Bijlage 5. Jaarverslag 2021 en 2022 Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (welstandscommissie).
Tekst van het document
JAARVERSLAG
2021 & 2022
COMMISSIE RUIMTELIJKE KWALITEIT Gemeente Bergen op Zoom
VOORWOORD I n g e v o l g e h e t b e p a a l d e i n d e Wo n i n g w e t b i e d t d e Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) u haar gebundeld verslag aan van haar werkzaamheden over het jaar 2021 en 2022. In dit verslag wordt u geïnformeerd over de wijze waarop het college in deze jaren is omgegaan met de uitoefening van het welstandtoezicht en beleidsregels die zijn vastgesteld in de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. D e d i g i t a l e s t r u c t u u r, d i e i n 2 0 2 0 w a s g e s t a r t , h e e f t i n 2 0 2 1 meer en meer gestalte gekregen. De digitale presentatie van bouwplannen vroeg om een nieuwe werkwijze waarbij de ingediende bouwplannen vooraf worden ingelezen door de commissieleden. Dit zorgde voor een soepel verloop van de digitale bijeenkomsten. Mede hierdoor werd er halfweg 2022 een nieuwe werkwijze geïntroduceerd. De commissie vergaderingen vonden vanaf halfweg 2022 om-en-om digitaal en fysiek plaats. Juist dankzij deze veranderingen heeft de commissie sturing kunnen geven aan de grote hoeveelheid bouwplannen die deze jaren de revue zijn gepasseerd.
GENTIAAN | bouw van 3 appartementecomplexen
WIE, WAT, WAAR? SAMENSTELLING COMMISSIE
VERGADERINGEN
De samenstelling van de commissie in 2021:
Tw e e w e k e l i j k s b e h a n d e l t d e c o m m i s s i e o p m a a n d a g d e
D h r. i r. C . M . ( K e e s ) R o u w, a r c h i t e c t | v o o r z i t t e r
bouwplannen. De commissie heeft in 2021 op 1 bijeenkomst
D h r. M . P. H . ( M a a r t e n ) R a a i j m a k e r s , a r c h i t e c t | l i d
na het gehele jaar digitaal vergaderd. In totaal hebben er
M e v r. A . M . ( L i s a n n e ) v a n d e n B u l k M A ,
25 bijeenkomsten plaats gevonden, waarbij er 42 bouw-
bouwhistorica / erfgoeddeskundige | lid
plannen mondeling zijn toegelicht aan de commissie. In
D h r. A . ( A r e n d ) G r o e n e w e g e n , a r c h i t e c t | t o e h o o r d e r
2021 heeft de commissie 1 locatie bezoek gebracht aan een
en beoogd commissielid.
bouwplan waarna aansluitend werd vergaderd in de ‘Rentemeesterkamer ’ in het Oude Stadhuis. In totaal heeft
De commissie werd in 2021 ambtelijk bijgestaan door:
de commissie in het jaar 2021, 385 adviezen uitgebracht,
D h r. i n g . K . A . F. ( K e v i n ) v a n E e k e l e n , s e c r e t a r i s ( j a n - a p r )
een kleine daling ten opzichte van 2020.
D h r. K . P. ( K o n r a d ) M e l i s , s e c r e t a r i s ( a p r - d e c ) M e v r. J . ( J u l i e ) C o n r a d i , a d v i s e u r e r f g o e d
In 2022 zien we een verschuiving van het inmiddels bekende digitale vergaderen naar om-en-om digitaal en fysiek
In 2022 zagen we een verschuiving in de leden van de
vergaderen. Dat heeft als gevolg dat de fysieke bijeenkom-
commissie en de ambtelijke ondersteuning. Na jarenlange
sten worden uitgenut om materiaalmonsters te bekijken en
t r o u w e d i e n s t h e b b e n w e a f s c h e i d g e n o m e n v a n d h r. R a a i j -
aansluitend locaties te bezoeken. In totaal heeft de com-
m a k e r s e n i s z i j n p l a a t s o v e r g e n o m e n d o o r d h r. G r o e n e -
missie 16 x digitaal en 10 x fysiek vergaderd. In deze ver-
w e g e n . Vo o r e e n g o e d e b a l a n s i n d e c o m m i s s i e i s g e z o c h t
gaderingen zijn er 61 bouwplannen mondeling toegelicht
n a a r e e n a d v i s e u r e r f g o e d e n g e v o n d e n i n d h r. M a n n a e r t s .
en aansluitend aan de vergadering heeft de commissie in totaal 6 locaties bezocht. Begin 2022 heeft er wederom een
De samenstelling van de commissie per maart 2022:
g e s p r e k p l a a t s g e v o n d e n m e t d e Ve r e n i g i n g B i n n e n s t a d . D i t
D h r. i r. C . M . ( K e e s ) R o u w, a r c h i t e c t | v o o r z i t t e r
jaarlijks terugkerende overleg is informeel van karakter en
D h r. A . ( A r e n d ) G r o e n e w e g e n , a r c h i t e c t | l i d
heeft als bedoeling om met elkaar ontwikkelingen te be-
D h r. P. ( P h i l i p ) M a n n a e r t s , a r c h i t e c t e r f g o e d d e s k u n d i g e | l i d
spreken. In totaal heeft de commissie in het jaar 2022, 455 adviezen uitgebracht. Dit is een forse stijging ten opzichte
De commissie wordt in 2022 ambtelijk bijgestaan door: D h r. K . P. ( K o n r a d ) M e l i s , s e c r e t a r i s ( j a n - m a a ) M e v r. J . ( J a c q u e l i n e ) d e H o o n , s e c r e t a r i s ( m a a - h e d e n ) M e v r. J . ( J u l i e ) C o n r a d i , a d v i s e u r e r f g o e d ( j a n - a p r ) D h r J . W. ( J a n - W i l l e m ) v a n B e e r s , t o e z i c h t h o u d e r h a n d h a ving, bouw en monumenten (apr-heden)
KERKSTRAAT | verbouwen van bestaande appartementen
Wa a r n o d i g w e r d d e s t e d e n b o u w k u n d i g e v a n d e g e m e e n t e bij de vergaderingen betrokken.
van 2021.
OMGEVINGSVERGUNNING letitkeifarG
letitkeifarG
Eerste behandeling
COMMISSIE IN GETALLEN
VOOROVERLEG Eerste behandeling
De cirkeldiagrammen hiernaast geven een weergaven van de opbouw van de adviezen. Hierbij maken we onderscheid tussen een vooroverleg (dit kan gezien worden als een concept vergunningaanvraag, waarbij wordt afgetast of het ini-
vergaderingen
85
vooroverleggen behandeld
77
vervolgadviezen op vooroverleg
11 6
omgevingsvergunningen behandeld
94
vervolgadviezen op omgevingsvergunning
13
handhavingszaken
44
Rijksmonument
43
gemeentelijk monument
Sporadisch worden er handhavingsdossier aan de com-
147
gelegen in Rijksbeschermd stadsgezicht
missie ruimtelijke kwaliteit voorgelegd, om te onderzoe-
39
bouwplannen door secretaris afgedaan
vingsvergunning. Bouwplannen worden met enige regelmaat opnieuw voorgelegd bij de commissie. Daarom maken we in het diagram onderscheid tussen een eerste behandeling en
Ve r v o l g b e h a n d e l i n g
OMGEVINGSVERGUNNING Ve r v o l g b e h a n d e l i n g
een vervolgbehandeling.
4
3
2
2021
4
1
3
2
1
2022
Grafiektitel
Grafiektitel
RIJKSMONUMENT RIJKSBESCHERMD STADSGEZICHT
HANDHAVING ken of de handhavingsquestie te legaliseren is. Dit is in 2021 verdubbeld ten opzichte van 2020. In 2022 zien we
Overzicht van het jaar 2022:
dit stabiel doorzetten. Eind 2022 is er gewerkt middels een
26
vergaderingen
nieuwe werkvorm. Bij onderzoek tot legalisatie wordt een
97
vooroverleggen behandeld
omgevingsvergunning aangevraagd. Daarom zullen naar
76
vervolgadviezen op vooroverleg
alle waarschijnlijkheid handhavingszaken minder zichtbaar
147
omgevingsvergunningen behandeld
worden in de cijfers van 2023.
123
vervolgadviezen op omgevingsvergunning
12
handhavingszaken
64
Rijksmonument
Va n d e z e v o o r o v e r l e g g e n , o m g e v i n g s v e r g u n n i n g e n e n h a n d -
54
gemeentelijk monument
havingszaken is in beide jaren iets meer dan de helft ge-
196
gelegen in Rijksbeschermd stadsgezicht
legen binnen Rijksbeschermd stadsgezicht. In 2021 betrof
18
bouwplannen door secretaris afgedaan
BESCHERMD STADSGEZICHT & MONUMENTEN
plusminus een vijfde van de gegeven adviezen een rijks- of gemeentelijk monument. In 2022 zagen we hier een lichte
GEMEENTELIJK MONUMENT
s t i j g i n g t . o . v. 2 0 2 1 n a a r e e n v i e r d e v a n h e t t o t a a l a a n g e g e ven adviezen.
12021 2 3
12022 2 3
ZUIDERDREEF | bouw van 59 grondgebonden woningen
Overzicht van het jaar 2021: 25
tiatief draagvlak heeft binnen de gemeente) en een omge-
VOOROVERLEG
GETALLEN OP EEN RIJTJE
BOUWPLANNEN Ook in 2021 en 2022 hebben zich weer bijzondere ontwikkelingen voorgedaan en zijn er noemenswaardige bouwplann e n v o o r g e l e g d a a n d e c o m m i s s i e . Te d e n k e n v a l t a a n d e kavels ‘Heimolen’, grote bouwplannen zoals ‘Beemdkroon’, ‘ We s t k w a r t i e r e n Z u y d k w a r t i e r ’ e n ‘ D e G e n t i a a n ’ . E r i s e e n start gemaakt met de invulling van de eilandkavels bij ‘De Oude Molen’ en wordt er nieuw leven geblazen in de rijksmonumenten aan de Hoofdlaan, beter bekend als de ‘Landg o e d Vr e d e l u s t ’ b e i d e g e l e g e n i n H a l s t e r e n . Ook worden er inpassingsplannen ontwikkeld in de binnenstad van Bergen op Zoom zoals het bouwplan op de hoek van de Korenbeurs en Kettingstraat. De commissie kon ook rekenen op verzet, bij het inpassingsplan aan de Antwerpsestraat 33. Deze bovengenoemde en andere plannen zijn te zien op de impressies die volgen.
MARKIEZATEN | bouw van 72 woningen
BOUWKAVELS HEIMOLEN De Heimolen ligt in het buitengebied. De nota ruimtelijke kwaliteit schrijft voor bij nieuwbouwplannen in het buitengebied te streven naar een zorgvuldige inpassing tussen de bestaande bebouwing. Het bouwwerk dient wat betreft massa en vormgeving te passen in de omgeving. Meestal kenmerkt zich dit door woningen in een traditionele architectuur met een kap gedekt met riet of dakpannen en gevels van baksteen met houten kozijnen. Gelet op het groot aantal eerdere afwijkingen aan de H e i m o l e n t . o . v. d e m e e r t r a d i t i o n e l e v e r s c h i j n i n g s v o r m e n van woningen in het landelijk gebied heeft de commissie ingestemd met een moderne verschijningsvorm van de nieuw te bouwen woningen aan de Heimolen. Bijvoorbeeld door woningen met een plat dak toe te staan in plaats van met een kap.
PROJECT | Het bouwen van een woonhuis. A R C H I T E C T | B o b M a n d e r s A r c h i t e c t u r e b . v. L O C AT I E | H e i m o l e n 7 6 b t e B e r g e n o p Z o o m
BEEMDKROON PROJECT | Het bouwen 3 appartementencomplexen en 40 zorgappartementen A R C H I T E C T | Z A A K VA N N N L O C AT I E | M a r k i e z a a t s w e g
DE HERTOG
15 + 30 appartementen
DE MARKIES
16 + 18 appartementen
DE BARON
40 zorgappartementen
DE GRAAF
20 appartementen
DE GENTIAAN PROJECT | Het bouwen van 3 apartementencomplexen A R C H I T E C T | G r o s v e l d B e k k e r s v a n d e r Ve l d e A r c h i t e c t e n b . v. L O C AT I E | P i u s p l e i n , K a s t a n j e l a a n , B e r k e n p a d en Populierlaan te Bergen op Zoom
INSTALLATIES ´T RIJKS Bij de uitvoering van het bouwplan voor het verbouwen van het hoofdgebouw van ’t Rijks is het in de uitvoering misgeg a a n o p h e t d a k . Ve n t i l a t i e k a n a l e n z i j n d u i d e l i j k z i c h t b a a r vanaf de openbare weg en ontsieren het Rijksmonument. De commissie is achteraf node akkoord gegaan (met enkele aanpassingen) met het aanbrengen van luchtkanalen en lichtstraten op het dak. Het hele gebouw is mooi geworden maar de installaties zorgden voor een echte architectonis c h e m i s s e r. I n e e r s t e i n s t a n t i e z o u d e c o m m i s s i e d i t n i e t hebben goedgekeurd maar het was niet realistisch en proportioneel om alles aan te passen. Deze misser zorgt wel voor een nieuw beleidsvoorstel: De commissie zal in de toekomst consequenties verbinden aan het omgaan met installaties op of aan monumenten en binnen beschermd stadsg e z i c h t . Vo o r t a a n b e h o u d e n d e r m e e o m g a a n , w a a r b i j v o o r a f a c t i e f g e v r a a g d w o r d t o m v e r d u i d e l i j k i n g t . b . v. i n s t a l l a t i e s .
WESTKWARTIER ARCHITECT | Schaap en Sturm architecten PROJECT | Bouw van 25 appartementen en 10 grondgebonden woningen L O C AT I E | W i t t o u c k s i n g e l e n S p i r i t u s l a a n
EILANDKAVELS Tu s s e n d e R i j k s w e g d e A 4 e n h e t b e d r i j v e n t e r r e i n ‘ D e O u d e Molen’ liggen 3 eilanden. Op deze eilandkavels dienen volgens het gelijknamige Beeldkwaliteitsplan ‘De Oude Molen e n K o p v a n Vi j f ’ b e d r i j f s p a n d e n t e w o r d e n g e r e a l i s e e r d m e t e e n h o o g s t a a n d a r c h i t e c t o n i s c h k a r a k t e r. D e b e d r i j v e n o p de eilanden vormen de eyecatcher van het achterliggende bedrijventerrein. Om dit te kunnen waarborgen zijn er beeldkwaliteitsaspecten opgenomen in het beeldkwaliteitsplan waar welstandshalve aan wordt getoetst. In 2022 is een start gemaakt met de invulling van 2 van de 3 eilandkavels. De schetsontwerpen zijn door de commissie op hoofdlijnen akkoord bevonden en zullen in een later stadium opnieuw aan de commissie worden voorgelegd om op detailniveau te worden beoordeeld.
PROJECT | Het bouwen van een bedrijfsgebouw ARCHITECT | AGB van DIJK L O C AT I E | S t e e n s p i l ( e i l a n d k a v e l ) t e H a l s t e r e n
EILANDKAVEL PROJECT | Het bouwen van een bedrijfsgebouw ARCHITECT | Houweling Architecten L O C AT I E | S t e e n s p i l ( E i l a n d k a v e l ) t e H a l s t e r e n
GEVEL
noord-west
GEVEL zuid-west
GEVEL
zuid-oost
GEVEL
noord-oost
LANDGOED VREDELUST ‘DE SCHORRE’ PROJECT | Schetsontwerp voor herontwikkeling van paviljoen ‘De Schorre’ voor het vestigen van intramurale zorg ARCHITECT | Elephant studio L O C AT I E | H o o f d l a a n 4 t e H a l s t e r e n
KORENBEURS- & KETTINGSTRAAT PROJECT | Herontwikkeling van panden tot 2 grondgebonden woningen en 6 appartementen ARCHITECT | ARJAN WELSCHOT Architectuur L O C AT I E | K o r e n b e u r s s t r a a t 2 3 & K e t t i n g s t r a a t 1 9
GEVELAANZICHT kettingstraat | bestaand
GEVELAANZICHT kettingstraat | nieuw
DE KUIL I n 2 0 2 2 z e t t e n S t a d l a n d e r, C o n s t r u c t i f e n K AW, i n d e w i j k ‘de Kuil’, in op een transitie naar een duurzame wijk in 2 0 5 0 . Va n a f d e j a r e n ‘ 6 0 o n t s t a a t d e h i s t o r i s c h e s t e d e n bouwkundige stempel van de Kuil. Door deze kenmerkende stempel kent deze buurt een eigen karakter die zich los maakt van het centrum gebied van Bergen op Zoom. In de ontwikkelingen van de Kuil wordt ingespeeld op de rol als verbinder tussen het centrum en de groenstructuren die ten westen en oosten van dit gebied liggen. In de wijk worden groene linten toegepast. Hiermee ontstaat er een vergroening van de buurt en wordt er een eerste stap gezet aan d e o n t w i k k e l i n g v a n d e g r o e n e l o p e r. D e c o m m i s s i e o n derschrijft deze ontwikkeling en heeft een locatie bezoek gebracht aan de modelwoning en met interesse de meest recente ontwikkelingen waargenomen op het gebied van duurzaam en groen bouwen.
GEVELAANZICHT groen
GEVELAANZICHT standaard
HAVENDIJK PROJECT | Het realiseren van gebouwen voor logies/ tijdelijke huisvesting ten behoeve van internationale medewerkers ARCHITECT | Dat architecten L O C AT I E | H a v e n d i j k B e r g e n o p Z o o m
VERZET Te g e n h e t b o u w p l a n v o o r h e t b o u w e n v a n d r i e a p p a r t e m e n ten en het veranderen van het bestaande gebouw (maken lift) aan de Antwerpsestraat 33, 33a, 33b, 35 en 35a is bezwaarschrift ingediend. Het bezwaar richtte zich ook op de beoordeling van commissie ruimtelijke kwaliteit over het b o u w p l a n . E n k e l e o m w o n e n d e n e n d e Ve r e n i g i n g B i n n e n stad vinden het bouwplan niet passen in de gevelwand van de Antwerpsestraat die is gelegen binnen het beschermd stadsgezicht. De commissie heeft hierop een uitgebreide onderbouwing opgesteld.
ANTWERPSESTRAAT A R C H I T E C T | Va n M a n e n PROJECT | Inpassingsplan, het bouwen van 3 appartementen L O C AT I E | A n t w e r p s e s t r a a t 3 3
VOORUITBLIK CULTUREEL ERFGOED NA 1965 Steeds vaker worden architectonisch gave bouwwerken uit de jaren 60 / 70 verbouwd. Sommige hiervan zijn dusdanig dat ze een tijdsbeeld vertegenwoordigen die het behouden waard is. De commissie heeft geadviseerd om de mogelijkheden voor het vaststellen van cultureel erfgoed na 1965 vast te leggen.
OMGEVINGSWET Vo o r d e i n w e r k i n g t r e d i n g v a n d e O m g e v i n g s w e t d i e n t e e n gemeentelijke adviescommissie te worden vastgesteld die tenminste adviseert over rijksmonumenten. De Omgevingswet schrijft voor dat leden van de commissie persoonlijk door de gemeenteraad moeten worden aangewezen. Dit is in 2022 voorgelegd aan de gemeenteraad.
ZANDSTRAAT 100 | verbouwen van de woning
VOORUITBLIK ZONNEPANELEN In het kader van duurzame opwekking van energie zijn zonnecollectoren aanleggen op daken aan de orde van de dag. Het aanleggen van zonnecollectoren binnen beschermd stadsgezicht is volgens de huidige nota ruimtelijke kwaliteit enkel mogelijk wanneer zonnecollectoren niet zichtbaar zijn vanaf openbaar toegankelijk gebied. In 2022 heeft de raad een motie aangenomen die voorziet in een versoepeling van zonnepanelen binnen beschermd stadsgezicht. Eind 2022 is een voorstel voor het versoepelen van de regels voorgelegd aan de commissie. De commissie kan zich vinden in de voorgestelde kaders. Het streven is om in 2023 deze voorgestelde verruiming van de regels voor het zichtbaar plaatsen van zonnepanelen binnen beschermd stadsgezicht voor te leggen aan de raad.
BESCHERMD STADSGEZICHT | luchtfoto streetsmart