Bijlage 3l. Poortgebied 2022 Bijlagen Toelichting bijlage 11 Passende beoordeling.
Tekst van het document
Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Een onderzoek in het kader van de Wet natuurbescherming
Inhoudsopgave
Samenvatting .....................................................................................................................................................4 1. Inleiding ...................................................................................................................................................5 1.1 Aanleiding en doel ...................................................................................................................................5 1.2 AERIUS-berekening ................................................................................................................................7 1.2.1 Interne saldering ...................................................................................................................................7 1.2.2 Externe saldering .................................................................................................................................7 1.3 Afbakening onderzoeksgebied effecten stikstofdepositie ....................................................................... 8 2. 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7
Toetsingskader ........................................................................................................................................ 9 Wet natuurbescherming .......................................................................................................................... 9 Beoordelingskader effecten stikstofdepositie projecten .......................................................................... 9 Beoordelingskader voor bestemmingsplannen .....................................................................................12 Beoordeling aanlegfase .........................................................................................................................13 Beoordelingsmethodiek stikstofdepositie ..............................................................................................13 Cumulatie stikstofdepositie ....................................................................................................................13 Gebruikte gegevens ..............................................................................................................................14
3. 3.1 3.2 3.3 3.4
Effectbeoordeling stikstofdepositie ........................................................................................................15 Ecologische effecten stikstofdepositie...................................................................................................15 Nauwkeurigheid (kritische) depositiewaarde .........................................................................................15 Meetbare effecten bij experimentele toename stikstofdepositie ...........................................................15 Gebiedsspecifieke beoordeling .............................................................................................................16
4. Brabantse Wal .......................................................................................................................................17 4.1 Inleiding .................................................................................................................................................17 4.2 Doelstellingen ........................................................................................................................................18 4.3 Beoordeling Habitattypen ......................................................................................................................19 4.4 Beoordeling Habitatrichtlijnsoorten........................................................................................................20 4.5 Beoordeling aangewezen vogelrichtlijnsoorten: Broedvogels ...............................................................21 4.6 Beoordeling aangewezen vogelrichtlijnsoorten: Niet-broedvogels .......................................................23 4.7 Extern salderen als mitigerende maatregel ...........................................................................................23 4.7.1 Plangebonden toename aan stikstofdepositie exclusief externe saldering .......................................24 4.7.2 Instandhoudingsmaatregelen en passende maatregelen
..................................................................25 4.7.3 Beoordeling plangebonden toename aan stikstofdepositie ...............................................................27 5.
Effecten op overige Natura 2000-gebieden ..........................................................................................29
6. 6.1 6.2
Cumulatieve effecten .............................................................................................................................30 Inleiding .................................................................................................................................................30 Beoordeling ...........................................................................................................................................30
7.
Conclusie ...............................................................................................................................................31
Referenties ......................................................................................................................................................32 - AERIUS Bijlage inclusief interne en externe saldering ..............................................................33
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 3/33
Samenvatting Het voorgenomen plan voor Poortgebied Bergsche Heide maakt gebruik van zowel interne als externe saldering en leidt daarmee per saldo niet tot een toename aan stikstofdepositie. De vraag is of de externe salderingsmaatregel een aanvullende maatregel betreft en plangebonden is, of dat de externe saldering nodig is voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen in het gebied en ingezet dient te worden als instandhoudingsmaatregel of passende maatregel. Uit de passende beoordeling blijkt dat dit pakket aan instandhoudings- of passende maatregelen afdoende is om de negatieve effecten van stikstofdepositie te mitigeren. Geconcludeerd wordt dat het bevoegd gezag die het Natura 2000-gebied Brabantse Wal beheert, het saldogevende bedrijf niet nodig heeft om de huidige problematiek van overschrijding stikstofdepositie op te lossen. Op basis van een gebiedsspecifieke analyse kan worden geconcludeerd dat de berekende toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, met zekerheid niet zal leiden tot aantoonbare effecten op de kwaliteit van de aanwezige habitattypen en leefgebieden van kwalificerende soorten en hiermee het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen niet in de weg staat. Significant negatieve gevolgen zijn daarom uitgesloten.
Ook van mogelijke cumulatie van effecten in combinatie met andere plannen en projecten worden significante effecten uitgesloten. Het plan maakt gebruik van zowel intern als extern salderen. Hiervoor dient een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming te worden verkregen van het bevoegd gezag (provincie Noord-Brabant). Wij verwachten dat de vergunning verleenbaar is waardoor stikstofdepositie de bestemmingsplanwijziging niet in de weg staat. Het bevoegd gezag kan het bestemmingsplan hiermee vaststellen op grond van artikel 2.7 eerste lid Wnb.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 4/33
1. Inleiding 1.1 Aanleiding en doel De ontwikkeling van het Poortgebied Bergsche Heide heeft betrekking op de omvorming en opwaardering van het bestaande recreatiepark (Vredenburg), die in de huidige situatie een verrommelde uitstraling kent. Met de plannen gaat de locatie functioneren als ‘recreatieve poort’ van de Brabantse Wal. Daarvoor worden binnen het terrein van het recreatiepark twee concrete ontwikkelingen uitgevoerd:
· de realisatie van het ‘Poortgebied’, bestaande uit verschillende functies, waaronder een hotel met horeca en een Energy Hub (tankstation);
· de realisatie van de nieuwe ontsluitingsroute door het Landschapspark, inclusief parkeervoorziening. Niet alleen het Poortgebied en de ontsluitingsweg met parkeervoorziening, maar het gehele terrein van het bestaande recreatiepark, worden in het bestemmingsplan meegenomen. Het voormalige campingterrein wordt getransformeerd tot een camping van deze tijd met 150 recreatiewoningen en 65 chalets/stacaravans. Een natuurspeelbos gaat deel uitmaken van de bedrijfsvoering van het nabijgelegen horecabedrijf Brasserie de Berk. Tot slot wordt met de plannen op twee locaties in het beekdal van de Kraggeloop, ten noorden en ten oosten van het landschapspark, geïnvesteerd in natuur- en landschapsontwikkeling, waarbij gronden met agrarisch gebruik worden omgevormd tot natuur.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 5/33
Figuur 1.1: Ligging plangebied (rood omlijnd Poortgebied Bergsche Heide en groen omlijnd compensatiegebieden).
In deze passende beoordeling zijn de mogelijke effecten van de door het plan veroorzaakte toename aan stikstofdepositie in gebruiksfase op Natura 2000waarden onderzocht. Hiervoor zijn potentiële negatieve effecten van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen en leefgebieden binnen de betreffende Natura 2000-gebieden inzichtelijk gemaakt.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 6/33
1.2 AERIUS-berekening De berekeningen van de stikstofdepositie zijn op 21 januari 2022 uitgevoerd met de meest recente versie van AERIUS Calculator, versie 2021. Hierbij is de depositie binnen de Natura 2000-gebieden berekend per hexagoon met een oppervlakte van één hectare. De berekende depositie op een rekenpunt wordt toegekend aan het gehele hexagoon van één hectare waar dit rekenpunt in ligt. Het AERIUS rekenresultaat voor het effect inclusief intern en extern salderen is bijgevoegd in Appendix 1 van deze rapportage.
1.2.1
Interne saldering
Omdat de voorgenomen ontwikkeling tot een toename van stikstofdepositie leidt, zijn in eerste instantie de mogelijkheden van door intern salderen onderzocht. Om agrarische percelen in te mogen zetten voor saldering, dient de initiatiefnemer aan te tonen dat de bemesting feitelijk, en planologisch legaal plaatsvindt. Uit onderzoek blijkt dat het perceel agrarisch wordt gebruikt. Dit wordt ook bevestigd door de eigenaren en dat de gronden onder andere zijn bestemd voor de uitoefening van het agrarisch bedrijf. Bemesten van landbouwgrond is onderdeel van de uitoefening van het agrarisch bedrijf, dus is de bemesting planologisch legaal.
1.2.2
Externe saldering
Omdat de voorgenomen ontwikkeling tot een toename van stikstofdepositie leidt, zijn de mogelijkheden van mitigatie door extern salderen onderzocht. Hiervoor is een overeenkomst afgesloten tussen P.M. de Nijs en Port of Bergen op Zoom bv. Hierin is vastgelegd dat P.M. de Nijs de ammoniakrechten uit de vergunning Wet milieubeheer intrekt en dat hiermee de effecten van Poortgebied Bergsche Heide worden gesaldeerd. In de door Sweco opgestelde notitie (Dekker, 2021) wordt ingegaan op de verschillende vergunningen en meldingen sinds de oprichting van de stal en een overzicht gegeven van de vergunde rechten. Hieruit blijkt dat het natuurgebied is aangewezen in het kader van de Vogelrichtlijn (aanwijzingsdatum 24 maart 2000) en de Habitatrichtlijn (aanwijzingsdatum 25 april 2013) en dat het bedrijf een eerste vergunning Wet milieubeheer heeft op 22 oktober 1980. De referentiedatum voor het bepalen van de referentiesituatie is derhalve 24 maart 2000. In voorliggende rapportage worden per gebied de effecten van de voorgenomen ontwikkeling en de interne en externe saldering en het verschil tussen de nieuwe situatie en de referentiesituatie inzichtelijk gemaakt. De weergegeven getallen per habitattype/leefgebied hebben betrekking op het hexagoon met het kleinste/minst negatieve verschileffect en is hiermee worst case.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 7/33
1.3 Afbakening onderzoeksgebied effecten stikstofdepositie Uit de stikstofberekeningen is gebleken dat er sprake is van een toename aan stikstofdepositie op zes Natura 2000-gebieden in de omgeving van het plangebied. Door interne saldering is er geen sprake meer van een toename aan stikstofdepositie in vijf Natura 2000-gebieden, namelijk: Oosterschelde, Krammer-Volkerak, Westerschelde & Saeftinghe, Biesbosch en Ulvenhoutse Bos. De externe saldering heeft effect op de Natura 2000-gebieden Brabantse Wal, Oosterschelde en Krammer-Volkerak. Het Natura 2000-gebied Brabantse Wal ondervindt na interne saldering nog wel een toename aan stikstofdepositie op stikstofgevoelige natuur. Het beïnvloedde areaal van het Natura 2000-gebied Brabantse Wal is gelegen op circa 1,4 kilometer, ten zuiden van het plangebied. Na interne en externe saldering betreft is er geen sprake meer van een toename aan stikstofdepositie (>0,00 mol N/ha/jaar). Hiermee wordt de door het plan veroorzaakte depositie in zijn geheel gemitigeerd.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 8/33
2. Toetsingskader 2.1 Wet natuurbescherming Bescherming van Natura 2000-gebieden vindt plaats op grond van de Wet natuurbescherming (Wnb). Onder Natura 2000-gebieden vallen de gebieden die op grond van de Europese Vogelrichtlijn en/of Habitatrichtlijn zijn aangewezen. De essentie van het beschermingsregime voor deze gebieden is dat de duurzame instandhouding van soorten en habitats binnen de Europese Unie wordt gewaarborgd. Daarbij zijn instandhoudings-doelstellingen geformuleerd voor natuurlijke habitats en/of soorten. Dit kunnen behoudsdoelstellingen zijn voor habitats en leefgebieden van soorten die zich al op het gewenste niveau (kwalitatief en kwantitatief) bevinden of uitbreidings- of verbeterdoelstellingen voor habitats en leefgebieden van soorten die zich nog niet op het gewenste niveau bevinden. Om dit toetsbaar te maken kent de Wnb eisen voor plannen die significante gevolgen voor de betreffende gebieden kunnen hebben (artikel 2.7, eerste lid, Wnb), en een vergunningplicht voor projecten die (significant) negatieve gevolgen voor de betreffende gebieden kunnen hebben (artikel 2.7, tweede lid, Wnb).
2.2 Beoordelingskader effecten stikstofdepositie projecten Als gevolg van de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) d.d. 29 mei 2019 kan een generieke beoordeling die aan het Programma Aanpak Stikstof (PAS) ten grondslag lag, niet langer worden gebruikt voor toestemmingverlening voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken op stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. De beoordeling en vergunningverlening voor projecten met stikstofdepositie verloopt daarom weer per project, zoals in de vorige paragraaf beschreven wettelijke regeling. Indien uit de AERIUS berekeningen blijkt dat er geen sprake is van een toename van de stikstofdepositie (kleiner dan of gelijk aan 0,00 mol N/ha/jaar) dan is er voor het onderdeel stikstofdepositie geen vergunningplicht Wnb. Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat er sprake is van een toename van de stikstofdepositie (groter dan 0,00 mol N/ha/jaar), dan is er meestal wel een vergunningplicht Wnb, tenzij uit een ecologische voortoets blijkt dat significante gevolgen op grond van objectieve criteria op voorhand zijn uit te sluiten.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 9/33
Een Wnb-vergunning kan in de volgende situaties worden verleend:
· in het stikstofregistratiesysteem is voldoende depositieruimte beschikbaar om de effecten van het project te salderen1; · uit een passende beoordeling, eventueel inclusief extern salderen, blijkt dat er geen risico’s zijn voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen van de betreffende Natura 2000-gebieden; · na het succesvol doorlopen van de ADC-toets2. Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat er sprake is van een toename van de stikstofdepositie (> 0,00 mol N/ha/jaar) en niet aan één van bovenstaande beschreven situaties is voldaan kan geen vergunning Wnb worden verleend. Intern salderen stikstofdepositie en referentiesituatie Tot voor kort was er onduidelijkheid of bij toepassing van intern salderen een Wnbvergunning nodig is. Uit een uitspraak van de ABRvS van 20 januari 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:71) blijkt dat geen Wnb vergunning vereist is indien na intern salderen een project niet leidt tot een toename aan stikstofdepositie ten opzichte van de referentiesituatie. De ABRvS overweegt (r.o. 17) dat met de wetswijziging van 1 januari 2020 er alleen nog een vergunningsplicht bestaat voor projecten die significante gevolgen kunnen hebben. De vergunningplicht voor projecten die enige maar geen significante gevolgen kunnen hebben is hiermee vervallen (= de verslechteringsvergunning).
De referentiesituatie voor projecten wordt ontleend aan de geldende natuurvergunning of, bij het ontbreken daarvan, aan de milieutoestemming die gold op de referentiedatum (dat is het moment waarop artikel 6 van de Habitatrichtlijn van toepassing werd voor het betrokken Natura 2000-gebied), tenzij nadien een milieutoestemming is verleend voor een activiteit met minder gevolgen. Dan geldt die toestemming als referentiesituatie (ECLI:NL:RVS:2021:71. R.O. 17.2). Wanneer op de referentiedatum gronden werden bemest, viel dat bemesten onder de (algemene) meststoffenregelgeving. Daarmee wordt voldaan aan het vereiste van een milieutoestemming ten tijde van de referentiedatum (ABRS 29 mei 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1604, R.O. 22.5). Door dat oordeel van de ABRvS kan in een natuurvergunning intern worden gesaldeerd middels de beëindiging van bemesting3. Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland maken dit ook concreet in de Beleidsregel omtrent stikstof. Een activiteit die op de Europese referentiedatum was toegestaan en die sindsdien onafgebroken aanwezig is geweest is een toestemming die gebruikt kan worden bij intern salderen (Art 1 lid n 50 van de Beleidsregel). Extern salderen Extern salderen is een mitigerende maatregel.
Indien mitigerende maatregelen nodig zijn, staat niet op voorhand vast dat een plan of project geen significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied.
1
Met het stikstofregistratiesysteem is depositieruimte gecreëerd doordat maatregelen zijn genomen die de stikstofdepositie verminderen. Een deel van deze depositieruimte kan worden ingezet voor het verlenen van een Wnb-vergunning. Voorlopig is het stikstofregistratiesysteem alleen beschikbaar voor woningbouwprojecten en een beperkt aantal infrastructurele projecten. 2 Dit is een onderzoek waaruit naar voren komt dat er geen Alternatieven zijn voor het project, er Dwingende reden van groot openbaar belang zijn en waarbij Compensatie van Natura 2000 plaatsvindt. 3 https://www.hekkelman.nl/blog/overheidszaken/stikstof-intern-salderen-met-bemesten/
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 10/33
Er is dan een op grond van artikel 2.7 tweede lid Wnb een vergunning nodig en op grond van artikel 2.8 derde lid een Passende beoordeling nodig. Naar aanleiding van de uitspraak van de ABRvS, d.d. 24 november 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:2627), kan een externe saldering, waardoor de depositietoename gelijk is aan maximaal 0,00 mol N/ha/jaar, niet langer zondermeer worden gebruikt voor toestemmingverlening voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken op stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. De ABRvS heeft in bovenstaande uitspraak overwogen of de beëindiging van het saldogevende bedrijf door aankoop en intrekking van de vergunning een maatregel is, die naar zijn aard ook geschikt is om ingezet te worden als instandhoudingsmaatregel of passende maatregel. Uit overweging 13-13.8 van de uitspraak van 29 mei 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:1603) volgt dat een maatregel die als instandhoudingsmaatregel of passende maatregel kan worden ingezet alleen als mitigerende maatregel in een passende beoordeling kan worden betrokken als, gelet op de staat van instandhouding en de instandhoudingsdoelstelling, het behoud van natuurwaarden is geborgd of in geval een verbeter- of hersteldoelstelling geldt, dat doel ook op andere wijze kan worden gerealiseerd.
Bij een passende beoordeling waarbij de toepassing van externe saldering als mitigerende maatregel wordt overwogen, dient van tevoren duidelijk te zijn welk pakket aan andere instandhoudings- of passende maatregelen worden getroffen om de instandhoudingsdoelstellingen van de natuurwaarden in het Natura 2000-gebied te behalen. Beslisboom vergunningverlening Verschillende provincies hebben beleidslijnen4 opgesteld om duidelijkheid te geven over de toepassing van intern en extern salderen in de vergunningverlening voor projecten. Figuur 2.1 toont de recente beslisboom voor de toestemmingsverlening stikstofdepositie bij nieuwe activiteiten conform de recente beleidslijnen.
4
Beleidsregel van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland houdende regels omtrent stikstof (Beleidsregel intern en extern salderen Noord-Holland) (overheid.nl)
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 11/33
Figuur 2.1: Toestemmingsverlening stikstofdepositie bij nieuwe activiteiten
2.3 Beoordelingskader voor bestemmingsplannen De gemeenteraad stelt een bestemmingsplan alleen vast wanneer de raad voldoende zekerheid heeft verkregen dat het plan de natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden niet zal aantasten. Voor een plan dat leidt tot een toename aan stikstofdepositie en waarvoor significante gevolgen niet in een voortoets zijn uit te sluiten, dient een passende beoordeling opgesteld te worden. Indien ook in de passende beoordeling, na eventueel treffen van mitigerende maatregelen, significante gevolgen niet zijn uit te sluiten, stelt de raad het plan alleen vast na succesvol doorlopen van de ADC-toets (artikelen 2.7 en 2.8 Wnb).
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 12/33
Net als bij projecten geeft een AERIUS berekening inzicht in de eventuele toename aan stikstofdepositie door een plan. De referentiesituatie voor plannen is echter anders dan bij projecten. De referentie voor plannen is niet de vergunde situatie, maar de feitelijke planologisch legale situatie voorafgaand aan de vaststelling van het plan (ECLI:NL:RVS:2020:1110, r.o. 12.7).
2.4 Beoordeling aanlegfase Voorliggende rapportage beoordeelt zowel het effect van de aanlegfase als de gebruiksfase. De Wet stikstofreductie en natuurverbetering voorziet per 1 juli 2021 in een partiële vrijstelling van de vergunningplicht voor stikstofemissies afkomstig van bouw- en sloopwerkzaamheden. De aanlegfase kan vanaf die datum buiten beschouwing gelaten worden voor de beoordeling van de vergunningplicht.
2.5 Beoordelingsmethodiek stikstofdepositie Voorliggende rapportage betreft een passende beoordeling en dient duidelijkheid te geven of projectgebonden toenames aan stikstofdepositie significante gevolgen kunnen hebben voor de instandhoudingsdoelstellingen van stikstofgevoelige habitattypen en/of kwalificerende soorten in Natura 2000gebieden. Deze beoordeling is uitgevoerd aan de hand van de volgende vragen:
· · · · ·
Wat is de kritische depositiewaarde (KDW) van het habitattype/leefgebied? Wat is de maximale achtergronddepositie op het habitattype/leefgebied? Hoe groot is de maximale toename aan stikstofdepositie? Hoe groot is de maximale relevante toename aan stikstofdepositie? 5 Wat is de huidige kwaliteit van het habitattype/leefgebied met een relevante toename aan stikstofdepositie? · Vormt stikstofdepositie een knelpunt voor het halen van instandhoudingsdoelstellingen? · Staat de berekende toename aan stikstofdepositie de realisatie van de instandhoudingsdoelen in de weg?
2.6 Cumulatie stikstofdepositie Conform de Wet natuurbescherming dient beoordeeld te worden of een project zelfstandig of in combinatie met andere plannen of projecten tot significante effecten kan leiden op instandhoudingsdoelen van een Natura 2000-gebied. Met deze cumulatietoets heeft de wetgever geboogd te voorkomen dat vele plannen en projecten met een klein effect, samen tot significante gevolgen kunnen leiden. Plannen en projecten die in het geheel geen effect hebben, kunnen ook niet in combinatie tot andere plannen of projecten tot significante gevolgen leiden. Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat het plan of project niet leidt tot een toename aan stikstofdepositie, is een verdere cumulatieve beoordeling dus niet nodig.
5
Het maximale projecteffect op de hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 13/33
In de praktijk (en in de rechtspraak) ontstaan vaak discussies over de reikwijdte van de cumulatietoets. In eerdere uitspraken heeft de Afdeling bestuursrechtspraak dan ook verduidelijkt om welke ontwikkelingen het gaat. Een voorbeeld is de zaak ‘ABRvS 16 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1312’. Hieruit blijkt dat bij de cumulatietoets slechts rekening gehouden moet worden met andere projecten waarvoor een vergunning reeds is verleend, maar nog niet (of slechts ten dele) ten uitvoer is gelegd. Projecten waarvoor een vergunning is vereist, maar nog niet is verleend worden beschouwd als nog te ‘onzeker’ en hoeven in de cumulatietoets niet meegenomen te worden. Ditzelfde geldt voor projecten die reeds zijn uitgevoerd, waarbij de gedachte geldt dat de gevolgen van die activiteiten reeds in de huidige situatie zijn verdisconteerd. Voor de vraag of een project in de beoordeling moet worden betrokken is dus zowel van belang in welke fase van het besluitvormings- en uitvoeringsproces het project zich bevindt (vergunning verleend en nog niet of nog slechts ten dele uitgevoerd), als de mogelijke effecten die ervan uit gaan (zie ook ABRvS 9 september 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2848).
2.7 Gebruikte gegevens Als bron voor het verkrijgen van de antwoorden op de in paragraaf 2.5 genoemde vragen betreffende de KDW, maximale totale achtergronddepositie en het maximale planeffect is gebruik gemaakt van ruimtelijke informatie, verkregen uit de AERIUS Calculator, zoals gedeeltelijk omschreven in de bijgevoegde AERIUS-resultaten. Als bron voor het verkrijgen van de meest recente informatie omtrent de huidige kwaliteit, de instandhoudingsdoelstellingen en de mate van stikstofgevoeligheid van een habitattype, zijn digitaal beschikbare, gepubliceerde gegevens over het Natura 2000-gebied gebruik, zoals de PAS-gebiedsanalyse en het Natura 2000beheerplan. Ten behoeve van de cumulatietoets is een vergunningeninventarisatie uitgevoerd. Daarbij is gezocht naar gepubliceerde vergunningen Wet natuurbescherming sinds 29 mei 2019. Bekeken is of met deze vergunningen een toename aan stikstofdepositie wordt toegestaan.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 14/33
3. Effectbeoordeling stikstofdepositie 3.1 Ecologische effecten stikstofdepositie Atmosferische stikstofdepositie kan leiden tot verzuring en vermesting van stikstofgevoelige habitattypen wanneer deze boven een kritische waarde komt (de kritische depositiewaarde, KDW). Stikstofdepositie bestaat in gereduceerde vorm (NH3, ammoniak) en geoxideerde vorm (stikstofoxide, NOx). Beide vormen van stikstof kunnen worden omgezet tot de nutriënten ammonium (NH4) en nitraat (NO3). De extra aanvoer van deze voedingsstoffen kan vooral bedreigend zijn voor voedselarme habitattypen. Door de verrijking kan de vegetatie verruigen en kunnen kenmerkende soorten van schrale milieus verdwijnen. Daarnaast kan depositie van stikstof, en dan vooral depositie van ammoniak, leiden tot een daling van de bodem-pH (verzuring). Door verzuring verdwijnen gevoelige soorten en neemt de soortenrijkdom en kwaliteit van zuurgevoelige habitattypen af. Stikstofdepositie kan bovendien effecten hebben via de voedselketen vanwege invloed op de kwaliteit en het aanbod aan prooidieren of het aantrekken van parasieten.
3.2 Nauwkeurigheid (kritische) depositiewaarde Op basis van wetenschappelijk onderzoek zijn er geen aantoonbare verschillen in de kwaliteit van een habitat aangetoond veroorzaakt door depositie kleiner dan 1 kilogram stikstof per hectare per jaar. Deze hoeveelheid staat ongeveer gelijk aan een depositie van 70 mol N per hectare per jaar. Onderzoek geeft dan ook aan dat de KDW met een onzekerheidsmarge van 70 mol N/ha/jaar moeten worden gehanteerd (van Dobben et al. 2012). In de praktijk varieert de stikstofdepositie op habitattypen van nature binnen een jaar en tussen verschillende jaren, waardoor een exacte relatie tussen de hoogte van de depositie en de kwaliteit van een habitat niet is te leggen. Door meteorologische omstandigheden van jaar tot jaar treden variaties in de depositie op in de orde van grootte van 10% (Velders et al. 2018). Bij de huidige gemiddelde landelijke achtergronddepositie van circa 1.700 mol N/ha/jaar is de jaarlijkse variatie daarmee circa 170 mol.
3.3 Meetbare effecten bij experimentele toename stikstofdepositie Gevolgen door stikstof op een habitattype worden veroorzaakt door deposities over een langere periode. Gelet op de natuurlijk variatie in depositie kan
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 15/33
stikstofdepositie op een bepaalde locatie niet met een grotere nauwkeurigheid dan op honderden molen N/ha/jaar of hele kilogrammen N/ha/jaar vastgesteld worden. Bovendien zijn er in experimentele studies zelden negatieve effecten aangetoond na experimentele deposities van minder dan 5 kg N/ha/jaar (350 mol N/ha/jaar) en in het geheel niet bij stikstofgiften van minder dan 1 kg N/ha/jaar (70 mol N/ha/jaar) (Cunha et al. 2002). In de wetenschappelijke literatuur is het dan ook gebruikelijk om stikstofdepositie uit te drukken in kg/ha/jaar, waarbij de auteurs afronden op 1 kg (Krupa 2003; van Dobben et al. 2012; Cunha et al. 2002; Lilleskov et al. 2019). Uit onderzoek blijkt dat pas bij een toevoeging van 122,5 mol N/ha/jaar (bij een achtergronddepositie van 2.100 – 2.450 mol N/ha/jaar) een effect is aangetoond op jonge heide (Heil and Diemont 1983). Hoewel de precieze relatie tussen concentratie van experimenteel toegevoegde stikstof en waarneembare effecten sterk samenhangt met de experimentele opzet en duur en met lokale effecten als bodemsamenstelling en achtergronddepositie, geven de bovenstaande en andere vergelijkbare studies aan dat waarneembare effecten pas verwacht kunnen worden bij toevoeging van tenminste 70 mol N/ha/jaar over meerdere jaren.
De aanwezige habitattypen in Nederland produceren afhankelijk van de productiviteit jaarlijks 2.000 – 6.000 kg droge stof per hectare. Voor deze biomassaproductie is gemiddeld 30 – 90 kg N/ha/jaar nodig, ca. 2.150 – 6.400 mol N/ha/jaar. Dit betreft de totale aanvoer van stikstof, dus ook vanuit bronnen naast atmosferische depositie, zoals via grond- en oppervlaktewater, nalevering uit de bodem, mineralisatie van organisch materiaal en natuurlijke bemesting (via dieren of vee dat ingezet wordt bij natuurlijke begrazing). Een eenmalige depositie van 1 mol N/ha/jaar komt overeen met 0,02 – 0,05% van de jaarlijks benodigde hoeveelheid stikstof voor natuurlijke habitats. Een deel hiervan zal uitspoelen naar het grondwater of uit de bodem verdwijnen door denitrificatie. Ook wanneer deze dosis volledig ter beschikking komt aan de vegetatie, zullen toenames van enkele molen niet leiden tot meetbare veranderingen in groeisnelheid van individuele planten, en daarmee tot veranderingen in concurrentiepositie tussen soorten onderling (Kleijberg 2020).
3.4 Gebiedsspecifieke beoordeling Op basis van het voorgaande kunnen mogelijke significante gevolgen van kleine stikstofdepositietoenames op habitattypen/leefgebieden in Nederland op voorhand worden uitgesloten. Desalniettemin wordt in de voorliggende rapportage vanuit het voorzorgbeginsel een gebiedsspecifieke beoordeling uitgevoerd voor alle habitattypen en leefgebieden met een stikstofeffect > 0,00 mol N/ha/jaar en (naderende) overschrijding van de KDW. Hiermee kan extra onderbouwing worden verkregen dat de toename aan stikstofdepositie niet zal leiden tot significante effecten en de zekerheid dat gebiedsspecifieke omstandigheden niet alsnog zouden kunnen leiden tot ecologische aantoonbare effecten, die tevens moeten worden beoordeeld in relatie tot de instandhoudingsdoelen.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 16/33
4. Brabantse Wal 4.1 Inleiding De Brabantse Wal bestaat uit diverse gebieden die op het grensgebied van het Brabantse hogere zandlandschap en de Zeeuwse kleilandschap van de delta liggen. Het meest westelijke deel van het Kempense Plateau eindigt hier in een hoge steilwand. Loodrecht op deze steilwand bevinden zich enkele beekdalen. Op de Brabantse Wal komen meerdere stuifzandgebieden voor, behalve relatief recente stuifduinen betreft het hier ook veel oudere rivierduinen, die zijn ontstaan aan het einde van de laatste ijstijd. De Mattemburgh is een oud landgoed op de overgang van de Brabantse Wal naar de jonge zeeklei van de Oosterschelde. Door de gradiëntrijke ligging is er een grote biologische rijkdom. Op de Woensdrechtse Heide wordt stuifzand, naaldbos en gemengd bos aangetroffen. De Wouwse Plantage is een oud landgoed met gemengde bossen, landbouwgronden, een relict van een zandverstuiving en lange beukenlanen in de vorm van een ster. Zoomland is ontstaan uit vier zeventiende-eeuwse landgoederen. Het landgoed is opgebouwd uit gevarieerde gemengde bossen, wei- en bouwland, heide met eikenstrubben dichtgegroeid stuifzand en moeras. Kortenhoef bestaat uit natuurlijk bos en heidelandschap op voormalig landgoed.
Het noordelijke deel van het landgoed Grote Meer bestaat uit licht geaccidenteerde zandgronden met daarop plantages van voornamelijk naaldhout met hier en daar stukjes landbouwgrond en enkele natuurlijke vennen: het Groote Meer, Kleine Meer en het Zwaluwmoer. De zuidelijke helft bestaat uit dennenbos, heide en zandverstuivingen (Brabantse Wal, Natura2000.nl).
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 17/33
Figuur 4.1 Overzicht ligging richtlijngebieden gebied Brabantse Wal.
4.2 Doelstellingen De volgende tabellen bevatten de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Brabantse Wal op basis van het aanwijzingsbesluit. Tabel 4.1:
Habitattypen
Habitatcode
Habitattype
Status doel
H2310
Stuifzandheiden met struikhei
H2330
Oppervlakte1
Kwaliteit1
definitief
>
>
Zandverstuivingen
definitief
>
>
H3130
Zwakgebufferde vennen
definitief
>
>
H3160
Zure vennen
definitief
=
>
H4010A
Vochtige heiden (hogere zandgronden)
definitief
>
>
H4030
Droge heiden
definitief
>
>
H7150
Pioniervegetaties met snavelbiezen
ontwerp
=
=
H9120
Beuken-eikenbossen met hulst
ontwerp
=
>
1: doelstelling voor oppervlakte en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding: >, achteruitgang ten gunste van ander habitattype toegestaan: = (<), oppervlak staat op uitbreiding, maar mag achteruit gaan ten gunste van ander habitattype: > (<).
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 18/33
Tabel 4.2:
Habitatrichtlijnsoorten
Soortcode
Soort
Status doel
Populatie
Omvang leefgebied1
Kwaliteit leefgebied1
H1831
Drijvende waterweegbree
definitief
>
>
>
H1166
Kamsalamander
definitief
>
>
>
1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering: >, vestigend: +, achteruitgang ten gunste van ander habitattype toegestaan: = (<).
Tabel 4.3:
Broedvogels
Soortcode
Soort
Status doel
Aantal broedparen
Omvang leefgebied1
Kwaliteit leefgebied1
A246
Boomleeuwerik
definitief
100
=
=
A004
Dodaars
definitief
40
=
>
A008
Geoorde fuut
definitief
40
= (<)
>
A224
Nachtzwaluw
definitief
80
=
=
A072
Wespendief
definitief
13
=
=
A236
Zwarte specht
definitief
40
=
=
1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering: >, vestigend: +, achteruitgang ten gunste van ander habitattype toegestaan: = (<).
4.3 Beoordeling Habitattypen Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal geen sprake is van een toename aan stikstofdepositie van >0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelige habitattypen (zie onderstaande tabel). Door afrondingsverschillen worden de ogenschijnlijke onjuiste verschilberekeningen verklaard (bv. voor salderen 0,016 = 0,02, na salderen 0,003 = 0,00, verschil 0,013 = -0,01). De overige habitats zijn niet gevoelig voor stikstofdepositie, hebben geen definitieve status, of er is geen sprake van een effect ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. Significant negatieve gevolgen voor deze habitattypen zijn daarom op voorhand uitgesloten.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 19/33
Tabel 4.4:
Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de habitattypen binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Depositiewaarden betreffen de waarden op het hexagoon met het hoogste/minst negatieve effect na interne saldering (worstcase), zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van AERIUS Calculator en worden weergegeven in mol N/ha/jaar.
Habitatcode
Habitattype
KDW1
Maximale achtergrond depositie2
Plangebonden stikstof toename4
Stikstof afname ten gevolge van interne saldering5
Netto effect na interne saldering6
Stikstof afname ten gevolge van externe saldering7
hoogste / minst negatief netto effect8
H2310
Stuifzandheiden met struikhei
1071
2428
0,06
0,06
0,00
0,02
-0,01
H2330
Zandverstuivingen
714
2282
0,04
0,04
0,00
0,01
-0,01
H3130
Zwakgebufferde vennen
571
2326
0,05
0,05
0,00
0,01
-0,01
H3160
Zure vennen
714
2415
0,05
0,05
0,00
0,01
-0,01
H4010A
Vochtige heiden (hogere zandgronden)
1214
2300
0,05
0,05
0,00
0,01
-0,01
H4030
Droge heiden
1071
2235
0,06
0,05
0,00
0,01
-0,01
1. KDW van habitattype volgens van Dobben et al. (2012) 2. Achtergronddepositie volgens de meest recente versie van AERIUS Calculator. kleuren betreffen: geen, naderend en overschrijding KDW. 3. De depositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zonder salderingen. 4. De afname aan depositie ten gevolge van de interne saldering. 5. Het resteffect van de voorgenomen ontwikkeling minus het effect van de interne saldering. 6. De afname aan depositie ten gevolge van de externe saldering. 7. Het rest effect van de voorgenomen ontwikkeling minus de interne saldering en de externe saldering.
De voorgenomen ontwikkeling maakt gebruik van intern en extern salderen. De verschilberekening hiervoor staat weergegeven in de bovenstaande tabel. Uit de verschilberekening blijkt dat er na intern en extern salderen geen sprake is van een toename aan stikstofdepositie van >0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelige habitattypen in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling leidt niet tot relevante deposities groter dan 0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelige habitattypen. De toename aan stikstofdepositie heeft hierdoor met zekerheid geen invloed op het behoud, uitbreiding of verbetering van oppervlakte en kwaliteit van aangewezen habitattypen in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Significante effecten door toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zijn hierom uitgesloten.
4.4 Beoordeling Habitatrichtlijnsoorten Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal geen sprake is van een toename aan stikstofdepositie van >0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelig leefgebied van kwalificerende habitatrichtlijnsoorten (zie onderstaande tabel). Door afrondingsverschillen worden de ogenschijnlijke onjuiste verschilberekeningen verklaard (bv. voor salderen 0,016 = 0,02, na salderen 0,003 = 0,00, verschil 0,013 = -0,01).
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 20/33
De in de onderstaande tabel ontbrekende soorten met een instandhoudingsdoelstelling binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal, zijn niet gevoelig voor stikstofdepositie, hebben geen definitieve status, of er vindt geen toename aan stikstofdepositie plaats op stikstofgevoelig leefgebied van deze soorten. Significant negatieve gevolgen voor deze habitatrichtlijnsoorten zijn daarom op voorhand uitgesloten. Tabel 4.5:
Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de leefgebieden van aangewezen soorten binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Depositiewaarden betreffen de waarden op het hexagoon met het hoogste/minst negatieve effect na interne saldering (worstcase), zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van AERIUS Calculator en worden weergegeven in mol N/ha/jaar.
Soortcode / soortnaam
Leefgebied1
KDW2
Maximale achtergrond depositie3
Plangebonden stikstof toename4
H1166 Kamsalamander H1831 Drijvende waterweegbree
H3130
571
2326
H3130
571
2326
Netto effect na interne saldering6
0,05
Stikstof afname ten gevolge van interne saldering5 0,05
0,01
Stikstof afname ten gevolge van externe saldering7 0,01
hoogste / minst negatief netto effect8 0,00
0,05
0,05
0,01
0,01
0,00
1. De habitat- en/of leefgebiedtypen met een stikstofeffect binnen het leefgebied van de soort volgens de relatie-leefgebied tabel (BIJ12, 2020) 2. KDW van habitattype volgens van Dobben et al. (2012) 3. Achtergronddepositie volgens de meest recente versie van AERIUS Calculator. kleuren betreffen: geen, naderend en overschrijding KDW. 4. De depositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zonder salderingen. 5. De afname aan depositie ten gevolge van de interne saldering. 6. Het resteffect van de voorgenomen ontwikkeling minus het effect van de interne saldering. 7. De afname aan depositie ten gevolge van de externe saldering. 8. Het rest effect van de voorgenomen ontwikkeling minus de interne saldering en de externe saldering.
De voorgenomen ontwikkeling maakt gebruik van intern en extern salderen. De verschilberekening hiervoor staat weergegeven in de bovenstaande tabel. Uit de verschilberekening blijkt dat er na intern en extern salderen geen sprake is van een toename aan stikstofdepositie van >0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelig leefgebied van aangewezen habitatrichtlijnsoorten in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling leidt niet tot relevante deposities groter dan 0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelig leefgebied van de in het gebied aangewezen soorten. De toename aan stikstofdepositie heeft hierdoor met zekerheid geen invloed op het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen van aangewezen habitatrichtlijnsoorten in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Significante effecten door de toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zijn hierom uitgesloten.
4.5 Beoordeling aangewezen vogelrichtlijnsoorten: Broedvogels Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal geen sprake is van een toename aan stikstofdepositie van >0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelig leefgebied van kwalificerende broedvogels (zie onderstaande tabel). Door afrondingsverschillen worden de ogenschijnlijke Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 21/33
onjuiste verschilberekeningen verklaard (bv. voor salderen 0,016 = 0,02, na salderen 0,003 = 0,00, verschil 0,013 = -0,01). De in de onderstaande tabel ontbrekende soorten met een instandhoudingsdoelstelling binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal, zijn niet gevoelig voor stikstofdepositie, hebben geen definitieve status, of er vindt geen toename aan stikstofdepositie plaats op stikstofgevoelig leefgebied van deze soorten. Significant negatieve gevolgen voor deze broedvogelsoorten zijn daarom op voorhand uitgesloten. Tabel 4.6:
Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de leefgebieden van aangewezen broedvogels binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Depositiewaarden betreffen de waarden op het hexagoon met het hoogste/minst negatieve effect na interne saldering (worstcase), zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van AERIUS Calculator en worden weergegeven in mol N/ha/jaar.
Soortcode / soortnaam
Leefgebied1
KDW2
Maximale achtergrond depositie3
Plangebonden stikstof toename4
A004 Dodaars A008 Geoorde fuut A072 Wespendief
H3130, H3160, Lg04 H3130, H3160
1214
2260
571
H3130, H2310, H4030, L4030, H9120 H2330, Lg09, H2310, Lg13, H4030, L4030, H4010A Lg13, Lg14, H9120 H2330, Lg09, H2310, H4030, L4030
A224 Nachtzwaluw
A236 Zwarte Specht A246 Boomleeuwerik
Netto effect na interne saldering6
0,49
Stikstof afname ten gevolge van interne saldering5 0,46
0,03
Stikstof afname ten gevolge van externe saldering7 0,26
hoogste / minst negatief netto effect8 -0,23
2326
0,05
0,05
0,00
0,01
-0,01
1071
2370
0,93
0,84
0,09
0,17
-0,08
1071
2457
1,06
0,96
0,10
0,22
-0,12
1071
2457
1,06
0,96
0,10
0,22
-0,12
1000
2370
0,93
0,84
0,09
0,17
-0,08
1. De habitat- en/of leefgebiedtypen met een stikstofeffect binnen het leefgebied van de soort volgens de relatie-leefgebied tabel (BIJ12, 2020) 2. KDW van het meest gevoelige habitattype/leefgebied volgens van Dobben et al. (2012) 3. Achtergronddepositie volgens de meest recente versie van AERIUS Calculator. kleuren betreffen: geen, naderend en overschrijding KDW. 4. De depositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zonder salderingen. 5. De afname aan depositie ten gevolge van de interne saldering. 6. Het resteffect van de voorgenomen ontwikkeling minus het effect van de interne saldering. 7. De afname aan depositie ten gevolge van de externe saldering. 8. Het rest effect van de voorgenomen ontwikkeling minus de interne saldering en de externe saldering.
De voorgenomen ontwikkeling maakt gebruik van intern en extern salderen. De verschilberekening hiervoor staat weergegeven in de bovenstaande tabel. Uit de verschilberekening blijkt dat er na intern en extern salderen sprake is van een maximale stikstofbijdrage van 0,00 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelig leefgebied van aangewezen broedvogels in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling leidt niet tot toename aan stikstofdepositie (>0,00 mol N/ha/jaar) op stikstofgevoelig leefgebied van de in het gebied aangewezen soorten. Toename aan stikstofdepositie heeft hierdoor met zekerheid geen
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 22/33
invloed op het behoud, uitbreiding of verbetering van oppervlakte en kwaliteit van aangewezen broedvogels in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal. Significante effecten door toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zijn hierom uitgesloten.
4.6 Beoordeling aangewezen vogelrichtlijnsoorten: Niet-broedvogels Er zijn in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal geen niet-broedvogels aangewezen met een definitieve status. Er kan derhalve geen toename aan stikstofdepositie plaatsvinden op stikstofgevoelig leefgebied. Conclusie Significante effecten door toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zijn uitgesloten.
4.7 Extern salderen als mitigerende maatregel Deze paragraaf gaat in op de vraag of de externe salderingsmaatregel als mitigerende maatregel in de passende beoordeling kan worden betrokken. Uit de uitspraak Oostelijke Langstraat van de ABRvS, d.d. 24 november 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:2627) blijkt dat dit alleen kan als de mitigerende maatregel plan- of projectgebonden is en niet reeds getroffen moet worden als instandhoudings- of passende maatregelen in het kader van artikel 6, eerste en tweede lid, van de Habitatrichtlijn. Aangetoond moet worden dat het bevoegd gezag die het Natura 2000-gebied Brabantse Wal beheert, het saldogevende bedrijf niet nodig heeft om de huidige problematiek van overschrijding stikstofdepositie op te lossen. Vast staat dat de externe saldering gebonden is aan het plan Bergsche Poort. Er is een overeenstemming tussen twee private partijen over het staken van de agrarische bedrijfsactiviteiten van P.M. de Nijs ten behoeve van de ontwikkeling Poortgebied Bergsche Heide, in opdracht van Port of Bergen op Zoom bv. Hierin is vastgelegd dat P.M. de Nijs de ammoniakrechten uit de vergunning Wet milieubeheer intrekt en dat hiermee de effecten van Poortgebied Bergsche Heide worden gesaldeerd.
De provincie heeft kennis genomen van het salderingsvoornemen van het plan Poortgebied Bergsche Heide en heeft zich voor alsnog niet gemeld bij de gemeente om de stikstofrechten zelf in te zetten. Het agrarisch bedrijf valt niet al onder de regeling voor warme sanering of de stoppersregeling. In die zin bestaat er dan ook geen beletsel voor het extern salderen met dit bedrijf. Provinciale Staten werken in een gebiedsgerichte aanpak (GGA groen blauw), waar de sanering van (piek)belasters in de omgeving van Natura 2000gebieden in Brabant een onderdeel van is. De focus voor de sanering van (piek)belasters ligt hierbij op bedrijven rondom Natura 2000-gebieden waar stikstofdepositie één van de grootste knelpunten speelt. Dat is nodig omdat de directe omgeving veel invloed heeft op het natuurgebied. De GGA bestaat in de basis uit vijf fasen, voorafgegaan door een gedegen voorbereiding. Deze fasen betreffen de verkennings-, visievormings-, planuitwerkings-, realisatie-, en beheerfase. Voor het Natura 2000-gebied Brabantse Wal bevindt de provincie zich nog in de visievormingsfase (Noord-Brabant, 2021).
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 23/33
Een GGA moet leiden tot een provincie waarin zowel de condities voor de natuur (voldoende schoon water, schone lucht, gezonde bodem, minder stikstof), als de landbouw goed zijn. Met waar mogelijk ook aandacht is voor ruimtelijke ontwikkelingen (verstedelijking, infrastructuur, ruimte voor energie). Daarvoor gebeurt al veel. In heel Brabant wordt gewerkt aan realisatie van het natuurnetwerk, schoon en voldoende water, herstel van de natuurlijke condities en een toekomstbestendig landbouw. De gebiedsgerichte aanpak groen blauw bundelt als het ware al die opgaven per gebied. Uitvoering van lopende projecten loopt hierbij maximaal door (Noord-Brabant, 2021).
4.7.1
Plangebonden toename aan stikstofdepositie exclusief externe saldering
Om te bepalen voor welke habitattypen en/of leefgebieden van kwalificerende soorten moet worden beoordeeld of het saldogevende bedrijf nodig is voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen, dient er te worden beoordeeld welke habitattypen en/of leefgebieden van kwalificerende soorten nog een toename aan stikstof ondervinden na interne saldering. Dit is hieronder, per richtlijntype inzichtelijk gemaakt. Habitattypen Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er na interne saldering geen sprake is van een toename aan stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen met een definitieve status. Er is derhalve geen sprake van het potentieel wegnemen van essentiële stikstofruimte ten behoeve van het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen van kwalificerende habitattypen. Significant negatieve gevolgen voor kwalificerende habitattypen in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal zijn om bovenstaande reden uitgesloten. Habitatrichtlijnsoorten Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er na interne saldering geen sprake is van een toename aan stikstofdepositie op stikstofgevoelige leefgebieden van habitatrichtlijnsoorten met een definitieve status. Er is derhalve geen sprake van het potentieel wegnemen van essentiële stikstofruimte ten behoeve van het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen van kwalificerende habitatrichtlijnsoorten.
Significante gevolgen voor kwalificerende habitatrichtlijnsoorten in het Natura 2000-gebied Brabantse Wal zijn om bovenstaande reden uitgesloten. Broedvogels Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er, na interne saldering, binnen het Natura 2000-gebied Brabantse Wal sprake is van een toename aan stikstofdepositie op het stikstofgevoelige leefgebied van vijf kwalificerende broedvogels (zie Tabel 4.6). Voor deze soorten is in de onderstaande paragrafen beoordeeld of het bevoegd gezag die het N2000-gebied Brabantse Wal beheert, de saldogevende partij nodig heeft om de huidige problematiek van overschrijding stikstofdepositie op te lossen. Niet-broedvogels Brabantse Wal is niet aangewezen voor niet-broedvogels.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 24/33
4.7.2
Instandhoudingsmaatregelen en passende maatregelen
Voor de kwalificerende natuurwaarden uit paragraaf 4.7.1. waarop de voorgenomen ontwikkeling mogelijke significante gevolgen heeft, worden in tabel 4.8 de geplande en reeds getroffen instandhoudingsmaatregelen en passende maatregelen per soort inzichtelijk gemaakt. Het Brabants Landschap, de beheerder van het gebied dat wordt beïnvloed door de stikstofdepositie, heeft in een gesprek aangegeven dat alle maatregelen genoemd in het (nog niet vastgestelde) beheerplan zijn of worden uitgevoerd6. Tabel 4.7:
Een overzicht van de geplande en/of reeds uitgevoerde instandhoudingsmaatregelen en passende maatregelen per relevante natuurwaarde uit paragraaf 4.7.1 op basis van het Natura 2000-beheerplan (Beheerplan-128, 2017).
Code
Naam/ Omschrijving
Omschrijving huidige staat en instandhoudingsmaatregelen
A004
Dodaars
De instandhoudingsdoelstelling voor de dodaars in Natura 2000-gebied Brabantse Wal is behoud van omvang en verbetering van kwaliteit van het leefgebied met een draagkracht voor ten minste 40 broedparen. In 2020 zijn er in het Natura 2000-gebied 33 broedparen dodaars waargenomen, waarmee het aantal broedparen zich onder de instandhoudingsdoelstelling bevindt. Het langjarig seizoensgemiddelde van de dodaars in de Brabantse Wal is onbekend. Er is sinds 2007 sprake van een landelijke toename (<5% per jaar) in aantallen (Sovon). Als er verschuivingen in het visaanbod optreedt naar grotere vissoorten door successie van de waterfauna, die wordt versterkt door vermesting, is dit nadelig voor de dodaars. Beheer gericht op hydrologisch herstel (voorkomen verdroging) en verbetering van de waterkwaliteit is hierom essentieel. Enkele geplande of reeds uitgevoerde instandhoudingsmaatregelen voor de dodaars betreffen het aanpassen van de inrichting van het gebied (veenherstel), het herstel van het watersysteem zodat ontwatering verminderd en de toestroom van water naar de Groote Meer toeneemt, het vrijmaken van oevers van boomopslag, een reductie in het gebied van drinkwaterwinning, Recreatiezonering en een extra monitoringsopgave (Beheerplan-128, 2018).
In het kader van het bovenstaande wordt het leefgebied onderhouden, verbetert en vergroot en daarmee het negatieve effect van stikstofdepositie tegen gegaan.
A072
Wespendief
De instandhoudingsdoelstelling voor de wespendief in Natura 2000-gebied Brabantse Wal is behoud van omvang en kwaliteit van het leefgebied met een draagkracht voor ten minste 13 broedparen. De wespendief komt met een langjarig seizoensgemiddelde van 12 broedparen voor in de Brabantse Wal, waarmee het aantal broedparen zich krap onder de instandhoudingsdoelstelling bevindt. De trend in aantal broedparen sinds 2007 is onbekend (Sovon). Voor de wespendief is het instellen en/of continueren van zorgvuldig beheer in oude boskernen nodig. In overleg met de boseigenaren wordt het bosbeheer afgestemd op alle doelen. Met oog op behoud van rust is afstemming met recreatie nodig. Concrete maatregelen hiertoe zijn: Recreatiezonering, toegangspoorten en Invulling hondenlosloopterrein bij recreatieve poorten (Beheerplan-128, 2018). In het kader van het bovenstaande wordt het leefgebied onderhouden, verbetert en vergroot en daarmee het negatieve effect van stikstofdepositie tegen gegaan.
A224
Nachtzwaluw
De instandhoudingsdoelstelling voor de nachtzwaluw in Natura 2000-gebied Brabantse Wal is behoud van omvang en kwaliteit van het leefgebied met een draagkracht voor ten minste 80 broedparen. De nachtzwaluw komt met een langjarig seizoensgemiddelde van 145 broedparen voor in de Brabantse Wal, waarmee de instandhoudingsdoelstelling wordt behaald. De trend in aantal broedparen sinds 2007 is onzeker, de trend sinds 1990 is positief
6 Pers. med. de heer E. de Jong, boswachter ecologie Brabants Landschap, d.d. 3 december 2021.
Sweco | Passende beoordeling stikstofdepositie plan Poortgebied Bergsche Heide in Bergen op Zoom Projectnummer: 51002190 Datum: 07-03-2022 Versie: D2.0 25/33
Code
Naam/ Omschrijving
Omschrijving huidige staat en instandhoudingsmaatregelen
(Sovon). Uit de meest recente jaren met volledige tellingen blijkt dat de aantallen nachtzwaluwen in 2017 (145) hoger waren dan de aantallen in 2007 (82), 2012 (104) en 2013 (135) (Sovon). Hoewel er op basis van deze jaren geen trend vastgesteld kan worden, blijkt dus wel dat er sprake is van een toename van het aantal broedparen. Om de zandverstuivingen, stuifzandheiden en droge heiden te behouden worden onder andere maatregelen als het verwijderen van opslag, plaggen, zeven, frezen en eggen uitgevoerd. Het uiteindelijk doel is het creëren van een gevarieerd reliëfrijk en dynamisch stuifzand- en heidelandschap met verschillende successiestadia zoals stuivend zand, pioniervegetaties met korstmossen, buntgras en struikheide, dat geleidelijk overloopt in het op de Brabantse Wal aanwezige boslandschap. Met oog op behoud van rust is afstemming met recreatie nodig. Concrete maatregelen hiertoe zijn: Recreatiezonering, toegangspoorten en Invulling hondenlosloopterrein bij recreatieve poorten (Beheerplan-128, 2018). In het kader van het bovenstaande wordt het leefgebied onderhouden, verbetert en vergroot en daarmee het negatieve effect van stikstofdepositie tegen gegaan. A236
Zwarte Specht
De instandhoudingsdoelstelling voor de zwarte specht in Natura 2000-gebied Brabantse Wal is behoud van omvang en kwaliteit van het leefgebied met een draagkracht voor ten minste 40 broedparen. De zwarte specht komt met een langjarig seizoensgemiddelde van 32 broedparen voor in de Brabantse Wal, waarmee de instandhoudingsdoelstelling net niet wordt behaald. De trend in aantal broedparen sinds 2007 is onzeker, de trend sinds 1990 is stabiel (Sovon). Voor zwarte specht is het instellen en/of continueren van zorgvuldig beheer in oude boskernen nodig. Zo ook het behoud en het zorgvuldig beheer van lanen ten behoeve van zwarte specht. In overleg met de boseigenaren wordt het bosbeheer afgestemd op alle doelen. Omdat gericht onderzoek naar voedselrelaties een zaak van lange adem is, worden voor de korte termijn als extra herstelmaatregel bomen geringd en gekapt om van een of enkele bomen kleine open plekken te maken. Open plekken zijn bedoeld om de dichtheid aan renmieren en bosmieren en daarmee de voedselbeschikbaarheid te vergroten. Zo wordt actief ingezet op verbetering van het voedselaanbod voor zwarte spechten (en andere soorten) zonder dat dit ten koste gaat van het bestaande bos Het bos profiteert omdat de leeftijdsopbouw van het bos zo gevarieerder wordt en de diversiteit kan toenemen. Met oog op behoud van rust is afstemming met recreatie nodig.