Bijlage 5b3. Inventarisatie veiligheid en onderhoud bosplantsoen Rapport bodemwacht
Tekst van het document
INVENTARISATIE VEILIGHEID EN ONDERHOUD BOSPLANTSOEN RUYTERSHOVEWEG, BERGEN OP ZOOM
Aan
:
Michiel Huijbregts Rijksvastgoedbedrijf
Van
:
Simon van der Burg Bomenwacht Nederland
Datum
:
12 februari 2021
Projectcode
:
20172
INLEIDING In opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf heeft Bomenwacht Nederland de veiligheids- en onderhoudstoestand geïnventariseerd van 3 bosplantsoenvakken nabij de militaire erevelden aan de Ruytershoveweg te Bergen op zoom. Aanleiding voor dit onderzoek vormt de realisatie van een bezoekersinformatiecentrum op deze locatie. Er is behoefte aan inzicht in de veiligheids- en onderhoudstoestand van de houtopstanden die rondom het informatiecentrum staan. De doelstelling van de inventarisatie is de veiligheids- en onderhoudstoestand van het bosplantsoen in kaart te brengen en zo nodig maatregelen te adviseren. De inventarisatie is uitgevoerd op 3 september 2020 door Simon van der Burg, Adviseur Bomen bij Bomenwacht Nederland. Op 8 januari 2021 is een aanvullende inventarisatie uitgevoerd, waarbij de bomen die binnen de invloedssfeer van het bezoekersinformatiecentrum vallen, zijn ingetekend en verdeeld in 3 zones. Ook zijn maatregelen gewenst om de te behouden bomen tijdens de bouw van het centrum te beschermen. Dit is omschreven in het laatste hoofdstuk uit dit document, “Boombescherming”.
SITUATIE De bosplantsoenvakken en bomen bevinden zich aan de Ruytershoveweg in Bergen op Zoom. Het projectgebied wordt begrensd door de militaire erevelden aan weerskanten van de bosplantsoenvakken.
1 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
Voor het onderzoek zijn 3 verschillende bosplantsoenvakken beoordeeld. Van deze vakken zijn de algemene kenmerken opgenomen, zoals voorkomende soorten, het aantal boomvormers, de gemiddelde hoogte, de onderhoudsstaat en eventuele gevaarzetting. Op de overzichtstekening in bijlage A1 zijn de 3 vakken terug te vinden.
RESULTATEN Tijdens het onderzoek zijn 3 bosplantsoenvakken beoordeeld. De vakken zijn genummerd met nummers 2, 3 en 4. Het betreft gemengde vakken met boom- en struikvormers. De gemiddelde hoogte van de boomvormers is hoger dan 18 meter. Op het registratieformulier in bijlage B1 en B2 zijn de opgenomen gegevens weergegeven. Onderhoud Bij de vakken is de onderhoudsstaat als regulier beoordeeld. In de vakken moet een dunning tot 30 procent worden uitgevoerd. Hierbij moeten voornamelijk enkele kleine dode bomen gekapt worden, de vakken behoeven verder geen dunning. Veiligheid De randen van de bosvakken zijn verdeeld op basis van verschillende aangrenzende gebruiksfuncties. Hierbij zijn 8 verschillende randen ingetekend. 3 randen behoeven geen onderhoud. Dit betreft de vrij uitgroeiende bosranden langs de beukenlaan en het sleutelgat. De overige randen betreffen 4 randen van de vakken grenzend aan de erevelden en 1 bosrand grenzend aan het pad achter de erevelden. Bij 3 randen (nummers 1, 2 en 3) zijn geen maatregelen noodzakelijk. Dit betreft de vrij uitgroeiende randen grenzend aan de beukenlaan en het sleutelgat. Bij 4 van de bosranden is breukgevaarlijk, grof dood hout waargenomen dat verwijderd moet worden. Het betreft in deze gevallen minder dan 20 procent van de lengte van de randen.
Bij de 5 randen grenzend aan de erevelden of het pad achter de erevelden is de onderhoudsstaat als regulier beoordeeld. Hier is een reguliere onderhoudsbeurt nodig om de randen van de bosvakken weer terug te snoeien.
CONCLUSIE EN ADVIES Bij de 3 vakken is grof dood hout waargenomen dat aan de randen buiten de vakken hangt. Dit dode hout kan gemakkelijk uitbreken en daarbij (letsel)schade veroorzaken. Wij adviseren het dode hout te verwijderen. In de vakken zijn geen breukgevaarlijke of instabiele bomen aangetroffen. Wel zijn enkele afgestorven lijsterbessen in de bosvakken aanwezig. Om deze reden is bij de vakken een reguliere dunning geadviseerd. Wij adviseren als dunning deze dode bomen te kappen. Verder adviseren we de buitenranden van de bosvakken met een reguliere onderhoudsmaatregel terug te snoeien, hierbij moeten overhangende takken boven het pad en de gazons langs de randen verwijderd worden.
2 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
BOOMBESCHERMING De bomen binnen het bosplantsoenvak waarin het bezoekersinformatiecentrum wordt gerealiseerd, zijn onderverdeeld in 3 zones: zone A, B en C. Op de PDF-overzichtstekening in bijlage A en in de shapefile in bijlage C is terug te vinden welke bomen onder welke zone vallen. Bomen die binnen zone A vallen, staan binnen de contouren van het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum en kunnen niet worden gehandhaafd. De bomen uit zone B staan binnen een afstand van circa 5 meter rond de contouren van het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum, deze moeten waarschijnlijk verwijderd worden om de benodigde werkruimte te creëren. De bomen uit zone C staan grotendeels buiten de invloedssfeer van het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum. Hieronder worden mogelijke knelpunten omschreven die kunnen ontstaan bij werken rondom bomen. Wortelschade Graafwerkzaamheden bij een boom kunnen leiden tot schade aan het wortelgestel. Bij schade aan de dikkere wortels kan de boom te kampen krijgen met een (aanzienlijke) conditievermindering. Bovendien vormen (grote) verwondingen aan het wortelgestel een potentiële invalspoort voor houtrotveroorzakende schimmels. Hierdoor kunnen op termijn de stabiliteit en breukveiligheid van de boom in gevaar komen. Verder kan bij graafwerkzaamheden schade ontstaan aan de zogenoemde stabiliteitskluit van een boom.
Het betreft hier het deel van het wortelgestel dat ongeschonden dient te blijven om de stabiliteit van de boom te kunnen waarborgen. Voor het bepalen van de omvang van de stabiliteitskluit wordt gebruik gemaakt van normwaarden. Deze waarden zijn weergegeven in de volgende tabel. Stamdiameter
Straal stabiliteitskluit
(in cm, op 130 cm boven maaiveld)
(in cm)
20
125
40
150
60
175
80
225
100
250
150
350
De normen voor de afmeting van de stabiliteitskluit zijn richtwaarden en kunnen niet altijd exact worden toegepast. Bijstelling kan noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld vanwege een afwijkende kroonopbouw, windvang of eventuele scheefstand. Het vaststellen van de stabiliteitskluit is overigens altijd een momentopname. Bodemverdichting Door het inzetten van zwaar materieel, het opslaan van materialen en/of het ophogen van het maaiveld kan bodemverdichting optreden. Ook het aanbrengen van verharding en
3 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
verkeersbelasting hebben verdichting tot gevolg. Bestanddelen als klei, veen en fijn zand maken een bodem gevoelig voor verdichting. Bij verdichting wordt het poriënvolume in de bodem verkleind. Hierdoor nemen de mogelijkheden voor wortelontwikkeling af. Zwaar verdichte bodems kenmerken zich bovendien door een moeizame verplaatsing van vocht en bodemgassen, waardoor wateroverlast en zuurstofgebrek kunnen optreden. Te lage zuurstofgehalten in de doorwortelde zone kunnen bij de boom leiden tot wortelsterfte en (dus) tot conditievermindering. Ophoging Een ophoging bij bomen brengt in het algemeen een verslechtering van de groeiplaatsomstandigheden met zich mee. Zo zorgt het gewicht van de opgebrachte grond ervoor dat de onderliggende bodembestanddelen worden samengedrukt. Dit leidt tot een verkleining van het poriënvolume en (dus) tot bodemverdichting. De maximale ophoging die een boom kan verdragen, hangt grotendeels af van de specifieke eigenschappen van de betreffende boomsoort. Ook de conditie, groeifase en standplaatsomstandigheden kunnen van invloed zijn op de maximaal toelaatbare ophoging. Schade aan de stamvoet, stam en/of kroon Door het onzorgvuldig inzetten van (zwaar) materieel kan er bovengronds schade aan een boom ontstaan. Maatregelen Om schade aan de te handhaven bomen te voorkomen, adviseren wij de hieronder genoemde maatregelen.
Dit zijn richtlijnen die tevens in de poster “Werken rond bomen” zijn beschreven. Deze poster is afkomstig uit het Handboek Bomen 2018 en is ontwikkeld door het Norminstituut Bomen. De poster is bijgevoegd als bijlage D. -
-
Bij de te handhaven bomen adviseren wij deze af te schermen met bouwhekken. Om zonnebrand op de bast van de te behouden beuken te voorkomen, moeten de stammen van de bomen die bij kap binnen het bosvak in de volle zon komen te staan, ingepakt worden met jute. Binnen de kroonprojectie van de te handhaven bomen mogen geen (graaf)werkzaamheden verricht worden en mag geen opslag of transport van bijvoorbeeld bouwmaterialen plaatsvinden. Om verdichting van de bodem te voorkomen, mag grond die vrijkomt bij eventuele ontgravingen ten behoeve van de fundering niet onder de te behouden bomen verwerkt worden.
De locatie van de definitieve bouwweg, nutsvoorzieningen en toegangsweg voor het nieuw te bouwen bezoekersinformatiecentrum zijn nog onbekend. Mogelijk hebben de werkzaamheden hiervoor nog negatieve invloed op de te behouden bomen. Ten slotte willen wij nog benoemen dat de realisatie van het gebouw in het midden van het bosvak een verandering in de windbelasting met zich meebrengt. Deze veranderende windbelasting kan een verhoogde kans op windworp van de te behouden bomen betekenen.
4 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
BIJLAGEN Bijlage A1: Bijlage A2: Bijlage B1: Bijlage B2: Bijlage C: Bijlage D:
Overzichtstekening bosvakken en bosranden (separaat) Overzichtstekening zonering bomen contouren bezoekerscentrum (separaat) Registratieformulier bosplantsoenvakken Registratieformulier bosranden Shapefile ingetekende bomen zones A t/m C Poster “Werken rond bomen”
5 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
BIJLAGE A OVERZICHTSTEKENINGEN De overzichtstekeningen zijn separaat bijgevoegd.
6 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
Legenda Verwijderen risicotakken (lijn) Geen maatregel tot 20%
Onderhoudsstaat (vlak) Regulier, dunning tot 30%
Eerder opgenomen inspectie Bomen inclusief boomnummer
Topografie Straatnamen Huisnummers
Erevelden, Bergen op Zoom Uitvoeringstekening bosplantsoen Opdrachtgever:
Rijksvastgoedbedrijf
Projectcode:
20172
Schaal:
1:700
Papierformaat:
A3
Status:
Definitief
Datum:
10 september 2020
Bomenwacht Nederland B.V. Van Rietlaan 33 3461 HW Linschoten T (085) 822 80 10 I www.bomenwacht.nl
1/1
Legenda Bomen Zone A Zone B Zone C Eerder opgenomen inspectie
Contouren gebouw Topografie Straatnamen Huisnummers
Erevelden, Bergen op Zoom
1/1 Zonering bomen met contouren ontwerp Opdrachtgever:
Rijksvastgoedbedrijf
Projectcode:
20172
Schaal:
1:700
Papierformaat:
A3
Status:
Definitief
Datum:
12 februari 2021
Bomenwacht Nederland B.V. Van Rietlaan 33 3461 HW Linschoten T (085) 822 80 10 I www.bomenwacht.nl
BIJLAGE B1 REGISTRATIEFORMULIER BOSPLANTSOENVAKKEN Vaknr.
Sortiment
Gemiddelde hoogte (m)
Aantal boomvormers
Type plantsoen
Onderhoudsstaat
Wettelijk kader
2
Acer (gewone / Noorse esdoorn); Betula (ruwe / zachte berk); Pinus (grove / zwarte den); Quercus (zomer- / wintereik); Sambucus (vlier); Sorbus (lijsterbes); Prunus (Amerikaanse vogelkers);
> 18
76-100
Gemengd, boom- en struikvormers
Regulier, dunning tot 30 procent
Grof dood hout boven gevaarzetting
3
Fagus (beuk); Pinus (grove / zwarte den); Prunus (Amerikaanse vogelkers); Sorbus (lijsterbes);
> 18
11-20
Gemengd, boom- en struikvormers
Regulier, dunning tot 30 procent
Grof dood hout boven gevaarzetting
4
Fagus (beuk); Pinus (grove / zwarte den); Prunus (Amerikaanse vogelkers); Sorbus (lijsterbes);
> 18
21-30
Gemengd, boom- en struikvormers
Regulier, dunning tot 30 procent
Grof dood hout boven gevaarzetting
7 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom
BIJLAGE B2 REGISTRATIEFORMULIER BOSRANDEN Gebruiksfunctie naast rand
Beoogde afstand Onderhoudstot gebruiksfunctie staat
Geen takken in Geen maatregel Vrij uitgroeiend Niet relevant Boomhoogte tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Vrij uitgroeiend Niet relevant Boomhoogte Geen takken in Geen maatregel tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Vrij uitgroeiend Niet relevant Boomhoogte Geen takken in Geen maatregel tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Terugsnoeien 3 meter Gehele vak Geen takken in Tot 20 procent extensief takbreukzone
Gras / berm / onbegroeid
Niet relevant
Niet onderhouden of beheerd
Gras / berm / onbegroeid
Niet relevant
Niet onderhouden of beheerd
Gras / berm / onbegroeid
Niet relevant
Niet onderhouden of beheerd
Begraafplaats
3 meter
Regulier
5 Algemeen
Terugsnoeien extensief
3 meter
Boomhoogte Geen takken in Tot 20 procent tot rand takbreukzone gebruiksfunctie
Begraafplaats
3 meter
Regulier
6 Algemeen
Terugsnoeien extensief
5 meter
Fiets- / voetpad
1 meter
Regulier
7 Algemeen
Terugsnoeien extensief
3 meter
Boomhoogte Geen takken in Tot 20 procent tot rand takbreukzone gebruiksfunctie Takken Geen maatregel Boomhoogte aanwezig in tot rand gebruiksfunctie takbreukzone
Begraafplaats
3 meter
Regulier
8 Beperkt
Terugsnoeien extensief
3 meter
Gehele vak
Begraafplaats
3 meter
Regulier
Rand- Gevaarzetting Onderhouds- Hoogte rand Zone nr. vorm onderhoud windworp 1 Algemeen
2 Algemeen
3 Algemeen
4 Algemeen
Zone takbreuk Verwijderen risicotakken
Geen takken in Tot 20 procent takbreukzone
8 van 8 Ruytershoveweg, Bergen op Zoom