CConstaterende datBergen op Zoom
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - Projectboek deel 1 - Introductie en toelichting - omgevingsproces

Commissie (Ruimte, Duurzaamheid en Economie) 3 maart 2022, gemeente Bergen op ZoomBij agendapunt: 23 februari 2022 geplaatst: Voorkeursvariant netversterking Bergen op Zoom - Schouwen Duiveland11.953 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

omwonenden om te kijken hoe we het hoogspannings­

station er met bepaalde landschapsingrepen uit komt te

station zo goed mogelijk in de omgeving kunnen inpassen”,

zien. Beelden geven de betrokkenen vaak al veel

vertelt Mascha. “Ons streven is om het station netjes bij het

duidelijkheid. We willen ook eerlijk laten zien hoe het beeld

landschap aan te laten sluiten. Het is begrijpelijk dat

verandert, ook na de ingreep nog. Want beplanting heeft nu

omwonenden niet blij zijn met de komst van een hoogspan­

eenmaal tijd nodig om tot wasdom te komen. Uiteindelijk

nings­station in de omgeving. In gesprekken wil ik de

grijpen we in, in een omgeving waar mensen wonen,

omwonenden laten zien hoe we zo’n station toch op een

werken en recreëren. De stem van de omgeving vind ik dan

goede manier onderdeel kunnen maken van het landschap,

ook erg belangrijk!”

zonder dat het een doorn in het oog wordt.”

Bouwstenen Om een hoogspanningsstation in te passen in de omgeving maken we gebruik van verschillende bouwstenen. Je kan het station bijvoorbeeld wegstoppen achter een rij bomen of een dijk, of je kiest juist voor behoud van openheid met lage begroeiing. Er gaan een heleboel stappen vooraf aan het kiezen van de beste oplossing. “Allereerst is het heel belangrijk om te weten op welke locatie het station precies komt. Het is echt maatwerk. Eerst analyseer ik de omgeving van de locatie waar het station komt. Daarna ga ik kijken welke bouwstenen daar bij passen. Rietvelden gebruik je bijvoorbeeld niet bij een station dat in een bosrijke omgeving komt, maar passen wel goed bij een locatie in de buurt van water. Op andere locaties passen dijken of bomen weer beter.”

Drie vragen aan...

49

Drie vragen aan... De gemeenten Bergen op Zoom, Schouwen-Duiveland, Steenbergen en Tholen maken samen een integrale keuze voor de stationslocaties en het kabeltracé. Begin van dit jaar onderstreepten de gemeentes het belang van een participatiepoces. We vroegen de betrokken wethouders hoe ze dat proces ervaren hebben.

Barry Jacobs

Ankie Smit

Wethouder gemeente Bergen op Zoom

Wethouder gemeente Schouwen-Duiveland

Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?

Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?

De energietransitie zorgt ervoor dat het energienetwerk

Schouwen-Duiveland heeft duurzaamheid hoog in het

overvol raakt. Om in de toekomst voldoende ruimte te

vaandel en wil graag bijdragen aan het bereiken van de

hebben voor de duurzame energieopwekking bij bedrijven

lokale en landelijke klimaatdoelstellingen. Dit willen we doen

en inwoners van Bergen op Zoom is een uitbreiding van de

door onder andere het opwekken van duurzame energie.

stations noodzakelijk. We vergeten de belangen van onze

Zonder dit elektriciteitsstation is dit voor Schouwen-

inwoners niet. We willen dat de impact van het nieuwe

Duiveland lastig.

hoogspanningsstation op de omgeving minimaal is.

Wat is jullie ervaring / mening over het proces?

Wat is jullie ervaring / mening over het proces? We vonden het belangrijk dat Tennet inwoners en

We zien dat er een goed omgevingsproces is gevoerd

ondernemers zou betrekken om tot een goede locatiekeuze

waarbij iedereen die dat wilde zijn inbreng heeft kunnen

te komen. Het projectboek is daar de uitkomst van.

geven. Mede door de inbreng van de omgeving hebben we

We hopen dat betrokkenen zich hierin herkennen.

nu een completer beeld van alle zoeklocaties.

Hoe zien jullie je rol in de komende periode? Hoe zien jullie je rol in de komende periode?

Tennet zal als initiatiefnemer een aanvraag doen voor het

De komende periode staat in het teken van de besluit­

realiseren van dit station. Als overheid zullen wij hen

vorming, waarbij we de belangen van onze inwoners zeker

faciliteren bij het doorlopen van de ruimtelijke procedure.

niet vergeten. Het project voor een nieuw hoogspannings­ station overkomt ons als gemeente ook. Het is voor de gemeente ook niet eenvoudig om de juiste keuze te maken. We willen deze keuze dan ook op basis van de onderzoeken en het omgevingsproces beargumenteerd maken.

50

Drie vragen aan...

Wilma Baartmans

Peter Hoek

Wethouder gemeente Steenbergen

Wethouder gemeente Tholen

Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?

Wat is het belang voor jullie gemeente bij dit project?

Netwerking is van cruciaal belang voor de gemeente

Een goed en toekomstbestendig netwerk voor de gehele

Steenbergen. Hierdoor halen we de (door de gemeenteraad

gemeente Tholen.

gestelde) duurzaamheidsdoelstellingen over het opwekken van duurzame energie.

Wat is jullie ervaring / mening over het proces?

Wat is jullie ervaring / mening over het proces?

Door middel van online werkateliers is het proces zo breed

Het proces verloopt zorgvuldig. We vrezen wel dat het

daarvan relevant, omdat deze betrokken worden bij de te

lang gaat duren voordat de netwerkversterking echt op

maken locatiekeuze voor de nieuwe netwerkstations. De

orde is. Hierdoor lopen we de kans dat we doelstellingen

keuze voor de beste locaties en de mogelijke gevolgen

voor 2030 niet kunnen halen.

daarvan voor Tholen moeten nog wel helder worden.

Hoe zien jullie je rol in de komende periode?

Hoe zien jullie je rol in de komende periode?

Onze rol is afhankelijk van de keuze van het tracé. Als dit

Vanuit de gemeente Tholen constructief ten aanzien van de

niet over ons grondgebied gaat lopen, is onze rol beperkt en

gehele netwerkversterking. Als onderdeel daarvan realiseren

willen we vooral op de hoogte worden gehouden. Als het

we in de gemeente Tholen, samen met betrokkenen, een

tracé wel over onze gemeente gaat lopen, willen we

nieuw lokaal hoogspanningsstation. Tholen zal ook de

natuurlijk betrokken zijn over hoe het tracé dan het beste

komende tijd de locatiekeuze en verdere uitwerking be­

kan worden ingepast.

oordelen vanuit de basishouding dat sprake moet zijn en

mogelijk vorm gegeven. Ook voor Tholen zijn de uitkomsten

blijven van een goede ruimtelijke kwaliteit.

Belangrijke thema’s

Belangrijke thema’s Tijdens de werkateliers kregen we veel vragen over de invloed van een hoogspanningsstation op de gezondheid. Wat is de invloed van geluid en elektromagnetische velden? Maar ook: hoe gaan we om met overstromings­ risico’s? Wat doet TenneT tijdens de aanleg om verzilting te voorkomen? En waarom kun je een hoogspanningsstation niet direct bij een windmolen bouwen? Deze thema’s komen hier aan bod.

51

52

Belangrijke thema’s

Geluid

Een hoogspanningsstation veroorzaakt geluid.

In de rekenmodellen voor geluidsniveaus wordt met veel

Met name de transformatoren veroorzaken een lage

aspecten rekening gehouden. Op hoofdlijnen zijn dat:

bromtoon. Daarbij geldt dat 380/150 kV-transformatoren meer geluid produceren dan de kleinere 150/20 kV-

•

de geluidbronsterkte;

transformatoren. Bij het 380/150/20 kV-hoogspan­

•

de frequenties die veroorzaakt worden door de bron;

ningsstation bij Bergen op Zoom is dan ook meer geluid

•

de bedrijfsvoering (transformatoren staan dag en nacht

te verwachten dan bij het 150/20 kV- hoogspannings­

aan, dus de nachtperiode is maatgevend voor het

station op Schouwen-Duiveland.

geluid);

Een normaal toelaatbare norm voor geluidsbelasting,

•

de wijze waarop een transformator opgesteld staat;

•

welke objecten, zoals muren en gebouwen, er in de

overdag en buiten woningen, is in Nederland wettelijk

omgeving van het station staan die voor afscherming

gesteld op 50 dB(A). Voor de avond en de nacht gelden

en reflectie zorgen;

strengere waarden, respectievelijk 45 dB(A) en 40 dB(A).

•

de bodemgesteldheid (geluid kan weerkaatst of

De laatste waarde is te vergelijken met de geluidsbelasting

geabsorbeerd worden door de bodem. Als het geluid

in een bibliotheek.

over een harde ondergrond gaat, zoals water of een verharde weg, dan draagt het geluid verder dan geluid

Geluidscontouren

dat over een absorberende bodem, zoals grasland,

Omdat de stationslocaties nog niet bekend zijn en de stations nog niet gerealiseerd zijn, kunnen we nog geen

gaat); •

het verschil in hoogte (als een woning significant hoger

concrete metingen doen. In plaats daarvan laten we

ligt dan een station dan wordt gekeken hoe dat geluid

berekeningen maken, die een goede prognose geven van

naar boven toe straalt naar de woning);

het verwachte geluid dat optreedt bij de hoogspannings­

•

de weersinvloeden. Hiervoor wordt een jaargemiddelde

stations. Voor alle kansrijke locaties zijn geluidscontouren­

correctieterm toegepast uit de eerdergenoemde

kaarten gemaakt. Deze berekeningen zijn uitgevoerd volgens

handleiding.

de Nederlandse richtlijn ‘Handleiding Rekenen en Meten Industrielawaai’.

Belangrijke thema’s

53

Uitgebreid onderzoek

Laagfrequent geluid

In het geluidsonderzoek dat later wordt uitgevoerd voor de

Laagfrequent geluid zijn de frequenties tot 100 á 125 Hz.

definitieve stationslocaties, kijken we naar:

Niet iedereen hoort deze frequenties, maar het laagfrequent

•

de gemiddelde geluidsniveaus, van de transformatoren;

geluid kan voor degenen die het wel horen als heel hinderlijk

•

de maximale geluidsniveaus of piekgeluiden van de

ervaren worden. Voor laagfrequent geluid zijn op dit

schakelaars, die worden getoetst aan de richtlijnen en

moment geen wettelijke normen vastgesteld of richtlijnen

wat acceptabel is voor de omgeving;

aangewezen door de overheid. Wél wordt er bij het bepalen

de cumulatie met andere geluidssoorten zoals: weg/

van de geluidscontouren rekening gehouden met een

railverkeerlawaai, industrielawaai van bedrijven of

correctiefactor voor laagfrequent geluid.

•

industrieterreinen en vliegtuiglawaai (indien aan de orde).

Meer informatie over dit thema is te vinden op: www.tennet.eu/nl/ons-hoogspanningsnet/ betrokken-bij-de-omgeving/geluid/

Magneetvelden en gezondheid De rijksoverheid is verantwoordelijk voor beleid en regelgeving op het gebied van magneetvelden. In Nederland wordt voor de bescherming van de bevolking een referentieniveau van 100 microtesla gehanteerd. Dit referentieniveau is door de Europese Unie vastgelegd. Dit niveau wordt in Nederland nergens op voor het publiek toegankelijke plaatsen door bovengrondse hoogspanningsverbindingen overschreden. Het Nederlandse voorzorgsbeleid voor nieuwe situaties gaat een stap verder. Voor nieuwe situaties adviseert de rijksoverheid aan gemeenten, provincies en beheerders van hoogspanningsnetten om bij bovengrondse hoogspannings­ lijnen uit voorzorg zoveel mogelijk te voorkomen dat kinderen langdurig verblijven in een magnetische veldsterkte die jaargemiddeld hoger is dan 0,4 microtesla. Dit beleid is leidend voor TenneT.

54

Belangrijke thema’s

Concreet is het advies om geen woningen, scholen, crèches

adviezen en nemen die zoveel mogelijk mee in de

en kinderdagverblijven te bouwen in de nabijheid van een

planvorming.

bestaande hoogspanningslijn en om bij het inpassen van een nieuwe bovengrondse hoogspanningslijn zo veel als

Voor magneetvelden rondom hoogspanningsstations

redelijkerwijs mogelijk te vermijden dat er nieuwe situaties

hanteren we op dit moment contouren van 40 meter.

ontstaan waarbij kinderen langdurig verblijven in het gebied

Mogelijk wordt in het nieuwe beleid geadviseerd om 50

rond bovengrondse hoogspanningslijnen waarbinnen het

meter aan te houden. De contouren van magneetvelden

jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microtesla.

vallen overigens zeer ruim binnen de contouren die we

Als deze situaties toch ontstaan is er sprake van gevoelige

reeds voor geluid aanhouden; namelijk 300 meter.

bestemmingen en worden maatregelen genomen.

Er is dus een ruime marge.

Het gaat daarbij in het voorzorgsbeleid officieel alleen om

Meer informatie over dit thema is te vinden op:

bovengrondse hoogspanningslijnen. De gezondheidsraad

•

heeft de rijksoverheid onlangs geadviseerd om het voorzorgsbeleid uit te breiden naar andere bronnen, zoals

betrokken-bij-de-omgeving/gezondheid/ •

ondergrondse elektriciteitskabels en transformatorstations.

www.ggdleefomgeving.nl/straling/ hoogspanningslijnen-en-trafohuisjes/

Wij volgen de ontwikkelingen op de voet, en luisteren in afwachting van het nieuwe voorzorgsbeleid goed naar de

www.tennet.eu/nl/ons-hoogspanningsnet/

hoogspanningslijnen-en-trafohuisjes-en-gezondheid/ •

www.kennisplatform.nl/

Verzilting Verzilting van agrarische percelen is langs de gehele Nederlandse kustlijn geen onbekend fenomeen. Het klimaat verandert en de leveringszekerheid van zoet water en de toenemende verzilting in laag Nederland is dan ook een aandachtspunt. Zeker als er werkzaamheden zijn waarbij sprake is van bemaling en grondroering. Ook in Zeeland staat de beschikbaarheid van voldoende zoet water onder druk, er is te weinig aanvoer van zoet water. De zoetwaterschaarste wordt versterkt door verzilting van landbouwgronden. Wij zijn ons bewust van dit probleem en gaan er zeer zorgvuldig mee om. Wij zijn open en transparant over de maatregelen die

vertegenwoordigers. We doen er alles aan om verzilting te

genomen worden om verzilting tegen te gaan. Verzilting is

voorkomen. Voor we beginnen met de bouw van de

een terugkerend agendapunt tijdens de gesprekken die we

stationslocaties en de aanleg van de kabel voeren we

voeren met perceeleigenaren en agrarische

bodem- en veldonderzoeken uit.

Belangrijke thema’s

55

Hoogwater Wat gebeurt er met de elektriciteitsvoorziening bij hoogwater of overstromingen? Het is belangrijk dat het elektriciteitsnet blijft werken. Daarom besteden we samen met de andere netbeheerders veel aandacht aan klimaatadaptatie van het energiesysteem. We berekenen de (overstromings)risico’s van onze kritische infrastructuur en brengen de mogelijke gevolgen in kaart. We kijken daarbij ook naar overstromingsrisico’s door overvloedige regenval. Daarnaast analyseren we het gedrag van energienetten en transformatorstations bij bepaalde waterstanden en maken we berekeningen van uitvalgebieden en hersteltijden. Soms zijn ingrijpende aanpassingen nodig, zoals bijvoorbeeld het verhoogd realiseren van nieuwe hoogspanningsstations, of het ophogen van de bestaande installaties. Bij de realisatie van een nieuw hoogspanningsstation stellen we een overstromingsprofiel op. We kijken daarbij niet

Windturbines

alleen naar de bestaande doorbraak-scenario’s, maar ook naar de toekomstige situatie, na bijvoorbeeld dijk­

In het kader van de energietransitie is er een opgave

versterking. Dat levert een waardevolle database op met

voor windenergie en worden er nieuwe windturbines

onder andere gegevens over het overstromingsrisico, de

gebouwd. Sommige windturbines staan, of komen

mogelijke waterdiepte daarbij en het type water – zoet, zout

dicht bij de kansrijke locaties voor de hoogspan­

of brak. Aansluitend hierop volgen studies naar de

ningsstations. Ook hier speelt veiligheid een rol. Een

daadwerkelijke invloed van hoogwater op het functioneren

windturbine heeft een aantal risico’s, namelijk het

van het hoogspanningsnet en het elektriciteitssysteem.

afbreken van (een gedeelte van) een windturbineblad, het omvallen van een windturbine door mastbreuk of het naar beneden vallen van de gondel en/of rotor. Daarnaast bestaat het risico van afbreken van ijzel op de wieken en het wegslingeren hiervan. Om die reden moeten we rekening houden met een veiligheids­ contour rondom een windmolen. De grootte van die zogenaamde ‘risicozone’ ligt aan het type mast. De hoogte en het toerental zijn van invloed op de werpafstand. Omdat we nu nog niet van alle windmolens in het gebied gegevens hebben, houden we rekening met de maximale werpafstand bij nominaal toerental, te weten 245 meter.

Zodra de stationslocaties bekend zijn, voeren we deze studie uit.

56

Belangrijke thema’s

Bovengronds of ondergronds? We hateren het beleid dat nieuwe verbindingen van

in ontwikkeling. Er treden meer storingen op en het risico

110 kV en 150 kV zoveel mogelijk met een ondergrondse

op netinstabiliteit is beduidend groter dan bij bovengrondse

kabel worden aangelegd. Verbindingen tot en met

verbindingen. Uit ervaring blijkt dat het oplossen van deze

150 kV zijn relatief eenvoudig ondergronds aan te leggen.

storingen veel tijd vergt (tot 480 uur per storing). Met het

De bedrijfsvoering is gebaseerd op bewezen technologie en

oog op de leveringszekerheid is het dus niet verantwoord

de kosten van aanleg en bedrijfsvoering zijn vergelijkbaar

om ondergrondse aanleg van 220 kV- en 380 kV-

met de kosten voor een bovengrondse verbinding. De

verbindingen grootschalig toe te passen. Er moet eerst

150 kV-verbinding tussen Schouwen-Duiveland en Bergen

wereldwijd meer ervaring worden opgedaan.

op Zoom wordt om die reden volledig ondergronds aangelegd.

In Nederland wordt een ondergrondse 380 kV-verbinding inmiddels op een aantal locaties op kortere afstand

Op 220 kV- en 380 kV-spanningsniveau is het nog een stuk

(maximaal 20 kilometer) toegepast. Het gaat daarbij om

minder gebruikelijk om de verbinding ondergronds te

niet-cruciale verbindingen. Vanwege de leveringszekerheid

leggen. Technisch is het weliswaar mogelijk deze

is het zeer ongewenst om kabels op te nemen in cruciale

verbindingen ondergronds aan te leggen, maar de

verbindingen, zoals de landelijke 380 kV-ring en de

bedrijfsvoering op deze spanningsniveaus verkeert nog

interconnectoren (verbindingen met het buitenland).

Belangrijke thema’s

De bestaande 380 kV-verbinding tussen Rilland en Geertruidenberg valt hier ook onder. Om die reden is het niet toegestaan om het nieuwe hoogspanningsstation bij Bergen op Zoom met een ondergrondse kabel in te lussen op de bestaande verbinding. Ten zuiden van Bergen op Zoom wordt in de toekomst wel een deel van de nieuwe 380 kV-verbinding tussen Rilland en Tilburg (Zuid-West 380 kV Oost) ondergronds gebracht. Het is daar wel mogelijk omdat de nieuwe verbinding geen interconnector is en dus niet tot de kritische hoogspanningsring behoort. Daarnaast spelen daar meer factoren die verkabeling verantwoorden, zoals het doorkruisen van Natura-2000 gebied en een hoogteverschil.

57

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BergenOpZoom&id=25fcb974-8e48-4869-9f07-be4a0c4b01f8