten op het gebied van bijvoorbeeld BRZO, geluid, bodem,

Ondanks dat COVID-19 veel van de flexibiliteit en creativiteit van onze

(afval)water, lucht, vergunningverlening (niet-basistaken), toezicht (niet-

mede­werkers heeft gevraagd is het team Metingen en Onderzoek (TMO) erin

basistaken), asbest (niet-basistaken), ruimtelijke planvormingsprocessen,

geslaagd 2020 af te sluiten met goede resultaten. Door afgelastingen van

externe veiligheid, duurzaamheid en omgevingsbeleid. Deze taken hebben

evenementen zijn vooral veel geluidmetingen niet doorgegaan maar door

vaak een wettelijke grondslag of zijn onderdeel van beleidsambities.

slimme inzet van onze flexibele schil heeft dit geen leegloop tot gevolg gehad. Daarnaast zijn door COVID-19 preventieve meetprogramma’s minder intensief

De werkprogramma’s zijn indicaties van het volume van deze taken. Inciden­

uitgevoerd en werd de uitvoering van metingen tijdens lockdowns beperkt tot

tele verzoektaken kunnen van jaar tot jaar verschillen. Deelnemers hebben

(urgente) handhavingszaken.

in hun werkprogramma’s vaak enkele niet nader gespecificeerde budgetten opgenomen, waar in de loop van het jaar opdrachten voor worden verstrekt.

Enkele opvallende zaken en ontwikkelingen van het afgelopen jaar volgen

De realisatie van de gegeven opdrachten in 2020 wordt per deelnemer in de

hieronder.

(derde) termijnverantwoording teruggekoppeld. Verificatieonderzoeken bodemsanering en partijen grond Ontwikkelingen van invloed op de resultaten

Er zijn in 2020 verdeeld over heel Brabant in totaal 25 onderzoeken uitgevoerd in het kader van controle van bodemsaneringen. Deze onderzoeken zijn uitge­

Advies Ruimtelijke Ordening en advies Externe Veiligheid

voerd in opdracht van toezichthouders van zowel de OMWB als van de ODZOB

Een gestage groei is er bij het product advisering Ruimtelijke Ordening en

en de ODBN. In de meeste gevallen vormde twijfel over het saneringsresultaat

Milieu. Gemeenten doen steeds vaker een beroep op de OMWB om bijstand

de aanleiding. Meestal werden na de sanering de wanden en bodem van de

en advisering bij het opstellen van ruimtelijke plannen. Dit is waarschijnlijk

saneringsput onderzocht en de resultaten getoetst aan de saneringsdoelstel­

een gevolg van het teruglopen van het aantal milieuadviseurs bij onze deel­

ling. Daarnaast zijn controles uitgevoerd op kwaliteit van partijen toe te passen

nemende gemeenten. Bij Externe Veiligheid is het afgelopen jaar naast hun

of vrijgekomen grond. Van de 25 onderzoeken die TMO heeft uitgevoerd in

bijdrage in de milieuvergunningverlening, veel tijd en energie gestoken in de

2020 voldeden veertien gevallen niet aan de saneringsdoelstelling of kwaliteits­

bijdrage aan landelijke projecten, onder andere op het gebied van het vorm­

klasse. Naar aanleiding van de geconstateerde overtredingen zijn verschillende

geven van Aandachtsgebieden en het Register Externe Veiligheid. Omdat

‘bodemsignalen’ ingediend bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)

de subsidieregeling voor de ontwikkeling van het product ook in 2020 nog

van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

beschikbaar kwam, betekende dat een meevaller voor de al ingebrachte finan­ ciële middelen van de deelnemende gemeenten. Daarnaast heeft de OMWB

Omgevingsfoto Geluid

het voorzitterschap van het Landelijk Beraad Veilige Leefomgeving en levert

Door enkele gemeenten is eind 2020 gevraagd om een omgevingsfoto te ma­

zij een projectleider Omgevingswet voor de ODNL. Ook hier verwachten we een

ken. In een omgevingsfoto wordt voor een aantal milieu­-aspecten de huidige

OMWB Jaarstukken 2020

16

stand van zaken grafisch weergegeven. Voor het onderdeel geluid zijn enkele

Schone Lucht Akkoord (SLA)

kaarten gemaakt waarin de bestaande gezamenlijke geluidbelasting vanwege

Diverse gemeenten en provincie hebben door het ondertekenen van het

wegen, spoorwegen, industrieterreinen en windturbines in beeld is gebracht.

Schone Lucht Akkoord (SLA) als doel gesteld om de luchtkwaliteit binnen de

Deze verschillende geluidsoorten zijn ‘hindergewogen’ bij elkaar opgeteld. De

gemeentegrenzen te verbeteren, dusdanig dat de huidige luchtverontreiniging

reden hiervoor is dat bijvoorbeeld railverkeer doorgaans als minder hinderlijk

in 2030 is gehalveerd. Om in de toekomst als omgevingsdienst een bijdrage te

wordt ervaren dan het geluid vanwege windturbines. Op deze manier is inzich­

kunnen blijven leveren aan de monitoring van de luchtkwaliteit is TMO in 2020

telijk wat het huidige geluidklimaat is binnen de gemeente. Deze informatie

gestart met een onderzoek naar de toepassing van goedkopere, maar min­

wordt gebruikt als input voor de Omgevingsvisie.

der nauwkeurige sensortechnieken. Door een netwerk van deze sensoren kan bijvoorbeeld continu fijnstof en NO2 gemeten worden en geeft daarmee in de

Donkertekaart

leefomgeving een trend weer van de toe- of afname van de luchtverontreini­

In samenwerking met de afdeling Ecologie en Openbare verlichting van de

ging als gevolg van deze specifieke componenten. Door de resultaten van deze

gemeente Tilburg zijn de eerste stappen gezet om een donkertekaart voor

methoden te vergelijken met de gevalideerde en genormeerde methoden die

de gemeente Tilburg op te zetten. Deze kaart kan als onderlegger worden

TMO ook uitvoert kan in de toekomst meer worden gezegd over de betrouw­

gebruikt bij het vaststellen van omgevingszones voor lichthinder, die op hun

baarheid van deze sensortechnieken.

beurt weer deel uit kunnen maken van toekomstige omgevingsplannen in het kader van de Omgevingswet. Daarnaast zijn met de gemeente Breda contacten

Controle tankstations met behulp van OGI-camera

gelegd om hier eenzelfde donkertekaart op te gaan stellen.

TMO beschikt over een OGI-camera (Optical Gas Imaging). Met deze camera kunnen emissies van vluchtige organische stoffen worden aangetoond. De OGI-techniek brengt de gaswolken visueel in beeld. De camera wordt onder andere ingezet bij de petrochemische industrie. Hier zijn in 2020 regel­ matig lekkages vastgesteld en visueel gemaakt waarvan in oorsprong ver­ wacht werd dat daar weinig tot geen emissies van organische dampen zouden (kunnen) optreden. Bij het meest recente project zijn een tiental tankstations bezocht en is de reguliere vulling van ‘product’ vanuit de tankauto in de opslagtank beoordeeld. Het zogenaamde gesloten ‘damp-retour systeem’ van het tankstation zelf bleek in 65% van de gevallen niet goed te functioneren, waardoor tijdens het vullen van de tank, een gaswolk aan benzinedamp ont­ snapt via de drukbeveiliging. Naast een veiligheidsrisico brengt dit ook een extra en makkelijk te voorkomen belasting op het milieu en de leefomgeving met zich mee. Niet alleen TMO leert van iedere constatering, maar ook de bedrijven waar we de metingen uitvoeren. Het gaat immers naast de milieu­ belasting ook over de blootstelling van dampen aan eigen personeel en andere bijkomende risico’s (bijvoorbeeld explosies). We zien dan ook

OMWB Jaarstukken 2020

17

het afgelopen jaar de interesse voor de OGI-techniek enorm toenemen.

2.2.3 Programmadeel 3: Collectieve taken

Bedrijven huren steeds vaker een externe partij in om OGI-onderzoeken uit

Jaarlijks voert de OMWB het Programma Collectieve taken uit. Het programma

te voeren. Dit resulteert in minder milieubelasting in combinatie met minder

van 2020 heeft een omvang € 1,5 mln. Het is een bestuurlijk vastgesteld

geurklachten. Moerdijk is hier een mooi voorbeeld van. Daar zijn door de jaren

programma dat een efficiënte, effectieve en kwalitatief hoogwaardige uitvoe­

heen de geurklachten drastisch gereduceerd. Momenteel voeren we gesprek­

ring van de taken van de OMWB ondersteunt. Een programma dat nadrukke­

ken met onze collega’s van DCMR, FUMO, ODRA en de ONZKG voor een werk­

lijk aansluit op de andere twee programma’s, namelijk de basistaken en de

groep diffuse emissies vanuit de overheid, die zich met name richt op OGI.

verzoektaken, zodat de OMWB de goede dingen doet én die dingen goed doet. Door in te spelen op toekomstige ontwikkelingen op het gebied van VTH, zoals

Luchtverontreiniging als gevolg van particuliere houtstook

bijvoorbeeld de Omgevingswet en risicogericht werken.

Al decennia is luchtverontreiniging veroorzaakt door particuliere houtstook in Nederland een van de grootste bronnen van overlast in de leefomgeving. Maar

Het programma is tot stand gekomen in goed overleg met een ambtelijke

voor juist die milieubelastende activiteit is geen beleid opgesteld in Nederland.

werkgroep van de deelnemers en vervolgens via het AO, DB en uiteindelijk AB

De laatste jaren neemt deze overlast alleen maar toe. Naast geuroverlast blijkt

vastgesteld. In 2018 is de OMWB gestart met het op een projectmatige wijze

hinder als gevolg van fijnstof bij houtstook een enorme spelbreker te zijn voor

aanpakken van het programma. Het programma en de projectmatige aanpak

een gezond en optimaal ‘leefklimaat’ (vooral voor mensen met longproblemen).

hebben in 2019 en 2020 duidelijk hun meerwaarde bewezen. Projecten worden

Toch is er nog steeds geen beleid opgesteld met betrekking tot houtstook (in

niet alleen binnen het gestelde budget uitgevoerd, ook is er een duidelijke

relatie tot de directe omgeving). In 2020 is door de OMWB het initiatief geno­

verbetering zichtbaar van de geboekte resultaten. Hoewel we zeker nog zaken

men om in samenwerking met enkele andere omgevingsdiensten een notitie op

kunnen verbeteren, heeft de professionalisering van projectmanagement een

te stellen waarmee we gemeentes kunnen adviseren hoe ze hier invulling aan

positieve bijdrage geleverd aan de uitvoering van het programma. Een verant­

kunnen geven. Met als doel de luchtkwaliteit in woonwijken te verbeteren en

woording van het programma wordt afzonderlijk aangeboden in het tweede

het percentage gehinderden af te laten nemen (mede in het kader van de tran­

kwartaal van 2021.

sitie richting Omgevingswet). Hier is een duidelijke samenhang met het Schone Lucht Akkoord. Het omgevingsplan zou na melijk een optimale ingang kunnen

De omzet op programmadeel 3 bedroeg over 2020 € 1.556.000 (begroot

zijn om dit probleem gebiedsgericht te kunnen benaderen.

€ 1.556.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze worden op totaalniveau verantwoord.

De omzet op programmadeel 2 bedroeg over 2020 € 8.103.000 (begroot € 9.275.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze worden op totaalniveau verantwoord.

OMWB Jaarstukken 2020

18

2.2.4 Programmadeel 4: Overige exploitatielasten en -baten In programma 4 zijn de werkzaamheden ondergebracht die buiten voorgaande programma’s vallen. Het gaat hierbij om de levering van producten en diensten aan zowel deelnemers als niet-deelnemers. Dit zijn onder andere de kosten voor luchtkwaliteitsmetingen, laboratoriumkosten en kosten van eNoses. De omzet op programmadeel 4 bedroeg over 2020 € 4.161.000 (begroot € 2.575.000). De kosten worden niet verbijzonderd naar programma; deze worden op totaalniveau verantwoord. 2.2.5 K  osten van Bedrijfsvoering, Vennootschapsbelasting en de post Onvoorzien De totale kosten van bedrijfsvoering (BBV hanteert de term ‘overhead’) be­

In 2020 is de bestuurlijke en ambtelijke taskforce ‘versnelling transitie vee­

droegen voor 2020 € 10.802.000 (begroot € 9.597.000). Voor een verdere

houderij’ met provincie en gemeenten gecontinueerd. Het implementatieplan is

uitsplitsing wordt verwezen naar de tekstuele toelichting in paragraaf 2.3.3

opgesteld en in uitvoering gebracht. Ook op andere onderwerpen als de aanpak

Bedrijfsvoering - plannen en resultaten en paragraaf 3.3.3 Toelichting op het

van de stikstofproblematiek en de uitvoering van de Wet natuurbescherming

overzicht van baten en lasten 2020.

wordt intensief samengewerkt. Ook op het terrein van de invoering van de Omgevingswet vindt nauwe samenwerking plaats. Alle drie de diensten nemen

De kosten vennootschapsbelasting bedroegen in 2020 € 2.500 (begroot € 0).

deel in de projectgroep. De overdracht van de bodemtaken van provincie naar

Dit betreft de reservering voor de te verwachten te betalen vennootschaps­

gemeenten blijft eveneens hoog op de samenwerkingsagenda.

belasting over 2020. Het Brabants Omgevings Datalab (BOD) hetgeen in 2019 is gestart, is in 2020 Het bedrag van € 150.000 dat is gereserveerd voor onvoorziene kosten is

succesvol voortgezet. Met het BOD worden goede resultaten geboekt om op

in 2020 voor € 142.000 aangesproken. Dit betreft de kosten voor BOA-inzet

basis van verzamelde en geanalyseerde gegevens van de drie diensten en pro­

tijdens diverse weekenden in verband met COVID-19. Het Dagelijks Bestuur

vincie, beter informatiegestuurd en risicogericht te kunnen werken. Het geeft

heeft toestemming gegeven deze kosten ten laste van de post Onvoorzien te

inzicht in de tendensen provinciebreed van milieurelevante ontwikkelingen.

verantwoorden. Andere samenwerkingsprojecten zijn Kompas, de implementatie van het instru­ 2.2.6 Samenwerking van drie Brabantse Omgevingsdiensten

menteel VTH-kader van de provincie, de aanpak van PFAS, (potentieel) zeer

Op veel terreinen en op verschillende niveaus wordt samengewerkt tussen de

zorgwekkende stoffen en de samenwerking in diverse projecten met de water­

Brabantse omgevingsdiensten (ODBN, ODZOB en OMWB). Bij de uitbraak van

schappen en veiligheidsregio’s. Bestaande samenwerking zoals in Samen Sterk

COVID-19 hebben de drie diensten de consequenties hiervan voor de uitvoering

in Brabant, de Milieuklachtencentrale, het ketengericht milieutoezicht en in het

van toezicht en handhaving met elkaar bestudeerd. Vervolgens werden de

toezicht op Risicorelevante bedrijven is in 2020 bestendigd en verder uitgebouwd.

ervaringen met de nieuwe aanpak met elkaar gedeeld.

OMWB Jaarstukken 2020

19

2.3 Paragrafen

Risicobeheersing

Het Besluit Begroting en Verantwoording voor Provincies en Gemeenten (BBV)

Risicobeheersing of risicomanagement is het effectief omgaan met de kansen

schrijft voor dat in de begroting en jaarrekening paragrafen worden opgeno­

en bedreigingen die de realisatie van de organisatiedoelstellingen kunnen be­

men waarin de beleidslijnen zijn vastgelegd voor een aantal beheersmatige

ïnvloeden. Hiervoor is het van belang dat er een continu proces wordt inge­

aspecten van de organisatie. De voor de OMWB van toepassing zijnde paragra­

richt van identificeren, prioriteren en beheersen van risico’s. De OMWB streeft

fen zijn hierna opgenomen:

ernaar risico’s zoveel als mogelijk te vermijden, verzekeringen ervoor af te

1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing

sluiten of ze te ondervangen door beheersmaatregelen te treffen. In het kader

2. Financiering

van dit laatste stelt de OMWB een Intern Controleplan op, waaraan in het

3. Bedrijfsvoering (inclusief rechtmatigheid)

begrotingsjaar uitvoering wordt gegeven.

2.3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Conform het BBV is het verplicht om op basis van risico-inschatting een kwa­ lificatie te geven van de omvang van het weerstandsvermogen. Het weer­ standsvermogen betreft de relatie tussen de risico’s waarvoor geen specifieke maatregelen zijn getroffen en de capaciteit van middelen en mogelijkheden die de OMWB heeft om niet-begrote kosten op te vangen (BBV artikel 11). Om te voorkomen dat bij niet-afgedekte risico’s ingrijpende (organisatie)wijzi­ gingen noodzakelijk zijn, is een afdoende weerstandsvermogen voor de OMWB gewenst. Hoe groot die weerstandscapaciteit moet zijn, is afhankelijk van de risico-inschatting en de bereidheid van het Bestuur om deze risico’s al dan niet te lopen. De OMWB streeft een voldoende weerstandscapaciteit na, dat bete­ kent een weerstandsratio tussen 1,0 en 1,4. Normering weerstandsvermogen Voor de normering van het weerstandsvermogen in relatie tot de deelnemers heeft het Algemeen Bestuur besloten een model vast te stellen dat erop neerkomt dat 5% van het (begrotings-/jaarrekening-)totaal van de exploita­ tierekening wordt aangehouden als weerstandsvermogen. Daarbij wordt een onder- en een bovengrens gehanteerd van respectievelijk 4% en 6%. Binnen deze bandbreedte is het weerstandsvermogen toereikend vanuit de optiek van het Algemeen Bestuur.

OMWB Jaarstukken 2020

20

Geïdentificeerde risico’s

gevallen gaat lukken. Het risico dat hiermee samenhangt, wordt ingeschat op

In de 2e Burap 2020 zijn de volgende risico’s geïdentificeerd:

€ 500.000 met een kans van maximaal 50%. Dit risico is gelijk gebleven aan vorig jaar, als gevolg van de verdere doorontwikkeling van de organisatie. Maatregelen: het uitvoeren van een correct en zorgvuldig personeelsbeleid,

Maximaal

Kans op

Gewogen

bedrag schade

optreden risico

risico

4. Inhuur versus vast personeel

400.000

50%

200.000

5. Transitie

500.000

50%

250.000

6. Problematiek arbeidsmarkt

700.000

75%

525.000

In aanvulling op punt 4 wordt het volgende opgemerkt: omdat de vaste

9. COVID-19

1.000.000

50%

500.000

formatie nog niet op het juiste peil is, werken wij naast inhuur in toenemen­

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=ef67c531-02f5-4948-8f63-7314ff90e4e5